নতুন দিল্লী
অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ভাৰত-চীন সীমান্তৰ কেইবাটাও স্থানত বিগত কিছুদিন ধৰি দুয়োখন দেশৰ নিৰাপত্তাৰক্ষীৰ মাজত মুখামুখি পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টি হৈছে। এই পৰিস্থিতি এতিয়াও অব্যাহত আছে বুলি বৃহস্পতিবাৰে ভাৰত-তিব্বত সীমান্ত আৰক্ষী বাহিনীৰ (ITBP) সঞ্চালকপ্ৰধান শত্ৰুজিৎ কাপুৰে প্ৰকাশ কৰিছে।
চলিত মাহৰ শেষত অৱসৰ গ্ৰহণ কৰিবলগীয়া কাপুৰে ৰাজস্থানৰ আলৱাৰত থকা বাহিনীটোৰ এটা ঘাটিত জোৱানসকলক সম্বোধন কৰি এই কথা প্ৰকাশ কৰে। তেওঁ কয়, “বিগত কেইদিনমানত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ কেইবাটাও স্থানত ভাৰত আৰু চীনৰ নিৰাপত্তাৰক্ষীৰ মাজত মুখামুখি পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টি হৈছে আৰু এই পৰিস্থিতি এতিয়াও অব্যাহত আছে।”
ভাৰত-তিব্বত সীমান্ত আৰক্ষী বাহিনীৰ মুৰব্বীগৰাকীয়ে লগতে জানিবলৈ দিয়ে যে, বাহিনীটোত ‘শৌৰ্য কমাণ্ডো’ নামেৰে এটা নতুন বিশেষ যুদ্ধদল গঠন কৰা হৈছে। অৰুণাচল প্ৰদেশৰ বিভিন্ন স্থানত চীনৰ পিপলছ লিবাৰেচন আৰ্মী (PLA)ৰ সৈতে চলি থকা মুখামুখি পৰিস্থিতিৰ সময়ত এই কমাণ্ডো দলটোৱে নিজৰ দক্ষতা প্ৰদৰ্শন কৰিছে বুলি তেওঁ উল্লেখ কৰে।
কাপুৰে কয় যে, আগন্তুক সময়ত সীমান্তত নিয়োজিত প্ৰতিটো বেটেলিয়নতে এই বিশেষ কমাণ্ডো দল থাকিব। ইয়াৰ জৰিয়তে ভাৰত-তিব্বত সীমান্ত আৰক্ষী বাহিনীৰ সামৰিক দক্ষতা বৃদ্ধি পোৱাৰ লগতে বাহিনীটোৱে এক সুকীয়া পৰিচয় লাভ কৰিব।
অৱশ্যে সূত্ৰসমূহৰ মতে, চীনৰ সৈতে সীমান্তত মুখামুখি পৰিস্থিতি সন্দৰ্ভত ভাৰত-তিব্বত সীমান্ত আৰক্ষী বাহিনীৰ সঞ্চালকপ্ৰধানগৰাকীয়ে কৰা মন্তব্য সীমান্ত অঞ্চলত বাহিনীটোৰ নিয়মীয়া মোতায়েন আৰু প্ৰস্তুতিৰ প্ৰসংগতহে কৰা হৈছিল। এই মন্তব্য কোনো নিৰ্দিষ্ট সংঘৰ্ষ বা ঘটনাৰ সৈতে জড়িত নহয় বুলি সূত্ৰসমূহে স্পষ্ট কৰিছে।
উল্লেখযোগ্য যে, ১৯৬২ চনত গঠন কৰা ভাৰত-তিব্বত সীমান্ত আৰক্ষী বাহিনীয়ে চীনৰ সৈতে থকা ৩,৪৮৮ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ প্ৰকৃত নিয়ন্ত্ৰণ ৰেখা (LAC)ৰ নিৰাপত্তাৰ দায়িত্ব পালন কৰি আহিছে।
ইফালে, ভাৰত-তিব্বত সীমান্ত আৰক্ষী বাহিনীৰ মুৰব্বীগৰাকীৰ এই মন্তব্য এনে এক সময়ত আহিছে, যেতিয়া ভাৰতৰ চীফ অৱ ডিফেন্স ষ্টাফ জেনেৰেল এন এছ ৰাজা সুব্ৰমণিয়ে ভাৰত-চীন সীমান্তৰ পৰিস্থিতি বৰ্তমান সুস্থিৰ বুলি উল্লেখ কৰিছিল। যোৱা ছেপ্টেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত এনডিটিভি ডিফেন্স ছামিটত অংশগ্ৰহণ কৰি জেনেৰেল সুব্ৰমণিয়ে কৈছিল যে চীনৰ সৈতে প্ৰকৃত নিয়ন্ত্ৰণ ৰেখাৰ পৰিস্থিতি বৰ্তমান সুস্থিৰ হৈ আছে আৰু এই ক্ষেত্ৰত উদ্বিগ্ন হোৱাৰ বিশেষ কাৰণ নাই।
তেওঁ কৈছিল, “মোৰ মতে, বৰ্তমান সীমান্তৰ পৰিস্থিতি সুস্থিৰ। শেহতীয়াকৈ চীনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ছি জিনপিং আৰু ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীৰ মাজত অনুষ্ঠিত বৈঠকৰ বিষয়েও আপোনালোকে জানে। সীমান্তত শান্তি বজাই ৰখা আৰু নিৰাপত্তা নিশ্চিত কৰাৰ ক্ষেত্ৰত আলোচনা হৈছে সৰ্বোত্তম উপায়।”
জেনেৰেল সুব্ৰমণিয়ে লগতে উল্লেখ কৰিছিল যে দুয়োখন দেশৰ সীমান্তত নিয়োজিত বাহিনীৰ মাজত নিয়মীয়াকৈ যোগাযোগ অব্যাহত আছে। সময়ে সময়ে সীমান্তৰ সেনা বিষয়াসকলৰ মাজত বৈঠকো অনুষ্ঠিত হৈ আছে। তেওঁৰ মতে, সীমান্তত বৰ্তমান কোনো অস্থিৰতাৰ পৰিস্থিতি দেখা পোৱা নাই আৰু উদ্বিগ্ন হোৱাৰো বিশেষ কাৰণ নাই।
আনহাতে, যোৱা সপ্তাহত বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী এছ জয়শংকৰেও ভাৰত-চীন সম্পৰ্ক স্বাভাৱিক কৰাৰ বাবে সীমান্ত অঞ্চলত শান্তি আৰু সুস্থিৰতা বজাই ৰখাটো অত্যন্ত জৰুৰী বুলি মন্তব্য কৰিছিল।
নতুন দিল্লীত অনুষ্ঠিত ব্লুমবাৰ্গ নিউ ইকনমি ফ’ৰামত অংশগ্ৰহণ কৰি জয়শংকৰে কৈছিল যে, সীমান্তত যিকোনো ধৰণৰ অশান্তি বা উত্তেজনাই দুয়োখন দেশৰ দ্বিপাক্ষিক সম্পৰ্কত প্ৰভাৱ পেলাব। তেওঁ কয়, “যদি মোক সোধা হয় যে ২০২৫ চনৰ তুলনাত বৰ্তমান ভাৰত-চীনৰ সম্পৰ্ক উন্নত হৈছেনে, তেন্তে মই ক’ম যে হৈছে। আনহাতে, ২০২৪ চনৰ তুলনাত এই সম্পৰ্ক আৰু অধিক উন্নত হৈছে।”
ইয়াৰ মাজতে ভাৰত-তিব্বত সীমান্ত আৰক্ষী বাহিনীৰ সঞ্চালকপ্ৰধান শত্ৰুজিৎ কাপুৰে চীন সীমান্তক ভাৰতৰ বাবে আটাইতকৈ প্ৰত্যাহ্বানমূলক সীমান্ত হিচাপে অভিহিত কৰে। তেওঁ কয় যে, চীন এখন শক্তিশালী প্ৰতিবেশী ৰাষ্ট্ৰ আৰু ভাৰতৰ অন্যতম বৃহৎ প্ৰতিদ্বন্দ্বী। সেয়েহে সম্ভাব্য প্ৰত্যাহ্বানৰ মোকাবিলা কৰিবলৈ ভাৰতীয় নিৰাপত্তা বাহিনীৰ সামৰ্থ্য আৰু আধুনিক প্ৰযুক্তিৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি কৰাটো অতি প্ৰয়োজনীয়।
বিশেষকৈ আধুনিক যুদ্ধক্ষেত্ৰত ড্ৰোন প্ৰযুক্তিৰ গুৰুত্বৰ কথা উল্লেখ কৰি কাপুৰে কয় যে ড্ৰোন এতিয়া এক ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বান হোৱাৰ লগতে নতুন সুযোগ হিচাপেও পৰিগণিত হৈছে। তেওঁৰ মতে, পৰম্পৰাগত সামৰিক পদ্ধতিৰে চীনৰ সৈতে প্ৰতিযোগিতা কৰাটো সহজ নহ’ব। চীনে নিজৰ পিপলছ লিবাৰেচন আৰ্মীক আধুনিকীকৰণ কৰাৰ বাবে বৃহৎ পৰিমাণৰ বিনিয়োগ কৰিছে।
কিন্তু ড্ৰোন প্ৰযুক্তিৰ উন্নয়নে যুদ্ধৰ ধাৰণাই সলনি কৰি দিছে। এই প্ৰযুক্তিৰ সহায়ত এখন সৰু দেশেও এখন শক্তিশালী ৰাষ্ট্ৰৰ বিৰুদ্ধে ফলপ্ৰসূ প্ৰতিৰোধ গঢ়ি তুলিব পাৰে বুলি তেওঁ মন্তব্য কৰে। কাপুৰে কয়, “ড্ৰোনৰ আগমনৰ পিছৰে পৰা পৰম্পৰাগত সেনাবাহিনীৰ ভূমিকা সলনি হৈছে। সেয়েহে আমি ড্ৰোন আৰু ড্ৰোনবিৰোধী প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থাৰ ব্যৱহাৰত অধিক গুৰুত্ব দিব লাগিব।”
ইয়াৰ উপৰি ভাৰত-তিব্বত সীমান্ত আৰক্ষী বাহিনীৰ জোৱানসকলৰ যুদ্ধদক্ষতা বৃদ্ধিৰ বাবে ‘ষ্ট্ৰাইক’ (Strike) নামেৰে এক নতুন প্ৰশিক্ষণ পাঠ্যক্ৰম প্ৰস্তুত কৰা হৈছে বুলি সঞ্চালকপ্ৰধানগৰাকীয়ে জানিবলৈ দিয়ে। বিশেষকৈ ২০২০ চনৰ গালৱান উপত্যকাৰ দৰে পৰিস্থিতিৰ মোকাবিলা কৰিবলৈ জোৱানসকলক অধিক দক্ষ কৰি তোলাই এই প্ৰশিক্ষণৰ মূল উদ্দেশ্য। ২০২৭ চনৰ শেষৰ ভিতৰত ভাৰত-তিব্বত সীমান্ত আৰক্ষী বাহিনীৰ সমগ্ৰ বাহিনীক এই বিশেষ প্ৰশিক্ষণ প্ৰদান কৰাৰ লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে।
উল্লেখযোগ্য যে, ২০২০ চনৰ জুন মাহত লাডাখৰ গালৱান উপত্যকাত ভাৰত আৰু চীনৰ সেনাৰ মাজত এক ভয়ংকৰ সংঘৰ্ষ সংঘটিত হৈছিল। সেই সংঘৰ্ষত চীনা সৈন্যই ভাৰতীয় জোৱানৰ ওপৰত শিল, গজাল লগোৱা লাঠী, লোহাৰ ৰড আৰু অন্যান্য অস্ত্ৰৰে আক্ৰমণ চলাইছিল। এই সংঘৰ্ষত ভাৰতৰ ২০ জন সেনা জোৱানৰ মৃত্যু হৈছিল। আনহাতে, চীনে পৰৱৰ্তী সময়ত নিজৰ চাৰিজন সৈন্যৰ মৃত্যু হোৱা বুলি স্বীকাৰ কৰিছিল। অৱশ্যে বিভিন্ন প্ৰতিবেদনত চীনা সৈন্যৰ মৃত্যুৰ সংখ্যা ইয়াতকৈ যথেষ্ট বেছি আছিল বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল।
এনে পৰিস্থিতিৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ভাৰত-চীন সীমান্তত নিয়োজিত ভাৰত-তিব্বত সীমান্ত আৰক্ষী বাহিনীৰ জোৱানসকলক আধুনিক অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ, উন্নত ড্ৰোন প্ৰযুক্তি আৰু বিশেষ যুদ্ধ প্ৰশিক্ষণেৰে অধিক সক্ষম কৰি তোলাত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে।
