নতুন দিল্লী
শীতকালত দিল্লী-এনচিআৰ অঞ্চলত বায়ুৰ গুণগত মানৰ অৱনতি ঘটা প্ৰধান কাৰণ উত্তৰ ভাৰতত শস্যৰ অৱশিষ্ট দহন ৰোধ কৰিবলৈ কেন্দ্ৰই কেইবাটাও ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিছে।
লোকসভাত এক লিখিত উত্তৰত কেন্দ্ৰীয় পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন মন্ত্ৰী কীৰ্তিবৰ্ধন সিঙে কয় যে চৰকাৰে বিকল্প শস্যৰ অৱশিষ্ট ব্যৱস্থাপনাৰ প্ৰণালীক প্ৰোৎসাহিত কৰিবলৈ কৃষকসকলক বিত্তীয় সাহায্য, যন্ত্ৰপাতি আৰু নীতিগত হস্তক্ষেপৰ জৰিয়তে সহায় কৰি আহিছে।
সিঙে কয় যে, "কৃষি পদাৰ্থবিজ্ঞান বিভাগ, আইচিএআৰ-ভাৰতীয় কৃষি গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান, নতুন দিল্লীৰ কনছ'ৰ্টিয়াম ফৰ ৰিচাৰ্ছ অন এগ্ৰ'ইক'ছিষ্টেম মনিটৰিং এণ্ড মডেলিং ফ্ৰ'ম স্পেচ (ক্ৰীমছ) পৰীক্ষাগাৰৰ দ্বাৰা উপগ্ৰহীয় তথ্য ব্যৱহাৰ কৰি শস্যৰ অৱশিষ্ট দগ্ধ হোৱাৰ ফলত সক্ৰিয় অগ্নিকাণ্ডৰ ঘটনাসমূহ উপগ্ৰহীয় ৰিমোট ছেন্সিঙৰ জৰিয়তে পৰ্যবেক্ষণ কৰা হয়।"
তেওঁ কয় যে, "কৃষকসকলক শস্যৰ অৱশিষ্টৰ ব্যৱস্থাপনা আৰু ধানৰ শস্যৰ ব্যৱহাৰৰ দৰে বিকল্পৰ সুবিধা প্ৰদান কৰা হৈছে। অস্থায়ী শস্যৰ অৱশিষ্ট ব্যৱস্থাপনাৰ ভিতৰত শস্যৰ অৱশিষ্ট ব্যৱস্থাপনাৰ যন্ত্ৰপাতিৰ জৰিয়তে শস্যৰ অৱশিষ্ট শস্যৰ ক্ষেত্ৰৰ ভিতৰতে সংযোজন অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।"
পঞ্জাৱ, হাৰিয়ানা, উত্তৰ প্ৰদেশ আৰু দিল্লীৰ প্ৰচেষ্টাক সমৰ্থন কৰিবলৈ কৃষি আৰু কৃষক কল্যাণ মন্ত্ৰালয়ে ২০১৮-১৯ বৰ্ষত শস্যৰ অৱশিষ্ট ব্যৱস্থাপনাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় যন্ত্ৰপাতিৰ বাবে ৰাজসাহায্য প্ৰদানৰ বাবে শস্যৰ অৱশিষ্ট ব্যৱস্থাপনাৰ কেন্দ্ৰীয় খণ্ডৰ আঁচনি মুকলি কৰিছে।
এই আঁচনিৰ অধীনত, শস্যৰ অৱশিষ্ট ব্যৱস্থাপনা যন্ত্ৰপাতি ক্ৰয়ৰ বাবে কৃষকসকলক ৫০% বিত্তীয় সাহায্য প্ৰদান কৰা হয়, আনহাতে গ্ৰাম্য উদ্যোগী, কৃষক সমবায়, আত্মসহায়ক গোট, কৃষক উৎপাদনকাৰী সংগঠন আৰু পঞ্চায়তসমূহক কাষ্টম নিয়োগ কেন্দ্ৰ স্থাপনৰ বাবে ৮০% সাহায্য প্ৰদান কৰা হয়।
মন্ত্ৰীগৰাকীয়ে কয় যে, ধান যোগান শৃংখলা প্ৰকল্পৰ যন্ত্ৰ-পাতি আৰু সা-সৰঞ্জাম যেনে উচ্চ ঘোঁৰাশক্তিৰ ট্ৰেক্টৰ, কাটাৰ, টেডাৰ, বেলাৰ, ৰেকাৰ, লোডাৰ, গ্ৰেবাৰ আৰু টেলিহ্যান্ডলাৰৰ বাবে ১.৫০ কোটি টকা পৰ্যন্ত ৬৫% বিত্তীয় সাহায্য প্ৰদান কৰা হৈছে।
২০১৮-১৯ৰ পৰা ২০২৫-২৬ৰ সময়ছোৱাত (১০.০৩.২০২৬ত) ৪,২৩৭.৪৭ কোটি টকা মুকলি কৰি দিয়া হৈছে। ৰাজ্যসমূহে ব্যক্তিগত কৃষকসকলক ৩.৫৩ লাখতকৈও অধিক যন্ত্ৰ বিতৰণ কৰিছে আৰু ৰাজ্যসমূহত ৪৩,৫৩৫ ৰো অধিক কাষ্টম হিয়াৰিং চেণ্টাৰ স্থাপন কৰিছে।
মন্ত্ৰীগৰাকীয়ে লগতে কয় যে, এনচিআৰ আৰু ইয়াৰ সংলগ্ন এলেকাত বায়ু গুণমান ব্যৱস্থাপনা আয়োগ (চিএকিউএম) ২০২১ৰ অধীনত গঠন কৰা হৈছে। এই আয়োগে অঞ্চলটোত বায়ু প্ৰদূষণ আৰু শস্যৰ অৱশিষ্ট জ্বলোৱাৰ বাবে কেইবাটাও নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছে।
ইয়াৰ ভিতৰত ৯ মে'ত জাৰি কৰা ৯০ নং নিৰ্দেশনা অন্তৰ্ভুক্ত আছে, য'ত ক্ষুদ্ৰ আৰু উপান্ত কৃষকসকলৰ বাবে শস্যৰ অৱশিষ্ট ব্যৱস্থাপনাৰ মেচিনৰ ভাড়া-মুক্ত উপলব্ধতা নিশ্চিত কৰাৰ বাবে এক পৰিকল্পনাৰ আহ্বান জনোৱা হৈছে আৰু বিগত বৰ্ষৰ ৩ জুনত জাৰি কৰা ৯২ নং নিৰ্দেশনাত পঞ্জাৱ আৰু হাৰিয়ানাৰ এনচিআৰৰ বাহিৰৰ জিলাসমূহত অৱস্থিত ইটা ভঁৰালত ধান শস্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বায়'মাছ পেলিট বা ব্ৰিকেট ব্যৱহাৰৰ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছে।
সিঙে কয় যে, জৈৱশক্তিৰ ব্যৱহাৰৰ প্ৰসাৰৰ বাবে জৈৱশক্তি ভিত্তিক পেলিট বা ব্ৰিকেটসমূহ কয়লাৰ সৈতে জৈৱশক্তি ভিত্তিক তাপ শক্তি প্ৰকল্পসমূহক জৈৱশক্তিৰ ব্যৱহাৰৰ প্ৰসাৰৰ বাবে দিল্লীৰ ৩০০ কিলোমিটাৰ ব্যাসাৰ্ধৰ ভিতৰত থকা কয়লা ভিত্তিক তাপ শক্তি প্ৰকল্পসমূহক জৈৱশক্তি ভিত্তিক পেলিট বা ব্ৰিকেটসমূহ জৈৱশক্তিৰ সৈতে জৈৱশক্তিৰ ব্যৱহাৰৰ প্ৰসাৰৰ বাবে নিৰ্দেশ দিছে।
পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন মন্ত্ৰালয়ে এনচিআৰ আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া অঞ্চলৰ তাপ বিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ কয়লাৰ সৈতে শস্যৰ অৱশিষ্টৰ পৰা তৈয়াৰী পেলিট বা ব্ৰিকটৰ ন্যূনতম পাঁচ শতাংশ মিশ্ৰণ বাধ্যতামূলক কৰি পৰিৱেশ (তাপ বিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ দ্বাৰা শস্যৰ অৱশিষ্টৰ ব্যৱহাৰ) নিয়ম, ২০২৩ৰ বিষয়েও জাননী জাৰি কৰিছে।
তদুপৰি, কেন্দ্ৰীয় প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ বোৰ্ডে ধান শস্যৰ ব্যৱহাৰৰ প্ৰসাৰৰ বাবে পেলিটাইজেশ্যন আৰু টৰেফেকশ্যন প্লান্ট স্থাপনৰ বাবে পৰিৱেশ সুৰক্ষা চাৰ্জ পুঁজিৰ পৰা এককালীন বিত্তীয় সহায়ৰ বাবে নিৰ্দেশনা প্ৰস্তুত কৰিছে।
এই নিৰ্দেশনাৱলী মানি চলাটো নিৰীক্ষণ কৰিবলৈ পঞ্জাৱ আৰু হাৰিয়ানাৰ চিনাক্তকৃত হটস্পট জিলাসমূহত বিগত বৰ্ষৰ ১ অক্টোবৰ আৰু ৩০ নৱেম্বৰৰ ভিতৰত চিপিচিবিৰ ৩১ টা ফ্লায়িং স্কোৱাড মোতায়েন কৰা হৈছিল।
