অসমৰ সাংস্কৃতিক আৰু ধৰ্মীয় ইতিহাস অনন্য সমন্বয়ৰ এক সুবাসেৰে চহকী। ইয়াত শংকৰ-আজানৰ আদৰ্শ কেৱল পুথিৰ পৃষ্ঠাত আৱদ্ধ নহয়, বৰঞ্চ ইয়াৰ মাটি আৰু বতাহত আজিও জীৱন্ত হৈ আছে। ইয়াৰে এক অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ আৰু বিস্ময়কৰ প্ৰমাণ পোৱা যায় কামৰূপ জিলাৰ কৰৰা মৌজাৰ অন্তৰ্গত কৰৰা পঞ্চায়তৰ বেজেৰাৰ পৰা নাতিদূৰৈত অৱস্থিত পিংলেশ্বৰ গাঁৱৰ পহলানপাৰা চুবাত।
এই গাঁৱৰ মছজিদত অত্যন্ত নিষ্ঠাৰে সংৰক্ষিত হৈ আছে এক বিৰল আৰু ঐতিহ্যমণ্ডিত হাতেলিখা পৱিত্ৰ কোৰান শ্বৰীফ। এই পুৰণি গ্ৰন্থভাগ কেৱল ধৰ্মীয় বিশ্বাসৰে নহয়, বৰঞ্চ অসমৰ সমন্বয়বাদী লোকসংস্কৃতি আৰু ঐতিহাসিক সত্যৰ এক অমূল্য দলিল।
অলৌকিক উৎপত্তি আৰু বিৰিণাৰ তলৰ ৰহস্য
এই পৱিত্ৰ কোৰান শ্বৰীফখনৰ আৱিষ্কাৰ আৰু ইতিবৃত্ত কোনো সাধাৰণ ঘটনা নহয়, ইয়াৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে এক গভীৰ আধ্যাত্মিক আৰু বিশ্বাসৰ পটভূমি। ইতিহাস অনুসৰি, ১৭৭০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ কথা। সেই সময়ত অঞ্চলটোত শ্বেইখ দহৈ বৈদ নামৰ এজন ধৰ্মপ্ৰাণ বৃদ্ধ লোক আছিল। তেওঁৰ এজনী কপিলী গাই গৰু আছিল। গাইজনীয়ে পোৱালি দিয়াৰ পিছত ঘৰত পোৱালিটোক মাত্ৰ এভাগ গাখীৰহে খাবলৈ দিছিল আৰু বাকী দুভাগ গাখীৰ ওচৰৰে জংঘলত থকা এজোপা বিৰিণা গছৰ ওপৰত পেলাই দি আহিছিল। ঘৰত গাখীৰ নিদিয়া বাবে বুঢ়াই প্ৰথমতে গৰুজনীক শাস্তি দিয়াৰ কথা ভাবিছিল।
কিন্তু এক বিশেষ নিশাত বুঢ়াই সপোনত এক ঐশ্বৰিক নিৰ্দেশ লাভ কৰিলে। সপোনত তেওঁক জনালে যে সেই বিৰিণা জোপাৰ তলত এখন পৱিত্ৰ হাতেলিখা কোৰান শ্বৰীফ আছে। লগতে তেওঁক পাক-পৱিত্ৰ আৰু চাফ-চিকুণ হৈ গৈ সেইখন উদ্ধাৰ কৰিবলৈ আদেশ দিয়া হ’ল। পিছদিনা পুৱা বুঢ়াই গাঁৱৰ ৰাইজক সমগ্ৰ কথাটো সবিস্তাৰে জনালে। ধৰ্ম-বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে সমগ্ৰ ৰাইজ সমৱেত হৈ উক্ত স্থানত উপস্থিত হ’ল আৰু খনন কাৰ্য আৰম্ভ কৰিলে।
তাত সমবেত সকলোকে আচৰিত কৰি মাটিৰ তলৰ পৰা ওলাই পৰিল এটা সৰু শিলৰ ষাড় গৰু, কাঠৰ কাৰুকাৰ্য খোদিত এটা সুন্দৰ বাকচ আৰু কিছু পুৰণি ৰজাদিনীয়া মুদ্ৰা। কাঠৰ বাকচটো খুলি চোৱাত তাৰ ভিতৰতে অক্ষত অৱস্থাত আছিল বাদশ্বাহী দিনৰ বিশেষ কাগজত অত্যন্ত ধুনীয়াকৈ হাতেৰে লিখা এই পৱিত্ৰ কোৰান শ্বৰীফখন। উল্লেখ্য যে, এই স্থানৰ নিচেই কাষতে ইতিহাস প্ৰসিদ্ধ পিংলেশ্বৰ দেৱালয় অৱস্থিত। এই দেৱালয়ৰ সান্নিধ্য আৰু সমগ্ৰ ঘটনাটোৰ গভীৰতাই কোৰানখনৰ ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক মৰ্যাদাক এক সুকীয়া পৱিত্ৰতালৈ লৈ যায়।
প্ৰাচীন হিফজুল কোৰান
সংৰক্ষণৰ যাত্ৰা আৰু সম্প্ৰীতিৰ বাৰান্দা
উদ্ধাৰৰ পিছত প্ৰথমাৱস্থাত পৱিত্ৰ কোৰানখন অতি সযতনে মানুহৰ ভঁৰাল ঘৰতে সংৰক্ষণ কৰি ৰখা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত স্থানীয় ৰাইজে মিলি এই ঐতিহাসিক আৰু আধ্যাত্মিক সম্পদৰ সুৰক্ষাৰ বাবে ইয়াত মছজিদত স্থাপন কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। আজিও এই পৰম্পৰা অক্ষুণ্ণ আছে। বৰ্তমান প্ৰতি শুকুৰবাৰে জুম্মাৰ নামাজৰ পিছত মছজিদৰ বাৰান্দাত এই বিৰল হাতেলিখা কোৰানখন সাধাৰণ ৰাইজ আৰু দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে প্ৰদৰ্শন কৰা হয়, য’ত শ শ মানুহে আহি ভক্তিভাৱে ইয়াক দৰ্শন কৰে।
প্ৰাচীন অসমৰ ইছলামিক ঐতিহ্য আৰু ছুফি দৰ্শন
হজৰত শ্বাহ চুলতান গিয়াছুদ্দিন আউলিয়া (ৰঃ) ৰ প্ৰভাৱঃ মধ্যযুগত (বিশেষকৈ ১৩-১৪ শতিকাৰ পৰা পৰৱৰ্তী সময়ত) অসমলৈ, বিশেষকৈ হাজো আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া কামৰূপ অঞ্চললৈ ছুফি সন্তসকলৰ আগমন ঘটিছিল। হাজোৰ পোৱামক্কাৰ সৈতে এই সমগ্ৰ অঞ্চলটোৰ এক পোনপটীয়া ধৰ্মীয় আৰু আধ্যাত্মিক সংযোগ আছিল। পাত্ৰপুৰ-বেজেৰা অঞ্চলৰ এই পুৰণি কোৰান চৰ্চাৰ পৰম্পৰাও এই ঐতিহাসিক ধৰ্মীয় জাগৰণৰে এক অংশ।
কোৰান আৰু ধৰ্মীয় শিক্ষাৰ মৌখিক সংৰক্ষণঃ সেই সময়ত ছপা পুথিৰ প্ৰচলন নথকাৰ বাবে বা অতি সীমিত থকাৰ বাবে, ইছলামিক শিক্ষা আৰু পৱিত্ৰ কোৰান সংৰক্ষণৰ একমাত্ৰ মাধ্যম আছিল 'হিফজ' (মুখস্থ কৰা)। গতিকে, কামৰূপৰ এই অঞ্চলসমূহত অতি পুৰণি কালৰে পৰাই পৱিত্ৰ কোৰান মুখস্থ কৰাৰ আৰু তাক পুৰুষানুক্ৰমে ধৰি ৰখাৰ এক চৰ্চা চলি আহিছিল, যিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত এক আনুষ্ঠানিক ৰূপ লয়।
প্ৰাচীন হিফজুল কোৰান
আহোম স্বৰ্গদেউৰ পৃষ্ঠপোষকতা আৰু স্থানীয় ইতিহাস
আহোম স্বৰ্গদেউসকলৰ পৃষ্ঠপোষকতাঃ আহোম ৰাজত্বকালত, বিশেষকৈ স্বৰ্গদেউ ৰুদ্ৰ সিংহ বা শিৱ সিংহৰ দিনত, কামৰূপ অঞ্চলৰ বহুতো মছজিদ, দৰগাহ আৰু ধৰ্মীয় শিক্ষা কেন্দ্ৰক (যেনে পৱিত্ৰ পোৱামক্কা) ৰাজকীয় ভূমি (দান-মাটি) আৰু আশ্ৰয় প্ৰদান কৰা হৈছিল। স্থানীয় বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতে, বেজেৰা আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা পুৰণি মুছলমান বসতিসমূহ আৰু তেওঁলোকৰ শিক্ষা কেন্দ্ৰসমূহেও এই ধৰ্মনিৰপেক্ষ ৰাজকীয় নীতিৰ সুবিধা লাভ কৰিছিল।
'বেজেৰা' নামৰ বুৰঞ্জীঃ 'বেজেৰা' নামটোৱেই আহিছে বুৰঞ্জী প্ৰসিদ্ধ 'বেজ' (চিকিৎসক বা কবিৰাজ) সকলৰ পৰা। আহোম যুগত ৰাজকীয় চিকিৎসা বা অন্য বিশেষ সেৱাৰ বাবে এই অঞ্চলত লোকসকলক সংস্থাপিত কৰা হৈছিল। একেদৰে, পাত্ৰপুৰ অঞ্চলতো ধৰ্মীয় আৰু আধ্যাত্মিক শিক্ষাৰ বাবে এক সুকীয়া মৰ্যাদা আছিল।
ঐতিহাসিক পটভূমি আৰু উৎপত্তিৰ ৰহস্য
পিংলেশ্বৰ গাঁৱত সংৰক্ষিত হৈ থকা পৱিত্ৰ কোৰান শ্বৰীফখন কোনো আধুনিক ছপাশালত ছপা কৰা গ্ৰন্থ নহয়; ই এক সম্পূৰ্ণ হাতেৰে লিখা বিৰল পাণ্ডুলিপি (Manuscript)। স্থানীয় জনশ্ৰুতি আৰু বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতে, এই কোৰানখন কেইবাশ বছৰ পুৰণি, যাৰ সময়সীমা আহোম ৰাজত্বকালৰ মধ্যভাগৰ পৰা মোগলৰ অসম আক্ৰমণ বা ছুফি সন্তসকলৰ আগমণৰ কালছোৱাৰ সৈতে মিলি পৰে।
প্ৰাচীন হিফজুল কোৰান
সেই সময়ত অসমলৈ, বিশেষকৈ নামনি অসম আৰু কামৰূপৰ হাজো অঞ্চললৈ ইছলাম ধৰ্মৰ প্ৰসাৰ আৰু ছুফি দৰ্শনৰ আগমন ঘটিছিল। হাজোৰ পোৱামক্কাৰ কেন্দ্ৰ কৰি সমগ্ৰ কামৰূপতে যি এক ধৰ্মীয় জাগৰণ হৈছিল, তাৰ প্ৰভাৱ বেজেৰা, পাত্ৰপুৰ আৰু পিংলেশ্বৰ অঞ্চলতো পৰিছিল। ধাৰণা কৰা হয় যে, সেই সময়ৰ কোনো ভ্ৰমণকাৰী পঞ্জাৱী বা মোগল সেনাৰ ধৰ্মগুৰু, অথবা কোনো আউলিয়া-চুফী সন্তৰ জৰিয়তে এই পবিত্ৰ গ্ৰন্থখন এই অঞ্চললৈ আহিছিল।
এই পাণ্ডুলিপিটোৰ আটাইতকৈ উল্লেখনীয় দিশটো হ’ল ইয়াৰ নিৰ্মাণ শৈলী। সেই যুগত ব্যৱহাৰ কৰা থলুৱা সাঁচিপাত বা বিশেষ ধৰণৰ থলুৱা কাগজেৰে ইয়াৰ পৃষ্ঠাসমূহ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। লিখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা চিয়াহী আছিল সম্পূৰ্ণ প্ৰাকৃতিক উপাদান- গছৰ ৰস, এঙাৰ আৰু বিভিন্ন ঔষধি গছৰ মিশ্ৰণেৰে তৈয়াৰী। ইয়াৰ ফলত শতিকা জুৰি হোৱা জলবায়ুৰ পৰিৱৰ্তন, সেমেকা ভাব বা প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগকো নেওচি আজিও ইয়াৰ প্ৰতিটো আখৰ জিলিকি আছে আৰু নষ্ট হোৱা নাই।
পুৰাতাত্বিক সংৰক্ষণ আৰু গৱেষণাৰ প্ৰয়োজনীয়তা
বৰ্তমান সময়ত এই বিৰল পাণ্ডুলিপিটো কেৱল ধৰ্মীয় বিশ্বাসৰ মাজতে আৱদ্ধ হৈ থকা নাই, ই অসমৰ ইতিহাস, সংস্কৃতি আৰু পুৰাতত্ত্ব চৰ্চাৰ বাবে এক অত্যন্ত মূল্যৱান সমল হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। অসমৰ বহু নামী-দামী বুৰঞ্জীবিদ, অধ্যাপক আৰু সামাজিক গৱেষকে পিংলেশ্বৰ গাঁৱলৈ গৈ এই কোৰানখন প্ৰত্যক্ষ কৰিছে।
প্ৰাচীন হিফজুল কোৰান
যিহেতু ই কেইবাশ বছৰ পুৰণি হাতেলিখা কাগজ বা সাঁচিপাতৰ সৃষ্টি, গতিকে বৈজ্ঞানিক পদ্ধতিৰে ইয়াৰ সংৰক্ষণ (Chemical Conservation) কৰাটো অত্যন্ত জৰুৰী হৈ পৰিছে, যাতে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবেও এই ঐতিহাসিক দলিলখন সুৰক্ষিত হৈ থাকে।
সংক্ষেপতে ক’বলৈ গ’লে, কামৰূপৰ পাত্ৰপুৰ-বেজেৰা অঞ্চলৰ প্ৰাচীন হিফজুল কোৰান চৰ্চাৰ যি বুৰঞ্জী, তাৰে এক ব্যৱহাৰিক আৰু জীৱন্ত প্ৰতিচ্ছবি হৈছে পিংলেশ্বৰ গাঁৱৰ এই পুৰণি কোৰান শ্বৰীফ। ধৰ্মীয় দেৱাল ভাঙি মানৱতা আৰু সমন্বয়ৰ যি বাৰ্তা এই ঐতিহাসিক গ্ৰন্থখনে শতিকা ধৰি দি আহিছে, সি সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষৰ বাবে এক অনন্য আদৰ্শ।
