স্বাধীনতাৰ পিছত ভাৰতীয় ৰাজনীতি যিটো পৰ্যায়ত উপনীত হৈছে, তাত মুছলমানসকলৰ মাজত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এই অনুভৱটো শক্তিশালী হৈছে যে তেওঁলোকে নিজাকৈ এক পৃথক “মুছলমান নেতা” আৰু “মুছলমান দল” লাভ কৰিছে। এতিয়ালৈকে মুছলমানসকলে সাধাৰণতে ধৰ্মনিৰপেক্ষ দলসমূহক ভোট দি আহিছে আৰু সেই দলবোৰৰ নেতাসকলকে 'তেওঁলোকৰ নেতা' বুলি গণ্য কৰি আহিছে, যিবোৰ প্রকৃততে এটা বৃহৎ জাতীয় দলৰ অংশ আছিল।
কিন্তু শেহতীয়া বছৰবোৰত এই ধাৰাটো সলনি হোৱা দেখা গৈছে। আছাদুদ্দিন ওৱেছি আৰু তেওঁৰ দল এআইএমআইএম (AIMIM)-ৰ উত্থান এই পৰিৱৰ্তনৰে ইংগিত। এই উত্থান কেৱল এজন নেতাৰ সফলতা নহয়, বৰঞ্চ মুছলমান সমাজৰ ৰাজনৈতিক অস্থিৰতা, ভয় আৰু হতাশাৰ ফল।
ওৱেছিৰ ৰাজনীতিক কেৱল ধৰ্মীয় উন্মাদনা বুলি কোৱাটো ভুল হ’ব। তেওঁ নিজকে সংবিধান, নাগৰিক অধিকাৰ আৰু অংশীদাৰিত্বৰ ভাষাৰে উপস্থাপন কৰে। এজন বেৰিষ্টাৰ হিচাপে তেওঁৰ প্ৰতিচ্ছবিয়ে এই ভৰসা দিয়ে যে তেওঁ মুছলমানসকলৰ সাংবিধানিক অধিকাৰৰ কথা কৈছে।
তেওঁৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ অভিযোগ হ’ল যে ধৰ্মনিৰপেক্ষ দলবোৰে মুছলমানসকলৰ ভোটটো লয়, কিন্তু তেওঁলোকক সঠিকভাৱে প্রতিনিধিত্ব নকৰে আৰু ক্ষমতাৰ গাঁথনিত তেওঁলোকৰ কোনো স্থান নাই। এই শূন্যতাত ওৱেছি এক শক্তিশালী বিকল্প হিচাপে থিয় দিছে।
মুছলমান যুৱক-যুৱতীসকলৰ ওৱেছিৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হোৱা কথাটোও এই প্রেক্ষাপটতে চাব লাগিব। ই কেৱল ভাষণৰ প্ৰভাৱ নহয়, বৰঞ্চ সেই ব্যৱস্থাটোৰ বিৰুদ্ধে এক প্ৰতিক্ৰিয়া য’ত মুছলমানসকলক সদায় “দুৰ্বল সমৰ্থক” হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। ছ’চিয়েল মিডিয়া আৰু নতুন যোগাযোগ মাধ্যমসমূহে যুৱক-যুৱতীসকলক তেওঁলোকৰ মতামত প্ৰকাশৰ স্বাধীনতা প্ৰদান কৰিছে আৰু ওৱেছি এই মঞ্চত আটাইতকৈ বলিষ্ঠ কণ্ঠ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। ই পৰম্পৰাগত নেতৃত্বকো প্ৰত্যাহ্বান জনাইছে, য'ত এটা সময়ত পৰিয়ালৰ জ্যেষ্ঠজন বা ধৰ্মীয় নেতৃত্বই সিদ্ধান্ত লৈছিল যে কাক ভোট দিব লাগে।
কিন্তু ইয়াৰ পৰাই সমস্যাৰ আৰম্ভণি হয়। ওৱেছিৰ ৰাজনীতি সংবিধানৰ ভাষাত লিপিবদ্ধ হ'লেও, ইয়াৰ ব্যৱহাৰিক প্ৰভাৱে ধৰ্মীয় মেৰুকৰণকে শক্তিশালী কৰে। যেতিয়া মুছলমান সমাজ এক পৃথক ৰাজনৈতিক পৰিচয়ৰ ৰূপত আত্মপ্রকাশ কৰে, তেতিয়া সংখ্যাগৰিষ্ঠতাবাদী শক্তিৰ বাবে “৮০ বনাম ২০”ৰ ৰাজনীতি কৰাটো সহজ হৈ পৰে।
হিন্দু সম্প্ৰদায়ক আগুৱাই নিবলৈ মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ প্ৰয়োজন হয়। ওৱেছিয়ে যেতিয়া তীব্ৰ ধৰ্মীয় মন্তব্য কৰে, তাৰ পোনপটীয়া লাভালাভ হিন্দু মেৰুকৰণে পায়। সেইবাবেই সোঁপন্থী তন্ত্ৰই ওৱেছিৰ বক্তব্যক অতিৰঞ্জিত কৰি দেখুৱায়, এফালে হিন্দু সম্প্ৰদায়ক ভয় দেখুৱাই সংগঠিত কৰা হয়, আনহাতে আনফালে ওৱাইছি মুছলমানৰ মাজত "নিৰ্ভীক নেতা" হিচাপে প্ৰতিষ্ঠিত হয়। ই এক দুষ্টচক্ৰ, য'ত দুই প্ৰান্তে পৰস্পৰে পৰস্পৰক শক্তি যোগাই আছে।
ইতিহাসে আমাক সতৰ্ক কৰি দিয়ে। মুছলিম লীগ আৰু জিন্নাৰ ৰাজনীতিয়েও প্ৰতিনিধিত্বৰ নামত ধৰ্মীয় পৰিচয়ক কেন্দ্ৰ কৰি লৈছিল, যাৰ ফলত দেশ বিভাজন হৈছিল। আজিও ক্ষমতাত থকাসকলৰ বাবে মুছলমানসকলক সমান নাগৰিক হিচাপে নহয়, বৰঞ্চ এক “কট্টৰ ধৰ্মীয় গোট” হিচাপে চোৱাটো অধিক লাভজনক। পৰিচয়ৰ ৰাজনীতিয়ে এই ধাৰণাক শক্তিশালী কৰে।
পাছমাণ্ডা সমাজ আৰু পৰিচয়ৰ ৰাজনীতিৰ প্ৰকৃত ক্ষতি
এই সমগ্ৰ ৰাজনীতিৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ক্ষতি হয় পাছমাণ্ডা (Pasmanda) আৰু বঞ্চিত শ্ৰেণীৰ লোকসকলৰ। যেতিয়া ৰাজনীতি কেৱল “মুছলমান পৰিচয়”ক লৈ চলে, তেতিয়া সমাজৰ ভিতৰত থকা জাতিগত বৈষম্য, দৰিদ্ৰতা, শিক্ষা আৰু নিয়োগৰ দৰে বিষয়বোৰ পিছ পৰি ৰয়। এটা সাধাৰণ দৃষ্টিকোণৰ পৰা চালে, প্ৰশ্নটো এয়া নহয় যে এজন নেতাই কিমান বলিষ্ঠ কণ্ঠৰে কথা কয়, বৰঞ্চ প্ৰশ্নটো হ’ল তেওঁৰ ৰাজনীতিয়ে কাৰ অধিকাৰৰ কথা কয়।
মুছলমান সমাজ কোনো এটা গোট নহয়। ইয়াৰ ভিতৰত পাছমাণ্ডা আৰু আশ্ৰাফ (উচ্চবৰ্ণ)সকলৰ মাজত এক গভীৰ পাৰ্থক্য আছে। ভাৰতৰ ৮০ শতাংশতকৈও অধিক মুছলমান পাছমাণ্ডা সম্প্ৰদায়ৰ, কিন্তু নেতৃত্ব সদায় উচ্চবৰ্গৰ হাতত থাকে। লোকসভাৰ সাংসদ হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰা অশ্বফাক হুছেইন আনছাৰীয়ে জনোৱা মতে, প্ৰথমৰ পৰা চতুৰ্দশ লোকসভাৰ সকলো ৭,৫০০ জন প্ৰতিনিধিৰ ভিতৰত ৪০০ জন মুছলমান আছিল; এই ৪০০ জনৰ ভিতৰত ৩৪০ জন আছিল আশ্ৰাফ আৰু মাত্ৰ ৬০ জন আছিল পাছমাণ্ডা সম্প্ৰদায়ৰ।
পৰিচয়ৰ ৰাজনীতিয়ে এই বৈষম্যৰ বিষয়ে আলোচনা কৰাৰ অৱকাশকে নাইকিয়া কৰি দিয়ে। 'মব লিঞ্চিং’-এ হওক বা আৰক্ষীৰ নিৰ্যাতনেই হওক— ইয়াৰ বলি বেছিভাগেই সেইসকল লোক হয় যিসকল সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিকভাৱে দুৰ্বল, য’ত নেতৃত্ব দিয়াসকল সুৰক্ষিত হৈ থাকে।
আৱেগিক আৰু পৰিচয়ভিত্তিক ৰাজনীতিত পছমান্দা জনসংখ্যাৰ ওপৰত প্ৰশ্নৰ অৱকাশ নাথাকে, যিটো মূলতঃ কাৰিকৰী, হস্তশিল্পী আৰু পৰিশ্ৰমী। মুছলমান সংস্কৃতিৰ মূলসুঁতিত কাৱালী, গজল আৰু বিশিষ্ট ব্যক্তিসকলৰ নামবোৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়, কিন্তু জুলাহৰ কৰ্খা, বখখোৰ গীত আৰু পাছমাণ্ডা নায়কৰ উত্তৰাধিকাৰ হেৰাই যায়। সেয়েহে ‘মুছলমান ঐক্য’ৰ শ্ল’গান পাছমাণ্ডা মুছলমানসকলৰ বাবে প্ৰায়ে লোকচানৰ বিষয় হৈ পৰে।
ওৱেছিৰ আবেদন মূলতঃ চহৰাঞ্চলৰ মুছলমানৰ মাজতে সীমাবদ্ধ। গ্ৰাম্য আৰু অৱহেলিত শ্ৰেণীৰ লোকসকলৰ মাজত তেওঁলোকৰ আধিপত্য ইমান গভীৰ নহয়। ইয়ে প্ৰমাণ কৰে যে পৰিচয়ৰ ৰাজনীতিয়ে উচ্চ-স্বৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে, কিন্তু ই ব্যাপক সামাজিক পৰিৱৰ্তন সাধন কৰিব নোৱাৰে।
সাধাৰণ মুছলমানেও আন নাগৰিকৰ দৰে বিদ্যুৎ, পানী, ৰাস্তা, শিক্ষা আৰু চাকৰিৰ বিষয়ত ভোটদান কৰে। কেৱল ধৰ্মীয় অনুভূতিৰে স্থায়ী ৰাজনৈতিক শক্তি গঢ়ি তোলা সম্ভৱ নহয়। ভাৰতবর্ষৰ দৰে বহুত্ববাদী আৰু অসম সমাজত মুছলমানসকলৰ বাবে পৃথক ৰাজনৈতিক দল গঠন কৰাটো ব্যৱহাৰিকভাৱে লাভদায়ক নহয়।
সংখ্যালঘু হৈ থকা আৰু ভিতৰৰ পৰা জাতি, শ্ৰেণী আৰু অঞ্চলৰ ভিত্তিত বিভক্ত হৈ থকা বাবে এনে ৰাজনীতিয়ে তেওঁলোকৰ শক্তি আৰু অধিক বিচ্ছিন্ন কৰি তোলে। এটা পৃথক দলে তেওঁলোকক মূলসুঁতিৰ পৰা আঁতৰাই এটা ৰাজনৈতিক গোটত পৰিণত কৰে, যাৰ দ্বাৰা সংখ্যাগৰিষ্ঠতাবাদে প্ৰত্যক্ষ লাভ লাভ কৰে।
