এ পি জে আব্দুল কালামৰ জন্ম বাৰ্ষিকীত ফুলৰ শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনাই ৰাষ্ট্ৰপতি দ্ৰৌপদী মুৰ্মুয়ে
আশা খোছা
ড০ এ পি জে আব্দুল কালাম আছিল 'জনতাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি', সমগ্ৰ বিশ্বৰ শ্ৰদ্ধা অৰ্জন কৰিবলৈ সক্ষম হোৱা এগৰাকী বিজ্ঞানী আৰু এনে এগৰাকী ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতীক, যাৰ প্ৰভাৱ ৰাজনৈতিক ক্ষমতাৰ পৰিসীমা অতিক্ৰম কৰি বহুদূৰলৈকে সম্প্ৰসাৰিত হৈছিল। আজিও তেওঁৰ নামে তৰুণ প্ৰজন্মৰ মনত এক নতুন উদ্দীপনা জগাই তোলে। শিক্ষাৰ্থীসকলক উচ্চাকাংক্ষী সপোন দেখিবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰাৰ তেওঁৰ অসাধাৰণ সামৰ্থ্য আৰু ভাৰতৰ সৰ্বাংগীন বিকাশৰ দায়িত্ব কান্ধ পাতি ল'বলৈ তেওঁ কৰা স্মৰণীয় আহ্বানসমূহ আজিও অতুলনীয়।
THE BIG DEBATE
তেওঁৰ শেহতীয়া জন্মবাৰ্ষিকীত একাংশ মুছলমান লোকৰ দ্বাৰা উত্থাপিত এটি প্ৰশ্নই মোক এই বিষয়টোৰ গভীৰতালৈ গৈ চিন্তা কৰিবলৈ বাধ্য কৰালে, যাক একপ্ৰকাৰৰ সামূহিক আত্মবিশ্লেষণৰ প্ৰয়াস বুলিব পাৰি: মুছলমানসকলে একাংশ উগ্ৰ মতাদৰ্শৰ ব্যক্তি বা তুলনামূলকভাৱে কম পৰিচিত নেতাক যি পৰিমাণে নিজৰ বুলি আঁকোৱালি লয়, সেই একেই আৱেগেৰে কালামক কিয় আপোন কৰি লোৱা দেখা নাযায়?
এই আপাত বিৰোধক বুজিবলৈ হ'লে, আমি প্ৰথমতে তেওঁৰ জীৱনপ্ৰণালী আৰু তেওঁ কঢ়িয়াই ফুৰা মূল্যবোধৰ ফালে চকু দিব লাগিব।
সকলোৰে জ্ঞাত যে কালাম ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল দক্ষিণ ভাৰতৰ এক সাধাৰণ মুছলমান পৰিয়ালত, য'ত মানৱীয় মূল্যবোধ আৰু ধৰ্মৰ নৈতিক শিক্ষাক কেতিয়াও পৃথক কৰি চোৱা হোৱা নাছিল। তেওঁ কোনো আৱদ্ধ বা সংকুচিত পৰিৱেশত ডাঙৰ হোৱা নাছিল, বৰং এনে এক মিশ্ৰিত চুবুৰীত ডাঙৰ হৈছিল য'ত বিভিন্ন ধৰ্মৰ মানুহে সম্প্ৰীতিৰে একেলগে বসবাস কৰিছিল। এনে পৰিৱেশে তেওঁৰ উদাৰ আৰু সৰ্বগ্ৰহণযোগ্য দৃষ্টিভংগী গঢ়ি তোলাত সহায় কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি, দক্ষিণ ভাৰতত বিভিন্ন ধৰ্মীয় আৰু দাৰ্শনিক গ্ৰন্থৰ চৰ্চা কৰাৰ এক সুদীৰ্ঘ পৰম্পৰা আছে।
VIDEO
এক অতি সাধাৰণ পটভূমিৰ পৰা আহি কালাম এজন সুপৰিচিত বিজ্ঞানী, এজন সপোনদ্ৰষ্টা আৰু অৱশেষত বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ গণতন্ত্ৰৰ ৰাষ্ট্ৰপতি হৈ পৰিছিল। এইবোৰ মূলতঃ আছিল ধৰ্মনিৰপেক্ষ স্থান, য'ত ধৰ্মীয় পৰিচয় কেতিয়াও প্ৰাথমিক বিবেচনাৰ বিষয় নাছিল। তেওঁৰ সাফল্যৰ আধাৰ আছিল তেওঁৰ বৈজ্ঞানিক দক্ষতা, একাগ্ৰতা আৰু দেশৰ প্ৰতি থকা অটল প্ৰতিশ্ৰুতি; জনসাধাৰণৰ সমৰ্থন আদায় কৰিবলৈ তেওঁক কেতিয়াও নিজৰ ধৰ্মীয় পৰিচয়ৰ প্ৰমাণ দিয়াৰ প্ৰয়োজন হোৱা নাছিল।
এজন নৱাগত বিজ্ঞানী হিচাপে কালামে হোমি জাহাংগীৰ ভাবা আৰু বিক্ৰম ছাৰাভাইৰ দৰে অগ্ৰণী ব্যক্তিসকলে গঢ়ি তোলা এক প্ৰাতিষ্ঠানিক পৰিৱেশত কাম কৰিছিল, যিসকলে আধুনিক ভাৰতৰ পাৰমাণৱিক আৰু মহাকাশ কাৰ্যসূচীৰ মূল ভেটি স্থাপন কৰিছিল। ঔপনিৱেশিক শাসনৰ পৰা মুক্ত হৈ কোটি কোটি জনসাধাৰণৰ দুবেলা দুসাজৰ ব্যৱস্থা কৰিবলৈ সংগ্ৰাম কৰি থকা এখন দেশৰ বাবে তেওঁলোকে ডাঙৰ সপোন দেখাৰ সাহস কৰিছিল।
জাতি নিৰ্মাণ আৰু নিঃস্বাৰ্থ সেৱাৰ সেই মনোভাৱ কালামে নিজৰ মাজত আত্মস্থ কৰিছিল। গৱেষণাগাৰৰ সাফল্যৰ জৰিয়তে ভাৰতক এক বৈজ্ঞানিক শক্তিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ আৰু দেশৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা সুদৃঢ় কৰিবলৈ তেওঁ নিজকে উৎসৰ্গা কৰিছিল।
তেওঁ নিজৰ এই মহান লক্ষ্যত সদায় অটল আছিল। তেওঁ কেতিয়াও বিবাহপাশত আৱদ্ধ নহ'ল আৰু সমগ্ৰ জীৱন বিজ্ঞান, শিক্ষা আৰু দেশৰ নামত উছৰ্গা কৰিলে। বৈজ্ঞানিক অগ্ৰগতিৰ জৰিয়তে এখন দেশক সৱলীকৰণ কৰাৰ বাবে নিজৰ জীৱন উৎসৰ্গা কৰাতকৈ ডাঙৰ উদ্দেশ্য আৰু কি হ'ব পাৰে?
প্ৰদৰ্শনকামিতাৰ পৰা দূৰত এক নিভৃত আধ্যাত্মিক জীৱন
আন ধৰ্মীয় সম্প্ৰদায়ৰ দৰেই মুছলমান সমাজতো কেতিয়াবা এজন ব্যক্তিৰ ধৰ্মীয় বিশ্বাস আৰু দায়বদ্ধতাক তেওঁৰ বাহ্যিক আচাৰ-আচৰণৰ যোগেদি জুখি চোৱাৰ এক প্ৰৱণতা দেখা যায়। যিহেতু সাধাৰণ মুছলমানসকলে কালামক দিনে পাঁচবাৰ নমাজ পঢ়া বা ৰাজহুৱাভাৱে কোৰানৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা দেখা নাছিল, সেয়েহে একাংশৰ মনত তেওঁৰ জীৱনত ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতিৰ স্থানক লৈ হয়তো কিছু সন্দেহ থাকিব পাৰে।
কিন্তু এজন ব্যক্তিৰ বিশ্বাস বা ঈমানক কেৱল বাহ্যিক দৃষ্টিৰে সদায় জুখিব নোৱাৰি। যিসকলে কালামক ওচৰৰ পৰা জানিছিল, তেওঁলোকে তেওঁৰ সৰলতা, অনুশাসন আৰু জীৱনৰ লক্ষ্যৰ প্ৰতি থকা একাগ্ৰতাক গভীৰভাৱে শ্ৰদ্ধা কৰিছিল। তেওঁ বীণা বজাইছিল, বিভিন্ন পৰম্পৰাৰ ধৰ্মীয় আৰু দাৰ্শনিক গ্ৰন্থ অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু এক অতি সাধাৰণ, নিৰাড়ম্বৰ জীৱন যাপন কৰিছিল।
ইছৰো (ISRO)-ত কালামৰ ব্যক্তিগত সহায়ক হিচাপে কাম কৰা মোৰ ভিনদেৱে এবাৰ ত্ৰিবান্দ্ৰমত (বৰ্তমানৰ তিৰুৱনন্তপুৰম) থকা এটা লজত তেওঁৰ কোঠালৈ যোৱাৰ সুযোগ পাইছিল। কোঠাটোৰ অকল্পনীয় সৰলতা দেখি তেওঁ তবধ মানিছিল। কোঠাটোত এখন বিছনা, এখন মেজ আৰু এখন চকীৰ বাহিৰে আন বিশেষ একোৱেই নাছিল। মজিয়াৰ মাজভাগত এখন ঢাৰি পাৰি থোৱা আছিল, যাৰ দাঁতিত কিতাপবোৰ অতি পৰিপাটিকৈ সজাই থোৱা আছিল। এনে সৰলতাই প্ৰায়ে এক গভীৰ আন্তৰিক অনুশাসন আৰু আধ্যাত্মিকতাক প্ৰতিফলিত কৰে। ই কেৱল মাত্ৰ কোনো এটা নিৰ্দিষ্ট ধৰ্মৰ একচেটিয়া অধিকাৰ হ'ব নোৱাৰে।
কালামে ৰাষ্ট্ৰপতি ভৱনৰ সমীপত থকা এটা মছজিদলৈকো কোনো ধৰণৰ আড়ম্বৰ নোহোৱাকৈ গৈছিল। তেওঁ সাধাৰণ মানুহৰ সৈতে সমবেত হৈছিল আৰু শাৰীৰ য'তেই খালী ঠাই পাইছিল, তাত থিয় দিছিল। তেওঁ যে ইছলাম ধৰ্মৰ অনুগামী, তাক প্ৰমাণ কৰিবলৈ তেওঁ নিজৰ মুছলমান পৰিচয়টো ৰাজহুৱাভাৱে প্ৰদৰ্শন কৰি ফুৰাৰ কোনো প্ৰয়োজনবোধ কৰা নাছিল।
তেওঁৰ আধ্যাত্মিকতা আছিল লক্ষণীয়ভাৱে সৰ্বগ্ৰহণযোগ্য। হিন্দু আধ্যাত্মিক গুৰুসকলৰ সৈতে তেওঁৰ সম্পৰ্ক, বিভিন্ন ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ প্ৰতি তেওঁৰ আগ্ৰহ আৰু সম্প্ৰীতিৰ ওপৰত তেওঁ দিয়া গুৰুত্বই তেওঁক ধৰ্মীয় পৰিসীমাৰ ঊৰ্ধ্বত এক সমন্বয়ৰ সাঁকো গঢ়োতা হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।
সমন্বয়ৰ প্ৰতীক আৰু বহুমাত্রিক পৰিচয়
বহু মুছলমানৰ বাবে এয়া অতি গৌৰৱৰ বিষয়। কিন্তু আন একাংশৰ বাবে, এজন ৰাজহুৱা ব্যক্তিৰ ধৰ্মীয় দৃষ্টিভংগী হয়তো কিছু কম প্ৰাসংগিক যেন লাগিব পাৰে, বিশেষকৈ যেতিয়া তেওঁলোকে কোনো বিশিষ্ট মুছলমান ব্যক্তিত্বৰ পৰা কেৱল ইছলামিক পাণ্ডিত্য, মুছলমান সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ প্ৰকাশ বা সম্প্ৰদায়টোক প্ৰভাৱিত কৰা বিষয়বোৰত মাত মতাটোহে আশা কৰে।
ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে কালাম মুছলমান সমাজকে ধৰি সকলো ভাৰতীয়ৰ নেতা হৈ পৰিছিল। হয়তো এইটোৱেই অন্যতম কাৰণ যাৰ বাবে বহু মানুহে তেওঁক কেৱল এজন 'মুছলমান' হিচাপে পৰিচয় দিয়াতকৈ এজন ভাৰতীয়, এজন বিজ্ঞানী, এজন শিক্ষক আৰু এজন দেশপ্ৰেমিক হিচাপেহে প্ৰথমে আত্মীয় বুলি অনুভৱ কৰে।
আমাৰ সকলোৰে একাধিক পৰিচয় থাকে। যেতিয়ালৈকে এজন ব্যক্তি সক্ৰিয় ৰাজনীতি বা ধৰ্মীয় নেতৃত্বৰ সৈতে জড়িত নাথাকে, তেতিয়ালৈকে আন সকলো পৰিচয়ক আওকাণ কৰি কেৱল মাত্ৰ এটা পৰিচয়ক আগবঢ়াই নিয়াৰ কোনো বাধ্যবাধকতা নাথাকে। মুছলমান পৰিচয়ৰ সৈতে কালামৰ সম্পৰ্কক এই প্ৰেক্ষাপটতেই বুজিব লাগিব।
পৰিচয়ৰ ওপৰত সমাজ বিজ্ঞানী আশীষ নন্দীৰ গৱেষণাই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ দৃষ্টিভংগী আগবঢ়ায়- কেনেদৰে ব্যক্তিসকল এটা নিৰ্দিষ্ট, স্থিৰ আৱেষ্টনীৰ সলনি একাধিক সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক সম্পৰ্কৰ দ্বাৰা গঢ় লৈ উঠে। কালামৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াক প্ৰয়োগ কৰিলে দেখা যায় যে মুছলমানসকলে তেওঁক মূলতঃ এজন বিজ্ঞানী, শিক্ষাবিদ আৰু ভাৰতীয় দেশপ্ৰেমিক হিচাপে চোৱাৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে তেওঁৰ প্ৰতি তেওঁলোকৰ শ্ৰদ্ধা বা আত্মীয়তা দুৰ্বল।
একে সময়তে, তেওঁৰ জাতীয় পৰিচয়ে তেওঁৰ মুছলমান পটভূমিক কেতিয়াও মচি পেলোৱা নাছিল। দুয়োটা পৰিচয় একেলগে বিদ্যমান আছিল। তেওঁৰ জীৱনেই এই কথাৰ প্ৰমাণ যে এজন ব্যক্তিয়ে প্ৰতিটো ৰাজহুৱা কাৰ্যতে নিজৰ ধৰ্মীয় পৰিচয়ক মুখ্য কৰি নোতোলাকৈয়ো নিজৰ ধৰ্মীয় পৰিচয় অক্ষুণ্ণ ৰাখি এখন বৈচিত্ৰ্যময় দেশৰ সেৱা কৰিব পাৰে।
সেয়েহে, কালামৰ সাফল্য মুছলমানসকলৰ বাবে গৌৰৱৰ এক শক্তিশালী উৎস হ'ব পাৰে, কিয়নো তেওঁ নিজৰ মুছলমান পৰিচয় হেৰুৱাই নেপেলোৱাকৈয়ে ভাৰতৰ সৰ্বোচ্চ সাংবিধানিক পদবীত উপনীত হৈছিল। তেওঁৰ আদৰ্শই মুছলমান ধৰ্মতত্ত্ববিদ, সংস্কাৰক, ৰাজনৈতিক চিন্তাবিদ বা সম্প্ৰদায়ৰ নেতাসকলৰ অৱদানৰ সৈতে প্ৰতিযোগিতা কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই। প্ৰতিগৰাকীয়েই নিজৰ নিজৰ ক্ষেত্ৰত সাফল্য আৰু সেৱাৰ ভিন্ন নিদৰ্শন দাঙি ধৰে।
ৰকেট বয়ছৰ পোষ্টাৰত এ পি জে কালাম
তেওঁৰ ৰাজহুৱা জীৱনৰ কেন্দ্ৰবিন্দুত আছিল বৈজ্ঞানিক অগ্ৰগতি, শিক্ষা, ৰাষ্ট্ৰীয় উন্নয়ন আৰু সৰ্বধৰ্ম সমন্বয়। ই প্ৰমাণ কৰিলে যে এজন মুছলমান ব্যক্তিয়েও দেশৰ সৰ্বোচ্চ সাংবিধানিক পদবীত অধিষ্ঠিত হৈ ধৰ্মীয় সীমা অতিক্ৰম কৰি সকলো জনসাধাৰণৰ মৰম আৰু শ্ৰদ্ধা আদায় কৰিব পাৰে।
এই প্ৰশ্নবোৰৰ বিষয়ে চিন্তা কৰি থাকোঁতে মই নিজেই এটি সৰু, অনানুষ্ঠানিক পৰ্যবেক্ষণ কৰিছিলোঁ।
ভাৰতৰ অগ্ৰণী বিজ্ঞানীসকলৰ জীৱন আৰু দেশৰ বৈজ্ঞানিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ প্ৰাৰম্ভিক বিকাশৰ ওপৰত আধাৰিত এখন অনবদ্য ৱেব ছিৰিজ 'ৰকেট বয়জ' এটা OTT প্লেটফৰ্মত মুক্তি পাইছিল। ইয়াত ভাৰতৰ বৈজ্ঞানিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহে কেনেদৰে গঢ় লৈ উঠিছিল তাৰ এক সুন্দৰ চিত্ৰায়ন কৰা হৈছে আৰু ইয়াত কালামকো এজন যুৱ বিজ্ঞানী হিচাপে দেখুওৱা হৈছে। এই ছিৰিজটো চালে কালামৰ কল্পনা, উচ্চাকাংক্ষা আৰু আনক অনুপ্ৰাণিত কৰিব পৰা ক্ষমতাক গঢ় দিয়া বৈজ্ঞানিক পৰিৱেশটোৰ বিষয়ে ভালদৰে উপলব্ধি কৰিব পাৰি।
তথাপি, মই আচৰিত হৈছিলোঁ যে মোৰ যুৱ মুছলমান সহকৰ্মীসকলৰ কোনেও এই ছিৰিজটো চোৱাটো দূৰৰে কথা, ইয়াৰ নামেই শুনা নাছিল।
এয়া কেৱল মোৰ এক সৰু ব্যক্তিগত পৰ্যবেক্ষণহে আছিল, সমগ্ৰ মুছলমান যুৱপ্ৰজন্মৰ প্ৰতিনিধিত্বমূলক জৰীপ নাছিল। তথাপি, ই মোক ভাবিবলৈ বাধ্য কৰালে যে প্ৰকৃত সমস্যাটো হয়তো মুছলমানসকলে কালামক আঁকোৱালি ল'বলৈ কৰা অনীহা নহয়, বৰং তেওঁৰ জীৱন, আদৰ্শ আৰু বৌদ্ধিক চিন্তা-চৰ্চাৰ সৈতে বহু যুৱপ্ৰজন্মৰ পৰিচয় অতি সীমিত হোৱাটোহে মূল কাৰণ হ'ব পাৰে।
যদি আমি এখন উন্নত আৰু বিজ্ঞানসন্মতভাৱে শক্তিশালী ভাৰতৰ বিষয়ে কালামে দেখা সপোনটো জীয়াই ৰাখিব বিচাৰোঁ, তেন্তে আমি নৱপ্ৰজন্মক বিজ্ঞানী, শিক্ষক, উদ্ভাৱক আৰু জাতি নিৰ্মাতাসকলৰ জীৱনৰ সৈতে জড়িত কৰাৰ উপায় বিচাৰি উলিয়াব লাগিব। আমি তেওঁলোকক ছ’চিয়েল মিডিয়াৰ ক্ষন্তেকীয়া মিম আৰু ৰীলৰ পৃথিৱীখনৰ পৰা ওলাই আহি এনে কিছুমান আদৰ্শ আৰু সাফল্যৰ প্ৰতি ধাউতি বঢ়াবলৈ উৎসাহিত কৰিব লাগিব, যিয়ে তেওঁলোকৰ নিজৰ জীৱন আৰু দেশৰ ভৱিষ্যত গঢ় দিব পাৰে।
ড০ এ পি জে আব্দুল কালামৰ মহানুভৱতা আৰু উত্তৰাধিকাৰ সমগ্ৰ ভাৰতবাসীৰ। কিন্তু মুছলমান সমাজৰ বাবেও ইয়াক নিজৰ ঐতিহ্যৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশ হিচাপে গৌৰৱেৰে আঁকোৱালি লোৱাৰ যথেষ্ট কাৰণ আছে। তেওঁ নিজৰ ধৰ্মীয় পৰিচয়ক অহৰহ সাব্যস্ত কৰি ফুৰিছিল বাবে নহয়, তেওঁ সমগ্ৰ বিশ্বক এই কথা প্ৰমাণ কৰি থৈ গ'ল যে 'এজন মুছলমান হোৱা' আৰু 'এজন প্ৰকৃত ভাৰতীয় হোৱা'— এই দুয়োটা কথা কেতিয়াও পৰস্পৰবিৰোধী হ'ব নোৱাৰে।
.webp "নৱৰাত্ৰি উপলক্ষে দেৱী শৈলপুত্ৰীক প্ৰণাম জনাই দেশবাসীক শুভেচ্ছা প্ৰধানমন্ত্ৰী মোদীৰ")
