ইছলামিক কেলেণ্ডাৰ চন্দ্ৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি তৈয়াৰ কৰা বাবে প্ৰতি বছৰে ৰমজান মাহ ইংৰাজী কেলেণ্ডাৰৰ তুলনাত প্ৰায় ১১ দিন আগুৱাই আহে। ফলস্বৰূপে, মুছলমানসকলে বিভিন্ন ঋতুত ৰোজা পালন কৰাৰ সুযোগ পায়—কেতিয়াবা গৰমৰ দিনত ১৬ ঘণ্টাতকৈও অধিক সময় আৰু কেতিয়াবা শীতকালৰ চুটি দিনত। এই চক্ৰীয় গতিয়ে বিভিন্ন জলবায়ু আৰু সংস্কৃতিক আঁকোৱালি লোৱাৰ ইছলামৰ সৰ্বজনীনতাক প্ৰমাণ কৰে।
জাকাত (প্ৰতিনিধিত্বমূলক ছবি)
সমগ্ৰ বিশ্বতে ৰমজানক চহকী সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ মাজেৰে পালন কৰা হয়। দক্ষিণ এছিয়াত সামূহিক ইফতাৰৰ জৰিয়তে ওচৰ-চুবুৰীয়া আৰু পৰিয়াল একত্ৰিত হয়। তুৰস্কত অটোমান যুগৰ দৰে ঢোল বজাই মানুহক জগোৱা হয়। মিচৰত ৰাজপথবোৰ চাকি-বন্তিৰে আলোকিত কৰা হয়। এই মাহত দান-দক্ষিণা সৰ্বাধিক হয়, বিশেষকৈ 'জাকাত' আৰু 'ফিতৰা'ৰ জৰিয়তে, যাতে দুখীয়া লোকেও সন্মানৰ সৈতে ঈদ পালন কৰিব পাৰে। মছজিদবোৰত 'তৰাৱীহ' নামাজ পঢ়া মুছল্লিৰ ভিৰ হয়, য’ত গোটেই মাহটোত সম্পূৰ্ণ কোৰআন আবৃত্তি কৰা হয়।
অৱশ্যে এই মহৎ চৰ্চাসমূহৰ লগতে বৰ্তমানৰ কিছুমান ধাৰাৰ ওপৰত সততাৰে চিন্তা কৰাৰ প্ৰয়োজন আছে। সমাজৰ কিছুমান অংশত ৰমজানৰ আধ্যাত্মিকতাক বাণিজ্যিকীকৰণ আৰু সামাজিক প্ৰদৰ্শনে চেৰ পেলাইছে। জাকজমকীয়া ইফতাৰ পাৰ্টি, খৰচী সাজ-সজ্জা আৰু বাচনি কৰা লোকক নিমন্ত্ৰণ জনোৱা প্ৰথাই কেতিয়াবা এই মাহৰ সৰলতা আৰু সকলোকে সামৰি লোৱাৰ ভাৱধাৰাক দুৰ্বল কৰি পেলায়। বজাৰত বিলাসিতা বৃদ্ধি পায় আৰু আনকি ধৰ্মীয় যাত্ৰাবোৰতো কেতিয়াবা সামাজিক মৰ্যাদা প্ৰদৰ্শনৰ প্ৰভাৱ দেখা যায়।
ইছলামে উৎসৱ পালন বা সমৃদ্ধিক বাধা নিদিয়ে; বৰঞ্চ আশীৰ্বাদৰ বাবে কৃতজ্ঞ হ’বলৈহে উৎসাহিত কৰে। কিন্তু কোৰআনৰ নীতি হ’ল 'মধ্যম পন্থা' (Wasatiyyah), যিয়ে যিকোনো অতিৰিক্ত খৰচ বা বিলাসিতাৰ বিৰুদ্ধে সকীয়াই দিয়ে। ৰমজান আছিল নম্ৰতা, সমতা আৰু সামাজিক একতাৰ মাহ, বিলাসিতা বা কাৰোবাক বাদ দি চলাৰ বাবে নহয়। উপবাসে আমাক ভোকৰ যন্ত্ৰণা বুজিবলৈ শিকাব লাগে, কিন্তু ইফতাৰৰ পিছত অত্যাধিক খোৱা-বোৱাই ইয়াৰ নৈতিক উদ্দেশ্যক ব্যৰ্থ কৰে।
ভাৰতীয় মুছলমানসকলৰ বাবে ৰমজানৰ এক নাগৰিক গুৰুত্বও আছে। আধ্যাত্মিক উন্নতি নৈতিক নাগৰিকত্বলৈ ৰূপান্তৰিত হ’ব লাগে, যিটো ব্যৱসায়ত সততা, ৰাজহুৱা জীৱনত দয়া আৰু ধৰ্মীয় তথা সামাজিক সীমা অতিক্ৰম কৰি একতাৰ মাজেৰে প্ৰকাশ পাব লাগে। এই মাহে বিভাজন দূৰ কৰিবলৈ, পিছপৰা শ্ৰেণীক সহায় কৰিবলৈ আৰু ধৰ্মীয় ভক্তিৰ লগতে সাংবিধানিক মূল্যবোধক শক্তিশালী কৰিবলৈ সুযোগ দিয়ে।