ফাৰহান ইজৰাইলী/ জয়পুৰ
ৰাজস্থানৰ বিখ্যাত 'গোলাপী চহৰ' বুলিলে সাধাৰণতে আমাৰ মনলৈ আহে ঐতিহাসিক দুৰ্গ আৰু ৰাজপ্ৰসাদৰ ছবি। কিন্তু এই ঐতিহাসিক চহৰখনৰ বুকুতেই শেহতীয়াকৈ সংযোজিত হৈছে আধুনিক স্থাপত্যৰ এক অনন্য নিদৰ্শন 'মদিনা মছজিদ'। যিয়ে সকলোৰে দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিবলৈ সক্ষম হোৱাৰ লগতে ৰচনা কৰিছে নতুন ইতিহাস।
জয়পুৰৰ শাস্ত্ৰী নগৰ অঞ্চলৰ 'নাহৰী কা নাকা'ৰ সৰু গলিৰ মাজেৰে গৈ থাকোঁতে হঠাতে এটা ওখ আৰু জিলিকি থকা গম্বুজ চকুত পৰে। এয়াই হৈছে মদিনা মছজিদ। এই মছজিদ আজি কেৱল উপাসনা (ইবাদত)ৰ স্থান হৈ থকা নাই। ই আধুনিক চিন্তা আৰু শিক্ষাৰ এক উজ্জ্বল কেন্দ্ৰত পৰিণত হৈছে। যোৱা ৫৩ বছৰত এই মছজিদটোৱে এক সুদীৰ্ঘ পথ অতিক্ৰম কৰিছে। এটা সৰু কেঁচা কোঠাৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা এই যাত্ৰা আজি গৈ এক বিলাসবহুল ভৱনলৈ সম্প্ৰসাৰিত হৈছে।
প্ৰতিনিধিত্বমূলক ছবি
মদিনা মছজিদৰ কাহিনী প্ৰকৃততে সেই চুবুৰীটোৰ সাধাৰণ মানুহৰ আৱেগ-অনুভূতিৰ কাহিনী। প্ৰায় পাঁচ দশক পূৰ্বে ইয়াৰ জনসংখ্যা অতি কম আছিল। এই অঞ্চলটো বেছিভাগেই কেঁচা বস্তি হিচাপে পৰিচিত আছিল। সেই সময়ত ইয়াত বসবাস কৰা লোকসকলে তেওঁলোকৰ সামান্য সঞ্চিত ধনেৰে এটা ইবাদতস্থলীৰ ভেটি স্থাপন কৰিছিল।
সেই সময়ত মছজিদটো ইমানেই সৰু আছিল যে একেলগে মাত্ৰ পঞ্চাশজন লোকেহে নামাজ পঢ়িব পাৰিছিল। সময় বাগৰাৰ লগে লগে আৰু জনসংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে মছজিদৰ প্ৰয়োজনীয়তাও বৃদ্ধি পালে। চুবুৰীটোৰ লোকসকলে লাহে লাহে ওচৰ-পাজৰৰ মাটি কিনিলে। সকলোৰে কষ্টৰ ফলতেই মছজিদৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি পাই প্ৰায় ৪৮০ বৰ্গগজ হয়গৈ।
মছজিদৰ উপ-সভাপতি (নায়ব সদৰ) হাজি ছৈয়দ আহমেদ খানে জানিবলৈ দিয়া মতে, ২০২০ চনৰ সময়ছোৱা এই মছজিদটোৰ বাবে এক বৃহৎ টাৰ্নিং পইণ্ট হৈ পৰিছিল। সমগ্ৰ বিশ্বই কৰ'না মহামাৰী আৰু লকডাউনৰ সন্মুখীন হৈছিল। মছজিদটো প্ৰায় তিনি মাহ ধৰি বন্ধ আছিল। এই শান্তিৰ মাজতে ভৱনটোৰ নিৰীক্ষণত এটা আচৰিত কথা পোহৰলৈ আহে। মছজিদৰ পুৰণি খুঁটা আৰু তলৰ বীমবোৰত গভীৰ ফাট মেলিছিল। অট্টালিকাটো ভিতৰৰ পৰা দুৰ্বল হৈ পৰিছিল।
মছজিদ পৰিচালনা সমিতিয়ে এক ডাঙৰ আৰু সাহসী সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিলে। তেওঁলোকে সিদ্ধান্ত ল'লে যে পুৰণি অট্টালিকাটো সম্পূৰ্ণৰূপে ভাঙি পেলাই নতুনকৈ নিৰ্মাণ কৰা হ'ব। ইয়াৰ একমাত্ৰ উদ্দেশ্য আছিল আহিবলগীয়া প্ৰজন্মৰ বাবে এক মজবুত আৰু সুৰক্ষিত স্থান গঢ়ি তোলা।
প্ৰতিনিধিত্বমূলক ছবি
ইয়াৰ পিছতেই আধুনিক স্থাপত্যবিদ্যা আৰু প্ৰযুক্তিৰ সহায় লোৱা হ'ল। এজন স্থপতিবিদ (আৰ্কিটেক্টৰ)ৰ জৰিয়তে এনে এখন নক্সা প্ৰস্তুত কৰা হ'ল যি কেৱল মজবুতেই নহয়, দেখিবলৈয়ো অপূৰ্ব হয়।
প্ৰায় পাঁচ বছৰৰ কঠোৰ পৰিশ্ৰম আৰু স্থানীয় ৰাইজৰ সহযোগিতাৰ অন্তত আজি এই মছজিদটো সম্পূৰ্ণৰূপে সাজু হৈ উঠিছে। মছজিদৰ নতুন ভৱনটো দেখিলে এনে লাগে যেন আপুনি জয়পুৰত নহয়, ডুবাই বা তুৰস্কৰ কোনোবা ঠাইতহে থিয় দি আছে।
এই মছজিদৰ নিৰ্মাণশৈলীত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মানৰ আভাস পোৱা যায়। স্থানীয় বাসিন্দা কাৰী মহম্মদ ইছহাকৰ মতে, মছজিদৰ ভিতৰৰ অংশৰ বাবে ডুবাইৰ বিখ্যাত 'জুমেৰাহ মছজিদ'ৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণা লোৱা হৈছে। আনহাতে, ইয়াৰ মূল গম্বুজটো তুৰস্কৰ ঐতিহাসিক 'ব্লু মছজিদ'ৰ স্মৃতি সজীৱ কৰি তোলে।
মছজিদটোৰ উচ্চতা প্ৰায় ৯৫ ফুট। ইয়াক এনেদৰে ডিজাইন কৰা হৈছে যাতে ইয়াত প্ৰাকৃতিক পোহৰ আৰু বতাহৰ পৰ্যাপ্ত ব্যৱস্থা থাকে। দিনৰ ভাগত ইয়াত লাইট জ্বলোৱাৰ প্ৰয়োজন প্ৰায় নাথাকেই। বায়ু চলাচল ব্যৱস্থা ইমানেই সুন্দৰ যে যথেষ্ট ভিৰ হোৱাৰ পিছতো নামাজীসকলে উশাহ-নিশাহত কোনো কষ্ট বা উশাহ বন্ধ হোৱা যেন অনুভৱ নকৰে।
আজিৰ তাৰিখত মদিনা মছজিদত একেলগে প্ৰায় ২৫০০ নামাজীয়ে ইবাদত কৰিব পাৰে। মছজিদৰ বেছমেণ্টতেই ৬০০ লোক বহিব পৰাৰ ব্যৱস্থা আছে। ইয়াত সা-সুবিধাসমূহৰ প্ৰতিও সম্পূৰ্ণ গুৰুত্ব দিয়া হৈছে। ৱুজুখানা (অজু কৰা স্থান) আৰু নামাজ পঢ়া ঠাইখিনি অতি সুশৃংখলভাৱে পৃথক কৰা হৈছে। পানীৰ সুবিধাৰ বাবে ইয়াত ১৬ হাজাৰ লিটাৰৰ এটা ডাঙৰ টেংকী নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।
প্ৰতিনিধিত্বমূলক ছবি
নিৰাপত্তাৰ দিশৰ পৰা সমগ্ৰ ভৱনটো CCTV কেমেৰাৰ নিৰীক্ষণত ৰখা হৈছে। বয়সীয়াল লোকসকলৰ সুবিধাৰ্থে ইয়াত লিফ্টৰ ব্যৱস্থাও কৰা হৈছে। আগন্তুক সময়ত ইয়াত সৌৰ প্ৰকল্প আৰু ৰেইন ৱাটাৰ হাৰ্ভেষ্টিং (বৰষুণৰ পানী সংৰক্ষণ) দৰে আধুনিক প্ৰযুক্তিও সংযোজিত কৰা হ'ব।
মদিনা মছজিদ কেৱল নামাজ পঢ়াতেই সীমাবদ্ধ নহয়। ইয়াৰ চৌহদতে 'মাদ্ৰাছা মঈন-উল-ইছলাম' পৰিচালিত হয়। এই মাদ্ৰাছাখন ৰাজস্থান মাদ্ৰাছা ব'ৰ্ডৰ অন্তৰ্গত। ২০০৪ চনৰ পৰা ইয়াত সুশৃংখলভাৱে পাঠদান আৰম্ভ হৈছিল। বৰ্তমান ইয়াত প্ৰায় ৭০০ ৰ পৰা ৮০০ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি আছে।
আটাইতকৈ ভাল লগা কথাটো হ'ল যে ইয়াত ল'ৰাতকৈ ছোৱালীৰ সংখ্যা বেছি। প্ৰতি বছৰে ইয়াৰ পৰা ৩০ ৰ পৰা ৪০ গৰাকী ছোৱালীয়ে 'আলিমা' পাঠ্যক্ৰম সম্পূৰ্ণ কৰে। এতিয়ালৈকে ইয়াৰ পৰা বহু ল'ৰা-ছোৱালী হাফিজ আৰু আলিমা হিচাপে উত্তীৰ্ণ হৈছে। মাদ্ৰাছাখনত ২১ গৰাকী শিক্ষকে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক ধৰ্মীয় আৰু জাগতিক (আধুনিক) দুয়োবিধ শিক্ষাই প্ৰদান কৰে।
মাদ্ৰাছাখনৰ পৰিচালনাৰ আন এক ডাঙৰ বৈশিষ্ট্য আছে। ইয়াৰ সমগ্ৰ ব্যৱস্থাটো আত্মনিৰ্ভৰশীল। ইয়াৰ খৰচৰ বাবে জাকাত বা দান-বৰঙনিৰ ধন ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ মাচুল আৰু সমিতিৰ পুঁজিৰ জৰিয়তেই শিক্ষকসকলৰ দৰমহা আৰু অন্যান্য খৰচ বহন কৰা হয়। মছজিদৰ চোৱা-চিতাৰ বাবে ১১ জনীয়া সদস্যৰ এখন সক্ৰিয় সমিতি আছে। হাজি ৰমজান কুৰেশ্বী এই সমিতিৰ অধ্যক্ষ আৰু তেওঁৰ দলটোৱে মছজিদৰ উন্নয়নৰ বাবে দিন-ৰাতি একাকাৰ কৰি কাম কৰে।
আধা শতিকাৰ এই যাত্ৰাই প্ৰমাণ কৰে যে যদি উদ্দেশ্য সৎ হয় আৰু সমাজে একেলগে থিয় দিয়ে, তেন্তে যিকোনো সপোন সঁচা হ'ব পাৰে। মদিনা মছজিদ আজি নাহৰী কা নাকা অঞ্চলৰ ধৰ্মীয় আৰু শৈক্ষিক পৰিচয় হৈ পৰিছে। যিসকলে কয় যে পুৰণি পৰম্পৰা আধুনিকতাৰ সৈতে একেলগে চলিব নোৱাৰে, তেওঁলোকৰ বাবে এই মছজিদটো এক উৎকৃষ্ট নিদৰ্শন। ইয়াত উপাসনাৰ লগতে আগন্তুক প্ৰজন্মক সু-নাগৰিক হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ শিক্ষাও প্ৰদান কৰে। এই মছজিদ জয়পুৰৰ বুকুত এনে এক মুকুতা যিয়ে আগন্তুক কেইবা দশক ধৰি পোহৰ বিলাই থাকিব।
