জিতেন্দ্ৰ পুষ্প / গয়া (বিহাৰ)
বিহাৰৰ গয়া চহৰ বুলিলে সাধাৰণতে আমাৰ মনলৈ আহে পিণ্ডদান আৰু পুণ্যভূমি বিষ্ণুপদ মন্দিৰৰ কথা। কিন্তু এই পৱিত্ৰ ভূমিত কেৱল সনাতন ধৰ্মৰেই নহয়, ছুফি সন্তৰ এনে এখন দৰবাৰো আছে, য'লৈ মানুহে ভগ্ন হৃদয়েৰে আহে আৰু উভতি যাওঁতে কঢ়িয়াই নিয়ে আশা। ফল্গু নদীৰ পাৰত অৱস্থিত 'খানকাহ বীথো শ্বৰীফ' আজিৰ দিনত বিশ্বাস, মানৱতা আৰু গংগা-যমুনাৰ অপূৰ্ব সম্প্ৰীতিৰ এক জীৱন্ত নিদৰ্শন হৈ পৰিছে।
গয়া চহৰৰ পৰা প্ৰায় পাঁচ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত অৱস্থিত এই খানকাহ আৰু দৰগাহ যুগ যুগ ধৰি মানুহৰ আস্থাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ আহিছে। ইয়ালৈ অহা ভক্তসকলৰ বিশ্বাস যে হজৰত মখদুম ছৈয়দ শ্বাহ দুৰ্বেশ আশ্ৰফ ৰহমতুল্লাহি আলাইহিৰ দোৱাৰ ফলত মানসিক কষ্ট, দুৰাৰোগ্য ৰোগ আৰু জীৱনৰ অলেখ সমস্যাৰ পৰা মুক্তি পোৱা যায়। এইবাবেই প্ৰতিদিনে দূৰ-দূৰণিৰ পৰা মানুহে ইয়ালৈ ঢাপলি মেলে। কোনোবাই যদি আহে ৰোগ নিৰাময়ৰ আশাত, আন কোনোবাই আহে মনৰ শান্তি বিচাৰি।
গয়াৰ ঐতিহ্যমণ্ডিত 'বীথো শ্বৰীফ' দৰগাহ
বীথো শ্বৰীফৰ ইতিহাস প্ৰায় ছশ বছৰ পুৰণি বুলি গণ্য কৰা হয়। কোৱা হয় যে মহান ছুফি সন্ত হজৰত মখদুম ছৈয়দ শ্বাহ দুৰ্বেশ আশ্ৰফ ইৰানৰ পৰা ভাৰতীলৈ আহিছিল। তেওঁ খোজকাঢ়িয়েই হজ যাত্ৰাও সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। ১৪৪৩ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁ ইয়াত খানকাহ, মছজিদ আৰু হুজৰা স্থাপন কৰে আৰু লাহে লাহে এই স্থান ছুফি পৰম্পৰাৰ এক বৃহৎ কেন্দ্ৰ হৈ পৰে।
স্থানীয় লোকৰ মতে, পূৰ্বতে এই গাঁওখনৰ নাম আছিল 'বিথুৰ'। পৰৱৰ্তী সময়ত হজৰত মখদুমে ইয়াৰ নাম সলনি কৰি 'বেতহু শ্বৰীফ' ৰাখে আৰু সময়ৰ সোঁতত এই নামেই সলনি হৈ 'বীথো শ্বৰীফ' হয়গৈ। আজি এই গাঁওখন কেৱল ধৰ্মীয় পৰিচয়ৰ বাবেই নহয়, সাম্প্ৰদায়িক সম্প্ৰীতিৰ এক উৎকৃষ্ট নিদৰ্শন হিচাপেও পৰিচিত।
গাঁওখনৰ আটাইতকৈ বিশেষ কথাটো হ'ল ইয়াৰ সামাজিক পৰিৱেশ। ইয়াৰ আধা জনসংখ্যা হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ আৰু আধা মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ। ইমানৰ পিছতো ইয়াত কেতিয়াও কোনো ধৰ্মীয় উত্তেজনাৰ খবৰ পোৱা হোৱা নাই। দুয়োটা সম্প্ৰদায়ৰ লোকে ইজনে সিজনৰ উৎসৱ আৰু পৰম্পৰাত সমানে অংশগ্ৰহণ কৰে। দৰগাহতো সকলো ধৰ্মৰ মানুহে মূৰ দোৱায়। সেইবাবেই মানুহে বীথো শ্বৰীফক গংগা-যমুনা সংস্কৃতিৰ প্ৰকৃত স্বৰূপ বুলি গণ্য কৰে।
খানকাহ আৰু দৰগাহৰ বৰ্তমানৰ উত্তৰাধিকাৰী ছৈয়দ শ্বাহ আৰবাব আশ্ৰফে কয়, “এয়া কেৱল এখন ধৰ্মীয় স্থান নহয়, ই মানৱতাৰ দৰবাৰ। ইয়ালৈ অহা প্ৰতিগৰাকী ব্যক্তিৰ বাবে দুৱাৰ সদায় খোলা থাকে। ইয়াত ধৰ্ম, জাতি আৰু ভাষাৰ কোনো প্ৰাচীৰ নাই। মানুহে ইয়াত প্ৰাৰ্থনা কৰে আৰু শান্তি লৈ উভতি যায়।”
ছৈয়দ শ্বাহ আৰবাব আশ্ৰফৰ পৰিয়ালৰ লোকসকলেই পুৰুষানুক্ৰমে এই খানকাহ আৰু দৰগাহৰ উত্তৰাধিকাৰী হৈ আহিছে। তেওঁৰ পিতৃ শ্বাহিদ শ্বাহ গয়া মহাবিদ্যালয়ৰ মনোবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক আছিল আৰু পিতৃৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। কিন্তু কৰ'না মহামাৰীৰ সময়ত শ্বাহিদ শ্বাহৰো মৃত্যু হয়।
দৰগাহৰ লগত জড়িত বহু কাহিনী আজিও মানুহৰ মুখে মুখে প্ৰচলিত। স্থানীয় লোকসকলে জানিবলৈ দিয়া মতে, চিকিৎসকে আশা এৰি দিয়া বহু ৰোগী ইয়াত আহি সুস্থ হৈছে। মানসিক ৰোগত আক্ৰান্ত বা বেয়া শক্তিৰ প্ৰভাৱত পৰা বুলি ভবা বহু লোকেও দৰগাহত সেৱা জনোৱাৰ পিছত এক নতুন জীৱন লাভ কৰিছে। এনে ঘটনাবোৰেই মানুহৰ বিশ্বাসক অধিক সুদৃঢ় কৰি তুলিছে।
গধূলিৰ সময়ত বীথো শ্বৰীফৰ পৰিৱেশ একেবাৰে সুকীয়া হৈ পৰে। ফল্গু নদীৰ পাৰৰ চেঁচা বতাহ, দৰগাহত জ্বলি থকা চাকি (চিৰাগ) আৰু মৃদু স্বৰত চলি থকা ইবাদতে (প্ৰাৰ্থনা) সমগ্ৰ চৌহদটোক এক আধ্যাত্মিক ৰূপ প্ৰদান কৰে। বহু ভক্তই ইয়াত ঘণ্টাৰ পিছত ঘণ্টা বহি প্ৰাৰ্থনা কৰে, আকৌ বহুতে চকু মুদি নিৰৱতাৰ মাজত হেৰাই যায়।
গয়াৰ ঐতিহ্যমণ্ডিত 'বীথো শ্বৰীফ' দৰগাহ
দৰগাহ চৌহদত হজৰত মখদুম ছৈয়দ শ্বাহ দুৰ্বেশ আশ্ৰফৰ লগতে তেওঁৰ পত্নী বিবি জান মলক আৰু পৰিয়ালৰ আন সদস্যসকলৰো মাজাৰ আছে। ইয়াত এটা পুৰণি চিৰাগ সযতনে ৰখা হৈছে। বিশ্বাস কৰা হয় যে শতিকা পুৰণি এই চিৰাগটো আজিও প্ৰতি সন্ধিয়া জ্বলোৱা হয় আৰু ভক্তসকলে ইয়াক বৰকত আৰু পোহৰৰ প্ৰতীক বুলি বিশ্বাস কৰে।
প্ৰতি বছৰে ইয়াত উৰুচৰ আয়োজন কৰা হয়। উৰুচৰ সময়ত বীথো শ্বৰীফৰ উজ্জ্বলতা বহুগুণে বৃদ্ধি পায়। পাঁচদিনীয়া এই অনুষ্ঠানত বিহাৰ, ঝাৰখণ্ড আৰু বংগ, উত্তৰ প্ৰদেশ আৰু ৰাজস্থান, মধ্য প্ৰদেশ আৰু ওড়িশাৰ লগতে চুবুৰীয়া ৰাষ্ট্ৰ নেপালৰ পৰাও বৃহৎ সংখ্যক লোকে অংশগ্ৰহণ কৰে।
এই অনুষ্ঠানত চাদৰপোচী, কাৱালী, কোৰানখানি আৰু লংগৰৰ আয়োজন কৰা হয়। উৰুচৰ সময়ত ভক্তসকলক হজৰত মখদুমৰ লগত জড়িত পৱিত্ৰ সামগ্ৰীসমূহ যেনে তেওঁৰ পোছাক, টুপী আৰু তছবীহ দৰ্শন কৰোৱা হয়। দৰগাহত ওৰে নিশা ইবাদত আৰু কাৱালীৰ সুৰত এক মোহনীয় পৰিৱেশৰ সৃষ্টি হয়।
বীথো শ্বৰীফৰ জনপ্ৰিয়তা কেৱল সাধাৰণ মানুহৰ মাজতেই সীমাবদ্ধ নহয়। বিহাৰৰ ৰাজনীতিতো এই দৰগাহৰ এক সুকীয়া পৰিচয় আছে। নিৰ্বাচনৰ সময়ত বহু ডাঙৰ নেতাই ইয়াত চাদৰ অৰ্পণ কৰিবলৈ আহে। বিশ্বাস কৰা হয় যে ইয়াৰ পৰা বিচৰা কোনো দোৱাই কেতিয়াও অথলে নাযায়। ইয়াৰ উপৰি দৰগাহ চৌহদত ভক্তসকলৰ বাবে জিৰণি চ'ৰা (মুছাফিৰ খানা), পানী, শৌচালয় আৰু বিজুলীৰ দৰে সুবিধাও উপলব্ধ আছে। বহুতে ইয়াত পৰিয়ালৰ সৈতে বা অকলে আহি কেইবাদিনো ধৰি থাকি প্ৰাৰ্থনা কৰে।
যিসময়ত সমাজত ধৰ্ম আৰু পৰিচয়ৰ নামত দূৰত্ব বৃদ্ধি পোৱা পৰিলক্ষিত হৈছে, তেনে সময়তে বীথো শ্বৰীফে সমগ্ৰ বিশ্ববাসীক বিলাই দিছে মানৱতাৰ এক মহান বাৰ্তা। ইয়াত মন্দিৰ-মছজিদক লৈ কোনো বিতৰ্ক নাই, আছে কেৱল মানুহ আৰু তেওঁলোকৰ নিঃস্বাৰ্থ ভক্তি।
গয়াৰ এই ছুফি পৃথিৱীখনে আমাক সোঁৱৰাই দিয়ে যে প্ৰেম, প্ৰাৰ্থনা আৰু বিশ্বাস কেতিয়াও কোনো এটা নিৰ্দিষ্ট ধৰ্মৰ সম্পত্তি হ'ব নোৱাৰে। হয়তো সেইবাবেই বীথো শ্বৰীফলৈ অহা প্ৰতিগৰাকী ব্যক্তিয়ে নিজৰ অন্তৰত অনুভৱ কৰে এক নতুন পোহৰ আৰু জীয়াই থকাৰ অদম্য আশা।
_(1).webp "ত্ৰিবেণী-সপ্তগ্ৰামৰ খানকাহত চুফীসকলৰ কবৰ")
