মালিক আছঘৰ হাচমী
মেট্ৰিক পৰীক্ষাৰ ফলাফল প্ৰকাশৰ পিছতেই আৰম্ভ হয় ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ জীৱনৰ এক নতুন অধ্যায়। তেওঁলোকে চিকিৎসক বা অভিযন্তাৰ দৰে আশাব্যঞ্জক কেৰিয়াৰ বাছি লয়। পঢ়া-শুনা অব্যাহত ৰখাৰ বাবে সঠিক পথ প্ৰদৰ্শন আৰু আৰ্থিক সহায় তেওঁলোকৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। কিন্তু উচ্চ শিক্ষাৰ সপোন দেখা বহু সংখ্যালঘু পৰিয়ালৰ সন্তানৰ বাবে আৰ্থিক সংকটেই হৈ পৰে আটাইতকৈ ডাঙৰ বাধা। ফলস্বৰূপে বহু আশাব্যঞ্জক ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে আৰ্থিক অনাটনৰ বাবে নিজৰ সপোন দেখিবলৈ এৰি দিয়ে। এনে পৰিস্থিতিত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ মেট্ৰিকৰ পিছৰ বৃত্তি আঁচনিয়ে শিক্ষাৰ্থীসকলক আগবাঢ়ি যাবলৈ এক শক্তিশালী আশা প্ৰদান কৰিছে।
আমাৰ দেশৰ বহু সংখ্যালঘু পৰিয়ালে তেওঁলোকৰ সন্তানৰ বাবে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে আগবঢ়োৱা বিশেষ আৰ্থিক সাহায্য আঁচনিৰ বিষয়ে অজ্ঞাত। কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ সংখ্যালঘু পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ৰ তৰফৰ পৰা অধিসূচিত সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়ৰ সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক সৱলীকৰণৰ বাবে কেইবাখনো আঁচনি কাৰ্যকৰী হৈ আছে। এই আঁচনিসমূহৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বিশিষ্ট আঁচনিখন হৈছে মেট্ৰিকৰ পিছৰ বৃত্তি আঁচনি।
বিগত কেইবছৰমানৰ পৰা কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে সংখ্যালঘু জনগোষ্ঠীৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে তিনিখন প্ৰধান বৃত্তি আঁচনি ৰূপায়ণ কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত প্ৰি-মেট্ৰিক বৃত্তি, মেট্ৰিকৰ পিছৰ বৃত্তি, মেৰিট-কম-মিনছ ভিত্তিক বৃত্তি আদি অন্তৰ্ভুক্ত। শিক্ষাৰ অধিকাৰ আইন ২০০৯ৰ অধীনত চৰকাৰে প্ৰথম শ্ৰেণীৰ পৰা অষ্টম শ্ৰেণীলৈকে প্ৰতিটো শিশুকে বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক প্ৰাথমিক শিক্ষা প্ৰদান কৰি আহিছে। ফলস্বৰূপে চৰকাৰে বাজেট আবণ্টনক অধিক ব্যৱহাৰিক আৰু যুক্তিসংগত কৰি তুলিছে। কাৰিকৰী আৰু পেছাদাৰী পাঠ্যক্ৰমসমূহ এতিয়া মন্ত্ৰালয়ৰ মেট্ৰিকৰ পিছৰ আৰু মেৰিট-কম-মিনছ বৃত্তিৰ অধীনলৈ অনা হৈছে।
উচ্চ শিক্ষা পৰ্যায়ত পাঠ্যক্ৰমৰ প্ৰদানৰ উন্নতিৰ বাবে কেইবাটাও ডাঙৰ পৰিৱৰ্তন কৰা হৈছে। দেশৰ নিৰ্বাচিত শীৰ্ষ শিক্ষানুষ্ঠানত প্ৰদান কৰা পাঠ্যক্ৰমৰ বাহিৰে সকলো স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ কাৰিকৰী বা পেছাদাৰী পাঠ্যক্ৰম এতিয়া মেট্ৰিকৰ পিছৰ আঁচনিৰ অধীনত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। আনহাতে, মেৰিট-কম-মিনছ বৃত্তি কেৱল চৰকাৰী তালিকাভুক্ত শীৰ্ষস্থানীয় শিক্ষানুষ্ঠানৰ মাজতে সীমাবদ্ধ।
ফেল'শ্বিপ আঁচনিৰ ক্ষেত্ৰতো চৰকাৰে কিছু উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন সাধন কৰিছে। ইয়াৰ পূৰ্বে ভাৰত চৰকাৰে ইউজিচি আৰু চিএছআইআৰ জেআৰএফ আঁচনিৰ আৰ্হিত মৌলানা আজাদ নেছনেল ফেল'শ্বিপ (এমএনএফ) আঁচনি আৰম্ভ কৰিছিল। ইউজিচি আৰু চিএছআইআৰ ফেলচ'শ্বিপ আঁচনিসমূহ সংখ্যালঘুকে ধৰি সকলো সামাজিক শ্ৰেণীৰ প্ৰাৰ্থীৰ বাবে সদায় মুকলি হৈ আহিছে। ইয়াৰ উপৰিও সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়ৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলেও সামাজিক ন্যায় আৰু সৱলীকৰণ মন্ত্ৰালয় আৰু জনজাতি পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ৰদ্বাৰা পৰিচালিত ফেল'শ্বিপ আঁচনিৰ দ্বাৰা উপকৃত হয়। এই আঁচনিসমূহৰ মাজত চৰকাৰে ২০২২-২৩ চনৰ পৰা এমএএনএফ আঁচনি বন্ধ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। অৱশ্যে বৰ্তমানৰ ফেল'সকলে কাৰ্যকালৰ শেষলৈকে ধন লাভ কৰি থাকিব।
সংখ্যালঘু পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ৰ এই মেট্ৰিক পাছৰ বৃত্তি আঁচনিৰ এক সুদৃঢ় ভেটি আছে। সংখ্যালঘুৰ কল্যাণৰ বাবে প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ নতুন ১৫ দফীয়া কাৰ্যসূচীৰ ঘোষণা ২০০৬ চনৰ জুন মাহত কৰা হৈছিল। এই কাৰ্যসূচীৰ অধীনত সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়ৰ মেধাৱী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে মেট্ৰিকৰ পিছৰ বিশেষ বৃত্তি আঁচনি ৰূপায়ণৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। এই আঁচনিৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য হৈছে সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়ৰ আৰ্থিকভাৱে বঞ্চিত পৰিয়ালৰ যোগ্য শিশুসকলক আৰ্থিক সাহায্য প্ৰদান কৰা। ইয়াৰ ফলত দৰিদ্ৰ পৰিয়ালৰ শিশুসকলে উচ্চ শিক্ষাৰ উন্নত সুযোগ লাভ কৰে, কলেজ আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ত তেওঁলোকৰ উপস্থিতি বৃদ্ধি পায়, ভৱিষ্যতে তেওঁলোকৰ কৰ্মসংস্থাপনৰ সুযোগ শক্তিশালী কৰে।
এই বৃত্তি আঁচনি সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষত অধ্যয়ন কৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য। যিকোনো চৰকাৰী বা স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত ব্যক্তিগত উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়, মহাবিদ্যালয়, বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে আবেদন কৰিব পাৰিব। ৰাজ্য চৰকাৰ বা কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল প্ৰশাসনে অৱগত কৰা আৱাসিক প্ৰতিষ্ঠান আৰু ব্যক্তিগত প্ৰতিষ্ঠানসমূহো সামৰি লোৱা হয়। ঔদ্যোগিক প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠানসমূহে (আই টি আই) প্ৰদান কৰা একাদশ আৰু দ্বাদশ শ্ৰেণী পৰ্যায়ৰ কাৰিকৰী আৰু বৃত্তিমূলক পাঠ্যক্ৰম আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় বৃত্তিমূলক প্ৰশিক্ষণ পৰিষদৰ (এন চি ভি টি)ৰ সৈতে জড়িত পলিটেকনিক পাঠ্যক্ৰমসমূহো সামৰি লোৱা হৈছে। মন কৰিব যে, এই আঁচনি এবছৰতকৈ কম সময়ৰ কোনো পাঠ্যক্ৰম বা প্ৰমাণপত্ৰ পাঠ্যক্ৰমৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য নহয়।
প্ৰতিনিধিত্বমুলক ফটো
এই আঁচনিৰ বাবে কঠোৰ যোগ্যতাৰ মাপকাঠী স্থাপন কৰা হৈছে। পূৰ্বৰ চূড়ান্ত পৰীক্ষাত কমেও ৫০ শতাংশ নম্বৰ বা সমতুল্য নম্বৰ লাভ কৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীকহে বৃত্তি প্ৰদান কৰা হয়। আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ চৰ্তটো হ’ল ছাত্ৰজনৰ পিতৃ-মাতৃ বা অভিভাৱকৰ সকলো উৎসৰ পৰা মুঠ বাৰ্ষিক আয় ₹২ লাখতকৈ অধিক হ’ব নালাগে। এই আঁচনিৰ অধীনত মুছলমান, শিখ, খ্ৰীষ্টান, বৌদ্ধ, জৈন, পাৰ্চীসকলক সংখ্যালঘু বুলি গণ্য কৰা হয়। প্ৰতি বছৰে সমগ্ৰ দেশতে প্ৰায় ৫ লাখ নতুন বৃত্তি বিতৰণৰ লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও বৰ্তমানৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক নবীকৰণ বৃত্তিও প্ৰদান কৰা হয়। এই বৃত্তিসমূহ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহৰ সংখ্যালঘু জনসংখ্যাৰ অনুপাতে বিতৰণ কৰা হয়।
এই বৃত্তি আঁচনিখনতো কিছুমান চৰ্ত থাকে। এই আঁচনিৰ অধীনত প্ৰতিটো পৰিয়ালত মাত্ৰ দুটা সন্তানেহে বৃত্তি লাভ কৰিব পাৰিব। ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে নিয়মীয়াকৈ পঢ়া-শুনা কৰি থাকিব লাগিব আৰু বিদ্যালয় বা প্ৰতিষ্ঠানৰ নিয়ম অনুসৰি সম্পূৰ্ণ উপস্থিতি বজাই ৰাখিব লাগিব। যদি কোনো ছাত্ৰই বিদ্যালয়ৰ অনুশাসন উলংঘা কৰে বা বৃত্তিৰ নিয়ম উলংঘা কৰে, তেন্তে তেওঁলোকৰ বৃত্তি স্থগিত বা বাতিল কৰা হ’ব পাৰে। যদি কোনো ছাত্ৰই ভুৱা তথ্য দি বা প্ৰৱঞ্চনামূলক নথি-পত্ৰ জমা দি বৃত্তি লাভ কৰে, তেন্তে তেওঁলোকৰ আবেদন তৎক্ষণাত নাকচ কৰা হ’ব। লগতে চৰকাৰে আদায় দিয়া ধনৰাশি চৰকাৰক উভতাই দিব লাগিব।
সমগ্ৰ প্ৰক্ৰিয়াটোত স্বচ্ছতা নিশ্চিত কৰিবলৈ চৰকাৰে প্ৰত্যক্ষ সুবিধা হস্তান্তৰ (DBT) ব্যৱহাৰ কৰে। গোটেই বৃত্তিৰ ধনৰাশি পোনপটীয়াকৈ ছাত্ৰজনৰ বেংক একাউণ্টত জমা হয়। এই আঁচনি লাভ কৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে আন কোনো আঁচনিৰ পৰা আৰ্থিক সুবিধা লাভৰ যোগ্য নহয়। বৃত্তি লাভ কৰাৰ পিছত পৰৱৰ্তী শিক্ষাবৰ্ষত ইয়াক নবীকৰণ কৰিব লাগিব। নবীকৰণৰ বাবেও পূৰ্বৰ শ্ৰেণীৰ নূন্যতম ৫০% নম্বৰ লাভ কৰিব লাগিব।
এই আঁচনিৰ বাবে আবেদন প্ৰক্ৰিয়া সম্পূৰ্ণ ডিজিটেল। ৰাষ্ট্ৰীয় বৃত্তি পৰ্টেল (এন এছ পি)ৰ জৰিয়তে এই আঁচনিখন পৰিচালিত হয়। সকলো ইচ্ছুক ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে www.scholarships.gov.in ত অনলাইন আবেদন কৰিব লাগিব। অনলাইন ফৰ্ম পূৰণ কৰাৰ সময়ত বেংক একাউণ্টৰ সবিশেষ সাৱধানে লিখিব লাগিব।
ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে ড্ৰপ-ডাউন তালিকাৰ পৰা নিজৰ বেংক আৰু শাখাৰ নাম নিৰ্বাচন কৰিব লাগিব। সম্পূৰ্ণ একাউণ্ট নম্বৰ আৰু আই এফ এছ চি ক’ড সঠিকভাৱে দিব লাগিব। যদিহে বেংকৰ তথ্য ভুল বুলি ধৰা পৰে, তেন্তে আবেদন অনুমোদন হোৱাৰ পিছতো ধন হস্তান্তৰ কৰা নহ’ব। একাউণ্টধাৰীয়ে লেনদেনৰ কোনো সমস্যাৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ তেওঁলোকৰ বেংকত কে ৱাই চিৰ অৱস্থা পৰীক্ষা কৰিব লাগে। বৃত্তিৰ ধন নোপোৱালৈকে বেংক একাউণ্ট সম্পূৰ্ণৰূপে সক্ৰিয় হ’ব লাগিব।
