নাইমা খাতুনে ৰাজনৈতিক মনোবিজ্ঞানত পি.এইচ.ডি. ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰে, যাৰ বাবে তেওঁ দিল্লীৰ 'চেণ্টাৰ ফৰ দ্য ষ্টাডি অৱ ডেভেলপিং ছ'চাইটিজ' আৰু আলিগড় মুছলিম বিশ্ববিদ্যালয়ত গৱেষণা চলাইছিল। তেওঁৰ ডক্টৰেট গৱেষণাপত্ৰখন হিন্দু আৰু মুছলমান যুৱক-যুৱতীসকলৰ মাজত ৰাজনৈতিক বিচ্ছিন্নতা আৰু আৰ্থ-সামাজিক সম্পৰ্কৰ তুলনামূলক অধ্যয়নৰ ওপৰত আধাৰিত, যিয়ে তেওঁৰ জটিল সামাজিক বিষয়সমূহৰ গভীৰ বুজাবুজিক প্ৰতিফলিত কৰে।
প্ৰফেচৰ নাইমা খাতুন আলিগড় মুছলিম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা উপাচাৰ্য হোৱাৰ পূৰ্বে, ১৯২০ চনত বেগম চুলতান জাহান AMU-ৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা আচাৰ্য হিচাপে নিযুক্ত হৈছিল। এশ বছৰৰ আগতে, বেগম চুলতান জাহানে বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ নেতৃত্ব দি মহিলাসকলৰ বাবে পথ প্ৰশস্ত কৰিছিল, তথাপি উপাচাৰ্যৰ পদত এগৰাকী মহিলা উপনীত হ'বলৈ এশ বছৰতকৈ অধিক সময় লাগিল। ২০২৪ চনৰ ২২ এপ্ৰিলৰ দিনটোতে প্ৰফেচৰ নাইমা খাতুনে AMU-ৰ ইতিহাসত প্ৰথমগৰাকী মহিলা উপাচাৰ্য হোৱাৰ গৌৰৱ অৰ্জন কৰে। ১৮৭৫ চনৰ ২৪ মে'ত ছাৰ ছৈয়দ আহমেদ খানে 'মহমেডান এংলো-অৰিয়েণ্টেল কলেজ' প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। আলিগড় মুছলিম বিশ্ববিদ্যালয় আছিল ছাৰ ছৈয়দৰ সেই দৃষ্টিভংগীৰ বাস্তৱ ৰূপ, য'ত তেওঁ বিচাৰিছিল যে মুছলমান ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে এহাতত কোৰান আৰু আনখন হাতত আধুনিক বিজ্ঞানৰ কিতাপ লৈ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰক। তেওঁৰ মৃত্যুৰ ২২ বছৰৰ পাছত ১৯২০ চনত ভাৰত চৰকাৰে এই শৈক্ষিক অভিযান আৰু দৃষ্টিভংগীক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰে।
কৰ্মজীৱনৰ আৰম্ভণি
প্ৰফেচৰ নাইমা খাতুনে AMU-ৰ মনোবিজ্ঞান বিভাগত প্ৰবক্তা হিচাপে নিজৰ কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰিছিল। ১৯৬১ চনত ওড়িশাত জন্মগ্ৰহণ কৰা খাতুনে আলিগড় মুছলিম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা মনোবিজ্ঞানত পি.এইচ.ডি. ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰে। তেওঁৰ উচ্চ শিক্ষা আৰু দীৰ্ঘ কৰ্মজীৱনৰ বেছিভাগ সময় AMU-ৰ সৈতেই ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত হৈ আছে। ১৯৮৮ চনৰ আগষ্ট মাহত প্ৰবক্তা হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা খাতুন ১৯৯৮ চনৰ এপ্ৰিলত সহযোগী অধ্যাপক হয় আৰু ২০০৬ চনৰ জুলাইত অধ্যাপক পদলৈ পদোন্নতি লাভ কৰে। উপাচাৰ্যৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰাৰ পূৰ্বে তেওঁ ২০১৪ চনৰ জুলাই মাহৰ পৰা AMU-ৰ মহিলা মহাবিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি, তেওঁ 'দক্ষতা বিকাশ আৰু কেৰিয়াৰ পৰিকল্পনা কেন্দ্ৰ'ৰ সঞ্চালক আৰু উপ-প্ৰক্টৰ দৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশাসনিক পদবীত অধিষ্ঠিত হৈছিল। তেওঁ ৰৱাণ্ডাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়তো এবছৰৰ বাবে সহযোগী অধ্যাপক হিচাপে সেৱা আগবঢ়াইছিল।
ৰাষ্ট্ৰপতি দ্ৰৌপদী মূৰ্মূৰ সৈতে প্ৰফেচৰ নাইমা খাতুন
গ্ৰন্থৰ এক বিশাল সম্ভাৰ
উপাচাৰ্য প্ৰফেচৰ নাইমা খাতুন ক্লিনিকেল মনোবিজ্ঞান, সামাজিক মনোবিজ্ঞান আৰু ৰাজনৈতিক মনোবিজ্ঞানৰ এগৰাকী বিশেষজ্ঞা। ৬খন গুৰুত্বপূৰ্ণ গ্ৰন্থৰ লেখিকা হিচাপে তেওঁৰ ৰচনাসমূহে মূলতঃ মনোবিজ্ঞানৰ বিভিন্ন দিশ, সামাজিক আচাৰ-ব্যৱহাৰ আৰু ক্লিনিকেল বিষয়সমূহ সামৰি লৈছে।
১. সাধাৰণ মনোবিজ্ঞান (২০১১-২০১২): মানুহৰ আচৰণৰ বৈজ্ঞানিক অধ্যয়নৰ ওপৰত আধাৰিত এই গ্ৰন্থখনে মৌলিক মনস্তাত্ত্বিক তত্ত্ব আৰু দৈনন্দিন জীৱনত ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ বিষয়ে দাঙি ধৰে।
২. শিশু মনোবিজ্ঞান (২০১২): জন্মৰ পৰা কৈশোৰলৈকে শিশুৰ বিকাশৰ ওপৰত আলোকপাত কৰা এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ গ্ৰন্থ, য'ত শিক্ষণ প্ৰক্ৰিয়া, আচৰণ আৰু মনস্তাত্ত্বিক প্ৰত্যাহ্বানসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।
৩. মানসিক চাপ পৰিচালনা - এক ব্যৱহাৰিক গাইড (২০০৩): এই গ্ৰন্থখনত মানসিক চাপৰ সৈতে মোকাবিলা কৰাৰ ব্যৱহাৰিক পদ্ধতি আৰু কৌশলসমূহৰ বিষয়ে বিতংভাৱে আলোচনা কৰা হৈছে।
৪. আধ্যাত্মিকতাক বুজা (Understanding Spirituality, ২০১২): গ্ৰন্থখনে মনোবিজ্ঞান আৰু আধ্যাত্মিকতাৰ মাজৰ সম্পৰ্ক অন্বেষণ কৰে আৰু মানুহৰ ব্যক্তিত্বৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱ পৰীক্ষা কৰে।
৫. স্বাস্থ্য মনোবিজ্ঞান (২০১১-২০১২): ই স্বাস্থ্য আৰু ৰোগৰ মনস্তাত্ত্বিক দিশসমূহ পৰ্যালোচনা কৰে, য'ত শাৰীৰিক সুস্থতাৰ ওপৰত মানসিক চাপ আৰু মনস্তাত্ত্বিক কাৰকসমূহৰ প্ৰভাৱ অন্তৰ্ভুক্ত আছে।
৬. হিন্দু আৰু মুছলমান যুৱকৰ ৰাজনৈতিক বিচ্ছিন্নতাৰ তুলনামূলক অধ্যয়ন (১৯৯৮): তেওঁৰ পি.এইচ.ডি. গৱেষণাৰ ওপৰত আধাৰিত এই গ্ৰন্থখনে হিন্দু আৰু মুছলমান যুৱক-যুৱতীসকলৰ মাজত ৰাজনৈতিক বিচ্ছিন্নতা আৰু আৰ্থ-সামাজিক সম্পৰ্কৰ এক তুলনামূলক বিশ্লেষণ দাঙি ধৰে।
গ্ৰন্থসমূহৰ উপৰি বিভিন্ন ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আলোচনীত তেওঁৰ ৫০খনতকৈও অধিক গৱেষণাপত্ৰ প্ৰকাশ পাইছে। তেওঁ বৰ্তমানলৈকে ১৫খন পি.এইচ.ডি. গৱেষণাপত্ৰৰ তত্ত্বাৱধান কৰিছে আৰু ক্লিনিকেল স্বাস্থ্য, ব্যৱহাৰিক সামাজিক আৰু আধ্যাত্মিক মনোবিজ্ঞানত বিশেষ পাৰদৰ্শিতা অৰ্জন কৰিছে। তেওঁ AMU-ৰ মনোবিজ্ঞান বিভাগত UGC-ৰ সমৰ্থিত আধ্যাত্মিক মনোবিজ্ঞানৰ 'বিশেষ সাহায্য কাৰ্যসূচী'ৰ উপ-সমন্বয়ক হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।
এখন সন্মিলনত প্ৰফেচৰ নাইমা খাতুন
প্ৰধান সন্মানৰ অধিকাৰী
আলিগড় মুছলিম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য প্ৰফেচৰ নাইমা খাতুনক 'ইণ্ডিয়ান নেচনেল ছায়েন্স একাডেমী' (INSA)-ৰ ফেল' হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছে, যাক ভাৰতৰ বৈজ্ঞানিক সমাজৰ অন্যতম সৰ্বোচ্চ শৈক্ষিক সন্মান হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ১৯৩৫ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা এই একাডেমীয়ে নিজ নিজ ক্ষেত্ৰত উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়োৱা বিশিষ্ট পণ্ডিতসকলক নিৰ্বাচন কৰে। নাৰী সৱলীকৰণ আৰু শৈক্ষিক নেতৃত্বৰ ক্ষেত্ৰত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ স্বীকৃতিস্বৰূপ ২০২৬ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত তেওঁক ৰাজ্যপালৰ 'বন্দে মাতৰম এৱাৰ্ড অৱ এক্সেলেন্স'-ৰ বাবেও মনোনীত কৰা হয়।
এক মাইলৰ খুঁটি আৰু এক বৃহৎ প্ৰত্যাহ্বান
প্ৰথমগৰাকী মহিলা উপাচাৰ্য হিচাপে তেওঁৰ নিযুক্তি AMU-ৰ ইতিহাসত এক তাৎপৰ্যপূৰ্ণ আৰু ঐতিহাসিক মাইলৰ খুঁটি। শতিকা পুৰণি পৰম্পৰা ভাঙি তেওঁ দায়িত্বভাৰ গ্ৰহণ কৰে আৰু তেওঁৰ নেতৃত্বত কেইবাটাও বিভাগ পুনৰুজ্জীৱিত হোৱাৰ লগতে শিক্ষাদানৰ মানদণ্ডৰো লক্ষণীয় উন্নতি ঘটে। তেওঁৰ অন্যতম বৃহৎ সাফল্যৰ ভিতৰত আছে শিক্ষা মন্ত্ৰ্যালয়ৰ দ্বাৰা নতুন শিক্ষাদানৰ পদৰ অনুমোদন, যিটো অধ্যাপক বিকাশৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ। AMU-ত কেইবাটাও শৈক্ষিক সংস্কাৰ আৰু দক্ষতা-ভিত্তিক কাৰ্যসূচী প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছে। পৰম্পৰাগত শিক্ষাৰ লগতে তেওঁ ৰাষ্ট্ৰীয় শিক্ষানীতিৰ (NEP 2020) সৈতে সংগতি ৰাখি বৃত্তিমূলক প্ৰশিক্ষণৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে। ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে ঘৰৰ পৰাই বিশ্বমানৰ শিক্ষা লাভ কৰিব পৰাকৈ SWAYAM পৰ্টেলৰ জৰিয়তে অনলাইন পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি, দক্ষতা বিকাশ আৰু কেৰিয়াৰ পৰিকল্পনা কেন্দ্ৰৰ অধীনত নাৰী সৱলীকৰণৰ লক্ষ্যৰে ৱেব ডিজাইনিং, কম্পিউটাৰ প্ৰগ্ৰেমিং, টেক্সটাইল ডিজাইনিং, ইণ্টেৰিয়ৰ ডেকৰেচন, সাৱলীল ইংৰাজী কোৱা আৰু ছৰ্টহেণ্ড আদি হ্ৰস্বম্যাদী চাৰ্টিফিকেট পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰা হৈছে।
স্বীকৃতি আৰু নেতৃত্বৰ এক যাত্ৰা
প্ৰফেচৰ নাইমা খাতুনক এগৰাকী দূৰদৰ্শী শিক্ষাবিদ, প্ৰশাসক আৰু প্ৰগতিশীল নেত্ৰী হিচাপে দেখা যায়। আধুনিক দক্ষতা বিকাশ কাৰ্যসূচীৰ জৰিয়তে তেওঁ AMU-ক একবিংশ শতিকাৰ চাহিদাৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ কৰি তুলিছে। ছাত্ৰীসকলৰ সৱলীকৰণ আৰু স্বায়ত্তশাসনৰ বাবে নতুন শৈক্ষিক পথ সৃষ্টি কৰিবলৈ তেওঁ সক্ৰিয়ভাৱে কাম কৰি আছে। তেওঁ পৰম্পৰাগত মূল্যবোধ আৰু আধুনিক প্ৰযুক্তিৰ এক ভাৰসাম্যপূৰ্ণ মিশ্ৰণক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। তেওঁ কেৱল প্ৰশাসনিক ভূমিকাতে আৱদ্ধ নাথাকি বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ আধুনিকীকৰণৰ বাবে সক্ৰিয়ভাৱে কাম কৰিছে আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ কল্যাণৰ বাবে কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিছে। তেওঁৰ সামগ্ৰিক দৃষ্টিভংগী হৈছে AMU-ক এনে এক আধুনিক প্ৰতিষ্ঠানলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা, যিয়ে নিজৰ চহকী পৰম্পৰাক জীয়াই ৰখাৰ সমান্তৰালভাৱে বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰতিযোগিতামূলকভাৱে থিয় দিব পাৰে। সমসাময়িক শৈক্ষিক প্ৰত্যাহ্বানৰ মাজতো তেওঁ আলিগড় মুছলিম বিশ্ববিদ্যালয়ক এক গতিশীল, সুস্থিৰ আৰু ভৱিষ্যতমুখী প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে গঢ়ি তুলিছে।
.webp)
