যিটো কথাই গ্ৰন্থখনক অসাধাৰণ কৰি তুলিছে, সেয়া হ'ল ইয়াৰ আৱেগিক প্ৰামাণিকতা, যাৰ জৰিয়তে ই ৰাজনৈতিক বাস্তৱতাৰ কাষ চাপিছে। “Two Leaves and a Bud’’ গল্পটোত ঔপনিৱেশিক অসমক কুঁৱলীসনা চাহ বাগিচাৰ মাজেৰে ৰোমাণ্টিক কৰি তোলা হোৱা নাই; ইয়াক শোষণ আৰু অধিকাৰ কাঢ়ি লোৱা এক ভূখণ্ড হিচাপে দেখুওৱা হৈছে। “Bellows of a Wilted Poppy’’ গল্পত থলুৱা চিকিৎসা পৰম্পৰাই সাম্ৰাজ্যবাদী নিয়ন্ত্ৰণৰ অহংকাৰৰ সন্মুখীন হৈছে। আন ঠাইত তেওঁ জাতিগত কুসংস্কাৰ, যৌনতা, বিচ্ছিন্নতা আৰু পাৰিপাৰ্শ্বিক ধ্বংসৰ দৰে জটিল বিষয়বোৰত প্ৰৱেশ কৰিছে। তথাপি কাহিনীবোৰ কেতিয়াও তিক্ততালৈ পৰ্যবসিত হোৱা নাই। তাত দুখ আছে, কিন্তু কোমলতাও আছে। প্ৰতিকূল পৰিস্থিতিতো শ্বাহিনৰ চৰিত্ৰবোৰে আশা, প্ৰেম আৰু সহনশীলতাক আঁকোৱালি লয়।
অৱশ্যে, সংকলনটিৰ আৱেগিক কেন্দ্ৰবিন্দু নিহিত হৈ আছে শিৰোনামৰ গল্পটোতেই, য'ত ব্যক্তিগত শোক সামূহিক মানসিক আঘাতৰ সৈতে একত্ৰিত হয়। এজন পিতৃৰ মৃত্যু বোমা বিস্ফোৰণ, সামাজিক অস্থিৰতা আৰু ৰাজনৈতিক উদ্বেগৰ অধীনত কঁপি থকা এখন সমাজৰ পৰা অবিচ্ছেদ্য হৈ পৰিছে। ব্যক্তিগত আৰু ঐতিহাসিক দিশৰ এই সংমিশ্ৰণে শ্বাহিনৰ নিজৰ জীৱনকো প্ৰতিফলিত কৰে। ষোল্ল বছৰ বয়সতে পিতৃৰ আকস্মিক বিয়োগে তেওঁক চিৰদিনৰ বাবে সলনি কৰি পেলাইছিল। তেওঁৰ পিতৃ একেৰাহে এজন আৰক্ষী বিষয়া আৰু অসমৰ এগৰাকী সন্মানীয় লেখক আছিল আৰু তেওঁৰ মাজত এক আকৰ্ষণীয় দ্বৈত সত্তা বিৰাজ কৰিছিলঃ ৰাষ্ট্ৰীয় কৰ্তৃত্বৰ অনুশাসন আৰু শৈল্পিক কল্পনাৰ সংবেদনশীলতা। পিতৃৰ মৃত্যুৱে তেওঁক অকালতে প্ৰাপ্তবয়স্ক হ'বলৈ বাধ্য কৰাইছিল আৰু এগৰাকী বিধৱা মাতৃ তথা স্কিজোফ্ৰেনিয়াত আক্ৰান্ত ভাতৃকে ধৰি সমগ্ৰ পৰিয়ালটোৰ বাবে আৱেগিকভাৱে দায়বদ্ধ কৰি তুলিছিল। এই আঘাতেই তেওঁৰ মনোভাৱক স্তিমিত কৰা নাছিল; বৰং ই তেওঁৰ অন্তৰত বহলভাৱে জীয়াই থকাৰ এক নিৰন্তৰ প্ৰেৰণাৰ সৃষ্টি কৰিছিল, যেন তেওঁ আঁকোৱালি লোৱা প্ৰতিটো অভিজ্ঞতাই পিতৃৰ জীৱনৰ অপূৰ্ণ সম্ভাৱনাবোৰৰ প্ৰতি এক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি।
নিজৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি কৰাৰ এই হেঁপাহেই তেওঁক অসমৰ পৰা বহু দূৰলৈ লৈ গৈছিল। দিল্লীৰ চেণ্ট ষ্টিফেন্স কলেজত ইতিহাস অধ্যয়ন কৰোঁতে তেওঁ ইতিহাস ৰচনাৰ অনুশাসন আৰু প্ৰান্তীয় কাহিনীবোৰৰ গুৰুত্ব আয়ত্ত কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত, তেওঁৰ শৈক্ষিক যাত্ৰাই তেওঁক ভিয়েনা বিশ্ববিদ্যালয় আৰু তাৰ পিছত টৰিনো বিশ্ববিদ্যালয়লৈ লৈ যায়, য'ত তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উন্নয়নৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰিছিল। ইউৰোপে তেওঁৰ বৌদ্ধিক দিগন্ত প্ৰসাৰিত কৰিছিল, কিন্তু ISIS-ৰ দ্বাৰা প্ৰাচীন ছিৰিয়ান ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰসমূহৰ ধ্বংসলীলাই তেওঁৰ জীৱনৰ উদ্দেশ্যক গভীৰভাৱে ৰূপান্তৰিত কৰিছিল। যুদ্ধৰ বৰ্বৰতাৰ মাজত পালমিৰাৰ ধ্বংসাৱশেষ নাইকিয়া হৈ যোৱা দেখি তেওঁৰ মনত এক উপলব্ধি জাগি উঠিছিল যে ইতিহাস কেৱল অধ্যয়ন কৰিবলগীয়া বিষয় নহয়; মানৱীয় কাৰ্যকলাপৰ জৰিয়তে ইয়াক ৰক্ষাও কৰিব লাগিব।
শ্বেহনাব শ্বাহিনৰ গ্ৰন্থখনৰ বেটুপাত
আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মানৱীয় সেৱাৰ কামত প্ৰৱেশ কৰাৰ পূৰ্বে শ্বাহীনে অসম অসামৰিক সেৱাত যোগদান কৰিবলৈ কিছু সময়ৰ বাবে ঘৰলৈ উভতি আহে। কাগজ-কলমত ই এক মৰ্যাদাপূৰ্ণ আৰু সুৰক্ষিত কেৰিয়াৰ যেন লাগিছিল। কিন্তু বাস্তৱত, ই আমোলাতন্ত্ৰ, পদানুক্ৰম আৰু প্ৰতিষ্ঠানিক ক্ষমতাৰ সীমাবদ্ধতাৰ সৈতে এক কঠিন সংঘাত হৈ পৰিছিল। এগৰাকী প্ৰশাসক হিচাপে তেওঁ কল্যাণ আৰু পুষ্টিৰ পদক্ষেপসমূহৰ ওপৰত আন্তৰিকতাৰে কাম কৰিছিল আৰু তৃণমূল পৰ্যায়ত মহিলা আৰু শিশুৰ অৱস্থা উন্নত কৰাৰ চেষ্টা কৰিছিল। তথাপি সেই পৰিৱেশে তেওঁক ক্ৰমান্বয়ে উশাহ ল'বলৈ যাতনা ভোগাইছিল। মহামাৰীৰ বছৰবোৰ, নাগৰিকত্ব সংশোধনী আইনক লৈ বৃদ্ধি পোৱা সাম্প্ৰদায়িক উত্তেজনা আৰু প্ৰশাসনিক সংস্কৃতিৰ পিতৃতান্ত্ৰিক কঠোৰতাই তেওঁৰ মনত এক গভীৰ মোহভংগৰ সৃষ্টি কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ এই সময়ছোৱাক আৱেগিকভাৱে আঘাতপ্ৰাপ্ত কৰা বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।
কিন্তু এই সংকটেই তেওঁৰ সাহিত্যিক আৰু মানৱীয় প্ৰবৃত্তিক অধিক তীক্ষ্ণ কৰি তোলে। লেখা-মেলা একে সময়তে তেওঁৰ বাবে এক আশ্ৰয় আৰু প্ৰতিৰোধ হৈ পৰিছিল। তাতোকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ কথাটো হ'ল, তেওঁ প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা চলোৱা আৰু প্ৰত্যক্ষভাৱে মানুহক সেৱা আগবঢ়োৱাৰ মাজৰ পাৰ্থক্যটো বুজিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। সেয়েহে, আমোলাতন্ত্ৰৰ পৰা মানৱীয় সেৱালৈ এই পৰিৱৰ্তন কোনো আকস্মিক ঘটনা নাছিল; ই আছিল প্ৰায় অপৰিহাৰ্য।
তেওঁৰ পৰৱৰ্তী অধ্যায়টো বিশ্বৰ অন্যতম বিপজ্জনক সংঘাতপূৰ্ণ অঞ্চলসমূহত আৰম্ভ হৈছিল। ইটালীৰ মানৱীয় সংস্থা COSV-ত যোগদান কৰি, শ্বাহীন ছিৰিয়া, লেবানন আৰু জৰ্ডানৰ জটিল পৰিস্থিতিৰ মাজলৈ গৈছিল। অৱশেষত তেওঁ ছিৰিয়াত 'কাণ্ট্ৰি হেড' আৰু 'হেড অৱ মিছন' হিচাপে নিযুক্ত হয়, য'ত তেওঁ খাদ্য নিৰাপত্তা, মহিলাৰ সুৰক্ষা, জীৱিকা আৰু জলবায়ু স্থিতিস্থাপকতাৰ সৈতে জড়িত প্ৰকল্পসমূহ তদাৰক কৰিছিল। আছাদ শাসনৰ অধীনত ডামাস্কাছত কাম কৰিবলৈ শ্বাসৰুদ্ধকৰ নিৰীক্ষণ, স্তৰে স্তৰে ল'বলগীয়া অনুমতি আৰু নিৰন্তৰ নিৰাপত্তাহীনতাৰ মাজেৰে পাৰ হ'বলগীয়া হৈছিল। তথাপি শ্বাহিনে এই ভঙা-ছিঙা পৰিৱেশৰ মাজতো এক আচৰিত আৱেগিক স্পষ্টতা বিচাৰি পাইছিল। তেওঁ এবাৰ মন্তব্য কৰিছিল যে সীমাবদ্ধ প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থাতকৈ তেওঁ মিছাইল আৰু বিমান আক্ৰমণৰ অধীনত নিজকে অধিক নিৰাময় অনুভৱ কৰে।
সেই মন্তব্যটোৰ মাজত গভীৰ অৰ্থ লুকাই আছে। বহুতৰ বাবে সংঘাতপূৰ্ণ অঞ্চলবোৰে অৰাজকতা আৰু ভয়ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। কিন্তু শ্বাহীনৰ বাবে, সেইবোৰ এনে এক স্থানত পৰিণত হৈছিল য'ত সমাজৰ মুখা খোল খাই পৰে আৰু মানৱতা ইয়াৰ আটাইতকৈ দুৰ্বল অথচ নিভাঁজ ৰূপত ধৰা দিয়ে। শৰণাৰ্থী, স্থানচ্যুত শিশু আৰু বোমাবৰ্ষণৰ সন্মুখীন হোৱা সম্প্ৰদায়সমূহৰ মাজত কাম কৰি তেওঁ আদৰ্শহীন যন্ত্ৰণাৰ প্ৰত্যক্ষ মুখামুখি হৈছিল। সেই ধ্বংসপ্ৰাপ্ত পথবোৰত তেওঁ বিচ্ছিন্নতাৰ পৰিৱৰ্তে একাত্মবোধহে বিচাৰি পাইছিল। মধ্যপ্ৰাচ্য ক্ৰমান্বয়ে তেওঁৰ বাবে এখন "দ্বিতীয় ঘৰ" হৈ পৰিছিল, সেয়া শান্তিপূৰ্ণ আছিল বাবে নহয়, বৰং ই তেওঁৰ এই বিশ্বাসক দৃঢ় কৰিছিল যে ধ্বংসৰ মাজতো সমবেদনা জীয়াই থাকে।
মানৱতাৰ প্ৰতি এনে অতৃপ্ত প্ৰতিশ্ৰুতিৰ আঁৰৰ কাৰণ কি? ইয়াৰ উত্তৰৰ একাংশ নিহিত হৈ আছে হেৰুৱাৰ বেদনাৰ সৈতে তেওঁৰ অন্তৰংগ পৰিচয়ৰ মাজত। যিসকল লোকে নিজে শোকৰ অভিজ্ঞতা লাভ কৰিছে, তেওঁলোকে প্ৰায়ে আনৰ যন্ত্ৰণাক অস্বাভাৱিক দ্ৰুততাৰে চিনি পায়। কিন্তু শ্বাহিনৰ এই সমবেদনা স্থানচ্যুতিৰ প্ৰতি থকা তেওঁৰ বুজাবুজিৰ পৰাও উদ্ভৱ হৈছে। ছিৰিয়াৰ শৰণাৰ্থীসকলক লগ পোৱাৰ বহু আগতেই অসমৰ প্ৰব্ৰজন, ঔপনিৱেশিক আগ্ৰাসন আৰু পৰিচয়ৰ উদ্বেগৰ ইতিহাসে তেওঁক গৃহহীন জীৱনৰ প্ৰতি এক গভীৰ সংবেদনশীলতা প্ৰদান কৰিছিল। বহু ক্ষেত্ৰত, ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ পৰা লেভাণ্টলৈকে তেওঁৰ যাত্ৰাই তেওঁক উপলব্ধি কৰাইছিল যে মানৱীয় যন্ত্ৰণাই এক সাৰ্বজনীন ভাষা কয়।
শ্বেহনাব শ্বাহিনৰ বিষয়ে দুআষাৰ
সমান্তৰালভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ কথাটো হ'ল মানুহক কেৱল পৰিসংখ্যা বা ৰাজনৈতিক শ্ৰেণীত আৱদ্ধ কৰিবলৈ তেওঁ অস্বীকাৰ কৰা। তেওঁ অসমীয়া সংখ্যালঘু, গ্ৰহণযোগ্যতা বিচৰা কুইয়াৰ ব্যক্তি, হাবিৰ দাঁতিত বাস কৰা গাওঁবাসী বা ছিৰিয়াত বোমাবৰ্ষণৰ পৰা পলাই যোৱা পৰিয়ালৰ বিষয়েই নিলিখক কিয়, তেওঁ প্ৰথমে তেওঁলোকক স্মৃতি আৰু মৰ্যাদা কঢ়িয়াই ফুৰা মানুহ হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। তেওঁৰ গদ্যত আড়ম্বৰতকৈ সংযম বেছিকৈ দেখা যায় কাৰণ তেওঁ বুজি পায় যে মানসিক আঘাতেই সদায় চিঞৰি নুঠে; ই প্ৰায়ে নীৰৱতা, ইংগিত আৰু আধৰুৱা কথোপকথনৰ মাজত জীয়াই থাকে।
ক্ৰমাৎ মেৰুকৰণ, আক্ৰমণাত্মক জাতীয়তাবাদ আৰু অন্তহীন যুদ্ধৰ দ্বাৰা গঢ় লৈ উঠা এই যুগত শ্বেহনাব শ্বাহিনৰ প্ৰাসংগিকতা চকুত পৰা বিধৰ। সমসাময়িক বিশ্বই একেলগে একাধিক অঞ্চলত সংঘাত, অভূতপূৰ্ব শৰণাৰ্থী সংকট, ক্ৰমৱৰ্ধমান পৰিচয়ৰ ৰাজনীতি আৰু ৰাজহুৱা প্ৰেক্ষাপটত সহানুভূতিৰ এক ভয়ংকৰ অৱক্ষয় প্ৰত্যক্ষ কৰিছে। তেওঁৰ জীৱনে ইয়াৰ এক বিপৰীত দৃষ্টিভংগী আগবঢ়ায়। তেওঁ প্ৰদৰ্শন কৰে যে নৈতিক কল্পনাক বিসৰ্জন নিদিয়াকৈয়ো ক্ষমতাৰ সৈতে জড়িত হ'ব পাৰি আৰু সাহিত্য তথা মানৱীয় কাৰ্যকলাপ দুখন পৃথক জগত নহয়, বৰং ই সাক্ষী হৈ ৰোৱাৰ দুটা পৰিপূৰক কাৰ্য।
ভাৰতৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল আৰু মানৱীয় নেতৃত্বৰ বিষয়ে থকা পৰম্পৰাগত ধাৰণাবোৰক প্ৰত্যাহ্বান জনোৱাৰ ক্ষেত্ৰতো তেওঁৰ গুৰুত্ব নিহিত হৈ আছে। তেওঁ অসমক গতানুগতিকতাত আৱদ্ধ নকৰাকৈ গোলকীয় আলোচনাৰ মাজলৈ লৈ যায়। একে সময়তে, মধ্যপ্ৰাচ্যত অভিযানৰ নেতৃত্ব দিয়া এগৰাকী ভাৰতীয় মহিলা হিচাপে তেওঁ মানৱতাক কোনে সংজ্ঞায়িত কৰে, সেই সম্পৰ্কীয় পুৰণি ইউৰোপকেন্দ্ৰিক ধাৰণাবোৰকো ভংগ কৰিছে।
অৱশেষত, শ্বেহনাব শ্বাহিনৰ কাহিনী কেৱল এগৰাকী লেখিকা বা সাহায্যকৰ্মীৰ কাহিনী নহয়। ই হৈছে এনে এগৰাকী মানুহৰ কাহিনী যিয়ে শোকক নিৰাশাবাদলৈ সলনি হ'বলৈ নিদিলে। হিংসাৰ দ্বাৰা চিহ্নিত মহাদেশবোৰ অতিক্ৰম কৰি, তেওঁ পাহৰণিৰ গৰ্ভত হেৰাই যোৱাসকলক মনত ৰখাৰ, স্থানচ্যুতসকলৰ কথা শুনাৰ আৰু ইতিহাসৰ নীৰৱতাক মানৱতাৰ অটল ৰঙেৰে ৰঙীন কৰাৰ আকাংক্ষা অব্যাহত ৰাখিছে। ঘৃণা আৰু বিভাজনৰ কোলাহল বাঢ়ি অহা এখন পৃথিৱীত, সেই আকাংক্ষা নিজেই এক গভীৰ সাহসৰ পৰিচায়ক হ'ব পাৰে।
পল্লৱ ভট্টাচাৰ্য্য
