বিদুশী গৌৰ / নতুন দিল্লী
এখন সমাজ য’ত মানুহৰ যোগ্যতাতকৈ তেওঁলোকৰ প্ৰতি থকা পূৰ্বধাৰণাই বেছি গুৰুত্ব পায়, তেনে এখন সমাজতেই সকলো বাধাক নেওচি এক নীৰৱ অথচ শক্তিশালী প্ৰতীক হৈ জিলিকি উঠিছে ছোফিয়া কুৰেশ্বী। জলফাই ৰঙৰ সেনাৰ পোছাকযোৰ পৰিধান কৰি তেওঁ কেৱল দেশমাতৃক গৌৰৱেৰে সেৱা আগবঢ়োৱাই নহয়, বৰঞ্চ লিংগ, ধৰ্ম আৰু নেতৃত্বক লৈ সমাজত চলি অহা বহু পুৰণি ভুল ধাৰণাকো মষিমূৰ কৰিছে। তেওঁৰ এই যাত্ৰা কোনো ডাঙৰ শ্লোগান বা তৰ্ক-বিতৰ্কৰ মাজেৰে হোৱা নাই, বৰঞ্চ নিজৰ একাগ্ৰতা, অনুশাসন আৰু মেধাৰ প্ৰতি থকা অটল বিশ্বাসৰ জৰিয়তেহে সম্ভৱ হৈছে।
সাধাৰণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰা ছোফিয়া কুৰেশ্বীয়ে সৰুৰে পৰাই এক গভীৰ দেশপ্ৰেম আৰু জীৱনৰ এক সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য লৈ ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। দেশক সেৱা কৰাৰ ধাৰণাটো তেওঁৰ বাবে কেতিয়াও এক সাধাৰণ কথা নাছিল, ই আছিল তেওঁৰ বাবে একান্তই ব্যক্তিগত আৰু আৱেগিক। যিটো সময়ত সামৰিক বাহিনীৰ চাকৰি কেৱল পুৰুষৰ বাবে বুলি ভবা হৈছিল, সেই সময়ত সেনাৰ পোছাক পিন্ধাৰ তেওঁৰ সপোনটোৱেই সমাজৰ প্ৰত্যাশাক প্ৰত্যাহ্বান জনাইছিল। বহুতে প্ৰশ্ন কৰিছিল, সন্দেহ প্ৰকাশ কৰিছিল, আনকি শুভাকাংক্ষীসকলৰ উপদেশবোৰেও বহুত সময়ত তেওঁক নিৰুৎসাহ কৰিছিল। তথাপি তেওঁ থমকি ৰোৱা নাছিল, তেওঁৰ বিশ্বাস আছিল যে সেনাৰ পোছাকে কেৱল যোগ্যতাকহে স্বীকৃতি দিয়ে, লিংগ বা পৰিয়ালৰ পটভূমিক নহয়। এই বিশ্বাসেই তেওঁক আগুৱাই যাবলৈ অনুপ্ৰেৰণা যোগাইছিল।
ভাৰতীয় সেনাত তেওঁৰ যোগদান আছিল তেওঁ অতিক্ৰম কৰিবলগীয়া বহুতো বাধাৰ ভিতৰত প্ৰথমটো ঢাপ। প্ৰশিক্ষণ একাডেমীবোৰ সাধাৰণতে শাৰীৰিক সামৰ্থ্য, মানসিক দৃঢ়তা আৰু আৱেগিক শক্তি পৰীক্ষা কৰিব পৰাকৈ কঠোৰভাৱে প্ৰস্তুত কৰা হয়। ছোফিয়াৰ বাবে এই পৰীক্ষাবোৰৰ বোজা আছিল আৰু অধিক, কাৰণ তেওঁ কেৱল নিজকে প্ৰতিনিধিত্ব কৰা নাছিল, বৰঞ্চ সশস্ত্ৰ বাহিনীত যোগদানৰ সপোন দেখা প্ৰতিগৰাকী মহিলাৰ আশাৰ প্ৰতীক হৈ পৰিছিল। তেওঁ এই প্ৰত্যাহ্বানবোৰৰ সাহসেৰে সন্মুখীন হৈছিল, নিজৰ পুৰুষ সতীৰ্থসকলৰ লগত সমানে খোজ মিলাইছিল আৰু নিজৰ প্ৰদৰ্শনৰ জৰিয়তে প্ৰমাণ কৰি দিছিল যে দক্ষতাৰ কোনো লিংগ নাথাকে।
পদোন্নতিৰ লগে লগে ছোফিয়া কুৰেশ্বীয়ে আন এক পুৰণি ধাৰণাৰ সন্মুখীন হৈছিল, যিটো আছিল যে সামৰিক বাহিনীত মহিলাসকল কেৱল সীমিত বা সহায়কাৰী ভূমিকাৰ বাবেহে উপযুক্ত। কিন্তু তেওঁৰ কেৰিয়াৰৰ গ্ৰাফে এই ধাৰণাক সম্পূৰ্ণৰূপে ভুল প্ৰমাণিত কৰিলে। গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু কঠিন কাৰ্যকৰী দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰি তেওঁ তীক্ষ্ণ কৌশলগত চিন্তাধাৰা, চাপৰ মাজতো শান্ত হৈ নেতৃত্ব দিয়াৰ ক্ষমতা আৰু কঠিন পৰিস্থিতিত সন্মান আদায় কৰিব পৰা দক্ষতা প্ৰদৰ্শন কৰিলে। তেওঁৰ পেছাদাৰী মনোভাৱে জ্যেষ্ঠ আৰু কনিষ্ঠ সকলোৰে বিশ্বাস অৰ্জন কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। ই এই কথা পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে যে কৰ্তৃত্ব কেৱল দক্ষতা আৰু সততাৰ পৰাহে আহে, সমাজৰ পুৰণি ধাৰণাৰ পৰা নহয়।
ধৰ্মও আছিল এনে এক অলিখিত বিষয় যাৰ মাজেৰে কিছুমানে তেওঁৰ এই যাত্ৰাক জুখিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। সেনাৰ পোছাকত ছোফিয়া কুৰেশ্বীয়ে মুছলমান মহিলাসকলৰ ওপৰত জাপি দিয়া সাধাৰণ ধাৰণাবোৰক প্ৰত্যাহ্বান জনাইছিল। তেওঁ নিজৰ পৰিচয়ক লৈ কোনো ধৰণৰ স্পষ্টীকৰণ বা যুক্তি দিয়াৰ চেষ্টা কৰা নাছিল; তাৰ পৰিৱৰ্তে, তেওঁৰ কৰ্মৰাজি আৰু সেৱাই সকলো উত্তৰ দিছিল। তেওঁৰ বাবে ধৰ্ম আৰু দেশপ্ৰেমৰ মাজত কেতিয়াও কোনো সংঘাত নাছিল। নিষ্ঠাৰে দেশক সেৱা কৰি তেওঁ অতি শান্তভাৱে, অথচ দৃঢ়তাৰে সেইসকল মানুহক উচিত উত্তৰ দিছিল যিয়ে সংখ্যালঘুসকলৰ দেশপ্ৰেমৰ ওপৰত প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। তেওঁ প্ৰায়ে বিশ্বাস কৰিছিল যে সেনাৰ পোছাক হৈছে এক মহান সমতাৰ প্ৰতীক, যিয়ে সকলোতকৈ ওপৰত কেৱল দেশৰ প্ৰতি থকা দায়বদ্ধতাকহে বিচাৰে।
ছোফিয়া কুৰেশ্বী
তেওঁৰ কেৰিয়াৰৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ মুহূৰ্ত তেতিয়া আহিছিল, যেতিয়া তেওঁক ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত গুৰুত্বপূৰ্ণ নেতৃত্বৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হৈছিল। এইবোৰ কেৱল নামমাত্ৰ দায়িত্ব নাছিল; এইবোৰ আছিল তেওঁৰ পাৰদৰ্শিতাৰ প্ৰতি সন্মান। সেনাৰ দলৰ সন্মুখত থিয় হৈ নিৰ্দেশনা দিয়া আৰু পেছাদাৰী মঞ্চত ভাৰতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰাৰ জৰিয়তে তেওঁ নেতৃত্বৰ এক নতুন নিদৰ্শন দাঙি ধৰিছিল, যি আছিল আত্মবিশ্বাসী, সৰ্বসমৃদ্ধ আৰু বাস্তৱমুখী। দূৰৈৰ পৰা চাই থকা যুৱতীসকলৰ বাবে তেওঁৰ এই স্থিতিয়েই তেওঁলোকৰ সপোনবোৰ বাস্তৱায়িত কৰাৰ এক বিশাল পথ মুকলি কৰি দিছিল।
তথাপি, ছোফিয়া কুৰেশ্বীৰ প্ৰভাৱ কেৱল পদক বা সফলতাত আৱদ্ধ নহয়। ই নিহিত হৈ আছে তেওঁৰ দৈনন্দিন অদম্য চেষ্টাত, যিবোৰ ক্ষেত্ৰত মহিলাৰ উপস্থিতি আজিও কম, তাত উপস্থিত থকা, নিজৰ দায়িত্ব পালন কৰা আৰু নেতৃত্ব দিয়া। সেনা বাহিনীত মহিলাৰ উপস্থিতিক এক সাধাৰণ কথাত পৰিণত কৰাৰ গুৰুত্বৰ বিষয়ে তেওঁ প্ৰায়ে উল্লেখ কৰি আহিছে, যাতে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ মহিলাসকলক ব্যতিক্ৰম হিচাপে নহয়, বৰঞ্চ সমকক্ষ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী সংঘাতমূলক নহৈ ক্ৰমান্বয়ে আগবঢ়া বিধৰ আছিল। তেওঁৰ দৃঢ় বিশ্বাস আছিল যে একেৰাহে শ্ৰেষ্ঠ প্ৰদৰ্শন কৰাই হৈছে সমাজৰ বৈষম্যৰ আটাইতকৈ উপযুক্ত উত্তৰ।
সহকৰ্মীসকলে তেওঁক এগৰাকী শৃংখলাবদ্ধ আৰু ধীৰ-স্থিৰ ব্যক্তি হিচাপে বৰ্ণনা কৰে, যিয়ে কেৱল কৰ্তৃত্বৰে নহয়, বৰঞ্চ নিজৰ আদৰ্শৰে নেতৃত্ব দিয়ে। কনিষ্ঠ বিষয়াসকলে তেওঁৰ মাজত এনে এগৰাকী মাৰ্গদৰ্শক বিচাৰি পায় যিয়ে চাকৰিৰ চাপ আৰু দলবদ্ধ কামৰ গুৰুত্ব ভালদৰে বুজি পায়। জ্যেষ্ঠ বিষয়াসকলে তেওঁক এনে এগৰাকী বিষয়া হিচাপে স্বীকৃতি দিয়ে যাৰ মাজত কাৰ্যকৰী দক্ষতা আৰু আৱেগিক বুদ্ধিমত্তাৰ সুন্দৰ সমাহাৰ ঘটিছে, যিটো আধুনিক সামৰিক নেতৃত্বৰ বাবে ক্ৰমান্বয়ে অপৰিহাৰ্য হৈ পৰিছে।
ছোফিয়া কুৰেশ্বী
পুৰণি ধাৰণাবোৰ ভংগ কৰাৰ লগতে ছোফিয়া কুৰেশ্বীয়ে সফলতাৰ এক নতুন সংজ্ঞা দাঙি ধৰিছে। তেওঁৰ বাবে সফলতা মানে কেৱল নিজৰ ব্যক্তিগত উন্নতি নহয়, বৰঞ্চ আনৰ বাবে লাহে লাহে পথ মুকলি কৰাটোহে। তেওঁ পালন কৰা প্ৰতিটো দায়িত্ব, তেওঁ গ্ৰহণ কৰা প্ৰতিটো নেতৃত্বই সমাজৰ পুৰণি ধ্যান-ধাৰণাবোৰক ভাঙি পেলায়। তেওঁৰ যাত্ৰাই এক সৰল কিন্তু পৰিৱৰ্তনশীল সত্যক দাঙি ধৰেঃ যেতিয়া প্ৰতিষ্ঠানবোৰে যোগ্যতাক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়ে আৰু ব্যক্তিয়ে শ্ৰেষ্ঠত্বৰ প্ৰতি সমৰ্পিত হয়, তেতিয়া পুৰণি ভুল ধাৰণাবোৰ নিশ্চিতভাৱে ভাঙি পৰে।
আজি ছোফিয়া কুৰেশ্বী সেনাৰ পোছাকে প্ৰকৃততে কি সূচায় তাৰ এক জীৱন্ত প্ৰমাণ হৈ থিয় দিছে- সেৱা, ত্যাগ আৰু একতা। তেওঁৰ কাহিনীটো কেৱল প্ৰতিবন্ধকতা ভংগ কৰাৰ কাহিনী নহয়; ই হৈছে আত্মবিশ্বাস গঢ়ি তোলা, পৰিৱৰ্তনৰ অনুপ্ৰেৰণা যোগোৱা আৰু দেশবাসীক সোঁৱৰাই দিয়াৰ কাহিনী যে সাহসৰ বহুতো ৰূপ থাকিব পাৰে। জলফাই ৰঙৰ পোছাকযোৰ পিন্ধি তেওঁ দেখুৱাই দিছে যে বৈষম্যৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী উত্তৰ প্ৰতিবাদ নহয়, বৰঞ্চ নিজৰ লক্ষ্যৰ প্ৰতি একাগ্ৰতাহে, আৰু সমাজৰ পুৰণি ধাৰণাবোৰ যিমানেই গভীৰ নহওক কিয়, দৃঢ় সংকল্পৰ শক্তিৰ আগত সেইবোৰ টিকি থাকিব নোৱাৰে।
