নতুন দিল্লী
মধ্যপ্ৰাচ্যত চলি থকা যুদ্ধ সমাপ্ত কৰাৰ লক্ষ্যৰে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰই পাকিস্তানৰ জৰিয়তে ইৰানলৈ এক ১৫-দফীয়া শান্তি আঁচনি প্ৰেৰণ কৰিছে। ড’নাল্ড ট্ৰাম্পৰ এই নতুন উদ্যোগৰ বিপৰীতে ইৰানেও তেওঁলোকৰ স্থিতি স্পষ্ট কৰি দিছে, য’ত কিছু কঠোৰ চৰ্তৰ লগতে সামান্য নমনীয়তাৰো ইংগিত পোৱা গৈছে।
আমেৰিকাৰ ১৫-দফীয়া আঁচনিৰ মূল চৰ্তসমূহ:
আমেৰিকাৰ এই প্ৰস্তাৱত ইৰানৰ পাৰমাণৱিক আৰু সামৰিক কাৰ্যসূচীৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দিয়া হৈছে:
পাৰমাণৱিক কেন্দ্ৰ বন্ধ: নাটানজ, ইছফাহান আৰু ফৰ্ডো—এই তিনিটা মুখ্য পাৰমাণৱিক কেন্দ্ৰ বন্ধ কৰিব লাগিব।
ইউৰেনিয়াম সমৃদ্ধকৰণ সমাপ্তি: ইৰানৰ মাটিত যিকোনো ধৰণৰ ইউৰেনিয়াম সমৃদ্ধকৰণ প্ৰক্ৰিয়া সম্পূৰ্ণ বন্ধ কৰিব লাগিব আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আণৱিক শক্তি সংস্থা (IAEA)-ক পৰিদৰ্শনৰ সম্পূৰ্ণ অনুমতি দিব লাগিব।
মিছাইল আৰু সহযোগী গোট: বেলিষ্টিক মিছাইলৰ কাম স্থগিত ৰখাৰ লগতে হিজবুল্লাহ, হামাছৰ দৰে আঞ্চলিক সহযোগী গোটসমূহক পুঁজি আৰু অস্ত্ৰ যোগান বন্ধ কৰিব লাগিব।
হৰমুজ প্ৰণালী: বিশ্বৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ তেল পৰিবহণ পথ 'হৰমুজ প্ৰণালী' জাহাজ চলাচলৰ বাবে সম্পূৰ্ণ মুকলি কৰি দিব লাগিব।
ইৰানৰ বিপৰীত দাবীসমূহ:
আমেৰিকাৰ প্ৰস্তাৱৰ প্ৰত্যুত্তৰত ইৰানে নিজৰ চৰ্তসমূহ কঠোৰ কৰি তুলিছে:
সামৰিক ঘাটি বন্ধ: পাৰস্য উপসাগৰত থকা সকলো আমেৰিকান সামৰিক ঘাটি বন্ধ কৰিব লাগিব।
হৰমুজৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ: হৰমুজ প্ৰণালী দি পাৰ হোৱা জাহাজৰ পৰা ইৰানে মাচুল সংগ্ৰহ কৰিব বিচাৰিছে আৰু ইয়াক নিজৰ নিয়ন্ত্ৰণত ৰাখিব খুজিছে।
ক্ষতিপূৰণ আৰু নিষেধাজ্ঞা: যুদ্ধৰ ফলত হোৱা ক্ষতিৰ আৰ্থিক ক্ষতিপূৰণ দিয়াৰ লগতে সকলো অৰ্থনৈতিক নিষেধাজ্ঞা উঠাই ল’ব লাগিব।
আমেৰিকাৰ আশ্বাস আৰু ট্ৰাম্পৰ স্থিতি:
ইৰানে যদি এই চৰ্তসমূহ মানি লয়, তেন্তে আমেৰিকাই তলত দিয়া সুবিধাসমূহ দিয়াৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছে:
ইৰানৰ ওপৰত থকা সকলো পাৰমাণৱিক নিষেধাজ্ঞা উঠাই লোৱা হ’ব।
ইৰানৰ অসামৰিক পাৰমাণৱিক কাৰ্যসূচীত আমেৰিকাই সহায় কৰিব।
"স্ন্যাপবেক" (Snapback) ব্যৱস্থাটো আঁতৰাই দিয়া হ’ব, যাতে সৰু কথাতে পুনৰ নিষেধাজ্ঞা আৰোপ নহয়।
ড’নাল্ড ট্ৰাম্পে মঙলবাৰে দাবী কৰে যে তেওঁলোক ইতিমধ্যে যুদ্ধত জয়ী হৈছে, কাৰণ ইৰানে কেতিয়াও পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰ হাতত নলয় বুলি সন্মতি দিছে।
ইৰানৰ নমনীয়তা নে কৌশল?
ৰাজহুৱাকৈ ইৰানৰ সামৰিক মুখপাত্ৰ ইব্ৰাহিম জোলফাকাৰীয়ে আমেৰিকাক তুচ্ছ-তাচ্ছিল্য কৰি "নিজে নিজৰ লগত আলোচনা কৰি থকা" বুলি কটাক্ষ কৰিছে যদিও ব্যক্তিগতভাৱে ইৰানে কিছু নমনীয়তা দেখুৱাইছে। তেওঁলোকে ৫ বছৰৰ বাবে মিছাইল কাৰ্যসূচী বন্ধ কৰা আৰু ইউৰেনিয়াম সমৃদ্ধকৰণৰ মাত্ৰা হ্ৰাস কৰাৰ কথা বিবেচনা কৰিব পাৰে বুলি খবৰ ওলাইছে।
উল্লেখযোগ্য যে, বৰ্তমান দুয়োপক্ষই এজনে আনজনৰ ধৈৰ্য্য পৰীক্ষা কৰি আছে। ইৰানৰ ভিতৰত থকা শক্তিশালী সামৰিক গোট (IRGC) এ এই দাবীসমূহক লৈ অতি কঠোৰ স্থিতি লৈছে। ইজৰাইলে এই ১৫-দফীয়া আঁচনিত সন্মতি দিবনে নাই, সেয়া এতিয়াও ৰহস্যৰ আৱৰ্তত। গতিকে মধ্যপ্ৰাচ্যত স্থায়ী শান্তি ঘূৰি আহিবনে নাই, সেয়া আগন্তুক দিনৰ আলোচনাহে স্পষ্ট হ’ব।
