যদিও তেওঁলোকে এনে বিশ্বাসবোৰ কঠোৰভাৱে মানি চলা নাছিল, তথাপি এই নামটোৱেই ৰৈ গ'ল, যিয়ে ভৱিষ্যতবাণীৰ দৰেই তেওঁৰ যাত্ৰাপথ প্ৰদৰ্শন কৰিলে আৰু নিৰন্তৰ আত্ম-উন্নতিৰ প্ৰতি তেওঁৰ দায়বদ্ধতাৰ সৈতে গভীৰভাৱে মিলি পৰিল। ১৯৯২ চনত এনে এক পৰিয়ালত তেওঁৰ জন্ম হৈছিল য'ত পাণ্ডিত্য, ভাষা আৰু বৌদ্ধিক অনুসন্ধিৎসা দৈনন্দিন জীৱনৰ অংগ আছিল। সেই সময়ত তেওঁৰ মাতৃয়ে অলপতে নিজৰ PhD গৱেষণাপত্ৰ সম্পূৰ্ণ কৰিছিল, যিয়ে শিক্ষাক কেৱল শৈক্ষিক প্ৰমাণপত্ৰৰ মাজতে আৱদ্ধ নাৰাখি এক বিস্তৃত সাধনা হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰিছিল।
এক সাহিত্যিক পৰিৱেশত ডাঙৰ-দীঘল হোৱা ফৌকিয়াক কলাৰ সৈতে নতুনকৈ পৰিচয় কৰাই দিয়াৰ প্ৰয়োজন নাছিল; ই তেওঁৰ চৌপাশৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশ আছিল। সাহিত্য তেওঁৰ বাবে কোনো অতিৰিক্ত পাঠ্যক্ৰমৰ কাৰ্যকলাপ নাছিল, বৰং ই আছিল জীৱনৰ উত্থান-পতনবোৰক বুজাৰ এক মাধ্যম। সৰুৰে পৰা সাহিত্যৰ আড্ডা, কবিতা আৰু চিন্তাপ্ৰসূত বাৰ্তালাপৰ মাজতেই তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী গঢ় লৈ উঠিছিল। লিখা-মেলা তেওঁৰ বাবে স্বাভাৱিকভাৱেই আহিছিল। প্ৰথম শ্ৰেণীত পঢ়ি থাকোঁতেই তেওঁ নিজৰ প্ৰথমটো কবিতা 'স্কাই' লিখি উলিয়াইছিল আৰু মাত্ৰ ১৬ বছৰ বয়সত তেওঁৰ ইংৰাজী কবিতাৰ পুথি 'স্ক্ৰীচ্ছ' (Screech) প্ৰকাশ পাইছিল। অতীতলৈ উভতি চাই তেওঁ কয়, "লিখাটো মোৰ বাবে কেতিয়াও এক বিকল্প নাছিল। এইটোৱেই আছিল পৃথিৱীখনক বুজাৰ মোৰ নিজা উপায়।
গণসংযোগক পেছা হিচাপে বাছি লোৱাৰ তেওঁৰ সিদ্ধান্তটো আছিল সুচিন্তিত আৰু একপ্ৰকাৰৰ বিদ্ৰোহী। যি সময়ত সৃষ্টিশীল কৰ্মজীৱনক প্ৰায়ে অবাস্তৱ বুলি গণ্য কৰা হৈছিল, বিশেষকৈ মহিলাসকলৰ বাবে, সেই সময়ত ফৌকিয়াই নিজৰ এই পছন্দৰ বাবে সমালোচনাৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হৈছিল। তেওঁ কয়, "যেতিয়া মই গণসংযোগ বাছি লৈছিলো, তেতিয়া মোক অহৰহ প্ৰশ্ন কৰা হৈছিল। কিন্তু মই জানিছিলো যে ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ আহিলা। যদি আপুনি নিজৰ কাহিনীটো নিজে নিয়ন্ত্ৰণ নকৰে, তেন্তে আন কোনোবাই কৰিব।" পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ নতুন দিল্লীৰ জামিয়া মিলিয়া ইছলামিয়াৰ পৰা গণসংযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে, য'ত তেওঁ ছাত্ৰ সমাৰোহৰ সভাপতি হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি ছাত্ৰ নেত্ৰী হিচাপেও আত্মপ্ৰকাশ কৰে। সেই সময়তো তেওঁৰ নেতৃত্ব কেৱল কৰ্তৃত্বৰ ওপৰত নহয়, বৰং সকলোকে সাঙুৰি লোৱাৰ ওপৰতহে প্ৰতিষ্ঠিত আছিল।
বাটৰ নাট পৰিবেশনৰ এক দৃশ্য
মাত্ৰ ১৯ বছৰ বয়সতে ফৌকিয়াই এক বেচৰকাৰী সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে, যিয়ে এক অনুষ্ঠানতকৈও এক আন্দোলন হিচাপেহে বেছিকৈ কাম কৰিছিল। সৃষ্টিশীল ক্ষেত্ৰত যুৱপ্ৰজন্মৰ গাম্ভীৰ্য বা বিশ্বাসযোগ্যতাৰ অভাৱ বুলি থকা ধাৰণাটোক প্ৰত্যাহ্বান জনোৱাই আছিল ইয়াৰ মূল লক্ষ্য। মাত্ৰ ৪৫ দিনৰ ভিতৰতে ই অশোক সাহনী আৰু এম এছ সত্যুৰ দৰে বিশিষ্ট ব্যক্তিসকলৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। তেওঁ কয়, "যুৱক-যুৱতীসকলক প্ৰায়ে নিজৰ পাল অহালৈ অপেক্ষা কৰিবলৈ কোৱা হয়। মই এনে এখন মঞ্চ গঢ়িব বিচাৰিছিলো য'ত বয়সতকৈ প্ৰতিভাক অধিক গুৰুত্ব দিয়া হয়।"
তেওঁৰ এই সৃষ্টিশীল যাত্ৰাই অতি সোনকালেই মূলসুঁতিৰ সংবাদ মাধ্যমত প্ৰৱেশ কৰে। ভিয়াকম (Viacom)ৰ অধীনত 'কালাৰ্ছ কানাড়া' (Colors Kannada)ৰ বাবে নিৰ্বাচিত হোৱা প্ৰথম চাৰিগৰাকী লেখিকাৰ ভিতৰত ফৌকিয়াও এগৰাকী আছিল আৰু তেওঁ 'ৰাধা ৰমণ' ধাৰাবাহিকখনৰ ১৫০ টাতকৈও অধিক খণ্ডত অৱদান আগবঢ়াইছিল। ইঞ্জিনীয়াৰিং পঢ়াৰ সুযোগ থকা সত্ত্বেও, তেওঁ নিশ্চিত ভৱিষ্যতৰ সলনি কাহিনী কোৱাৰ পেছাকহে বাছি লৈছিল। তেওঁৰ কৰ্মই তেওঁক মুম্বাইলৈ লৈ যায়, য'ত তেওঁ ভিয়াকম ১৮ মোচন পিকচাৰ্ছৰ ক্ৰিয়েটিভ এণ্ড ডেভেলপমেণ্ট বিভাগত প্ৰযোজক হিচাপে কাম কৰে আৰু সৰ্বভাৰতীয় পৰ্যায়ৰ চিত্ৰনাট্য পৰিচালনা কৰাৰ লগতে বহুতো ডাঙৰ প্ৰকল্পত অৱদান আগবঢ়ায়। তথাপি, বাণিজ্যিক সফলতাই তেওঁৰ মূল উদ্দেশ্যক কেতিয়াও ম্লান পেলাব পৰা নাছিল। তেওঁ কয়, "ডাঙৰ মঞ্চই আপোনাক প্ৰসাৰতা দিয়ে সঁচা, কিন্তু আপোনাৰ উদ্দেশ্যইহে নিৰ্ধাৰণ কৰে যে আপোনাৰ কামটোৰ কিবা অৰ্থ থাকিব নে নাই।"
তেওঁৰ প্ৰকৃত অনুৰাগ নিহিত আছিল তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাণ আৰু সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ মাজত। কৰ্ণাটক উৰ্দু একাডেমীৰ উদ্যোগত ফৌকিয়াই কৰ্ণাটকৰ বিশিষ্ট উৰ্দু লেখকসকলৰ ওপৰত তথ্যচিত্ৰ পৰিচালনা কৰি, অৱহেলিত সাহিত্যিকসকলৰ অৱদানক ৰাইজৰ আগলৈ উলিয়াই আনিছিল। স্বামী ৰিজৱানৰ সৈতে লগ হৈ তেওঁ মাদুৰাইত ১৬ এমএম চলচ্চিত্ৰ প্ৰকল্পতো কাম কৰিছিল, যাৰ ভিতৰত আছিল তেওঁৰ মাতৃ ফৌজিয়া চৌধুৰীৰ ওপৰত আধাৰিত তথ্যচিত্ৰ 'ফৌজিয়া নামা'। তেওঁ জনায়, "এইখন তথ্যচিত্ৰ কেৱল মোৰ মাতৃৰ বিষয়েই নাছিল। ই আছিল এনে এক প্ৰজন্মৰ মহিলাৰ তথ্য সংৰক্ষণ কৰাৰ প্ৰয়াস, যাৰ বৌদ্ধিক পৰিশ্ৰম প্ৰায়ে আওকাণ কৰা হয়।"
ফৌকিয়া ৱাজিদ
বৰ্তমান 'জুক ফিল্মছ'ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক-মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া হিচাপে ফৌকিয়াই কলাত্মক সততা আৰু ঔদ্যোগিক বাস্তৱতাৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰি চলিছে। স্বতন্ত্ৰ তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি MTR আৰু মাৰ্চিডিজ-বেঞ্জৰ দৰে আগশাৰীৰ ব্ৰেণ্ডৰ সৈতে কাম কৰালৈকে, 'জুক ফিল্মছে' তেওঁৰ এই বিশ্বাসক প্ৰতিফলিত কৰে যে অৰ্থপূৰ্ণ সমল আৰু বাণিজ্যিক কাম একেলগে চলিব পাৰে। তেওঁৰ নেতৃত্ব শৈলী সমমৰ্মিতা আৰু সঠিক মাৰ্গদৰ্শনৰ দ্বাৰা পৰিচালিত। তেওঁ কয়, "মই জানো নিজৰ স্থান বিচাৰি পোৱাটো কিমান কঠিন। সেয়েহে, যেতিয়া মই এটা দলক নেতৃত্ব দিওঁ, মোৰ প্ৰথম দায়িত্ব হৈছে তেওঁলোকৰ কথাকো যাতে গুৰুত্ব সহকাৰে শুনা হয়, সেয়া নিশ্চিত কৰা।"
ফৌকিয়াৰ কৰ্মৰাজিয়ে ধাৰাবাহিকভাৱে মহিলাৰ সমস্যা, তেওঁলোকৰ প্ৰতিনিধিত্ব আৰু সামাজিক প্ৰতিবন্ধকতাসমূহৰ বিষয়ে মাত মাতি আহিছে। পডকাষ্ট আৰু চলচ্চিত্ৰৰ জৰিয়তে জটিল বিষয়বোৰ উপস্থাপন কৰি, তেওঁ মহিলাসকলক নিজৰ comfort zone পৰা ওলাই আহিবলৈ আহ্বান জনায়। তেওঁ দৃঢ়তাৰে কয়, "মহিলাসকলৰ অপৰিসীম সম্ভাৱনা আছে, কিন্তু আমাৰ সামাজিক সংস্কাৰ, এলাহ আৰু ভয়ে প্ৰায়ে আমাক পিছলৈ টানি ধৰে। আৰু হয়, মহিলাৰ বাবে এই যাত্ৰা দহ গুণ বেছি কঠিন।" তথাপি তেওঁ আশাবাদী, বিশেষকৈ ডিজিটেল মাধ্যমৰ যুগত। তেওঁ উল্লেখ কৰে, "OTT প্লেটফৰ্ম আৰু ডিজিটেল মাধ্যমবোৰে সমগ্ৰ পৰিৱেশ সলনি কৰি দিছে। আজিকালি পুৰুষ-প্ৰধান পৃথিৱীখনতো মহিলাসকলে নিজৰ সমল নিজে সৃষ্টি কৰিব পাৰে।"
মৌনতাৰ ভয়ানক পৰিণামৰ বিষয়েও তেওঁ সচেতন। ফৌকিয়াই সকীয়াই দি কয়, "সঠিক প্ৰতিনিধিত্বৰ অভাৱত আমি এনে কিছুমান কাহিনীক অন্ধভাৱে মানি ল'বলৈ বাধ্য হওঁ। যেতিয়া আমাৰ নিজৰ কাহিনীবোৰ হেৰাই যায়, তেতিয়া আন মানুহে আমাৰ পৰিচয় নিৰ্ধাৰণ কৰে।" এই বিশ্বাসেই গণসংযোগক এক শক্তিশালী সঁজুলি হিচাপে গ্ৰহণ কৰিবলৈ তেওঁক উৎসাহিত কৰে। তেওঁ কয়, "ৰেডিঅ' আৰু টেলিভিছনৰ প্ৰভাৱ হয়তো কিছু কমিছে, কিন্তু কাহিনী কোৱাৰ প্ৰভাৱ কমা নাই। কণ্টেণ্ট সৃষ্টি কৰক। মাধ্যমবোৰ ব্যৱহাৰ কৰক। সাংবাদিকতা, ৰাজনীতি বা সংবাদ মাধ্যম আপোনাৰ বাবে নহয় বুলি ক'বলৈ কাৰো অধিকাৰ নাই।"
ফৌকিয়া ৱাজিদ
জীৱনৰ এক নতুন দশকত ভৰি দিয়াৰ লগতে গণসংযোগত PhD কৰি নিজৰ সৃষ্টিশীল প্ৰতিষ্ঠানটোক আগুৱাই নিয়াৰ সময়ত ফৌকিয়াৰ বাবে সফলতাৰ এক গভীৰ অৰ্থ প্ৰকাশ পাইছে। সহজ অৰ্থত তেওঁ কয়, "আজিৰ দিনত সফলতা মানে হ'ল প্ৰভাৱ। আপোনাৰ কামে সজাগতা সৃষ্টি কৰিছেনে, কাৰোবাৰ দৃষ্টিভংগী সলনি কৰিছেনে বা আন কাৰোবাক সৱল কৰি তুলিছেনে, সেয়াই হ'ল আচল কথা।"
আজিৰ পৰা বহু বছৰৰ পাছত, যেতিয়া ফৌকিয়া ৱাজিদৰ নামটো মানুহে মনত পেলাব, তেতিয়া তেওঁক কেৱল সৃষ্টিশীল উৎকৰ্ষতাৰ বাবেই নহয়, বৰং সাহসৰ বাবেও তেওঁক স্মৰণ কৰা হ'ব। এক অগতানুগতিক পথ বাছি লোৱাৰ সাহস, পাহৰণিৰ গৰ্ভত হেৰাই যোৱা মাতবোৰৰ তথ্য সংৰক্ষণ কৰাৰ সাহস আৰু প্ৰতিনিধিত্বৰ প্ৰয়োজনীয়তাক দৃঢ়তাৰে দাঙি ধৰাৰ সাহস। তেওঁৰ নিজৰ ভাষাত, "কাহিনীবোৰে সমাজ গঢ়ে। আৰু যদি আমি আমাৰ নিজৰ কাহিনীবোৰ নকওঁ, তেন্তে আমি নিজৰ পৰিচয় নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ অধিকাৰো হেৰুৱাই পেলাওঁ।"
