শ্ৰীলথা এম
দৃষ্টিহীনতা বহু সময়ত কেৱল এক শাৰীৰিক বাধা নহয়, ই দৰিদ্ৰতাৰ সৈতে মিলি জীৱনৰ সকলো দুৱাৰ বন্ধ কৰি দিয়ে। কিন্তু তামিলনাডুত থকা মাদ্ৰাছা ইমদাদিয়াই প্ৰমাণ কৰিছে যে, সঠিক শিক্ষা পালে দৃষ্টিহীন শিশুৱেও নিজৰ জীৱন সফলতাৰ জ্যোতিৰে আলোকিত কৰিব পাৰে।
আশ্ৰফ খানে চেন্নাইৰ এখন ব্যক্তিগত মহাবিদ্যালয়ত তামিল ভাষাৰ পাঠদান কৰোৱাই। তেওঁ শৈশৱৰ পৰাই দৃষ্টিহীন। তেওঁ তামিলনাডুৰ ৰাণীপেটৰ সমীপৰ মেলভিছাৰামৰ দৃষ্টিশক্তিহীন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে এখন সৰু মাদ্ৰাছাত ব্ৰেইল লিপি শিকিছিল। অতি দৰিদ্ৰ পিতৃ-মাতৃৰ ঘৰত জন্মগ্ৰহণ কৰা খানে এটা সময়ত ভাল শিক্ষা লাভ কৰাৰ আশা অতি ক্ষীণ আছিল। কিন্তু আজি তেওঁ মাহে প্ৰায় ৫০,০০০ টকা উপাৰ্জন কৰি আছে।
খানে কয় যে মাদ্ৰাছা ইমদাদিয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মহম্মদ উছমানৰ বাবে তেওঁৰ জীৱন সলনি হৈছিল। এই ট্ৰাষ্টে অতি দৰিদ্ৰ শ্ৰেণীৰ দৃষ্টিহীন আৰু বিশেষভাৱে সক্ষম ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক সহায় কৰে। খানে কয়, "শিক্ষাই মোৰ জীৱন ৰক্ষা কৰিলে।"
উছমানৰ নিজৰ স্মৃতিবোৰ অধিক বেদনাদায়ক। তেওঁৰ মনত আছে যে, তেওঁ মন্দিৰ আৰু মছজিদৰ বাহিৰত দৃষ্টিহীন শিশুক তেওঁলোকৰ পিতৃ-মাতৃৰ সৈতে ভিক্ষা মাগি থকা দেখিছিল। তেওঁ কয় যে, "মুছলমানসকলৰ ভিতৰত আটাইতকৈ দৰিদ্ৰ লোকৰ ক্ষেত্ৰত এনেকুৱাই হয়। যেতিয়া পিতৃ-মাতৃ অন্ধ আৰু দৰিদ্ৰ হয়, তেওঁলোকৰ সন্তানসকলৰ জীৱন পথতে শেষ হৈ যায়।"
মাদ্ৰাছা ইমদাদিয়া এই পৰ্যায়ত আগবাঢ়ি আহিছিল। এই ট্ৰাষ্টে এনে শিশুসকলক পথৰ পৰা আনি ব্ৰেইলৰ জৰিয়তে শিক্ষাৰ সৈতে পৰিচয় কৰায় দি আহিছে। কিছুমান ক্ষেত্ৰত, ট্ৰাষ্টে পিতৃ-মাতৃসকলকো আৰ্থিকভাৱে সমৰ্থন অব্যাহত ৰাখে। আন বহুতো ক্ষেত্ৰত শিক্ষিত শিশুৱে ডাঙৰ হৈ পৰিয়ালক পোহপাল দিয়ে। উছমানে কয়, "সেইটোৱেই প্ৰকৃত সফলতা।"
এই মাদ্ৰাছাখনে অৰ্ধ আৱাসিক আৰু ৫,০০০ বৰ্গফুটৰ অট্টালিকাৰ পৰা কাম কৰি আহিছে। ইয়াত দূৰ-দূৰণিৰ জিলাৰ পৰা অহা শিক্ষাৰ্থীসকলৰ বাবে হোষ্টেলৰ সুবিধাও আছে। বৰ্তমান তাত ৫০ জন দৃষ্টিহীন ছাত্ৰ-ছাত্ৰী বাস কৰে। আটাইতকৈ কনিষ্ঠ ছাত্ৰজনৰ বয়স মাত্ৰ সাত বছৰ। ইয়াৰ ভিতৰত কেৱল মাত্ৰ দহ জনীহে ছোৱালী আছে। হোষ্টেলৰ কৰ্মচাৰীসকলে শিশুৰ সুৰক্ষা, খাদ্য আৰু দৈনন্দিন প্ৰয়োজনীয়তাৰ যত্ন লয়।
মাদ্ৰাছা ইমদাদিয়াৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বিস্তৃত পৰিসৰে ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত অক্ষমতাৰ বাবে কিমান কম সমৰ্থন আছে সেয়া প্ৰদৰ্শন কৰি আহিছে। বহু ছাত্ৰ-ছাত্ৰী এনে জিলাৰ পৰা আহিছে য'ত চৰকাৰী বিশেষ বিদ্যালয় কেৱল কাগজ-পত্ৰতহে আছে। আন কিছুমান ক্ষেত্ৰত, পৰিয়ালসমূহে অক্ষমতাৰ প্ৰমাণপত্ৰ, বৃত্তি বা সহায়ক প্ৰযুক্তিৰ বিষয়ে নাজানে। দৰিদ্ৰতাৰ মাজত আবদ্ধ হৈ থকা পৰিয়ালবোৰৰ বাবে, অন্ধতা প্ৰায়েই সুযোগৰ অভাৱৰ বাবে প্ৰজন্মৰ পিছত প্ৰজন্ম ধৰি চলি অহা সামাজিক অৱস্থাত পৰিণত হয়।
ধৰ্মীয় শিক্ষাৰ লগত আনুষ্ঠানিক স্কুলীয়া শিক্ষাৰ সংমিশ্ৰণ ঘটাই মাদ্ৰাছা ইমদাদিয়াই চৰকাৰ আৰু মূলধাৰাৰ শিক্ষানুষ্ঠান দুটাই এৰি থৈ যোৱা এটা শূন্যতা পূৰণ কৰে। ইয়াৰ ফলত অভিভাৱকসকলৰ আস্থা লাভ কৰাৰ লগতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক উচ্চ শিক্ষা আৰু চাকৰিৰ বাবে আগবাঢ়ি যোৱাত সহায় কৰিছে। বহু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে, এইটোৱেই প্ৰথমবাৰৰ বাবে শিক্ষা দান হিচাপে নহয়, বৰঞ্চ এক অধিকাৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।
ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে কোৰাণ, হাদীছ আৰু অন্যান্য ধৰ্মীয় গ্ৰন্থ ব্ৰেইলত অধ্যয়ন কৰে। একে সময়তে, তেওঁলোকে অডিঅ-ভিত্তিক শিক্ষণ সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰি সাধাৰণ বিদ্যালয় আৰু মহাবিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰে। এই মাদ্ৰাছাত অন্যান্য অক্ষমতা থকা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰো নামভৰ্তি কৰা হয়, যদিও ব্ৰেইল ক্লাছ পৃথকে অনুষ্ঠিত কৰা হয়।
অধ্যয়নৰ সময়ত মাদ্ৰাছাৰ ছাত্ৰসকল
উছমানে কয় যে, "২০১০ চনত মৌলানা হাছান মাৰ্চীয়ে জোহান্সবাৰ্গত আৰম্ভ কৰা দৃষ্টীহীনসকলৰ বাবে এখন মাদ্ৰাছাৰ বিষয়ে জানিব পাৰি তেওঁৰ মনলৈ এই ধাৰণাটো আহিছিল। মুম্বাইত মাৰ্চীয়ে দিয়া এটা বক্তৃতা উছমানক অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল। তাৰ পিছত তেওঁ তামিলনাডুত দুটা কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰে- এটা ৰাণীপেটত আৰু আনটো চেন্নাইত।"
দৃষ্টিহীন লোকসকলৰ বাবে একে ধৰণৰ মাদ্ৰাছা এতিয়া কাশ্মীৰকে ধৰি ভাৰতৰ আন আন ঠাইতো চলি আছে। উছমানে কয় যে, "তামিলনাডু, পুনে, আহমেদাবাদ আৰু ঔৰংগাবাদত এই শ্ৰেষ্ঠ প্ৰতিষ্ঠানসমূহ আছে। তামিলনাডুৰ কেন্দ্ৰটো হৈছে আটাইতকৈ ডাঙৰ। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁলোকে ব্ৰেইল পাঠ্যপুথি আৰু ধৰ্মীয় সামগ্ৰী ছপা কৰি দৃষ্টিহীন লোকসকলৰ বাবে আন মাদ্ৰাছাসমূহক যোগান ধৰে। ব্ৰেইল কোৰাণৰ এটা প্ৰতিলিপি ছপোৱাৰ বাবে ৩,৫০০ টকা খৰচ হয়, কিন্তু ইয়াক সমগ্ৰ ভাৰত আৰু আনকি বিদেশতো বিনামূলীয়াকৈ বিতৰণ কৰা হয়।
উছমানে কয়, “আমাৰ সকলো ছাত্ৰ-ছাত্ৰী হাফিজ হয় আৰু দ্বাদশ শ্ৰেণী আৰু ডিগ্ৰী পৰ্যায়ৰ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰে। বহুতে বি এড অধ্যয়ন কৰে, কম্পিউটাৰৰ দক্ষতা বা বোৱাৰ দৰে হাতৰ দক্ষতা গ্ৰহণ কৰে। সমগ্ৰ ভাৰতত প্ৰায় ৫০০ দৃষ্টিহীন ছাত্ৰই এই মাদ্ৰাছাসমূহৰ পৰা উপকৃত হৈছে।"
উছমানৰ এটা ডাঙৰ সপোন আছে। তেওঁ প্ৰতিখন জিলাত দৃষ্টিহীনসকলৰ বাবে এখন বিদ্যালয় আৰু প্ৰতিখন গাঁৱত দৃষ্টিহীনসকলৰ বাবে এখন শিক্ষানুষ্ঠান স্থাপন কৰিব বিচাৰে। মুছলমান সমাজে শিক্ষাৰ দৃষ্টিভংগী কেনেদৰে গ্ৰহণ কৰে এই বিষয়ে তেওঁ মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ শিক্ষাৰ পদ্ধতিৰ ওপৰতো সমালোচনা কৰে। তেওঁ কয়, "অন্য সম্প্ৰদায়সমূহে শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত বিনিয়োগ কৰে। কিন্তু আমাৰ নকৰে।"
তথাপিও তেওঁ নিজৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ সফলতাক লৈ গৌৰৱ অনুভৱ কৰে। তাৰে এজন মবিনা (নাম সলনি কৰা হৈছে) আছিল অন্ধ আৰু অত্যন্ত দুখীয়া পৰিয়ালৰ। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁ অতি দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। মাদ্ৰাছাখনে তেওঁৰ শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰিছিল, আৰু আজি তেওঁ চৰকাৰী বিদ্যালয়ত শিক্ষয়িত্ৰী হিচাপে কাম কৰি মাহে প্ৰায় ₹৭৫,০০০ উপাৰ্জন কৰি আছে।
বিগত দহ বছৰত তেওঁ দেখা আটাইতকৈ দুখজনক কাহিনীটোৰ বিষয়ে সোধাত, উছমানে কিছুসময়ৰ বাবে থমকি ৰয়। তেওঁ কয়, "ইয়াত প্ৰত্যেকটো কাহিনীয়ে দুখৰ কাহিনী। তেওঁ কয়, "সুখৰ কাহিনীবোৰ চহৰ আৰু ব্যক্তিগত স্কুললৈ যায় মোৰ ট্ৰাষ্টৰদ্বাৰা পৰিচালিত মাদ্ৰাছালৈ নাহে।"
মাদ্ৰাছাসমূহ সকলো বয়সৰ লোকৰ বাবে মুকলি আৰু ইয়াত কোনো ধৰণৰ কঠোৰ শিক্ষা ব্যৱস্থা অনুসৰণ কৰা নহয়। যিসকলে জীৱনৰ শেষৰ ফালে শিক্ষা আৰম্ভ কৰিব বিচাৰে তেওঁলোককো গ্ৰহণ কৰা হয়। কেইবাজনো প্ৰাক্তন ছাত্ৰই এতিয়া চৰকাৰী চাকৰি কৰে। এজন ছাত্ৰ জীৱনৰ পৰৱৰ্তী সময়ত মাদ্ৰাছাত নামভৰ্তি কৰাৰ পিছত ৰে'লৱেত যোগদান কৰিছে।
মাদ্ৰাছাত কন্যা শিশুৰ সংখ্যা কম হোৱাটোৱে এটা গভীৰ সামাজিক সমস্যাৰ ইংগিত দিয়ে। সুৰক্ষা, ঘৰৰ বাহিৰত চলা-ফুৰা, আৰু বিবাহৰ ভয়ত পৰিয়ালৰ সদস্যসকলে দৃষ্টিহীন ছোৱালীবোৰক ঘৰৰ ভিতৰতে ৰাখে, যাৰ ফলত তেওঁলোকৰ নিজৰ সমাজৰ ভিতৰতও তেওঁলোক অদৃশ্য হৈ পৰে।
উছমানে এই ভাৰসাম্যহীনতাৰ সৈতে একমত হয় যদিও তেওঁ কয় যে, পৰিৱৰ্তন হ'বলৈ সময় লাগে। তেওঁ কয়, "পৰিয়ালসমূহে শিক্ষাক সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰত্যাখ্যান নকৰে। কিন্তু তেওঁলোকে দ্বিধাবোধ কৰে।" মাদ্ৰাছা ইমদাদিয়াৰ দৰে প্ৰতিষ্ঠানৰ বাবে অন্তৰ্ভুক্তিকৰণ কেৱল শিক্ষাৰ্থী ভৰ্ত্তি কৰোৱাই নহয়, ই লিংগ, অক্ষমতা আৰু মানৱীয় মূল্যৰ প্ৰতি দৃষ্টিভংগীৰ পৰিৱৰ্তন কৰাও।
দৰিদ্ৰতাত জন্মগ্ৰহণ কৰা দৃষ্টিহীন শিশুৰ ক্ষেত্ৰত, প্ৰাৰম্ভিক সহায়ৰ অভাৱৰ বাবে গোটেই পৰিয়ালবোৰে ভিক্ষা বা অনানুষ্ঠানিক কামত নিয়োজিত হ'ব পাৰে। এনে পৰিস্থিতিত, মাদ্ৰাছা ইমদাদিয়াৰ দৰে জনগোষ্ঠীয় প্ৰতিষ্ঠানবোৰ আনুষ্ঠানিক শিক্ষাৰ বাবে বিৰল প্ৰৱেশস্থান হৈ পৰিছে। ই কেৱল সাক্ষৰতা প্ৰদান কৰাই নহয়, দৰিদ্ৰতাৰ পৰা পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মলৈ বিয়পাই দিয়া দৰিদ্ৰতাৰ পৰা পৰিত্ৰাণ পোৱাৰ এক বাস্তৱিক সুযোগ প্ৰদান কৰে।
_(1).jpg "মাদ্ৰাছা ইমদাদিয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মহম্মদ উছমান")
