বেগম / গুৱাহাটী
খাদ্য সদায়ে এক সাৰ্বজনীন ভাষা হৈ আহিছে। খাদ্য মানুহক তেওঁলোকৰ ধৰ্ম, সংস্কৃতি বা পটভূমি নিৰ্বিশেষে সংযোগ কৰে। ঈদৰ সময়ত মুছলমান পৰিয়ালসমূহে বিভিন্ন ধৰণৰ সুস্বাদু ব্যঞ্জন যেনে শ্বিৰ খুৰমা, ফিৰনী, হালোৱা, শ্বাহী টকড়া, গুলাব জামুন, জিলাপী, বিৰিয়ানী, পোলাও, কাবাব, চিকেন কোৰ্মা, হালিম, নিহাৰী, মটনকাৰী আৰু বহুতো পৰম্পৰাগত খাদ্য প্ৰস্তুত কৰে। এই ব্যঞ্জনবোৰৰ সুগন্ধিৰে ঘৰ-দুৱাৰ তথা চুবুৰীবোৰ আমোলমোলাই পৰাৰ লগতে এক আনন্দময় পৰিৱেশৰ সৃষ্টি কৰে। কিন্তু ঈদৰ খাদ্যৰ প্ৰকৃত সৌন্দৰ্য্য কেৱল ইয়াৰ সোৱাদতেই সীমাবদ্ধ নহয়, মানুহে ভাগ-বতৰা কৰাৰ মনোভাৱতো অন্তৰ্নিহিত হৈ আছে।
বহু ঠাইত ঈদৰ সময়ত বিভিন্ন ধৰ্মৰ লোকসকলে মুছলমান লোকসকলৰ ঘৰলৈ যোৱাটো এক সাধাৰণ কথা। হিন্দু, শিখ, খ্ৰীষ্টান আদি ওচৰ চুবুৰীয়াই প্ৰায়ে নিজৰ মুছলমান বন্ধু-বান্ধৱীক ঈদৰ শুভেচ্ছা জনাবলৈ আৰু ঈদৰ সুস্বাদু আহাৰ সোৱাদ লবলৈ তেওঁলোকৰ ঘৰলৈ আহে। তেওঁলোকে আগ্ৰহেৰে অপেক্ষা কৰি থাকে এই বিশেষ ঈদৰ খাদ্যৰ বাবে, বিশেষকৈ শ্বিৰ খুৰমা আৰু চেৱাইৰ দৰে মিঠাইৰ বাবে। তেওঁলোকৰ বহুতৰে বাবে এই খাদ্যৰ সোৱাদ লোৱাটো সমগ্ৰ বছৰজুৰি মনত পুহি ৰখা এক বাৰ্ষিক পৰম্পৰাত পৰিণত হৈছে। তেওঁলোকৰ উত্তেজনাই দেখুৱাই যে, খাদ্যই কেনেকৈ ধৰ্মীয় সীমাৰ উৰ্দ্ধত গৈ অপোনত্বৰ অনুভৱ আৰু উদযাপনৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।
এই সন্দৰ্ভত গুৱাহাটী মহানগৰীৰ বাসিন্দা পাকিজা শইকীয়াই আৱাজ-দ্য ভইচ অসম'ক কয়, "মুছলমানসকলৰ ৰন্ধা সুস্বাদু খাদ্য কেৱল একোটা ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ অংশ নহয়, বৰং ই আজি বিশ্বজুৰি এক সাংস্কৃতিক সম্পদ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। এই খাদ্যসমূহৰ সোৱাদ, সুগন্ধি মছলা আৰু বিশেষ ৰন্ধন-পদ্ধতিয়ে ইয়াক সকলো ধৰ্মাৱলম্বী লোকৰ মাজত জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছে। অসম তথা ভাৰতত মুছলমান লোকসকলৰ পৰম্পৰাগত খাদ্য যেনে বিৰিয়ানী, কাবাব, শ্বিৰ খুৰ্মা, হালিম, নিহাৰী আদি এতিয়া সকলো ধৰ্মৰ মানুহে ভালপোৱা খাদ্যত পৰিণত হৈছে। বিশেষকৈ ঈদৰ সময়ত এইবোৰ খাদ্যৰ চাহিদা অধিক বৃদ্ধি পায়।"
আন সম্প্ৰদায়ৰ অতিথিসকলে যেতিয়া মুছলমান পৰিয়ালৰ সৈতে একেলগে বহি ঈদৰ খাদ্য উপভোগ কৰে, তেতিয়া স্বাভাৱিকতে কথা-বতৰা, হাঁহি আৰু পাৰস্পৰিক বুজাবুজিৰ সুযোগ সৃষ্টি কৰে। বন্ধুত্বপূৰ্ণ আৰু শিথিল পৰিৱেশত মানুহে ইজনে সিজনৰ পৰম্পৰা, বিশ্বাস আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে জানিব পাৰে। এই পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াই সম্প্ৰদায়সমূহৰ মাজত থকা ভুল ধাৰণা আৰু পক্ষপাতিত্ব আঁতৰোৱাত সহায় কৰে। খাদ্য ভাগ-বতৰা কৰাৰ এটা সাধাৰণ কাৰ্য্যই হৃদয় মুকলি কৰিব পাৰে আৰু বিশ্বাস গঢ়ি তুলিব পাৰে।
পাকিজা শইকীয়াৰ পৰিয়ালে ঈদ উদযাপন কৰা দৃশ্য
পাকিজা শইকীয়াই লগতে কয়, "ঈদৰ খাদ্যৰ আন এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হ’ল আতিথ্য। মুছলমান পৰিয়ালে প্ৰায়ে ঈদৰ সম্পূৰ্ণ দিনটো অতিথিৰ বাবে দুৱাৰ মুকলি কৰি ৰাখে। অতিথিসকলক মিঠাই, জলপান আৰু খাদ্যৰে উষ্ম আদৰণি জনোৱা হয়। এই আদৰণীয় মনোভাৱে এনে এক পৰিৱেশৰ সৃষ্টি কৰে য’ত সকলোৱে নিজকে মূল্যৱান আৰু সন্মনীয় অনুভৱ কৰে। এই কাৰ্যই এক শক্তিশালী বাৰ্তা প্ৰেৰণ কৰে যে, উৎসৱবোৰে মানুহক বিভাজিত নকৰে বৰঞ্চ সকলোকে একত্ৰিত কৰা। বহু অ-মুছলমান লোকে ঈদৰ নিমন্ত্ৰণ গ্ৰহণ কৰি ঈদৰ এই বিশেষ খাদ্যসমূহৰ সোৱাদ ল’বলৈ আগ্ৰহী হয়। এই খাদ্যসমূহৰ জনপ্রিয়তাৰ এক মূল কাৰণ হৈছে ইয়াৰ অনন্য সোৱাদ আৰু পুষ্টি গুণাগুণ। মুছলমান ৰন্ধনশৈলীত মছলা, ঘিউ, মাংস, ড্ৰাই ফ্ৰুটছ আদি উপাদান ব্যৱহাৰ কৰি এক সমৃদ্ধ আৰু সুগন্ধি সোৱাদ সৃষ্টি কৰা হয়। এইবোৰে মানুহৰ মন আৰু জিভা উভয়কে আকৰ্ষণ কৰে।"
বিভিন্ন ধৰ্মৰ লোকে একেলগে বসবাস কৰা ভাৰতৰ দৰে বহু সংস্কৃতিৰ সমাজত ঈদৰ দৰে উৎসৱবোৰে সামাজিক সম্প্ৰীতি সুদৃঢ় কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। যেতিয়া কোনো হিন্দু চুবুৰীয়াই আনন্দৰে মুছলমান ঘৰত সুস্বাদু খুৰমা উপভোগ কৰে, বা যেতিয়া কোনো খ্ৰীষ্টান বন্ধুৱে ঈদৰ বিৰিয়ানীৰ সোৱাদৰ প্ৰশংসা কৰে, তেতিয়া ধৰ্মৰ সীমা ম্লান হৈ পৰা দেখা যায়। য'ত পাৰ্থক্যৰ পৰা ভাগ কৰা আনন্দ আৰু আতিথ্যলৈ গুৰুত্ব স্থানান্তৰিত হয়। শিশুসকলেও এই পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ পৰা মূল্যৱান শিক্ষা লাভ কৰে। যেতিয়া তেওঁলোকে ঈদৰ দিনা বিভিন্ন ধৰ্মৰ অতিথিসকলক তেওঁলোকৰ ঘৰলৈ আহি একেলগে উৎসৱমুখৰ পৰিবেশত খাদ্য উপভোগ কৰা দেখে, তেতিয়া তেওঁলোকে সম্প্ৰদায়ৰ মাজত সন্মান আৰু বন্ধুত্বৰ গুৰুত্ব বুজি ডাঙৰ হয়। এনে অভিজ্ঞতাই নৱপ্ৰজন্মৰ মাজত অধিক সৰ্বাংগীন আৰু সহনশীল মানসিকতাৰ গঢ় দিয়ে।
শ্বাহী টুকড়া, নিহাৰী, বিৰিয়ানী আৰু চিকেন কুৰ্মা
পাকিজাই লগতে কয়, "ঈদৰ খাদ্যসমূহে সমাজত সম্প্ৰীতি আৰু ভ্ৰাতৃত্ববোধ গঢ়ি তোলাতো গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ঈদৰ দৰে উৎসৱৰ সময়ত মুছলমান পৰিয়ালসমূহে নিজৰ ঘৰলৈ বিভিন্ন ধৰ্মৰ মানুহক নিমন্ত্ৰণ জনায় আৰু একেলগে খোৱা-বহাৰ আনন্দ ভাগ-বতৰা কৰে। ইয়াৰ ফলত সামাজিক দূৰত্ব হ্ৰাস হয় আৰু মানুহৰ মাজত বুজাবুজি বৃদ্ধি পায়। ৰমজান মাহৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই মোৰ ঘৰলৈ মোৰ লৰা-ছোৱালী তথা স্বামীৰ অমুছলাম বন্ধু-বান্ধৱী সকলৰ অহা যোৱা আৰম্ভ হয়। কিয়নো তেওঁলোকে ইফতাৰ কৰাৰ বাবে খুবেই উৎসাহীত হৈ থাকে। এই একে উৎসাহ ঈদৰ সময়তো তেওঁলোকৰ মাজত দেখিবলৈ পোৱা যায়। প্ৰতিবছৰে ঈদৰ পিছত এসপ্তাহ মানলৈ মোৰ ঘৰত অতিথিৰ আগমন অব্যহত থাকে। সকলোৱে মোক চিকেন কোৰ্মা, বিৰিয়ানী আৰু শ্বিৰ খুৰ্মা বনাবলৈ দাবী কৰে।"
আজিৰ যুগত ৰেষ্টুৰেণ্ট আৰু ফুড ডেলিভাৰী প্লেটফৰ্মসমূহৰ যোগেদিও চিকেন কোৰ্মা, বিৰিয়ানী, শ্বিৰ খুৰ্মা আদি খাদ্যসমূহ সহজে সকলোৰে কাষত উপলব্ধ হৈছে। ফলস্বৰূপে, মুছলমান খাদ্য কেৱল এটি সম্প্ৰদায়ৰ মাজতেই সীমাবদ্ধ নাথাকি সকলোৰে প্ৰিয় খাদ্য হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। সেয়েহে ক'ব পাৰি যে, মুছলমানসকলৰ ৰন্ধা সুস্বাদু খাদ্যই কেৱল আত্মাক তৃপ্ত নকৰে, ই সমাজত একতা, সহমৰ্মিতা আৰু সাংস্কৃতিক আদান-প্ৰদানৰো এক শক্তিশালী মাধ্যম হিচাপে কাম কৰে।
শ্বামী কাবাব আৰু শ্বিৰ খুৰমা
গতিকে ঈদ-উল-ফিতৰ খাদ্য কেৱল উদযাপন বা পৰম্পৰাৰ কথা নহয়। ই একতা, উদাৰতা আৰু সৰ্বাংগীনতাৰ প্ৰতীক হয়। সকলো ধৰ্মৰ লোকৰ সৈতে মিঠাই, আহাৰ আৰু সুখৰ ভাগ-বতৰা কৰাটোৱে সমাজৰ তন্ত্ৰ শক্তিশালী কৰাত সহায় কৰে। আতিথ্য আৰু ভাগ-বতৰা কৰা খাদ্যৰ আনন্দৰ জৰিয়তে ঈদে আমাক সোঁৱৰাই দিয়ে যে, মানৱতা যিকোনো পাৰ্থক্যতকৈও ডাঙৰ। এইদৰে ঈদ-উল-ফিতৰৰ সময়ত মুছলমানৰ ঘৰত প্ৰস্তুত কৰা উৎসৱৰ খাদ্যই ভোক পূৰণ কৰাতকৈও অধিক হৃদয়ক ওচৰলৈ আনে আৰু অধিক সুসম আৰু সৰ্বাংগীন সমাজ গঢ়ি তোলাত সহায় কৰে।
ইয়াৰোপৰি ঈদ-উল-ফিতৰে উদাৰতা আৰু মমতাৰ মূল্যবোধৰ শিক্ষা দিয়ে। ঈদৰ নামাজৰ পূৰ্বে মুছলমানসকলে জাকাত-উল-ফিতৰ নামেৰে জনাজাত দান-বৰঙণি দিব লাগে যাতে দুখীয়া আৰু আৰ্তজনেও এই উৎসৱ মৰ্যাদা সহকাৰে উদযাপন কৰিব পাৰে। বহু পৰিয়ালে অতিৰিক্ত খাদ্য প্ৰস্তুত কৰি ওচৰ-চুবুৰীয়া আৰু উদযাপন কৰিব নোৱাৰা মানুহৰ মাজত বিতৰণ কৰে। প্ৰায়ে এই বিতৰণ ধৰ্মীয় ৰেখাৰ বাহিৰলৈ যায়, যিকোনো আৰ্তজনৰ ওচৰলৈ যায়। এনে কাৰ্য্যই মানৱতাৰ আত্মাক শক্তিশালী কৰে আৰু মানুহক সোঁৱৰাই দিয়ে যে, দয়াক ধৰ্মৰ দ্বাৰা সীমাবদ্ধ কৰিব নালাগে।
