কিশ্বৰ অঞ্জুম
ইছলামসকল ৬২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত ভাৰতলৈ আহিছিল। বহু ভাৰতীয়ই তেতিয়া ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰি ইয়াক নিজৰ বুলি আঁকোৱালি লৈছে যদিও তেওঁলোকে প্ৰাক ইছলামিক ৰীতি-নীতি আৰু পৰম্পৰাসমূহ এতিয়াও ৰক্ষা কৰি আহিছে। ইছলামিক প্ৰভাৱৰ মাজতো ভাৰতীয় মুছলমানসকলে নিজৰ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু দৈনন্দিন জীৱনত নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ সাংস্কৃতিক আচাৰ-ব্যৱহাৰক পৰিত্যাগ কৰা নাই।
ইয়াৰ এটা অন্যতম উদাহৰণ হ’ল ইছলামত নিকাহ নামেৰে জনাজাত বিবাহ অনুষ্ঠান। ইছলামত এয়া এক চুক্তিবদ্ধ বুজাবুজি হ’লেও ভাৰতীয় মুছলমানসকলেও নিকাহত স্থানীয় বাৰাটৰ প্ৰথা মানি চলে। ইয়াৰ বাবে দৰাৰ পৰিয়াল, আত্মীয়-স্বজন আৰু বন্ধু-বান্ধৱীয়ে কইনাৰ ঘৰলৈ এক বৃহৎ শোভাযাত্ৰা কৰি গৈ এক উৎসৱমুখৰ পৰিৱেশৰ সৃষ্টি কৰে।
ভাৰতত কইনাৰ সাজ-পোছাকত ৰঙা ৰঙে যথেষ্ট তাৎপৰ্য বহন কৰে। আন দেশত কইনাই সাধাৰণতে বগা ৰং ব্যৱহাৰ কৰে যদিও ভাৰতৰ হিন্দী ভাষী অঞ্চলৰ বেছিভাগ মুছলমান কইনাই বিয়াৰ বাবে ৰঙা ৰঙৰ সাজ-পোছাক পছন্দ কৰে।
ইছলামিক ৰীতি-নীতি অনুসৰি নিকাহ অনুষ্ঠানৰ পিছত কইনাৰ পক্ষই দৰা পৰিয়াল আৰু আত্মীয়ৰ বাবে ভোজৰ ব্যৱস্থা কৰিব নালাগে। কিন্তু বহু ভাৰতীয় মুছলমান পৰিয়ালত কইনাৰ পক্ষই ভোজৰ আয়োজন কৰি দৰাক অসংখ্য উপহাৰ দিয়াটো এক পৰম্পৰাত পৰিণত হৈছে।
বিহাৰৰ দৰে কিছুমান বিশেষ অঞ্চলৰ নিজস্ব সুকীয়া পৰম্পৰা আছে। উদাহৰণস্বৰূপে, মুছলমান কইনাসকলে সাধাৰণতে সেন্দুৰ ব্যৱহাৰ নকৰে যদিও বিহাৰৰ কিছু অংশত কইনাই কঁপালত সেন্দুৰ পিন্ধোৱাটো বাধ্যতামূলক।
ভাৰতীয় মুছলমানসকলেও আন আন ৰীতি-নীতি যেনে দৰাক কাপোৰেৰে মুখ ঢাকিবলৈ দিয়া, পাগ ফেৰা (নৱ বিবাহিত দম্পতীয়ে কইনাৰ ঘৰত খাদ্য গ্ৰহণৰ বাবে যোৱা), আৰু অন্যান্য বিভিন্ন ভাৰতীয় পৰম্পৰা পালন কৰা আদি ৰীতি-নীতিও মানি চলে।
ভাৰতীয় মুছলমানসকলৰ আন এটা চহকী সম্প্ৰদায় হৈছে কায়ামখানি মুছলমান। তেওঁলোক ৰাজস্থান আৰু হাৰিয়ানাৰ ৰাজপুত আৰু ষষ্ঠ শতিকাত তেওঁলোকে ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল। ধৰ্মান্তৰিত হ'লেও তেওঁলোকে গৌৰৱেৰে নিজৰ প্ৰাক-ইছলামিক ৰীতি-নীতি পালন কৰি আছে। উদাহৰণ স্বৰূপে, কায়ামখানি বিবাহত সংগীত প্ৰদৰ্শন কৰা হয়, যি সাধাৰণতে ইছলামিক বিবাহত অনুমোদিত নহয়।
কায়ামখানী মুছলমানসকলে ৰাজপুতনা পৰম্পৰা বজাই ৰাখি ঘিউ আৰু চাউলৰ মিশ্ৰণেৰে তিলক (কপালত থকা চিন) লোৱা, নাৰিকলক শুভকামনাৰ প্ৰতীক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা, শিশুৰ নামকৰণ অনুষ্ঠান আদি আয়োজন কৰে।
অঞ্চল অনুসৰি ভাৰতীয় মুছলমানৰ সাজ-পোছাক ভিন্ন হয়। বহু মহিলাই শাৰী পিন্ধে, পুৰুষে স্থানীয় পৰম্পৰা অনুসৰি সাজ-পোছাক পৰিধান কৰে। বিবাহৰ পিছত কেইবাখনো ৰাজ্যৰ মুছলমান কইনাসকলে মংগলসূত্ৰ (পবিত্ৰ হাৰ), ভৰিৰ আঙুলিত আঙঠি, কঁকালত হাৰ পিন্ধে। বহু অঞ্চলৰ মুছলমান মহিলাসকলেও আকৌ স্থানীয় পৰম্পৰাৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ৰূপৰ আ-অলংকাৰ পৰিধান কৰে।
ইছলামে এজন ঈশ্বৰৰ ওপৰত বিশ্বাস বৃদ্ধি কৰে আৰু আল্লাৰ বাহিৰে আন কাৰো আগত প্ৰণাম নকৰে যদিও ভাৰতৰ মুছলমানসকলে চুফী সাধুসকলৰ মন্দিৰত প্ৰণাম জনোৱা দেখা যায়। ইয়াৰ উপৰিও, ভাৰতীয় মুছলমানসকলে তীজৰ দৰে উৎসৱৰ সময়ত স্থানীয় পৰম্পৰা গ্ৰহণ কৰে। তেওঁলোকে ঈদ আৰু অন্যান্য আনন্দৰ উৎসৱত ঘৰত চাকি জ্বলোৱাটো হিন্দু উৎসৱ দেৱালীত চাকি জ্বলোৱাৰ দৰেই প্ৰায় একে।
দীপাৱলীৰ সময়ত ঘৰৰ পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা কৰাটোও বহু মুছলমান পৰিয়ালৰ মাজত সাধাৰণ কথা। হিন্দুৰ উৎসৱ ধনতেৰাছত ধাতুৰ বস্তু কিনাৰ প্ৰথাও ভাৰতৰ মুছলমানসকলৰ মাজত প্ৰচলিত।
তিনি তালাক প্ৰথাৰ অপব্যৱহাৰ ৰোধ কৰাৰ প্ৰয়াস হিচাপে ভাৰতে ইয়াক নিষিদ্ধ কৰিছে, যিটো ভাৰতীয় মুছলমানসকলৰ মাজত এক পৰম্পৰাগত প্ৰথা হৈ পৰিছিল। ছৌদি আৰৱত তিনি তালাক নিষিদ্ধ কৰাৰ সৈতে সংগতি ৰাখে ভাৰতে এই সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে আৰু ইছলামিক শিক্ষা পালনৰ গুৰুত্বৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।
সামৰণিত ক’বলৈ গ’লে ভাৰতীয় মুছলমানসকলে সদায় নিজৰ ইছলামিক বিশ্বাসৰ সমান্তৰালভাৱে নিজৰ আঞ্চলিক পৰম্পৰা বজাই ৰাখিছে। যদিও এই ৰীতি-নীতি আন ইছলামিক দেশত স্বীকৃতি নাপাব পাৰে, তথাপিও ভাৰতীয় মুছলমানসকলৰ জীৱনৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ হৈ পৰিছে।
(লেখিকা এগৰাকী সাহিত্যিক আৰু ছত্তীশগড়ৰ ৰায়পুৰৰ বাসিন্দা)
