আৰ্ছলা খান/নতুন দিল্লী
পবিত্ৰ ৰমজানৰ মাহটোক উপাসনা আৰু ধৈৰ্য্য ধাৰণ কৰাৰ মাহ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। এই পবিত্ৰ মাহত ইফতাৰ আৰু ছেহৰীৰ সময়ত যি চাদৰ বা কাপোৰ মাটি বা মেজৰ ওপৰত পাৰি দিয়া হয় তাক সাধাৰণতে 'দস্তৰখান' বুলি কোৱা হয়। বহু ঠাইত বিশেষকৈ হালধীয়া ৰঙৰ দস্তৰখান পাৰি দিয়াৰ পৰম্পৰা দেখা যায়। এনেস্থলত এই প্ৰশ্নটো উত্থাপিত হয় যে, এই ৰঙৰ কোনো বিশেষ ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য আছে নেকি? মুছলমান লোকসকলৰ গ্ৰন্থত ইয়াৰ উল্লেখ আছে নেকি? কোৰাণ আৰু হাদীছৰ আলমত এই বিষয়টো আলোচনা কৰাটো জৰুৰী।
প্ৰথমতে, ইছলামত খোৱা-বোৱাৰ ক্ষেত্ৰত পৰিষ্কাৰ পৰিচ্ছন্নতা অতি জৰুৰী। হাদীছবোৰত সৰলতা, স্বচ্ছতা আৰু ভাগ-বতৰা কৰাৰ শিক্ষা দিয়া হৈছে। হজৰত মহম্মদ (ছাঃ)এ সাধাৰণভাৱে খোৱা-বোৱা কৰি ভাল পাইছিল আৰু তেওঁ মাটিত পাৰি দিয়া চাদৰৰ ওপৰত বহি খোৱা-বোৱা কৰিছিল। অৱশ্যে, কোৰাণ বা হাদীছত কোনো বিশেষ ৰঙৰ দস্তৰখানৰ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই। অৰ্থাৎ হালধীয়া ৰঙক বাধ্যতামূলক বা ধৰ্মীয়ভাৱে বিশেষ বুলি কোৱা হোৱা নাই।
তথাপিও ইছলামী পৰম্পৰাত ৰঙৰ এক প্ৰতীকী গুৰুত্ব আছে। কোৰাণত বিভিন্ন ৰঙৰ বিষয়ে উল্লেখ আছে। ছূৰা আল-বাকৰাহ (২ঃ৬৯) ত এটা গৰুৰ বিষয়ে উল্লেখ আছে য'ত কোৱা হৈছে যে, ইয়াৰ ৰং উজ্জ্বল হালধীয়া, যিয়ে দৰ্শনকাৰীসকলক আনন্দিত কৰে। এই আয়াতৰ পৰা এইটো বুজিব পাৰি যে হালধীয়া ৰং সুখ, পোহৰ আৰু সতেজতাৰ প্ৰতীক হ'ব পাৰে। যদিও ই দস্তৰখানৰ লগত প্ৰত্যক্ষভাৱে সম্পৰ্কিত নহয়, তথাপিও ই ৰঙৰ ইতিবাচক অৰ্থ প্ৰদৰ্শন কৰে।
ইছলামী পণ্ডিতসকলৰ মতে, হালধীয়া ৰঙটো সৰলতা আৰু সৌন্দৰ্যৰ প্ৰতীক। বহু মুছলমান সমাজত ৰমজানৰ সময়ত ঘৰবোৰক হালধীয়া আৰু উজ্জ্বল ৰঙেৰে সজাই ৰখাৰ পৰম্পৰা আছে। হালধীয়া ৰঙে ৰমজানৰ আধ্যাত্মিক পৰিৱেশৰ সৈতে মিলিত হোৱা পোহৰ আৰু আশাৰ অনুভূতি প্ৰদান কৰে। সেয়েহে, কিছুমান অঞ্চলত হালধীয়া ৰঙৰ দস্তৰখানৰ ব্যৱহাৰ এটা সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ ৰূপত বিকশিত হৈছিল।
ভাৰতীয় উপমহাদেশত, বিশেষকৈ ভাৰত আৰু পাকিস্তানৰ কিছু অংশত, হালধীয়া ৰং সৌভাগ্য আৰু সুখৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সেয়েহে ইয়াত ৰমজানৰ সময়ত বিশুদ্ধ আৰু উজ্জ্বল ৰং ব্যৱহাৰ কৰা হয়। হালধীয়া দস্তৰখান অতিথিপৰায়ণতা আৰু আত্মীয়তাৰ প্ৰতীক হৈ পৰিছে। অৱশ্যে এয়া কোনো ধৰ্মীয় আদেশ নহয়, বৰং সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাহে, যিটো সময়ৰ লগে লগে প্ৰচলিত হৈ আহিছে।
হালধীয়া দস্তৰখান
ইয়াৰ উপৰিও কাপোৰৰ চাৰিওফালে উৰ্দু / আৰবী ভাষাত কিছুমান ধৰ্মীয় শব্দ বা দোৱা লিখা দেখা যায়। লিখনিটো অতিশয় অলংকাৰিক, সেয়ে সম্পূৰ্ণ স্পষ্টকৈ পঢ়িবলৈ অসুবিধা হয়, কিন্তু সাধাৰণতে এনে দৰ্শনীৰ ওপৰত এই শব্দবোৰ লিখা থাকে: হে আল্লাহ, হে মহম্মদ, বিছমিল্লাহ, অন্যান্য ইছলামিক প্ৰাৰ্থনা আৰু কলিমা আদি।
ইয়াৰ মাজত গোলাকাৰ ডিজাইন আছে, য'ত ফুল আৰু জ্যামিতিক আৰ্হিৰ সৈতে চন্দ্ৰ আৰু তৰাবোৰ অংকন কৰা থাকে, যাক ইছলামিক প্ৰতীক বুলি গণ্য কৰা হয়। ইছলামৰ মূল কথা হ'ল মনোভাৱ আৰু সৰলতা। হজৰত মহম্মদ (ছাঃ)এ খোৱা-বোৱা কৰাৰ সময় অপব্যৱহাৰ নকৰিবলৈ উপদেশ দিছে। সেইবাবেই, ৰং যিয়েই নহওঁক কিয়, গুৰুত্বপূৰ্ণ কথাটো হ'ল যে, এইটো পৰিষ্কাৰ, সজ্জিত আৰু ইয়াত বহি মানুহে একেলগে আহাৰ গ্ৰহণ কৰিব লাগে। ৰমজানৰ প্ৰকৃত উদ্দেশ্য মানুহক প্ৰদৰ্শন কৰা নহয়, বৰং আত্মসংযম আৰু আৱেগিকতা হয়।
কিছুমান ছুফী পৰম্পৰাত হালধীয়া ৰং আধ্যাত্মিক সজাগতা আৰু সৰলতাৰ প্ৰতীক হিচাপেও গণ্য কৰা হয়। অৱশ্যে এই ধাৰণা সাংস্কৃতিক আৰু আঞ্চলিক পৰম্পৰাৰ লগত জড়িত, কোনো বাধ্যতামূলক ধৰ্মীয় নিয়মৰ সৈতে নহয়। সেয়েহে ক'ব পাৰি যে, হালধীয়া দস্তৰখান ধৰ্মীয়তকৈ সাংস্কৃতিক আৰু প্ৰতীকীহে হয়।
প্ৰতিনিধিত্বমূলক ছবি
বৰ্তমান সময়ত সামাজিক মাধ্যম আৰু বজাৰৰ বাবে বিভিন্ন ৰঙৰ দস্তৰখানবোৰো দেখিবলৈ পোৱা যায়। কিন্তু ইছলামৰ শিক্ষা অনুসৰি, ৰঙৰ তুলনাত ইফতাৰত বহা লোকসকলে কৃতজ্ঞতা প্ৰকাশ কৰা আৰু অভাৱীসকলৰ প্ৰতি যত্নশীল হোৱাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। ৰমজানৰ প্ৰকৃত সৌন্দৰ্য সৰলতা, সমতা আৰু ভ্ৰাতৃত্ববোধ নিহিত হৈ আছে।
শেষত ক'ব পাৰি যে, ৰমজান মাহত হালধীয়া ৰঙৰ দস্তৰখান কোনো ধৰ্মীয় বাধ্যবাধকতা নহয়। মুছলমান লোকসকলৰ গ্ৰন্থত ইয়াৰ কোনো স্পষ্ট নিৰ্দেশ পোৱা নাযায়। হয়, কিছুমান ঠাইত ৰঙবোৰক বিশেষ বুলি গণ্য কৰা হয়, কাৰণ ইয়াৰ ইতিবাচক অৰ্থ আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা আছে। ইয়াৰ প্ৰকৃত অৰ্থ সেই মনোভাৱৰ সৈতে নিহিত হৈ আছে যি মনোভাৱেৰে এই দস্তৰখানখন সজোৱা হয়। আৰু সেয়া হৈছে ভাগ বতৰা, কৃতজ্ঞতা আৰু সহজ-সৰল জীৱন যাপন।