ছানিয়া আঞ্জুম
এজন চিকিৎসকৰ প্ৰকৃত পৰিচয় কি? তেওঁৰ শীৰ্ষ পদবীবোৰ? নে তেওঁ সঞ্চয় কৰা বহু বছৰৰ অভিজ্ঞতা? নে তেওঁ লোৱা সিদ্ধান্তবোৰ? নে তেওঁ গঢ়ি তোলা ব্যৱস্থাসমূহ? নে তেওঁ কেতিয়াও আপোচ নকৰা মূল্যবোধবোৰ? ইয়াৰ উত্তৰত বেংগালুৰু চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু গৱেষণা কেন্দ্ৰৰ সহযোগী অধ্যাপিকা তথা বিভাগৰ মুৰব্বী ডাঃ আছিমা বানুয়ে কয় যে, কঠিন পথ বাছনি কৰা আৰু গোটেই জীৱন সততা, নিষ্ঠা আৰু উদ্দেশ্যৰ প্ৰতি প্ৰতিশ্ৰুতিবদ্ধ হৈ থকাটোৱেই হৈছে প্ৰকৃত পৰিচয়।
দক্ষিণ বেংগালুৰুত জন্মগ্ৰহণ আৰু শিক্ষাগ্ৰহণ কৰি ডাঙৰ-দীঘল হোৱা ডাঃ আছিমা বানুৰ শৈক্ষিক যাত্ৰা আৰম্ভ হৈছিল সৰস্বতী বিজয়া বিদ্যালয়ৰ পৰা, য’ত তেওঁ আৰম্ভণিৰ সময়ৰ পৰাই এগৰাকী শীৰ্ষ ছাত্ৰী আছিল। প্ৰাক-বিশ্ববিদ্যালয় শিক্ষা আৰু পিছলৈ বিএমচি মেডিকেল কলেজত তেওঁ উৎকৃষ্ট প্ৰদৰ্শন অব্যাহত ৰাখিছিল। বহু উচ্চ শিক্ষিত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে জনপ্ৰিয় আৰু উচ্চ পৰ্যায়ৰ বিশেষজ্ঞতা বাছনি কৰে, যদিও ডাঃ আছিমাই অন্য এটাহে সিদ্ধান্ত লৈছিল। তেওঁ কয়, "মই সাধাৰণ বিষয়বোৰ অনুসৰণ কৰা নাছিলো, যিবোৰ স্বাভাৱিকতে সকলোৱে অনুসৰণ কৰে।" তেওঁ চিন্তা কৰি কয় যে, "মই ইয়াক মোৰ ভাগ্য বুলি কম নে মোৰ পছন্দ বুলি কম নাজানো। মই মাইক্ৰ’বায়’লজী বিষয়টো বাছি লৈছিলো।"
যি সময়ত এইচ আই ভি চিকিৎসাৰ উত্থান ঘটিছিল, সংক্ৰমণ নিয়ন্ত্ৰণক কমকৈ স্বীকৃতি দিয়া হৈছিল, আৰু ভাৰতত জৈৱ-চিকিৎসা আৱৰ্জনা ব্যৱস্থাপনাৰ বিকাশ ঘটিছিল, সেই সময়ত ডাঃ আছিমাই উদ্দেশ্য দেখিছিল, য’ত আনসকলে কেৱল অনিশ্চয়তাহে দেখিছিল। তেওঁ কয়, "মই সদায় সেইটো পথ অনুসৰণ কৰিছিলো, যটো পথ সাধাৰণতে আনে অনুসৰণ নকৰে।
ডাঃ আছিমা বানু
তেওঁ শান্তভাৱে আত্মবিশ্বাসেৰে কয়, "এইবোৰ কেতিয়াও সহজ নাছিল, কিন্তু কঠিন পথবোৰেই প্ৰকৃততে ধুনীয়া গন্তব্যস্থানলৈ লৈ যায়।" এই দৰ্শনটোৱেই তেওঁৰ কেৰিয়াৰৰ মেৰুদণ্ড হৈ পৰিছিল— এটা এনেকুৱা কেৰিয়াৰ, যিটো বিএমচিআৰআইত ২৬ বছৰতকৈও অধিক সময় ধৰি চলাইছিল, য’ত তেওঁ এগৰাকী প্ৰবক্তা, এগৰাকী সহকাৰী অধ্যাপিকা, এগৰাকী সহযোগী অধ্যাপিকা আৰু এতিয়া অধ্যাপিকা আৰু বিভাগৰ মুৰব্বী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।
তেওঁৰ প্ৰথম বছৰবোৰ ভিক্টোৰিয়া হাস্পতাল, ব'ৰিং হাস্পতাল আৰু ট্ৰমা কেয়াৰ চেণ্টাৰৰ দৰে উচ্চ চাপৰ প্ৰতিষ্ঠানত কটায়, য'ত তেওঁ প্ৰায় ৯ বছৰ ধৰি কাম কৰিছিল। তেওঁ স্মৰণ কৰি কয় যে, ট্ৰমা চিকিৎসাৰ কাম আছিল অত্যন্ত কঠিন। য'ত সামান্যতম ভুলৰো কোনো স্থান নাছিল। তথাপিও এই চিকিৎসাত গভীৰভাৱে মানৱীয়তা অন্তৰ্নিহিত হৈ আছে। ইমান চাপৰ পৰিৱেশতো তেওঁ কেনেকৈ শান্তি আৰু স্থিৰতা বজাই ৰাখিবলৈ সক্ষম হৈছিল বুলি সোধাত তেওঁৰ উত্তৰ আছিল সহজ আৰু সংক্ষিপ্ত যে: "মোৰ ৰোগী আৰু মোৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকল। মই শিক্ষকতা কৰি বহুত ভাল পাওঁ। শৈক্ষিক কামে মোক ভূমিৰ সৈতে সংযোগ কৰি ৰাখে।" ক্লিনিকেল দায়িত্ব আৰু নিৰ্দেশনাৰ মাজৰ এই ভাৰসাম্যতাই তেওঁৰ পৰিচয়ৰ কেন্দ্ৰীয় বিষয় হৈ আহিছে।
ডাঃ আছিমা বানু কেৱল এগৰাকী চিকিৎসক বা এগৰাকী শিক্ষাবিদ নহয়; তেওঁ এগৰাকী দূৰদৰ্শী ব্যৱস্থাৰ নিৰ্মাতা। তেওঁৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য অৱদান আছিল ট্ৰমা কেয়াৰ চেণ্টাৰত এটা পৰীক্ষাগাৰ স্থাপন কৰা আৰু ইয়াক সম্পূৰ্ণ কাৰ্যক্ষম ২৪/৭ জৰুৰীকালীন পৰীক্ষাগাৰ সেৱালৈ বিকশিত কৰা। নূন্যতম সম্পদৰ সৈতে কিন্তু সৰ্বোচ্চ দৃষ্টিশক্তিৰ সৈতে সৃষ্টি কৰা এই পৰীক্ষাগাৰটো কাৰ্যক্ষমতাৰ আৰ্হিত পৰিণত হৈছিল, যিয়ে ২৪ ঘণ্টাই জটিল নিদানমূলক প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিছিল। তেওঁ ব্যৱহাৰিকৰূপে কয়, "বৃহৎ বিনিয়োগ, কম বাজেট, ডাঙৰ ফলাফল।" যিয়ে ধাৰণাসমূহক বহনক্ষম কাৰ্য্যলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ ক্ষমতাক প্ৰতিফলিত কৰে।
তেওঁৰ ভূমিকা পৰীক্ষাগাৰৰ বাহিৰেও প্ৰশাসন আৰু প্ৰতিষ্ঠান নিৰ্মাণলৈকে বিস্তৃত আছিল। তেওঁ ট্ৰমা কেয়াৰ চেণ্টাৰ আৰম্ভ আৰু চলোৱা মূল দলটোৰ অংশ আছিল আৰু ক্লিনিকেল আৰু প্ৰশাসনিক দুয়োটা দিশতে অৰিহণা যোগাইছিল। চিকিৎসা শিক্ষা ইউনিটৰ সমন্বয়ক হিচাপে তেওঁ ৰাষ্ট্ৰীয় চিকিৎসা আয়োগৰ পৰিৱৰ্তিত নিৰ্দেশনা, শাৰীৰিক পৰিদৰ্শন আৰু এআই-সহায়ক শিক্ষালৈ পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে সংগতি ৰাখি পাঠদানৰ মানদণ্ড উন্নত কৰাত সহায় কৰিছিল। ২০১৮ চনত বিএমচিআৰআইত চিমুলেচন চেণ্টাৰ আৰম্ভ কৰাত তেওঁ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল, যিটো আধুনিক, দক্ষতাভিত্তিক চিকিৎসা প্ৰশিক্ষণৰ দিশত এক বৃহৎ পদক্ষেপ আছিল।
ডাঃ আছিমাৰ বাবে নেতৃত্ব কেতিয়াও কৰ্তৃত্বৰ কথা নহয়; ই হৈছে দায়িত্বৰ কথা। তেওঁ কয় যে, এগৰাকী নেত্ৰী হিচাপে সমালোচনা আৰু নেতিবাচকতাৰ বাবে সাজু থাকক। "আপোনাৰ দলটোক সুৰক্ষা দিয়ক। আদৰ্শৰে নেতৃত্ব দিয়ক।" তেওঁৰ দৃঢ় বিশ্বাস যে, নেতৃত্ব হৈছে "নো ক্ৰেডিট জ'ন"। তেওঁৰ দৰ্শন স্পষ্ট: "সকলো ক্ৰুটি নিজেই আঁকোৱালি লওঁক আৰু সকলো কৃতিত্ব নিজৰ দলটোক দিয়ক। এজন নেতা সিমানে ভাল হয় যিমান তেওঁৰ দলটো।" এই দৃষ্টিভংগীৰ বাবে তেওঁ কেৱল পেছাদাৰী সন্মানেই নহয়, সহকৰ্মী আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰী উভয়ৰে গভীৰ আনুগত্যও লাভ কৰিছে।
আই আই এছ চি বেংগালুৰুত ডাঃ আছিমা বানুৰ শিবিৰৰ পোষ্টাৰ
শিক্ষাৰ প্ৰতি তেওঁৰ দায়বদ্ধতাক আনুষ্ঠানিকভাৱে স্বীকৃতি দিয়া হৈছিল, যেতিয়া তেওঁ ২০০৭ চনত স্নাতকোত্তৰ শিক্ষকতাৰ বাবে "ৰাজ্যৰ শ্ৰেষ্ঠ শিক্ষক" বঁটা লাভ কৰিছিল। ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ চিকিৎসকসকলক পথ প্ৰদৰ্শন কৰি ৫০টাতকৈও অধিক বৈজ্ঞানিক প্ৰকাশন আৰু আলোচনা চক্ৰ আৰু সন্মিলনত সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণেৰে তেওঁ শৈক্ষিক চিকিৎসা বিজ্ঞানত অৰিহণা যোগাই আহিছে। তেওঁ সততে কোৱাৰ দৰে, সময়ৰ লগে লগে চিকিৎসা শিক্ষা তেওঁৰ প্ৰকৃত আবেগ হৈ পৰিল।
বৰ্তমান ডাঃ আছিমাই ৱানি ৱিলাছ হাস্পতালত সংক্ৰমণ নিয়ন্ত্ৰণৰ তদাৰক কৰি আহিছে আৰু মাতৃদুগ্ধৰ বেংকত সংক্ৰমণৰ সুৰক্ষা নিৰীক্ষণ কৰি আহিছে; তেওঁৰ তত্বাৱধানত মানক প্ৰট'কল স্থাপন কৰা হৈছিল। এই ভূমিকাসমূহে প্ৰতিৰোধমূলক যত্ন, ৰোগীৰ সুৰক্ষা আৰু জনস্বাস্থ্যৰ প্ৰতি তেওঁৰ আজীৱন সমৰ্পণক শক্তিশালী কৰে— যিবোৰ ক্ষেত্ৰই প্ৰায়ে নপথ্যৰ আঁৰত নিৰৱে কাম কৰে, তথাপিও অগণন জীৱন ৰক্ষা কৰে।
ডাঃ আছিমা বানুৱে সহকাৰী সম্পাদিকা হিচাপে অৱদান আগবঢ়োৱা গ্ৰন্থৰ এটা পৃষ্ঠা
ক'ভিড-১৯ মহামাৰীৰ কথা উল্লেখ নকৰাকৈ তেওঁৰ যাত্ৰাৰ কোনো বিৱৰণী সম্পূৰ্ণ নহয়, যাক তেওঁ কেৱল "দুঃস্বপ্ন" বুলিয়েই বৰ্ণনা কৰে। কিয়নো সেইসময়ত কোনো বন্ধৰ দিন নাছিল, উৎসৱ নাছিল আৰু কোনো বিৰতিও নাছিল। তেওঁ কয়, "ঈদ আৰু অন্যান্য উৎসৱৰ পিছতো প্ৰসৱৰ কাম চলি আছিল। প্ৰতিদিনে আমি মৃত্যুৰ ছাঁত কাম কৰিছিলো।" মাতৃসকলে অনিশ্চয়তাৰ পৰিৱেশত সন্তান জন্ম দিছিল আৰু স্বাস্থ্যসেৱা কৰ্মীসকলে দৈনিক মানসিক আৰু নৈতিক ক্লান্তিৰ সন্মুখীন হৈছিল। তথাপিও তেওঁ হতাশাৰ পৰিৱৰ্তে শক্তিৰ কথাহে কৈছে; তেওঁ নিজৰ জীয়াই থকাৰ কৃতিত্ব সকলোৰে সংযুক্ত শক্তি বুলি কৈছে আৰু যিটোক তেওঁ নম্ৰভাৱে "ঈশ্বৰীয় সহায়" বুলি উল্লেখ কৰিছে। নিজৰ স্বভাৱৰ প্ৰতি সঁচা অৰ্থত তেওঁ লগতে কয়, "মই কথাবোৰ হৃদয়ত সাচি নাৰাখো। মই মাত্ৰ প্ৰবাহৰ লগত গতি কৰো।"
পেছাদাৰী ব্যক্তিত্বৰ আঁৰত নিহিত হৈ আছে এগৰাকী গভীৰভাৱে ভিত্তিহীন মহিলা, যিগৰাকী তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সম্পূৰ্ণ সমৰ্থন আগবঢ়াইছে। তেওঁৰ কৰ্মপ্ৰেমী বুলি স্বীকাৰ কৰে, কিন্তু নাতিনীয়েকৰ সৈতে, প্ৰকৃতিৰ মাজত, অৰণ্যৰ মাজত, ছবি আঁকি, হস্তশিল্প কৰি শান্তিৰ মুহূৰ্তও বিচাৰি পায়। ৯২.৭ বিগ এফ এমত "আস্ক আছিমা"ৰ জৰিয়তে বহুতৰে বাবে চিনাকি কণ্ঠ হোৱাৰ পিছতো তেওঁ নিজৰ একাধিক ভূমিকাক অনুগ্ৰহৰ সৈতে জুগল কৰি ৰাখিছে। তেওঁ কয়, “যেতিয়াই মোৰ পৰিয়ালক মোৰ প্ৰয়োজন হয়, তেতিয়া মই আপোচ নকৰো— মোৰ পৰিয়ালৰ সৈতেও নহয়, মোৰ পেছাৰ সৈতেও কেতিয়াও নকৰো।" তেওঁৰ কথাবোৰে ভাৰতৰ অগণন মহিলা নেত্ৰীসকলৰ প্ৰকৃত বাস্তৱতাক প্ৰতিফলিত কৰি আহিছে।
দহ বছৰৰ পাছত তেওঁৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে তেওঁক কেনেকৈ মনত ৰাখিব বিচাৰে বুলি সোধাত তেওঁৰ উত্তৰটো হৃদয়স্পৰ্শী আছিল। তেওঁ তেওঁক "বন্ধু" হিচাপে মনত ৰখাটো বিচাৰে— এগৰাকী বন্ধু যিয়ে তেওঁলোকৰ লগত বহিছিল, তেওঁলোকৰ লগত খেলিছিল, তেওঁলোকৰ লগত খাইছিল, তেওঁলোকৰ সৈতে উৎসৱ পালন কৰিছিল, আৰু শ্ৰেণীকোঠা আৰু পৰীক্ষাৰ বাহিৰেও প্ৰতিটো প্ৰত্যাহ্বানৰ মাজেৰে তেওঁলোকৰ কাষত থিয় দিছিল। যিকোনো পদ বা উপাধিতকৈও অধিক এই মানৱীয় সংযোগে তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰক সংজ্ঞায়িত কৰে।
নৱ প্ৰজন্মলৈ তেওঁৰ বাৰ্তা স্পষ্ট আৰু দৃঢ়: নিজৰ নীতি অনুসৰি জীয়াই থাকক, সৎ হওক, নিজৰ কামৰ প্ৰতি সৎ হওক, আৰু দেশখনে গৌৰৱ কৰিব পৰা দায়িত্বশীল নাগৰিক হওক। তেওঁ আমাক সোঁৱৰাই দিয়ে যে, গোলাপ আৰু কাঁইট সদায় একেলগে দেখা পোৱা যায়, কিন্তু সততা থাকিলে আপোনাৰ জীৱন যাত্ৰা সদায় অৰ্থপূৰ্ণ হ’ব।
মুঠতে ডাঃ আছিমা বানু ভাৰতীয় স্বাস্থ্যসেৱাৰ এক নিৰৱ অথচ শক্তিশালী শক্তি— যিগৰাকী মহিলাই মাইক্ৰ’বায়’লজীক সেই সময়ত বাছি লৈছিল যেতিয়া ই বৰ জনপ্ৰিয় নাছিল; তেওঁ ব্যৱস্থাটো উন্নত কৰাত মনোনিৱেশ কৰিছিল, যেতিয়া লাইমলাইটত থকাটো সহজ আছিল; আৰু জীৱনৰ প্ৰতিটো পৰ্যায়তে তেওঁ পদ আৰু প্ৰতিপত্তিতকৈ মানুহক অগ্ৰাধিকাৰ দিছিল। নেতৃত্বৰ মানে সংখ্যাগৰিষ্ঠৰ পথ অনুসৰণ কৰা নহয়, উদ্দেশ্যই দাবী কৰিলে অকলে খোজ কাঢ়িবলৈ সাহস থকাটোৱেই তেওঁৰ জীৱনৰ প্ৰমাণ।
.webp "ভাৰতীয় হকীৰ উজ্জ্বল নক্ষত্ৰ ছাবা অঞ্জুম")
