অমুছলমান দেশত মুছলমানৰ ভৱিষ্যতঃ ইছলামক ৰাজনৈতিক ক্ষমতাৰ প্ৰয়োজন আছেনে?

Story by  atv | Posted by  [email protected] • 1 h ago
AI ৰ দ্বাৰা প্ৰস্তুত কৰা প্ৰতিনিধিত্বমূলক ছবি
AI ৰ দ্বাৰা প্ৰস্তুত কৰা প্ৰতিনিধিত্বমূলক ছবি
 
 আহমেট টি কুৰু
 
মই তুৰস্কত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিলোঁ, য’ত মই মোৰ জীৱনৰ আধা সময় অতিবাহিত কৰিছোঁ। যোৱা পঁচিশ বছৰ ধৰি মই এগৰাকী আমেৰিকান নাগৰিক হিচাপে আমেৰিকাত বসবাস কৰি আছোঁ। এতিয়া প্ৰশ্ন উঠিব পাৰে- মই আমেৰিকাক এখন ইছলামিক দেশ হিচাপে গঢ়ি তুলিবলৈ চেষ্টা কৰি আছোঁ নেকি?
 
কোনে বাৰু এনেকুৱা এটা প্ৰশ্ন গুৰুত্বসহকাৰে সুধিব পাৰে? সাধাৰণতে দুটা গোটে এনে প্ৰশ্ন কৰিব পাৰে- যিসকলে ইছলামক এক মধ্যযুগীয় আৰু উগ্ৰ দৃষ্টিভংগীৰে আঁকোৱালি লয় (যাক সাধাৰণতে 'ইছলামিষ্ট' বুলি কোৱা হয়) আৰু যিসকলে ইছলামক ঘৃণা কৰে তথা ইয়াক এক ভাবুকি হিচাপে গণ্য কৰে (যাক সাধাৰণতে 'ইছলামোফ'ব' বুলি কোৱা হয়)।
 
এই দুয়োটা গোটে নিজকে ইটোৱে সিটোৰ সম্পূৰ্ণ বিপৰীত মেৰুত থকা বুলি উপস্থাপন কৰে, তথাপি আশ্চৰ্যজনকভাৱে ইছলামক লৈ তেওঁলোকৰ ধাৰণা প্ৰায়েই একে। ইছলামিষ্ট আৰু ইছলামোফ'ব দুয়োটা গোটে বিশ্বাস কৰে যে ইছলামে ধৰ্ম আৰু ৰাষ্ট্ৰৰ মাজত কোনো পাৰ্থক্য নাৰাখে।
 
AI ৰ দ্বাৰা প্ৰস্তুত কৰা প্ৰতিনিধিত্বমূলক ছবি
 
মই এই কথাটো অতি ভালদৰে জানো কাৰণ মোৰ গ্ৰন্থ 'Islam, Authoritarianism, and Underdevelopment: A Global and Historical Comparison' (যিখন ভাৰতত হিন্দী আৰু উৰ্দুকে ধৰি ১৫টা ভাষালৈ অনুবাদ হৈছে) প্ৰকাশ পোৱাৰ পাছৰে পৰা মই এই দুয়োটা গোটৰ দ্বাৰা সমানে সমালোচিত হৈ আহিছোঁ।
 
অষ্টম শতিকাৰ পৰা একাদশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে মুছলমান বিশ্বত ধৰ্মীয় আৰু ৰাজনৈতিক কৰ্তৃপক্ষ যে বহুলাংশে পৃথক আছিল- মোৰ এই যুক্তি ইছলামিষ্টসকলৰ বাবে একেবাৰেই গ্ৰহণযোগ্য নহয়। তেওঁলোকে ইছলামক ব্যক্তিগত আচৰণৰ পৰা আৰম্ভ কৰি চৰকাৰ পৰিচালনালৈকে সকলো দিশ নিয়ন্ত্ৰণ কৰা এক সম্পূৰ্ণ আৰ্হি বা 'ব্লুপ্ৰিণ্ট' হিচাপে গণ্য কৰে। এই দৃষ্টিভংগী অনুসৰি, উলেমাসকলে শ্বৰিয়তৰ ব্যাখ্যা আৰু বিশ্লেষণ কৰা উচিত, যিসকলে ৰাজনৈতিক শাসকসকলৰ সৈতে এক মিত্ৰতা গঢ়ি তুলিব লাগে।
 
একাদশ শতিকাৰ দুগৰাকী প্ৰভাৱশালী পণ্ডিত আল-মাৱাৰ্ডি আৰু আল-গাজ্জালিয়ে এনে এক ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থাৰ কল্পনা কৰিছিল যাৰ মুৰব্বী হ'ব এজন খলিফা। তাৰ প্ৰায় দুশতিকা পাছত, ইবনে টাইমিয়াই উলেমা আৰু শাসক উভয়ৰে যৌথ নেতৃত্বত পৰিচালিত হোৱা এটা ব্যৱস্থাক অগ্ৰাধিকাৰ দিছিল। তেওঁৰ ব্যাখ্যাই মই কোৱা 'উলেমা-ৰাষ্ট্ৰৰ মিত্ৰতা'ক এক ঈশ্বৰ-প্ৰদত্ত ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থা হিচাপে উপস্থাপন কৰে।
 
আনক সহায়ৰ হাত আগবঢ়োৱা (AI)
 
এতিয়া বিংশ আৰু একবিংশ শতিকালৈ লক্ষ্য কৰক। একাদশ শতিকাৰ পৰৱৰ্তী উলেমা পৰম্পৰাৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ইজিপ্তৰ হাছান আল-বান্না আৰু পাকিস্তানৰ আবুল আলা মওদুদীৰ দৰে ইছলামিষ্টসকলে ইছলামক ধৰ্ম আৰু ৰাষ্ট্ৰ দুয়োটাকে সামৰি লোৱা এক সম্পূৰ্ণ ব্যৱস্থা হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰিলে।
 
মওদুদীয়ে আনকি এই যুক্তিও দিছিল যে জীৱনৰ প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰ- যেনে ৰাজনীতি, অৰ্থনীতি, শিক্ষা আৰু সমাজক তেওঁ কল্পনা কৰা এখন ইছলামিক ৰাষ্ট্ৰৰ অধীনত ইছলামীকৰণ কৰা উচিত।
 
এই ইছলামিষ্ট দৃষ্টিকোণৰ পৰা চাবলৈ গ'লে, আমেৰিকা, ভাৰত বা আন যিকোনো মুছলমান-সংখ্যালঘু দেশত বসবাস কৰা এজন মুছলমানৰ সন্মুখত কেৱল দুটাই বিকল্প থাকেঃ হয় সেই দেশ ত্যাগ কৰা, নহয় সমাজ আৰু ৰাষ্ট্ৰক অৱশেষত ইছলামীকৰণ কৰাৰ লক্ষ্যৰে তাত থাকি যোৱা। কিন্তু তেওঁলোকৰ এই ধাৰণা সম্পূৰ্ণ ভুল।
 
আচলতে ইছলামৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য ৰাজনীতি নহয়; ইয়াৰ মূল বিষয় হৈছে নৈতিকতা, ন্যায়পৰায়ণতা, এক সুন্দৰ জীৱন যাপন কৰা, ন্যায় প্ৰতিষ্ঠা কৰা আৰু অন্যায়ক প্ৰতিহত কৰা। ব্যক্তি হিচাপে সকলোৱে ঈশ্বৰৰ ওচৰত দায়বদ্ধ আৰু (আখিৰাত)পৰকালত তেওঁলোকক ব্যক্তিগতভাৱেই পুৰস্কৃত বা বিচাৰ কৰা হ'ব। এক সৎ আৰু ধাৰ্মিক জীৱন যাপন কৰাই হৈছে ইছলামৰ কেন্দ্ৰীয় উদ্দেশ্য।
 
আনক সহায়ৰ হাত আগবঢ়োৱা (AI)
 
সেয়েহে, এগৰাকী মুছলমান আমেৰিকা, ভাৰত বা আন যিকোনো দেশৰ আইন মানি চলি সেই দেশৰ এজন বিশ্বাসী মুমিন (ধৰ্মপ্ৰাণ) ব্যক্তি আৰু এজন সুনাগৰিক হ'ব পাৰে। মুছলমানসকলক তেওঁলোকৰ চুক্তি আৰু প্ৰতিশ্ৰুতিসমূহ সন্মান কৰিবলৈ আশা কৰা হয়, আৰু নাগৰিকত্ব হৈছে এক অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতিশ্ৰুতি।
 
আনহাতে, বিশ্বৰ বহু প্ৰান্তত শেহতীয়াকৈ বৃদ্ধি পোৱা জনপ্ৰিয় জাতীয়তাবাদৰ লগতে প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰা 'ইছলামোফ'ব'সকলো একেদৰেই ভুল পথত পৰিচালিত।
 
তেওঁলোকে দাবী কৰে যে ইছলাম জন্মগতভাৱেই হিংসাত্মক আৰু ই জেহাদৰ জৰিয়তে আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। কিন্তু ঐতিহাসিক প্ৰমাণে এই দাবীক সমৰ্থন নকৰে। প্ৰথম আৰু দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ দৰে বৃহৎ হিংসাত্মক ঘটনাবোৰত মুছলমানসকলৰ কোনো কেন্দ্ৰীয় ভূমিকা নাছিল। সাধাৰণভাৱে ক'বলৈ গ'লে, আধুনিক যুদ্ধবোৰ ধৰ্মীয় মতবাদৰ সলনি মূলতঃ ভূ-ৰাজনৈতিক প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা, সাম্ৰাজ্যবাদী অভিলাষ আৰু জাতীয়তাবাদৰ দ্বাৰাহে পৰিচালিত হৈ আহিছে।
 
তেওঁলোকে মুছলমানসকলক কেৱল এক ধৰ্মীয় পৰিচয়ৰ মাজত আৱদ্ধ কৰি ৰাখে আৰু তেওঁলোকৰ অন্যান্য বহুতো পৰিচয়ক আওকাণ কৰে- যেনে পেছাদাৰী, বুদ্ধিজীৱী, উদ্যোগী, শিল্পী আৰু বিভিন্ন জাতি-জনগোষ্ঠীয় আৰু সাংস্কৃতিক সম্প্ৰদায়ৰ সদস্য হিচাপে থকা তেওঁলোকৰ পৰিচয়। চমুকৈ ক'বলৈ গ'লে, নিজৰ দেশৰ সহ-নাগৰিক হিচাপে থকা পৰিচয়ক তেওঁলোকে গুৰুত্ব নিদিয়ে।
 

ইছলামোফ'বসকলৰ এই শত্ৰুতা কেৱল মুছলমানসকলৰ মাজতেই সীমাবদ্ধ নাথাকে; ই প্ৰায়ে অন্যান্য ধৰ্মীয় সংখ্যালঘুসকললৈকো সম্প্ৰসাৰিত হয়। সমাজলৈ সংখ্যালঘুসকলে আগবঢ়োৱা অৱদানসমূহক স্বীকৃতি দিবলৈ তেওঁলোকে অস্বীকাৰ কৰে।
 
সমগ্ৰ ইতিহাস জুৰি সংখ্যালঘুসকল প্ৰায়েই বৌদ্ধিক আৰু অৰ্থনৈতিক সৃষ্টিশীলতাৰ প্ৰধান উৎস হৈ আহিছে। অষ্টম আৰু একাদশ শতিকাৰ মাজৰ বিজ্ঞানৰ ইছলামিক সোণালী যুগত বহুতো আগশাৰীৰ পণ্ডিত আৰু দাৰ্শনিক আছিল পাৰ্চী (Persian)। ব্ৰিটেইনত, নৱজাগৰণক (Enlightenment) প্ৰায়ে 'স্কটিছ' বুলি বৰ্ণনা কৰা হয় কাৰণ ইয়াৰ বহুতো আগশাৰীৰ চিন্তাবিদ স্কটলেণ্ডৰ পৰা আহিছিল। শেহতীয়া শতিকাবোৰত, ইউৰোপ আৰু উত্তৰ আমেৰিকাত ইহুদী সংখ্যালঘুসকলে বিজ্ঞান, দৰ্শন আৰু কলাৰ ক্ষেত্ৰত চমকপ্ৰদ অৱদান আগবঢ়াইছে।
 
যিবোৰ দেশে প্ৰব্ৰজনকাৰীক অস্বীকাৰ কৰে বা সংখ্যালঘুসকলক সন্মান কৰাত ব্যৰ্থ হয়, সেই দেশবোৰে গতিশীলতা আৰু সৃষ্টিশীলতা হেৰুৱায়। ইয়াৰ বিপৰীতে, আমেৰিকাৰ শৈক্ষিক, বৈজ্ঞানিক আৰু অৰ্থনৈতিক সফলতাৰ আঁৰৰ অন্যতম প্ৰধান চালিকাশক্তি হৈছে প্ৰব্ৰজনকাৰী আৰু সংখ্যালঘুসকল।
 
এই সমগ্ৰ আলোচনাৰ মূল ধাৰণাটোৱেই হৈছে 'নাগৰিকত্ব'। ইছলামিষ্টসকলে ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকাক অস্বীকাৰ কৰে কাৰণ তেওঁলোকে কল্পনা কৰে যে সকলো মুছলমানে এদিন মুছলমান সংখ্যাগৰিষ্ঠ শাসনৰ ওপৰত আধাৰিত এক ইছলামিক ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থাৰ অংশ হ'ব। আনহাতে, ইছলামোফ'বসকলে মুছলমানসকলক পূৰ্ণ নাগৰিকত্ব দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে কাৰণ তেওঁলোকে এনে এখন সমাজৰ কল্পনা কৰে য'ত মুছলমানসকল কেতিয়াও প্ৰকৃত অৰ্থত অন্তৰ্ভুক্ত হ'ব নোৱাৰে। এই দুয়োটা ধাৰণাই সম্পূৰ্ণ ভুল।
 
অন্য সম্প্ৰদায়ৰ সৈতে বহিঃৰাজ্যত বাস কৰা মুছলমান যুৱক-যুৱতী(AI)
 
বাস্তৱিকতে, মুছলমানসকলে তেওঁলোক বসবাস কৰা যিকোনো দেশৰে সমান অধিকাৰপ্ৰাপ্ত নাগৰিক হ'ব পাৰে। আৰু এই কথাটো বিশ্বাস, নৈতিকতা আৰু ন্যায়পৰায়ণতাৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হৈ এক সম্পূৰ্ণ ইছলামিক জীৱন যাপনৰ সৈতে সম্পূৰ্ণৰূপে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ।
 
কোৰানেও শিক্ষা দিয়ে যে ঈশ্বৰে মানৱ জাতিক বিভিন্ন "জাতি আৰু জনজাতিত সৃষ্টি কৰিছে যাতে তোমালোকে ইজনে সিজনক চিনিব পাৰা" (৪৯:১৩), এই কাৰণে নহয় যে এটা গোটে আনটো গোটৰ ওপৰত আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিব।
 
ইছলামে মুছলমানসকলক ৰাজনৈতিক ক্ষমতা বিচাৰিবলৈ কেতিয়াও বাধ্য নকৰে। বৰং, ই তেওঁলোক য'তেই নাথাকক কিয়, ঈশ্বৰৰ উপাসনা কৰিবলৈ, ন্যায় প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ, নিজৰ প্ৰতিশ্ৰুতি ৰক্ষা কৰিবলৈ আৰু জনসাধাৰণৰ কল্যাণৰ হকে কাম কৰিবলৈহে আহ্বান জনায়।