পল্লব ভট্টাচাৰ্য্য
ধৰ্মীয় পৰিচয়েৰে ক্ৰমান্বয়ে বিভক্ত হৈ থকা পৃথিৱীত বিশ্বাসৰ দ্বাৰা মানুহক একত্ৰিত কৰাৰ পৰিৱৰ্তে বিভাজন কৰাৰহে প্ৰয়াস কৰা হয়। তেনে ক্ষেত্ৰত আমি এইটো সহজ পাহৰি যাওঁ যে, বৈষম্যক প্ৰোৎসাহিত কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰা একেবোৰ ধৰ্মই মানৱতাৰ কিছুমান গভীৰতম সাধাৰণ প্ৰথাক অনুসৰণ কৰি আহিছে। ইয়াৰ ভিতৰত অন্যতম হৈছে উপবাস। যি প্ৰায় সকলোৰে প্ৰধান ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ অন্তৰ্গত এক নীৰৱ প্ৰথা, যদিও ই এক শক্তিশালী যোগসূত্ৰ। উপবাস কোনো এক প্ৰান্তীয় ৰীতি-নীতিৰ পৰা বহু দূৰৈত, কিয়নো ই এটা সাধাৰণ নৈতিক শব্দভাণ্ডাৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে, যিয়ে আত্ম-সংযম, কৰুণা, নম্ৰতা আৰু অৰ্থৰ গভীৰ অনুসন্ধানৰ কথা শিকায়। যি সময়ত ধৰ্মীয় পাৰ্থক্যই প্ৰাধান্য লাভ কৰি আহিছে, সেই সময়তে এই প্ৰাচীন পৰম্পৰাই ঐক্যৰ বাবে এক বাধ্যতামূলক ভিত্তি প্ৰদান কৰি আহিছে।
খাদ্য বিতৰণ
বিভিন্ন ধৰ্ম আৰু মহাদেশত উপবাসক আত্ম-শিক্ষা আৰু আত্ম-অনুশাসনৰ উপায় হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হৈ আহিছে। মুছলমানসকলে পবিত্ৰ ৰমজান মাহত ৰাতিপুৱাৰ পৰা সন্ধিয়াপৰ্যন্ত খোৱা-বোৱা নকৰাৰ নিয়ম পালন কৰে। ই কেৱল উপদেশ পালন কৰাৰ বাবেই নহয়, ধৰ্ম আৰু দৰিদ্ৰৰ প্ৰতি সহানুভূতি প্ৰদৰ্শন কৰাৰ বাবেও এই নিয়ম পালন কৰা হয়। খ্ৰীষ্টীয়ানসকলে উপবাস কৰে আৰু মৰুভূমিত যীশুৰ চল্লিশ দিনক স্মৰণ কৰে আৰু পুনৰুজ্জীৱিতকৰণ আৰু অনুতাপৰ বাবে হৃদয় প্ৰস্তুত কৰাৰ উপায় হিচাপে আত্মসংযমতাক ব্যৱহাৰ কৰে।
ইহুদীসকলে ইয়োম কিপ্পুৰ(পাপমোচন দিৱস) পালন কৰে
ইহুদীসকলে ইয়োম কিপ্পুৰ অৰ্থাৎ পাপমোচন দিৱস উপবাস পালন কৰে। য'ত শাৰীৰিক প্ৰয়োজনসমূহক আঁতৰাই ৰাখি সম্পূৰ্ণৰূপে ক্ষমা, মিলন আৰু নৈতিক নৱীকৰণত মনোনিবেশ কৰে। হিন্দুসকলে বিভিন্ন ধৰণৰ ব্ৰত বা উপবাস পালন কৰে, কিয়নো তেওঁলোকে বিশ্বাস কৰে যে, সংযমে শৰীৰ আৰু মন দুয়োটাই পবিত্ৰ কৰে আৰু আত্ম-নিয়ন্ত্ৰণক শক্তিশালী কৰে। জৈন ধৰ্মত উপবাসক আধ্যাত্মিক জীৱনৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হিচাপে গণ্য কৰে, যাক কৰ্মৰ বন্ধন আঁতৰোৱাৰ আৰু অহিংসা আৰু ক্ষমাশীলতা গঢ়ি তোলাৰ উপায় হিচাপে দেখা যায়। বৌদ্ধ ধৰ্মাৱলম্বীসকলে ধৰ্মীয় দিনবোৰত উপবাস কৰে, য'ত তেওঁলোকে নিজৰ মনক নিবিড় কৰি ৰাখে আৰু আকাংক্ষাৰ প্ৰতি মোহ দূৰ কৰে, আনহাতে বাহা'ই ধৰ্মৰ অনুগামীসকলে নতুন বছৰৰ বাবে আধ্যাত্মিক প্ৰস্তুতি হিচাপে ঊনৈশ দিনৰ উপবাস পালন কৰে। পৰম্পৰাগত উপবাসক নাকচ কৰা শিখ ধৰ্মতো শাৰীৰিক বঞ্চনাৰ পৰিৱৰ্তে মানসিক অনুশাসন আৰু আকাংক্ষাৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰি একে অন্তৰ্নিহিত লক্ষ্যক সমৰ্থন কৰে।
জৈন ধৰ্মত উপবাসক আধ্যাত্মিক জীৱনৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হিচাপে গণ্য কৰা হয়
আটাইতকৈ আকৰ্ষণীয় কথাটো হ'ল যে, সকলো ধৰ্মত যে, কেৱল উপবাসৰ প্ৰথা আছে তেনে নহয়, ইয়াৰ উদ্দেশ্যও সকলোতে একে হয়। সকলো ঠাইতে, উপবাসৰ উদ্দেশ্য হৈছে অতিৰিক্ততা ৰোধ কৰা, অহংকাৰক নম্ৰ কৰা আৰু ব্যক্তিজনক সোঁৱৰাই দিয়া যে, জীৱন কেৱল বস্তুগত সম্পত্তিৰ বাবে নহয়। ক্ষুধা (ভোক) এজন শিক্ষকৰ দৰে হয়। যেতিয়া মানুহে স্বেচ্ছাই ভোক অনুভৱ কৰে, তেওঁলোকে ভালদৰে বুজি পায় যে, লাখ লাখ দুখীয়া মানুহে প্ৰতিদিনে কি অনুভৱ কৰে। এই অভিজ্ঞতাই অন্তৰত প্ৰকৃত সহানুভূতি গঢ়ি তোলে। সেইবাবেই বহু ধৰ্মত উপবাসৰ লগত দাতব্যৰ সম্পৰ্কও জড়িত হৈ আছে। ৰমজানৰ সময়ত মুছলমানসকলক উদাৰভাৱে দান কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰা হয়। খ্ৰীষ্টীয়ান ধৰ্মত দৰিদ্ৰসকলৰ বিশেষ যত্ন লোৱাৰ আহ্বান জনোৱা হয়। ইহুদী পৰম্পৰাত ক্ষমা আৰু ন্যায়ৰ মাজত সম্পৰ্ক আছে। হিন্দু আৰু জৈন ধৰ্মৰ লোকসকলে উপবাস আৰু দান-বৰঙণিৰ সৈতে মিলিত হয়। স্পষ্ট বাৰ্তাটো হ'ল: আধ্যাত্মিক অনুশাসন সম্পূৰ্ণ নহয়, যদিহে ই অন্য লোকৰ বাবে হৃদয় মুকলি নকৰে।
বৌদ্ধ ধৰ্মাৱলম্বীসকলে ধৰ্মীয় দিনবোৰত উপবাস কৰে
এই সাধাৰণ নৈতিক দৃষ্টিভংগীত বিভক্ত বিশ্বৰ মাজত এখন সেতু নিৰ্মানৰ বাবে উপবাসৰ সম্ভাৱনীয়তা লুকাই আছে। যেতিয়া বিভিন্ন ধৰ্মৰ লোকসকলে উপলব্ধি কৰে যে, অন্যসকলেও এক উচ্চ উদ্দেশ্যৰ বাবে ভোক অনুভৱ কৰে, ভয় আৰু সন্দেহ হ্ৰাস হ'বলৈ আৰম্ভ কৰে। ৰমজান মাহত ইফটাৰৰ দৰে ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানবোৰে দেখুৱায় যে, বিশ্বাসৰ বিষয়ে বিতৰ্ক কৰাৰ পৰিৱৰ্তে অভিজ্ঞতা ভাগ-বতৰা কৰিলে মানুহে সহজে সংযোগ স্থাপন কৰিব পাৰে। যেতিয়া লোকসকলে একেলগে বহি তেওঁলোকৰ উপবাস ভংগ কৰে, তেতিয়া তেওঁলোকে আৱিষ্কাৰ কৰে যে তেওঁলোক সকলোৱে একেধৰণৰ বস্তু বিচাৰিছেঃ মনৰ শান্তি, নৈতিক স্পষ্টতা, আৰু তেওঁলোকৰ তুলনাত বৃহত্তৰ কিবা এটাৰ সৈতে সংযুক্ত হোৱা। এই মুহূৰ্তবোৰে মানুহক মানুহ হিচাপে চাবলৈ আৰু ভুল বুজাবুজিৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা ঘৃণাক হ্ৰাস কৰিবলৈ সহায় কৰে।
উপবাস হৈছে ধৰ্মীয় সীমা অতিক্ৰম কৰা অতিৰিক্ত আধুনিক সংস্কৃতিৰো প্ৰত্যাহ্বান। গ্ৰাহক আৰু তাৎক্ষণিক সন্তুষ্টিৰ দ্বাৰা পৰিচালিত সমাজত, "যথেষ্ট" বুলি কোৱাৰ ইচ্ছাকৃত কাৰ্য্যটো এক বিৰোধী সাংস্কৃতিক বিবৃতি হৈ পৰে। বিভিন্ন ধৰ্মৰ লোকসকলে সমবেতভাৱে ইয়াক গ্ৰহণ কৰিলে, ই সংযম, দুৰ্বলসকলৰ প্ৰতি যত্ন আৰু পৃথিৱীৰ প্ৰতি দায়বদ্ধতাৰ এক অংশীদাৰীত্বৰ নৈতিকতাক উৎসাহিত কৰিব পাৰে। এই অৰ্থত, উপবাস কেৱল এক আধ্যাত্মিক কাৰ্য্য নহয় বৰঞ্চ সামাজিক কাৰ্য্যও, যি মানৱ জাতিক সোঁৱৰাই দিয়ে যে, আত্ম-নিয়ন্ত্ৰণে আমাক কষ্ট দিব নোৱাৰে, বৰঞ্চ শক্তি প্ৰদান কৰিব পাৰে।
শিখ ধৰ্মাৱলম্বী লোক
উপবাসৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে, ধৰ্মসমূহে তেওঁলোকৰ মতভেদক উপেক্ষা কৰিব লাগে। ঐক্যৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে, সকলোৱে একে ধৰণৰ হ'ব লাগিব। উপবাসৰ শক্তি একত্ৰিতকাৰীৰ এই সত্যত নিহিত যে, মানুহে নিজৰ বিশ্বাসৰ প্ৰতি বিশ্বস্ত থাকিব পাৰে আৰু একে সময়তে সাধাৰণ মানৱীয় প্ৰমূল্যসমূহক স্বীকৃতি দিব পাৰে। প্ৰত্যেক ধৰ্মই উপবাসক নিজৰ পৱিত্ৰ গ্ৰন্থ আৰু দৰ্শনসমূহৰ জৰিয়তে ব্যাখ্যা কৰে, তথাপিও উপবাসৰ বাস্তৱ জীৱনৰ অভিজ্ঞতা ধৰ্মীয় সীমা পাৰ হৈ একে ধৰণৰ মানৱীয় আকাংক্ষাক স্বীকৃতি দিয়ে।
যিহেতু ধৰ্মীয় উত্তেজনাই ৰাজনীতি আৰু সামাজিক জীৱনক প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰি আছে, সেয়েহে সাধাৰণ স্থিতি বিচাৰি উলিওৱাটো এতিয়া কেৱল এটা আদৰ্শ ধাৰণা হৈ থকা নাই, বৰঞ্চ ই প্ৰয়োজনীয়তা হৈ পৰিছে। উপবাসে এক বিৰল সুযোগ প্ৰদান কৰে আৰু বিভিন্ন ধৰ্মত ইয়াৰ গভীৰ শ্ৰদ্ধা আছে। তথাপিও ই যথেষ্ট উন্মুক্ত কিয়নো ই এক সংযোগৰ কেন্দ্ৰবিন্দু। যেতিয়া ক্ষুধাক অন্যক বঞ্চিত কৰাৰ উপায় হিচাপে নেদেখি, মানৱীয় দুৰ্বলতা আৰু আশাৰ সোঁৱৰণী হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হয়, তেতিয়া ই এটা ভাষা হৈ পৰে যাক সকলোৱে বুজি পায়। সেই সাধাৰণ ভাষাত, বিশ্বাস বিভাজনৰ ৰেখা হৈ নাথাকিব আৰু ই পুনৰবাৰ মানুহৰ মাজত সেতুবন্ধন হৈ পৰে।
(লেখক অসম চৰকাৰৰ অৱসৰপ্ৰাপ্ত আৰক্ষী সঞ্চালক প্ৰধান; অসম লোকসেৱা আয়োগৰ প্ৰাক্তন অধ্যক্ষ আৰু 'আৱাজ-দ্য ভইচ অসম'ৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া)
.webp "ৰমজানৰ আগমনত ব্যস্ত গ্ৰাহক-বিক্রেতা")
