ইছলামত মছজিদে এক অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান অধিকাৰ কৰি আছে। মুছলমানসকলৰ জীৱনত ঐতিহাসিকভাৱে ইয়াৰ এক গভীৰ প্ৰভাৱ আছে। মছজিদৰ সৈতে থকা সম্পৰ্কৰ আঁৰত গভীৰ প্ৰজ্ঞা লুকাই থাকে। সেয়েহে, যিগৰাকী ইমামে নামাজৰ লগতে আন আন কাৰ্যসূচীসমূহ পৰিচালনা কৰে, তেওঁক অত্যন্ত সাৱধানতা আৰু দায়িত্ববোধেৰে নিৰ্বাচন কৰা উচিত।
বুদ্ধি আৰু দায়িত্ববোধ দুয়োটাৰে দাবী পূৰণ কৰিব পৰাকৈ এগৰাকী ইমাম সক্ষম হ'ব লাগিব। কিন্তু দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে, বৰ্তমান সময়ত এই পেছাটোৱেই সৰ্বাধিক অৱহেলাৰ বলি হৈছে। বহু ক্ষেত্ৰত দেখা যায় যে মছজিদ পৰিচালনা সমিতিসমূহ পাৰ্থিৱ স্বাৰ্থ, সন্মান, সুনাম আৰু জনপ্ৰিয়তাৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হয়। কিছুমান ব্যক্তিয়ে কেৱল নিজৰ ধন-সম্পত্তিৰ বলত মছজিদ সমিতিৰ সভাপতিৰ পদ দখল কৰে আৰু নিজকে ধৰ্মৰ ৰক্ষক বুলি ভাবিবলৈ লয়। তেওঁলোকে এনে এগৰাকী ইমাম বিচাৰে যিয়ে তেওঁলোকৰ ইচ্ছা অনুসৰি ধৰ্মৰ বাখ্যা কৰে। ফলস্বৰূপে ধৰ্মীয় কাৰ্যকলাপবোৰ তেওঁলোকৰ ব্যক্তিগত পছন্দ-অপছন্দৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল হৈ পৰে।
আটাইতকৈ উদ্বেগজনক কথাটো হ'ল এই সমিতিৰ বহু সদস্যৰ সাধাৰণ ধৰ্মীয় জ্ঞানকণো নাথাকে। তেওঁলোক ইছলামিক শিক্ষা আৰু ন্যায়শাস্ত্ৰৰ বিষয়ে অজ্ঞাত, অথচ তেওঁলোকেই ইমাম নিৰ্বাচন কৰে। যাৰ ফলত তেওঁলোকে এগৰাকী প্ৰকৃত ইমাম নিযুক্ত নকৰি, কেৱল পাঁচোৱাক্ত নামাজ পঢ়াবৰ বাবে এজন ব্যক্তিক ভাড়াত আনে- যি কেৱল এজন সেৱা প্ৰদানকাৰীৰ দৰে।
এগৰাকী ইমামৰ দৰমহা এজন সাধাৰণ বনুৱাৰ দিন হাজিৰাতকৈয়ো কম হয়। আজিৰ বাস্তৱিকতা এয়াই যে বহু ইমাম নিজেই তেওঁলোকৰ পদৱীৰ প্ৰকৃত গুৰুত্ব আৰু দায়িত্বৰ বিষয়ে অৱগত নহয়। ইমামতিৰ পদটো কিমান গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু ইয়াৰ লগত কি কি কৰ্তব্য জড়িত হৈ আছে, সেই বিষয়ে তেওঁলোকে সম্পূৰ্ণৰূপে বুজি নাপায়। তেওঁলোকক এই বিষয়ে জ্ঞান দিয়া নহয় বা তেওঁলোকে কোনো ধৰণৰ প্ৰশিক্ষণ বা ব্যৱহাৰিক অভিজ্ঞতাও লাভ নকৰে। বেছিভাগ ধৰ্মীয় শিক্ষানুষ্ঠানৰ আঠৰ পৰা বাৰ বছৰীয়া পাঠ্যক্ৰমত ইমামতিৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা কোনো নিৰ্দিষ্ট বিষয় নাথাকে। ইমামতিৰ নামত যিখিনি শিকোৱা হয়, সেয়া সাধাৰণতে কোৰান পাঠৰ উন্নতি সাধন আৰু নামাজৰ লগত জড়িত কেইটামান নিয়ম-নীতিৰ মাজতেই সীমাবদ্ধ থাকে।
মছজিদৰ সৈতে যিকোনো ধৰণৰ সম্পৰ্কক পুণ্যৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছে। শ শ হাদিছত মছজিদৰ শ্ৰেষ্ঠতাৰ বিষয়ে উল্লেখ আছে। আনকি এয়াও কোৱা হৈছে যে যদি কোনোবাই আন্তৰিকতাৰে মছজিদ নিৰ্মাণত একোটা ইটাৰো অৱদান আগবঢ়ায়, তেন্তে তেওঁ জন্নতত নিজৰ বাবে এটা ঘৰ উপাৰ্জন কৰে।
বহু পৰম্পৰাত স্পষ্টভাৱে উল্লেখ আছে যে মছজিদ নিৰ্মাণত সহায় কৰাটো হৈছে এক প্ৰকাৰৰ নিৰন্তৰ দান (ছদক্বাহ জাৰিয়াহ)। যিমান দিনলৈকে সেই মছজিদত নামাজ পঢ়া হ'ব, সিমান দিনলৈকে আল্লাহ তাআলাই কেৱল ইবাদতকাৰীসকলকহে নহয়, মছজিদ নিৰ্মাণত অংশগ্ৰহণ কৰাসকলকো প্ৰতিদান দি থাকিব।
যদি কোনো ব্যক্তিয়ে আন কাৰোবালৈ পুণ্য প্ৰেৰণ কৰাৰ উদ্দেশ্যৰে অৱদান আগবঢ়ায়, তেন্তে সেই নিৰ্দিষ্ট ব্যক্তিজনেও ইয়াৰ আশীৰ্বাদ লাভ কৰি থাকে। একেদৰে, মছজিদ পৰিষ্কাৰ কৰা, সাৰ-মচি পৰিপাটিকৈ ৰখা, ধুই দিয়া আৰু নিজৰ ঘৰৰ দৰেই যত্ন লোৱা কাৰ্যকো উৎসাহিত কৰা হৈছে আৰু ইয়াৰ বাবে প্ৰচুৰ প্ৰতিদানৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়া হৈছে।
যেতিয়া আমি মছজিদ আৰু ইয়াৰ পৰিচালনাৰ সৈতে জড়িত এই মহান গুণাৱলীৰ কথা বিবেচনা কৰোঁ, তেতিয়া এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন উত্থাপন হয়ঃ মছজিদৰ মহত্ব কেৱল উপাসনাৰ ওপৰতেই আধাৰিত নেকি, নে ইয়াৰ আঁৰত আন কিবা লুকাই আছে?
ইছলামিক ইতিহাস আৰু ইয়াৰ দৰ্শনে এই প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দি কয় যে মছজিদৰ এই বিশাল মৰ্যাদাৰ আঁৰত এক অমূল্য সামাজিক ব্যৱস্থা নিহিত হৈ আছে। জাতীয় একতা, উম্মাহৰ (সম্প্ৰদায়ৰ) সামূহিক সমস্যাৰ ওপৰত আলোচনা, জনকল্যাণ, সংস্কাৰ আৰু পাৰস্পৰিক সহযোগিতা- এই সকলোবোৰ মছজিদৰ মহান উদ্দেশ্যৰ অবিচ্ছেদ্য অংগ।
মছজিদৰ জৰিয়তেই নবী মহম্মদ (ছাঃ)-এ মুছলমানসকলক এক উৎকৃষ্ট সামাজিক ব্যৱস্থা প্ৰদান কৰিছিল। দিনটোত পাঁচবাৰকৈ ইজনে সিজনক লগ পোৱা, কান্ধত কান্ধ মিলাই থিয় হোৱা আৰু মৰ্যাদা, ধন-সম্পত্তি, বৰ্ণ বা সামাজিক পদমৰ্যাদাৰ প্ৰতি ভ্ৰূক্ষেপ নকৰাকৈ একেটা শাৰীতে থিয় হৈ নামাজ আদায় কৰাটো হৈছে বিশ্বৰ মানৱ সমাজৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ ব্যৱস্থা।
সেয়েহে, জ্ঞানী সমাজৰ সহমতেৰে মুছলমানসকলৰ সমস্যাসমূহ সমাধানৰ বাবে আৰু এক শক্তিশালী জাতি গঠনৰ ক্ষেত্ৰতো মছজিদসমূহ উপযোগী কেন্দ্ৰ হৈ পৰিব পাৰে। সামৰ্থ্যৱানসকলে দুৰ্দশাগ্ৰস্তসকলক সহায় কৰিব পাৰে। মছজিদসমূহ হৈছে একতা আৰু আন্তৰিকতাৰ কেন্দ্ৰ। এই কাৰণেই ইছলামিক ইতিহাসৰ প্ৰাৰম্ভিক কালত মছজিদসমূহে এনে এক স্থান হিচাপে কাম কৰিছিল য'ত সম্প্ৰদায়টোৰ সামূহিক বিষয়সমূহ আলোচনা কৰা হৈছিল, ৰণনীতি প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল আৰু সাম্প্ৰদায়িক প্ৰগতিৰ পথ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল। এইবোৰ আছিল আল্লাহৰ ধৰ্মৰ কেন্দ্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠান, য'ত আন্তৰিকতা আৰু সৎ উদ্দেশ্য বিকাশৰ সৰ্বাধিক সুযোগ আছিল।
য'ত ডাঙৰ গুণ বা মৰ্যাদা থাকে, তাত দায়িত্বও ডাঙৰ হয়। ইছলামিক ইতিহাসৰ পাত লুটিয়ালে দেখা যায় যে ব্যক্তি এজনৰ গুৰুত্ব যিমানেই বেছি আছিল, তেওঁৰ দায়িত্বও সিমানেই বেছি আছিল আৰু যিজন ব্যক্তি যিমান বেছি দায়িত্বশীল আছিল, তেওঁ সিমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ পৰিছিল। ইয়াৰ পৰা এই সিদ্ধান্তত উপনীত হ'ব পাৰি যে মছজিদৰ অপৰিসীম গুৰুত্ব আৰু শ্ৰেষ্ঠতাই দাবী কৰে যে ইয়াৰ প্ৰশাসন অতি গুৰুত্ব সহকাৰে, আন্তৰিকতা, মৰ্যাদা আৰু দায়িত্ববোধেৰে পৰিচালনা কৰা উচিত।
প্ৰতিনিধিত্বমূলক ছবি
কিন্তু বৰ্তমানৰ পৰিস্থিতিলৈ লক্ষ্য কৰিলে আমি দেখিবলৈ পাওঁ যে আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতিষ্ঠান- মছজিদৰ পৰিচালনা ব্যৱস্থা অতিশয় অৱহেলিত আৰু বহু ক্ষেত্ৰত ধ্বংসাত্মক হৈ পৰিছে। ইমামৰ পৰা আৰম্ভ কৰি প্ৰশাসকলৈকে সকলোতে অন্ধকাৰ বিৰাজ কৰিছে। বহুতেই যে কেৱল মছজিদৰ প্ৰকৃত উদ্দেশ্যৰ পৰা আঁতৰি আহিছে তেনে নহয়, তেওঁলোকে উপকাৰ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে প্ৰায়ে অপকাৰহে কৰিছে।
ঐতিহাসিক দৃষ্টিকোণৰ পৰা চাবলৈ গ'লে আমাৰ সমাজত দুটা ডাঙৰ পৰিৱৰ্তন ঘটিছে। প্ৰথমতে, এটা সময়ত ইমামতি কোনো বৃত্তি বা পেছা নাছিল; কিন্তু আজি ই এক আনুষ্ঠানিক পেছাত পৰিণত হৈছে। দ্বিতীয়তে, উম্মাহৰ সামূহিক সমস্যাসমূহ আলোচনা কৰা আৰু মত বিনিময় কৰাৰ বাবে মছজিদ আটাইতকৈ উত্তম স্থান আছিল; কিন্তু আজি সেয়া হৈ থকা নাই।
প্ৰতিনিধিত্বমূলক ছবি
.webp "নৱৰাত্ৰি উপলক্ষে দেৱী শৈলপুত্ৰীক প্ৰণাম জনাই দেশবাসীক শুভেচ্ছা প্ৰধানমন্ত্ৰী মোদীৰ")
