পেলেষ্টাইনৰ প্ৰতিৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰতো ইতিহাসত ছুলতান আব্দুল হামিদ দ্বিতীয়ৰ নামৰ এক সুকীয়া গুৰুত্ব আছে। জায়নবাদী আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক থিঅ'ডৰ হাৰ্জেলে অটমান সাম্ৰাজ্যৰ ঋণ পৰিশোধ কৰাৰ বিনিময়ত পেলেষ্টাইনত ইহুদী বসতি স্থাপনৰ বাবে ভূমি লাভ কৰিবলৈ চেষ্টা চলাইছিল।
ঐতিহাসিক তথ্য অনুসৰি, ছুলতান আব্দুল হামিদ দ্বিতীয়ই এই প্ৰস্তাৱ কঠোৰভাৱে প্ৰত্যাখ্যান কৰি কৈছিল যে পেলেষ্টাইন কোনো শাসকৰ ব্যক্তিগত সম্পত্তি নহয়, বৰঞ্চ ই সমগ্ৰ মুছলমান উম্মাহৰ এক আমানত। তেওঁ স্পষ্ট কৰি দিছিল যে তেওঁ পেলেষ্টাইনৰ এক ইঞ্চি মাটিও বিক্ৰী নকৰে। এই দৃঢ় স্থিতিৰ বাবেই তেওঁক আজিও ইছলামিক বিশ্বৰ বহু ঠাইত গভীৰ শ্ৰদ্ধা কৰা হয়।
ব্ৰিটিছ ভ্ৰমণকাৰী আৰ্থাৰ ৱাভেলে তেওঁৰ ভ্ৰমণ কাহিনীত এই ৰে’লপথটোক অত্যন্ত ৰহস্যময় আৰু প্ৰত্যাহ্বানজনক বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল। তেওঁৰ মতে, কাফেলাটো আৰৱৰ যিমানেই ভিতৰলৈ সোমাই গৈছিল, ভূখণ্ড সিমানেই শিলনি আৰু দুৰ্গম হৈ পৰিছিল। ওখ পৰ্বতমালা, ঠেক গিৰিখাত আৰু ভয়ংকৰ পাহাৰৰ গৰাই যাত্ৰাটোক বিপদজনক কৰি তুলিছিল। ৱাভেলে লিখিছিল যে কিছুমান ঠাইত এনে অনুভৱ হৈছিল যেন যিকোনো মুহূৰ্ততে বিশাল শিল বাগৰি পৰিব পাৰে। তথাপি, এনে দুৰ্গম ভৌগোলিক অৱস্থানৰ মাজতো এই ৰে’লপথৰ নিৰ্মাণ আছিল সেই সময়ৰ অভিযান্ত্ৰিকবিদ্যাৰ এক আশ্চৰ্যকৰ নিদৰ্শন।
হেজাজ ৰে’লৱে কেৱল এটা ভ্ৰমণ প্ৰকল্প নাছিল; ই ছুলতান আব্দুল হামিদ দ্বিতীয়ৰ ৰাজনৈতিক দৃষ্টিভংগীৰ এটা কেন্দ্ৰীয় অংশ আছিল। তেওঁ বিশ্বাস কৰিছিল যে ইছলামিক বিশ্বৰ একতা ইউৰোপীয় সাম্ৰাজ্যবাদী শক্তিৰ বিৰুদ্ধে মুছলমানসকলৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ শক্তি হ'ব পাৰে। তেওঁ অটমান খিলাফতক কেৱল তুৰস্কৰ মাজতে সীমাবদ্ধ নকৰি সমগ্ৰ মুছলিম বিশ্বৰ নেতৃত্ব হিচাপে প্ৰক্ষেপ কৰিছিল। তেওঁ ধাৰাবাহিকভাৱে ইছলামিক একতা আৰু খিলাফতৰ ধাৰণাসমূহক শক্তিশালী কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। ছুলতান আব্দুল হামিদ দ্বিতীয়ৰ ফটোগ্ৰাফ আৰু পোষ্টকাৰ্ড বহুলভাৱে প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল যাতে বিভিন্ন অঞ্চলৰ মুছলমানসকলে অটমান খিলাফতৰ সৈতে নিজকে চিনাক্ত কৰিব পাৰে। হেজাজ ৰে’লৱেকো ইছলামিক ঐক্যৰ প্ৰতীক হিচাপে প্ৰক্ষেপ কৰা হৈছিল।
দ্বিতীয় ছুলতান আব্দুল হামিদেও পেলেষ্টাইনৰ ওপৰত নিজৰ স্থিতিৰ বাবে ইতিহাসত এক উল্লেখযোগ্য স্থান দখল কৰিছে। জায়নিষ্ট আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক থিওডৰ হাৰ্জলে অটমান সাম্ৰাজ্যৰ ঋণ পৰিশোধ কৰাৰ বিনিময়ত ইহুদী বসতিৰ বাবে পেলেষ্টাইনত পেলেষ্টাইনত ভূমি লাভ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।
ঐতিহাসিক বিৱৰণী অনুসৰি দ্বিতীয় ছুলতান আব্দুল হামিদে এই প্ৰস্তাৱ দৃঢ়তাৰে নাকচ কৰি ঘোষণা কৰে যে পেলেষ্টাইন কোনো শাসকৰ ব্যক্তিগত সম্পত্তি নহয় বৰং সমগ্ৰ মুছলমান উম্মাহৰ এক আস্থা। খবৰ অনুসৰি তেওঁ পেলেষ্টাইনৰ এক ইঞ্চিও বিক্ৰী নকৰে বুলি উল্লেখ কৰিছিল। এই স্থিতিৰ বাবে তেওঁ ইছলামিক বিশ্বৰ বহু ঠাইত গভীৰ সন্মান লাভ কৰি আহিছে।
প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত, ১৯১৬ চনত আৰৱ বিদ্ৰোহৰ সূচনা হৈছিল। লৰেঞ্চ অৱ আৰৱিয়া আৰু তেওঁৰ আৰৱ মিত্ৰশক্তিয়ে উছমানীয় খিলাফতৰ বিৰুদ্ধে আক্ৰমণ চলাইছিল, আৰু কৌশলগতভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ হেজাজ ৰে’লৱে তেওঁলোকৰ অন্যতম প্ৰধান লক্ষ্য হৈ পৰিছিল। যুদ্ধৰ সময়ত ৰে’লপথটোৰ ব্যাপক ক্ষতিসাধন হয় আৰু ইয়াৰ বৃহৎ অংশ ব্যৱহাৰৰ অনুপযোগী হৈ পৰে। তথাপি, জৰ্ডান আৰু অন্যান্য অঞ্চলত এই ঐতিহাসিক ৰে’লপথটোৰ কিছু অংশ আজিও জীয়াই আছে, যিয়ে এই প্ৰকল্পটোৰ গৌৰৱময় ইতিহাসৰ স্মৃতি সজীৱ কৰি ৰাখিছে।
জৰ্ডান হেজাজ ৰে’লৱে ফাউণ্ডেচনৰ সঞ্চালক ছালাহ আল-লুজিৰ মতে, হেজাজ ৰে’লৱে আজিও অটমান সাম্ৰাজ্য আৰু তুৰস্ক প্ৰজাতন্ত্ৰৰ এক ঐতিহাসিক আৰু আইনী ঐতিহ্য হৈ আছে। তেওঁ কয় যে এই ৰেলপথৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য সদায়েই আছিল তীৰ্থযাত্ৰীসকলে সন্মুখীন হোৱা কষ্ট আৰু যাত্ৰাৰ সময় লাঘৱ কৰা।
বৰ্তমান জৰ্ডানৰ কিছুমান অংশত এই ৰে’লপথটো কাৰ্যক্ষম হৈ আছে যদিও ছিৰিয়াত চলি থকা গৃহযুদ্ধৰ বাবে ইয়াৰ কিছুমান সেৱা বাধাগ্ৰস্ত হৈছে। ছালাহ আল-লুজিয়ে প্ৰকাশ কৰে যে তুৰস্ক আৰু জৰ্ডানৰ মাজত শেহতীয়াকৈ হোৱা এক চুক্তিৰ অধীনত এই ঐতিহাসিক প্ৰকল্পটো সংৰক্ষণ আৰু অধিক বিকশিত কৰাৰ প্ৰয়াস চলি আছে। এই পদক্ষেপৰ অংশ হিচাপে এখন সংগ্ৰহালয় স্থাপনৰ পৰিকল্পনাও কৰা হৈছে, য'ত হেজাজ ৰে’লৱেৰ নিৰ্মাণ আৰু ইতিহাসৰ সৈতে জড়িত আলোকচিত্ৰ, নথিপত্ৰ আৰু ঐতিহাসিক সমলসমূহ সংৰক্ষণ কৰা হ'ব।
হেজাজ ৰে’লৱেক আজিও ইছলামিক ইতিহাস, পৱিত্ৰ হজ যাত্ৰা আৰু অটমান খিলাফতৰ ৰাজনৈতিক দূৰদৰ্শিতাৰ এক উজ্বল প্ৰতীক হিচাপে সোঁৱৰণ কৰা হয়।
