ঈদ-অল-আজহা আৰু খাদ্য সংস্কৃতি: পৰিয়াল, পৰম্পৰা আৰু সুস্বাদু ব্যঞ্জনৰ সমাহাৰ

Story by  Munni Begum | Posted by  Munni Begum • 4 h ago
প্ৰতিনিধিত্বমূলক ছবি
প্ৰতিনিধিত্বমূলক ছবি
 
মুন্নী বেগম / গুৱাহাটী  
 
ঈদ-অল-আজহা বা বকৰি ঈদ কেৱল মাত্ৰ এক ধৰ্মীয় উৎসৱ নহয়, ই হৈছে ঐতিহ্য, সম্প্ৰীতি, অতিথি আপ্যায়ন আৰু খাদ্য সংস্কৃতিৰ এক বৰ্ণাঢ্য মিলনমেলা। এই উৎসৱৰ মূল আকৰ্ষণ হৈছে কোৰবানিৰ আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্য, যদিও ইয়াৰ লগে লগে বিভিন্ন ধৰণৰ মাংসৰ ব্যঞ্জন আৰু মিঠাইৰ সুবাসেও ঘৰ-দুৱাৰ আমোলমোলাই থাকে। ভাৰতৰ বিভিন্ন ৰাজ্যৰ লগতে অসমতো বকৰি ঈদ উপলক্ষে বিশেষ খাদ্য প্ৰস্তুতৰ পৰম্পৰা বহু যুগ ধৰি চলি আহিছে। পৰিয়ালৰ সদস্য, আত্মীয়-স্বজন, প্রতিবেশী আৰু অতিথিক একেলগে বহুৱাই আপ্যায়ন কৰা এই উৎসৱৰ এক অন্যতম সৌন্দৰ্য।  
 
ঈদৰ নামাজ আৰু কোৰবানিৰ পাছতেই প্ৰতিঘৰ মুছলমান পৰিয়ালৰ ৰান্ধনীশালত আৰম্ভ হয় ব্যস্ততা। কোৰবানিৰ মাংসৰ এটা অংশ দৰিদ্ৰ আৰু অভাৱী লোকক দান কৰাৰ পিছত বাকী অংশৰে তৈয়াৰ কৰা হয় বিভিন্ন সুস্বাদু ব্যঞ্জন। এই পৰম্পৰাই সমাজত সহানুভূতি, সমতা আৰু সামাজিক সম্প্ৰীতিৰ বাৰ্তা কঢ়িয়াই আনে। 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

A post shared by Waarsa (@waarsaindia)

 
বকৰি ঈদৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় খাদ্যসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হৈছে মাটন বিৰিয়ানি। সুগন্ধি বাছমতী চাউল, মছলা, ঘি, কেশৰ আৰু কোমল  ছাগলী মাংসৰ টুকুৰাৰে তৈয়াৰ কৰা এই ব্যঞ্জন বহু পৰিয়ালৰ ঈদৰ মুখ্য আকৰ্ষণ হয়। হায়দৰাবাদী বিৰিয়ানিৰ জলা আৰু বিশেষ সোৱাদ, কলকাতা বিৰিয়ানিৰ স্নিগ্ধ সুবাস অথবা অসমীয়াৰ মাটন পোলাও আদি প্ৰত্যেক অঞ্চলেই নিজৰ নিজস্ব খাদ্য সংস্কৃতি বহন কৰি আহিছে।
 
ইয়াৰ উপৰিও মাটন কোৰ্মা ঈদৰ খাদ্যৰ তালিকাত বিশেষ স্থান লাভ কৰি আহিছে। দৈ, কাজু বাদাম, পিয়াঁজ আৰু বিভিন্ন মছলাৰে ধীৰে ধীৰে ৰন্ধা এই ব্যঞ্জন মোগলাই খাদ্য সংস্কৃতিৰ ঐতিহ্য বহন কৰে। নান, পৰঠা বা পোলাওৰ সৈতে পৰিবেশন কৰা কোৰ্মা বহু খাদ্যপ্ৰেমীৰ প্ৰিয় খাদ্য। বহু অসমীয়া মুছলমান পৰিয়ালত স্থানীয় বনৌষধি আৰু আলুৰে ৰন্ধা পৰম্পৰাগত ছাগলী মাংসৰ তৰকাৰীখনেও ঈদৰ সময়ত বিশেষ গুৰুত্ব লাভ কৰি আহিছে। 
 
প্ৰতিনিধিত্বমূলক ছবি
 
কাবাব অবিহনে যেন বকৰি ঈদৰ সন্ধিয়া অসম্পূৰ্ণ। ছিক কাবাব, শামী কাবাব, বটি কাবাব আদি সুস্বাদু ব্যঞ্জনবোৰ প্ৰায়ে পৰিয়ালৰ সমাৱেশ আৰু সন্ধিয়াৰ ভোজৰ সময়ত প্ৰস্তুত কৰা হয়। বহু পৰিয়ালত পুৰণি পাৰিবাৰিক ৰন্ধন প্ৰক্ৰিয়া আজিও সযতনে সংৰক্ষণ কৰা হয়, যি খাদ্য কেৱল সোৱাদৰ মাজতেই সীমাবদ্ধ হৈ নাথাকি ঐতিহ্যৰ প্ৰতীক হৈ পৰিছে।
 
ঈদ উদযাপনৰ লগত জড়িত এটা অনন্য সুস্বাদু খাদ্য হ’ল পায়া চূপ, যিটো মছলাৰ সৈতে ছাগলীৰ ঠেংৰ ব্যৱহাৰ কৰি লাহে লাহে কম জুইত কেইবা ঘণ্টা ধৰি সিজোৱাই প্ৰস্তুত কৰা হয়। সোৱাদ আৰু পুষ্টিৰে সমৃদ্ধ এই খাদ্য ভাৰতৰ উত্তৰ আৰু পূব অঞ্চলত বিশেষভাৱে জনপ্ৰিয়। একেদৰে বকৰি ঈদৰ সময়ত কলিজা ভাজি (লিভাৰ ফ্ৰাই), ভেজা ফ্ৰাই (ব্ৰেইন ফ্ৰাই), নিহাৰী, ভুনা মাংস আদি ব্যঞ্জনো খাদ্যৰ তালিকাত বিশেষ স্থান পায়। 
 
প্ৰতিনিধিত্বমূলক ছবি
 
মাংসৰ ব্যঞ্জনৰ সমান্তৰালভাৱে মিঠাইসমূহেও উৎসৱৰ আনন্দ বৃদ্ধি কৰে। বিশেষকৈ শ্বীৰ খুৰমা বা ছেৱাই বকৰি ঈদৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশ। গাখীৰ, ছেৱাই, খেজুৰ, কাজু, কিছমিছ আৰু অন্যান্য ড্ৰাই ফ্ৰুটছৰ মিশ্ৰণেৰে তৈয়াৰ কৰা এই মিঠাই অতিথি আপ্যায়নৰ অন্যতম এক প্ৰতীক। প্ৰায় প্ৰতিখন মুছলমান ঘৰতে ঈদৰ দিনা অতিথিক প্ৰথমে শ্বীৰ খুৰমা পৰিবেশন কৰাৰ পৰম্পৰা আছে। 
 
ঈদৰ আন এক জনপ্ৰিয় তথা প্ৰিয় মিঠা খাদ্য হ’ল ফিৰণি। চাউলৰ গুড়ি, গাখীৰ, ইলাচি, কেশৰ আৰু গোলাপ জলেৰে সোৱাদযুক্ত ক্ৰীমি চাউলৰ পুডিং প্ৰস্তুত কৰা হয়। ইয়াক মাটিৰ পাত্ৰত ঠাণ্ডা কৰি পৰিবেশন কৰা হয়, যিয়ে পুৰণি উৎসৱমুখৰ পৰম্পৰাৰ সৈতে এক নষ্টালজিক সংযোগ কঢ়িয়াই আনে। শ্বাহী টুকড়া, ঈদৰ সমাৱেশৰ সময়ত উপভোগ কৰা এক ৰাজকীয় মিঠাই। যি ঘীত ভজা ব্ৰেডৰ টুকুৰা মিঠা গাখীৰত তিয়াই বাদামেৰে সজাই তৈয়াৰ কৰা হয়।  
 
প্ৰতিনিধিত্বমূলক ছবি
 
অসম আৰু বংগৰ বহু ঠাইত মোগলাই মিঠাইৰ সমান্তৰালকৈ ঘৰতে বনোৱা মিঠাই যেনে পিঠা-লাড়ু, পায়শ আৰু হালোৱা প্ৰস্তুত কৰা হয়। এই স্থানীয় সুস্বাদু খাদ্যসমূহে ইছলামিক উৎসৱমুখৰ ৰীতি-নীতিৰ সৈতে আঞ্চলিক পৰম্পৰাৰ সাংস্কৃতিক মিশ্ৰণক সুন্দৰভাৱে প্ৰতিফলিত কৰে। এই ব্যঞ্জনসমূহ সংৰক্ষণ কৰাত ঘৰৰ মহিলাসকলে প্ৰায়ে কেন্দ্ৰীয় ভূমিকা পালন কৰে। তেওঁলোকে নৱ প্ৰজন্মক পৰম্পৰাগত ৰন্ধন প্ৰণালীৰ বিষয়ে শিকাই। ফলস্বৰূপে খাদ্য কেৱল আহাৰ হৈ নাথাকি পাৰিবাৰিক সম্পৰ্ক আৰু সংস্কৃতি সংৰক্ষণৰ মাধ্যম হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। 
 
বকৰি ঈদৰ সময়ত খাদ্য কেৱল সোৱাদৰ বিষয় হৈ নাথাকে বৰং ই আৱেগিক আৰু সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্যও বহন কৰে। ব্যঞ্জনবোৰ প্ৰায়ে ককা-আইতাৰ স্মৃতি, শৈশৱৰ উদযাপন আৰু সম্প্ৰদায়ৰ একেলগে থকাৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে। বহু পৰিয়ালে এতিয়াও প্ৰামাণিক সোৱাদ বজাই ৰাখিবলৈ কাঠৰ জুই, পতাত পিহি লোৱা মছলা আৰু হাতেৰে প্ৰস্তুত কৰা মছলাৰ মিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা পৰম্পৰাগত ৰন্ধন পদ্ধতি পছন্দ কৰে।
 
প্ৰতিনিধিত্বমূলক ছবি
 
বকৰি ঈদৰ খাদ্যৰ ভাগ-বতৰা কৰাটো এই উৎসৱৰ আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ। বহু পৰিয়ালত ধৰ্ম-বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে প্রতিবেশীৰ ঘৰলৈ বিৰিয়ানী, তৰকাৰী, কাবাব, মিঠাইৰ প্লেট পঠিয়াই সামাজিক সম্প্ৰীতি আৰু পাৰস্পৰিক সন্মান শক্তিশালী কৰে। গাঁও আৰু নগৰত আয়োজন কৰা সামূহিক ভোজে ঈদৰ লগত জড়িত ঐক্য আৰু উদাৰতাৰ মনোভাৱক আৰু অধিক উজ্জ্বল কৰি তোলে।
 
আধুনিক সময়ত ফাষ্টফুড আৰু নতুন খাদ্য অভ্যাসৰ প্ৰভাৱ বৃদ্ধি পালেও বহু যুৱপ্ৰজন্ম পুনৰ পৰম্পৰাগত ঈদৰ খাদ্যৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হোৱা দেখিবলৈ পোৱা গৈছে। সামাজিক মাধ্যম, খাদ্য উৎসৱ আৰু পাৰিবাৰিক অনুষ্ঠানসমূহেও এই খাদ্য ঐতিহ্য সংৰক্ষণত বিশেষ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছে।
 
প্ৰতিনিধিত্বমূলক ছবি
 
সেয়েহে বকৰি ঈদ কেৱল আধ্যাত্মিক অনুষ্ঠানেই নহয়, ই চহকী খাদ্য ঐতিহ্যৰ উদযাপন হৈয়েই আছে। বৈচিত্ৰময় মাংসৰ ব্যঞ্জন আৰু মিঠা সুস্বাদু খাদ্যৰ জৰিয়তে এই উৎসৱে পৰম্পৰা সংৰক্ষণ, পাৰিবাৰিক সম্পৰ্ক শক্তিশালী আৰু একেলগে থকাৰ কালজয়ী সংস্কৃতিক প্ৰসাৰিত কৰি আহিছে।