আৱাজ দ্য ভইচ / নতুন দিল্লী
কেন্দ্ৰীয় লোকসেৱা আয়োগে পৰীক্ষাত ন্যায়পৰায়ণতা, স্বচ্ছতা আৰু নিৰাপত্তা আৰু অধিক শক্তিশালী কৰাৰ বাবে এক ঐতিহাসিক পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে। এতিয়াৰ পৰা ইউ পি এছ চিৰ সকলো নিযুক্তি পৰীক্ষাতে পৰীক্ষা কেন্দ্ৰত পৰীক্ষাৰ্থীৰ বাবে ফেচ অথেণ্টিকেচন (ফেচিয়েল ৰিকগনিচন) বাধ্যতামূলক হ’ব। এই নতুন ব্যৱস্থাই পৰীক্ষা প্ৰক্ৰিয়া অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য কৰি তুলিব আৰু লগতে পৰীক্ষাৰ্থীৰ প্ৰৱেশ আৰু পৰীক্ষণ ক্ষিপ্ৰ আৰু সুশৃংখলিত কৰিব।
ইউ পি এছ চিৰ ৱেবছাইটত প্ৰকাশ পোৱা এক আনুষ্ঠানিক জাননীত আয়োগে স্পষ্টভাৱে উল্লেখ কৰিছে যে, ইউ পি এছ চিৰ যিকোনো পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হোৱা সকলো পৰীক্ষাৰ্থীয়ে পৰীক্ষাস্থলীত মুখামুখি স্বীকৃতি–ভিত্তিক প্ৰমাণীকৰণ কৰিব লাগিব। বিষয়াসকলৰ মতে, এই পদক্ষেপে পৰীক্ষা ব্যৱস্থাৰ অখণ্ডতা বজাই ৰখাত আৰু পৰিচয় সম্পৰ্কীয় অনিয়ম বা ছদ্মবেশৰ সম্ভাৱনা সম্পূৰ্ণৰূপে নাইকিয়া কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিব।
মন কৰিবলগীয়া যে, ভাৰতীয় প্ৰশাসনিক সেৱা (ইউ পি এছ চি) হৈছে ভাৰতৰ অন্যতম সন্মানীয় নিযুক্তি সংস্থা। যিয়ে ভাৰতীয় প্ৰশাসনিক সেৱা (আই এ এছ), ভাৰতীয় বৈদেশিক সেৱা (আই এফ এছ), ভাৰতীয় আৰক্ষী সেৱা (আই পি এছ)কে ধৰি কেইবাটাও কেন্দ্ৰীয় সেৱাৰ বাবে পৰীক্ষা অনুষ্ঠিত কৰে। প্ৰতি বছৰে এই পৰীক্ষাসমূহত লাখ লাখ পৰীক্ষাৰ্থী অৱতীৰ্ণ হোৱাৰ বাবে স্বচ্ছতা আৰু পৰীক্ষাৰ্থীৰ সঠিক চিনাক্তকৰণ নিশ্চিত কৰাটো আয়োগৰ বাবে শীৰ্ষ অগ্ৰাধিকাৰৰ বিষয় হৈ পৰে।
ইয়াৰ বাবে ইউ পি এছ চিয়ে ২০২৫ চনত কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (এ আই) ভিত্তিক মুখ প্ৰমাণীকৰণ প্ৰযুক্তিক পাইলট প্ৰকল্প হিচাপে পৰীক্ষা কৰিছিল। এই পাইলট কাৰ্যসূচী ২০২৫ চনৰ ১৪ ছেপ্টেম্বৰত ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিৰক্ষা একাডেমী (এন ডি এ) আৰু নৌ একাডেমী (এন এ) দ্বিতীয় পৰীক্ষা ২০২৫ আৰু সংযুক্ত প্ৰতিৰক্ষা সেৱা (চি ডি এছ) দ্বিতীয় পৰীক্ষা ২০২৫ৰ সময়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই প্ৰযুক্তি নিৰ্বাচিত পৰীক্ষাত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল গুৰুগ্ৰামৰ কেন্দ্ৰসমূহত, য’ত প্ৰাৰ্থীসকলৰ মুখৰ ফটোসমূহ তেওঁলোকৰ অনলাইন আবেদন প্ৰ-পত্ৰত আপলোড কৰা ফটোসমূহৰ সৈতে ডিজিটেলভাৱে মিলাই দিয়া হৈছিল।
এই পাইলট প্ৰজেক্টৰ ফলাফল অত্যন্ত উৎসাহজনক আছিল। ইউ পি এছ চিৰ অধ্যক্ষ অজয় কুমাৰৰ মতে, নতুন ব্যৱস্থা ৰূপায়ণৰ ফলত প্ৰাৰ্থী পৰীক্ষণৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় গড় সময় প্ৰতিজন প্ৰাৰ্থীৰ বাবে মাত্ৰ ৮ৰ পৰা ১০ ছেকেণ্ডলৈ হ্ৰাস কৰা হৈছে। ইয়াৰ ফলত পৰীক্ষা কেন্দ্ৰসমূহত প্ৰৱেশ প্ৰক্ৰিয়া ক্ষিপ্ৰ হোৱাই নহয়, দীঘলীয়া শাৰী আৰু অপ্ৰয়োজনীয় ভিৰ হোৱাৰ সমস্যাও যথেষ্ট হ্ৰাস পাইছে। ইয়াৰ উপৰিও এই প্ৰযুক্তিয়ে মানুহৰ ভুলৰ সম্ভাৱনা হ্ৰাস কৰে আৰু সমগ্ৰ প্ৰক্ৰিয়াটোক অধিক সঠিক কৰি তোলে।
মুখ প্ৰমাণীকৰণ ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে এতিয়া ছদ্মবেশ, ভুৱা আইডি ব্যৱহাৰ কৰা বা আন কোনো প্ৰৱঞ্চনাৰ সম্ভাৱনা কাৰ্যতঃ নাইকিয়া হ’ব। এই প্ৰযুক্তিয়ে নিমিষতে এজন পৰীক্ষাৰ্থীৰ প্ৰকৃত পৰিচয় পৰীক্ষা কৰি পৰীক্ষাৰ ন্যায্যতাৰ প্ৰতি জনসাধাৰণ আৰু পৰীক্ষাৰ্থীৰ আস্থা আৰু অধিক শক্তিশালী কৰিব।
বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে পৰীক্ষা ব্যৱস্থাত ডিজিটেল আৰু এআই ভিত্তিক প্ৰযুক্তি ব্যৱহাৰ কৰাটো সময়ৰ প্ৰয়োজনীয়তা। ইউ পি এছ চিৰ এই পদক্ষেপে কেৱল প্ৰযুক্তিগত উন্নতিৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰাই নহয়, ই পৰীক্ষা পৰিচালনা কৰা অন্যান্য সংস্থাসমূহৰ বাবেও প্ৰেৰণা হিচাপে কাম কৰিব। ভৱিষ্যতে এনে প্ৰযুক্তিৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰে পৰীক্ষাৰ আচৰণ অধিক সুৰক্ষিত, স্বচ্ছ, আৰু প্ৰাৰ্থীৰ অনুকূল কৰি তুলিব।
সামগ্ৰিকভাৱে ইউ পি এছ চিয়ে সকলো পৰীক্ষাতে মুখৰ প্ৰমাণীকৰণ বাধ্যতামূলক কৰাৰ সিদ্ধান্তক পৰীক্ষা ব্যৱস্থাৰ এক উল্লেখযোগ্য সংস্কাৰ হিচাপে দেখা গৈছে। এই পদক্ষেপে কেৱল প্ৰশাসনিক দক্ষতা বৃদ্ধি কৰাই নহয়, প্ৰাপ্য আৰু সৎ প্ৰাৰ্থীসকলক ন্যায্য সুযোগ প্ৰদানৰ দিশতো এক শক্তিশালী পদক্ষেপ হিচাপে প্ৰমাণিত হ’ব।