কেন্দ্ৰীয় স্বাস্থ্য মন্ত্ৰী জে.পি. নড্ডা
নতুন দিল্লী
কেন্দ্ৰীয় স্বাস্থ্য মন্ত্ৰী জে.পি. নড্ডাই বৃহস্পতিবাৰে মাতৃ আৰু নৱজাতকৰ স্বাস্থ্যসেৱাৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অগ্ৰগতিৰ কথা উল্লেখ কৰি জনায় যে বিগত ৩৪ বছৰত নৱজাতকৰ মৃত্যুৰ হাৰ প্ৰায় ৭০ শতাংশ হ্ৰাস পাইছে।
কেন্দ্ৰীয় স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰী জগত প্ৰকাশ নড্ডাই সামাজিক মাধ্যম ‘X’-ত এক পোষ্টযোগে কয় যে, ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ ‘UN IGME ২০২৫’ৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি শিশু মৃত্যুৰ হাৰ হ্ৰাস কৰাৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰত বিশ্বৰ ভিতৰতে এক আগশাৰীৰ আৰ্হি হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে। প্ৰতিবেদনখনৰ মতে, ১৯৯০ চনত প্ৰতি ১,০০০ জীৱিত শিশুৰ জন্মৰ বিপৰীতে নৱজাতকৰ মৃত্যুৰ সংখ্যা আছিল ৫৭ জন, যিটো ২০২৪ চনত ১৭ জনলৈ হ্ৰাস পাইছে। ই মাতৃ আৰু নৱজাতকৰ স্বাস্থ্যসেৱাৰ নিৰন্তৰ উন্নতিৰ প্ৰতিফলন ঘটাইছে। একেদৰে, ৫ বছৰৰ তলৰ শিশুৰ মৃত্যুৰ হাৰ (U5MR) আৰু অধিক দ্ৰুতগতিত অৰ্থাৎ ৭৯ শতাংশ হ্ৰাস পাইছে— ১৯৯০ চনৰ ১২৭ জনৰ পৰা ২০২৪ চনত এই সংখ্যা ২৭ জনলৈ নামি আহিছে।
মন্ত্ৰীগৰাকীয়ে উল্লেখ কৰে যে ‘বিশেষ নৱজাতক যত্ন গোট’ (SNCUs), জননী সুৰক্ষা যোজনা (JSY), জননী শিশু সুৰক্ষা কাৰ্যক্ৰম (JSSK), সম্প্ৰসাৰিত টিকাকৰণ আৰু এক শক্তিশালী স্বাস্থ্য ব্যৱস্থাই এই পৰিৱৰ্তন আনিছে। প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীৰ নেতৃত্বত ভাৰতৰ সামগ্ৰিক দৃষ্টিভংগীয়ে প্ৰতিৰোধ কৰিব পৰা শিশু মৃত্যু নিৰ্মূল কৰাৰ আৰু শিশুসকলৰ বাবে এক সুস্থ ভৱিষ্যত সুনিশ্চিত কৰাৰ পথ প্ৰশস্ত কৰিছে।
ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ আন্তঃ-সংস্থা গোটৰ (UNIGME) ২০২৫ চনৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, শিশু মৃত্যুৰ হাৰ হ্ৰাস কৰাৰ গোলকীয় প্ৰগতিত ভাৰত এতিয়া এক মুখ্য অংশীদাৰ। প্ৰতিবেদনত বিশেষকৈ নৱজাতক আৰু পাঁচ বছৰৰ তলৰ শিশুৰ জীৱন ৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতৰ নিৰন্তৰ আৰু বৃহৎ পৰিসৰৰ প্ৰচেষ্টাক প্ৰশংসা কৰা হৈছে। যোৱা দুটা দশকত দক্ষিণ এছিয়া অঞ্চলত শিশু মৃত্যুৰ হাৰ হ্ৰাস কৰাত ভাৰতে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে। এই অঞ্চলটোত ১৯৯০ চনৰ পৰা পাঁচ বছৰৰ তলৰ শিশুৰ মৃত্যুৰ হাৰ ৭৬ শতাংশ আৰু ২০০০ চনৰ পৰা ৬৮ শতাংশ হ্ৰাস পাইছে। ভাৰতৰ দৰে দেশসমূহে গ্ৰহণ কৰা জনস্বাস্থ্য ব্যৱস্থা, উন্নত চিকিৎসালয় সেৱা আৰু ব্যাপক টিকাকৰণ অভিযানৰ বাবেই এই সফলতা সম্ভৱ হৈছে।
দক্ষিণ এছিয়া অঞ্চলত ২০০০ চনত প্ৰতি ১,০০০ জীৱিত শিশুৰ জন্মৰ বিপৰীতে ৯২ জন শিশুৰ মৃত্যু হৈছিল, যিটো ২০২৪ চনত প্ৰায় ৩২ জনলৈ হ্ৰাস পাইছে। ভাৰতে এতিয়া বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য (SDG) লাভ কৰিবলৈ প্ৰতিশ্ৰুতিবদ্ধ হৈ আছে, য’ত লক্ষ্য হৈছে ৫ বছৰৰ তলৰ শিশুৰ মৃত্যুৰ হাৰ ২৫-ৰ তললৈ আৰু নৱজাতকৰ মৃত্যুৰ হাৰ ১২-ৰ তললৈ নমাই অনা। দ্ৰুত পদক্ষেপৰ জৰিয়তে ভাৰত এই লক্ষ্য লাভ কৰিবলৈ সাজু হৈছে।
প্ৰতিবেদনত জোৰ দি কোৱা হৈছে যে বেছিভাগ শিশু মৃত্যুৱেই প্ৰতিৰোধযোগ্য বা চিকিৎসাযোগ্য। ভাৰতৰ ‘সাৰ্বজনীন টিকাকৰণ কাৰ্যসূচী’ (UIP), চিকিৎসালয় ভিত্তিক নৱজাতকৰ যত্ন আৰু নৱজাতক তথা শিশুৰ ৰোগৰ সংহত ব্যৱস্থাপনা (IMNCI) আদি আঁচনিয়ে শিশুৰ জীয়াই থকাৰ হাৰ যথেষ্ট বৃদ্ধি কৰিছে। যেতিয়া বিশ্বজুৰি এই অগ্ৰগতিৰ গতি লেহেমীয়া হৈছে, তেতিয়া ভাৰতৰ এই সফলতা আন দেশসমূহৰ বাবে এক আশাৰ ৰেঙণি আৰু অনুকৰণীয় আৰ্হি হিচাপে থিয় দিছে।
চমুকৈ পৰিসংখ্যা:
নৱজাতকৰ মৃত্যুৰ হাৰ (NMR): ১৯৯০ চনত আছিল ৫৭, ২০২৪ চনত হ্ৰাস পাই ১৭ হৈছে (৭০% হ্ৰাস)।
৫ বছৰৰ তলৰ শিশুৰ মৃত্যুৰ হাৰ (U5MR): ১৯৯০ চনত আছিল ১২৭, ২০২৪ চনত হ্ৰাস পাই ২৭ হৈছে (৭৯% হ্ৰাস)।
