শতিকাজুৰি নতুন জোনক নতুন মাহৰ আৰম্ভণি বুলি গণ্য কৰি অহা হৈছে। ইছলামিক কেলেণ্ডাৰ সম্পূৰ্ণৰূপে চন্দ্ৰৰ ওপৰত আধাৰিত। সেয়ে ৰমজানৰ আৰম্ভণি আৰু ঈদৰ দিন চন্দ্ৰৰ দৃশ্যমান হোৱাৰ পিছত নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়। এই কাৰণেই ইয়াৰ ধৰ্মীয় গুৰুত্ব অধিক। কিন্তু সমস্যা তেতিয়া হয়, যেতিয়া বিভিন্ন ঠাইত বিভিন্ন দিনত চন্দ্ৰ দেখা পোৱা যায়।
প্ৰথমতে, অমাৱস্যা কি হয় সেইয়া বুজি পাব লাগিব। অমাৱস্যা হ'ল চন্দ্ৰৰ যি অংশ পৃথিৱীপৃষ্ঠৰ ফালে থাকে তাত সূৰ্যৰ পোহৰ নপৰে। এই সময়ত চন্দ্ৰ দেখা নাযায়। কেতিয়াবা কেতিয়াবা এই অৱস্থাত সূৰ্যগ্ৰহণও হ'ব পাৰে, কিন্তু ই অতি বিৰল।
অমাৱস্যাৰ পিছত চন্দ্ৰই ধীৰে ধীৰে নিজৰ কক্ষপথত আগুৱাই যায়। যেতিয়া ই অলপ আগুৱাই যায়, তেতিয়া তাৰ কিছু অংশই পোহৰ দেখিবলৈ পায়। ইয়াক হিলাল বা নতুন জোন বোলা হয়। সাধাৰণতে ই অমাৱস্যা হোৱাৰ প্ৰায় ১১ৰ পৰা ১৫ ঘণ্টা পিছত দেখা পোৱা যায়। কিন্তু প্ৰতিবাৰেই এনে হোৱাটো প্ৰয়োজনীয় নহয়।
প্ৰতিনিধিত্বমুলক ফটো
জোনৰ দৰ্শনত বহু কাৰকে কাম কৰে। আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ হ'ল তাৰ কোণ। চন্দ্ৰটো দৃশ্যমান হ’বলৈ হ’লে নিজৰ কক্ষপথত কেইডিগ্ৰীমান গতি কৰিব লাগিব। যদি সি বেছি ওচৰত থাকে, তেন্তে ইয়াক দেখা পোৱা নাযাব। ইয়াৰ বাহিৰে বতৰেও গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ডাৱৰ থাকিলে আকাশ পৰিষ্কাৰ নহয়, তেন্তে চন্দ্ৰ দেখা পোৱা নাযায়।
আৰু এটা আকৰ্ষণীয় কথা হৈছে। কেতিয়াবা চন্দ্ৰৰ যিটো অংশ অন্ধকাৰত থাকে, সেই অংশটোও পোহৰেৰে অলপ জিলিকি থকা যেন লাগে। ইয়াৰ কাৰণ হৈছে ই পৃথিৱীৰ পৰা প্ৰতিফলিত হোৱা পোহৰ। ইয়াক স্থলজ আলোকসজ্জা বোলা হয়। এই দৃশ্যটো অতি সুন্দৰ হয়, যদিও ইয়াক সদায় দেখা নাযায়।
এতিয়া প্ৰশ্ন উত্থাপন হৈছে যে, চন্দ্ৰটো একে সময়তে সকলোতে কিয় দেখা নাযায়? ইয়াৰ উত্তৰ পৃথিৱীৰ আকৃতিৰ ওপৰত নিহিত হৈ আছে। পৃথিৱীখন ঘূৰণীয়া। ঠাইভেদে আকাশৰ দৃশ্য বেলেগ বেলেগ। কোনো কোনো ঠাইত চন্দ্ৰ দিগন্তৰ ওপৰত থাকে, কোনো কোনো ঠাইত ই তলত অৱস্থান কৰে। গতিকে সমগ্ৰ বিশ্বতে চন্দ্ৰক একে সময়তে দেখা পোৱাটো সম্ভৱ নহয়।
প্ৰতিনিধিত্বমুলক ফটো
চন্দ্ৰৰ গতিয়েও এই সমগ্ৰ বিষয়টোৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলায়। চন্দ্ৰ পৃথিৱীৰ চাৰিওফালে ঘূৰি থাকে। ইয়াৰ এটা চক্র প্ৰায় ২৭ দিনত সম্পূৰ্ণ হয়, যাক নক্ষত্র কাল বোলা হয়। কিন্তু চন্দ্ৰ মাহটো প্ৰায় ২৯ দিনৰ হয়। কাৰণ পৃথিৱীখনো সূৰ্য্যৰ চাৰিওফালে ঘূৰি থাকে। সেয়ে চন্দ্ৰক নিজৰ আদি স্থানলৈ ঘূৰি আহিবলৈ অলপ বেছি সময় লাগে।
চন্দ্ৰৰ কক্ষপথ পোন নহয়। ই প্ৰায় ৫ ডিগ্ৰী তললৈ হেলনীয়া হৈ থাকে। এই কাৰণেই প্ৰতিবাৰেই চন্দ্ৰক পৃথক অৱস্থাত দেখা পোৱা যায়। বছৰৰ বিভিন্ন সময়ত ইয়াৰ কোণৰ পৰিৱৰ্তন হৈ থাকে। এই কাৰণেই চন্দ্ৰ কেতিয়াবা সোনকালে আৰু কেতিয়াবা পলমকৈ দেখা পোৱা যায়।
ইয়াৰ বাহিৰেও দীৰ্ঘদিনীয়া কিছু পৰিৱৰ্তন আছে। যেনেদৰে পৃথিৱীখনৰ অক্ষৰ হেলনীয়া অৱস্থা ক্ৰমান্বয়ে সলনি হৈ থাকে। চন্দ্ৰৰ কক্ষপথতো সামান্য পৰিৱৰ্তন ঘটে। যদিও এই পৰিৱৰ্তনৰ দীৰ্ঘ সময়ৰ বাবে প্ৰভাৱ পেলায়, তথাপিও ইয়াৰ প্ৰভাৱ সম্পূৰ্ণৰূপে নাইকিয়া নহয়।
প্ৰতিনিধিত্বমুলক ফটো
এই সকলোবোৰ কাৰণতে বিভিন্ন দেশত ৰমজান আৰু ঈদৰ তাৰিখ বেলেগ বেলেগ হয়। যদি কোনো ঠাইত চন্দ্ৰ দেখা নাযায়, তেন্তে পৰৱৰ্তী দিনা ৰোজা পালন কৰা হয়, আনহাতে আন কোনো ঠাইত সেইদিনা ঈদ পালন কৰিব পাৰে। এই কাৰণেই প্ৰতি বছৰে এই বিতৰ্ক পুনৰ উত্থাপন হয়।
এতিয়া ডাঙৰ প্ৰশ্নটো হ’ল ইয়াৰ সমাধান কি? চন্দ্ৰক কেৱল খালী চকুৰে দেখা পোৱাটো প্ৰয়োজনীয় নে বৈজ্ঞানিক হিচাপ-নিকাচকো স্বীকৃতি দিয়া উচিত? বহু দেশে এতিয়া জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ হিচাপৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে, আনহাতে বহু ঠাইত পৰম্পৰাগত পদ্ধতিকে এতিয়াও শুদ্ধ বুলি গণ্য কৰা হয়।
প্ৰকৃততে এই দুয়োটাৰে মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰাটোৱেই আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বান। চন্দ্ৰৰ আবিৰ্ভাৱৰ বিষয়ে বিজ্ঞানে আগতীয়াকৈ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিব পাৰে। কিন্তু অন্তিম সিদ্ধান্ত স্থানীয় পৰ্যবেক্ষণৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। এই কাৰণেই এই সমস্যা আজিও সম্পূৰ্ণৰূপে সমাধান হোৱা নাই।
বৰ্তমান সময়ত এইটো নিশ্চিত যে, চন্দ্ৰ দৰ্শনৰ পৰম্পৰা কেৱল ধৰ্মীয় নহয়, বৰঞ্চ ই এক সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাও। ইয়াৰ লগত মানুহৰ আৱেগ জড়িত হৈ আছে। সেয়ে এই প্ৰশ্নটো প্ৰতি বছৰে পুনৰ উত্থাপন হয় আৰু আলোচনাও কৰা হয়। আৰু হয়তো এইটোৱেই এই পৰম্পৰাৰ বিশেষত্ব, যাৰ বাবে এই বিতৰ্ক বিজ্ঞানৰ যুগতো জীয়াই আছে।
