সাম্প্ৰদায়িক সম্প্ৰীতিৰ অনন্য নিদৰ্শনঃ বছিৰহাটৰ ২৬৯ বছৰীয়া দুৰ্গাপূজাত হিন্দু-মুছলমানৰ মহামিলন

Story by  atv | Posted by  Munni Begum • 39 m ago
বছিৰহাটৰ ২৬৯ বছৰীয়া দুৰ্গাপূজা
বছিৰহাটৰ ২৬৯ বছৰীয়া দুৰ্গাপূজা
 
তৰুণ নন্দী / কলকাতা
 
বছিৰহাটৰ কৰবাৰীৰ ২৬৯ বছৰীয়া দুৰ্গাপূজাই আজিও অতীতৰ ঐতিহ্য সগৌৰৱে বহন কৰি আহিছে। এতিয়া হয়তো ঝাৰবন্তিৰ পোহৰ ম্লান পৰিছে, তথাপি এই পূজাক কেন্দ্ৰ কৰি সম্প্ৰীতিৰ চাকিগছি আজিও একেদৰেই জ্বলি আছে। অতীতৰ ৰীতি মানি আজিও বাবুঘাটৰ গংগাজল অনা হয় ঠাকুৰদালানলৈ। ডাকৰ সাজেৰে সজাই তোলা হয় দেৱীক। দশমীৰ দিনা মাৰ মূৰ্তি ইছামতীৰ বুকুত বিসৰ্জন দিয়াৰ পূৰ্বে কান্ধত তুলি লোৱা হয় চতুৰ্দোলা। আনহাতে, সেন্দূৰ খেলৰ সময়ত ধৰ্মীয় বাধা-নিষেধ অতিক্ৰম কৰি অঞ্চলটোৰ হিন্দু-মুছলমানকে ধৰি সকলো সম্প্ৰদায়ৰ লোকে একেলগে আনন্দত মতলীয়া হৈ পৰে। সেয়েহে, বছিৰহাটৰ নলকড়া গাঁৱৰ কৰবাৰীৰ দুৰ্গাপূজা ২৬৯ বছৰীয়া পুৰণি এখন পাৰিবাৰিক পূজা হ'লেও, এই পূজাক কেন্দ্ৰ কৰি জড়িত হৈ আছে ইতিহাস, লোকাচাৰ আৰু সম্প্ৰীতিৰ এক অনন্য অধ্যায়।
 
উত্তৰ ২৪ পৰগনা জিলাৰ বছিৰহাটৰ নলকড়া গাঁৱৰ কৰবাৰী। ভাৰত-বাংলাদেশ সীমান্তৰ একেবাৰে কাষতে অৱস্থিত এই ঐতিহ্যমণ্ডিত ঘৰখনত শৰৎ অহাৰ লগে লগেই যেন সলনি হৈ পৰে সমগ্ৰ পৰিৱেশ। পুৰণি ঠাকুৰদালানটোৱে যেন ঘূৰাই পায় তাৰ হেৰোৱা দিনবোৰৰ সুবাস। চোতালত ব্যস্ততা বাঢ়ে, শিপাৰ টানত আত্মীয়-স্বজন নিজৰ ঘৰলৈ ঘূৰি আহিবলৈ আৰম্ভ কৰে। লগতে যোগ দিয়েহি দূৰ-দূৰণিৰ পৰা অহা বহু মানুহে। আৰু সকলোকে লগত লৈ কেইদিনমানৰ বাবে হ'লেও সময় যেন থমকি ৰয় ২৬৯ বছৰৰ পুৰণি সেই ঐতিহ্যৰ সন্মুখত।
 
 
কেইবাটাও শতিকা পাৰ হৈ গ'ল, সময়ৰ সোঁতত অৱশ্যে বহুত বস্তু সলনিও হ'ল। এদিন যিখন ঘৰৰ পূজাত জমিদাৰ আমোলৰ হাজাৰটা বাতিৰ ঝাৰবন্তি জিলিকি আছিল, আজি তাৰ ঠাই লৈছে আধুনিক পোহৰৰ সাজসজ্জাই। যিখন চোতালত যাত্ৰাপালৰ আড্ডা বহিছিল, সেইবোৰে এতিয়া ইতিহাসৰ পাতত ঠাই লৈছে। পূজাৰ ঐতিহ্য অটুট থাকিলেও হেৰাই গৈছে ব্ৰাহ্মণ আৰু দৰিদ্ৰক ভোজন কৰোৱাৰ পুৰণি আয়োজন। কিন্তু ইমানবোৰ পৰিৱৰ্তনৰ মাজতো কৰবাৰীৰ দুৰ্গাপূজাৰ ঐতিহ্য আৰু মানুহৰ মাজত থকা সম্প্ৰীতিৰ মিলনৰ কোনো পৰিৱৰ্তন হোৱা নাই।
 
পৰিয়ালৰ জ্যেষ্ঠসকলৰ মতে, ৰাখালদাস কৰ আৰু ঠাকুৰদাস কৰৰ হাত ধৰিয়েই এই পূজাৰ সূচনা হৈছিল। প্ৰজন্মৰ পিছত প্ৰজন্ম ধৰি একেদৰেই চলি আহিছে এই পূজা। সীমান্তৱৰ্তী এই অঞ্চলত সিপাৰ (বাংলাদেশৰ)ৰ বহু মানুহো আজিও এই পূজাৰ টানত উপস্থিত হয়হি। তেওঁলোকৰ বাবে কৰবাৰীৰ ঠাকুৰদালান কেৱল এটা পূজামণ্ডপেই নহয়, নিজৰ শিপাৰ সৈতে যোগসূত্ৰ স্থাপনৰ এক অন্যতম স্থান।
 
বছিৰহাটৰ ২৬৯ বছৰীয়া দুৰ্গাপূজা
 
কৰবাৰীৰ দুৰ্গাপূজাৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে এক অনন্য পৰম্পৰা। এসময়ত বাবুঘাটৰ গংগাৰ পৰা মাটিৰ কলহত কৰি নাৱেৰে পানী অনা হৈছিল। সেই পানী ইছামতী নদীৰ পথ অতিক্ৰম কৰি কৰবাৰীত গৈ উপস্থিত হৈছিলগৈ। ঘৰৰ পূজাকে ধৰি গোটেই বছৰটোৰ বিভিন্ন আচাৰ-অনুষ্ঠানত সেই গংগাজল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সময় সলনি হৈছে, সেয়ে এতিয়া নাৱৰ সলনি গাড়ীত কৰি বছৰত এবাৰ বাবুঘাটৰ পৰা গংগাজল লৈ অহা হয়। সেই পানী গোটেই বছৰ ধৰি পূজাৰ কামত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
 
ঐতিহ্যৰ সোঁতটো কিন্তু একেই ৰৈ গ'ল। কৰবাৰীৰ ইতিহাসৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে আন এক লোকবিশ্বাস। পৰিয়ালৰ সদস্যসকলৰ পৰা জানিব পৰা মতে, এসময়ত সপোনৰ বাৰ্তা লাভ কৰাৰ পিছত ঘৰৰ পুখুৰীৰ পৰা উদ্ধাৰ হৈছিল এটি শিলা। পৰৱৰ্তী সময়ত সেয়াই নাৰায়ণ শিলা হিচাপে প্ৰতিষ্ঠিত হয়। তেতিয়াৰ পৰাই নাৰায়ণ শিলাৰ নিত্যপূজা চলি আহিছে।
 
বছিৰহাটৰ ২৬৯ বছৰীয়া দুৰ্গাপূজা
 
কৰবাৰীৰ দুৰ্গাপ্ৰতিমাতো আজিও পুৰণি দিনৰ ঐতিহ্যৰ চাপ স্পষ্ট। ডাকৰ সাজত ৰূপোৱালী গহনাৰে সজাই তোলা হয় দেৱীক। বংশপৰম্পৰা অনুসৰি কুমাৰটুলিৰ শিল্পীসকলেই এই পৰিয়ালৰ প্ৰতিমা নিৰ্মাণ কৰি আহিছে। পূজাৰ সময়ত দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে প্ৰসাদৰ আয়োজন কৰা হয়। জাতি-ধৰ্মৰ বিভাজন ইয়াত নচলে। যিজন মানুহে ঠাকুৰ চাবলৈ আহিছে, তেওঁ এজন অতিথি, এজন মানুহ- এই ভাবনাই যেন ঠাই লয় কৰবাৰীত। সেন্দূৰ খেলৰ দিনা যেন সেই ছবিখন অধিক স্পষ্ট হৈ পৰে। হিন্দু-মুছলমানকে ধৰি অঞ্চলটোৰ বিভিন্ন সম্প্ৰদায়ৰ মানুহে তাত অংশগ্ৰহণ কৰে। হাঁহি, আনন্দ আৰু উৎসৱৰ ৰঙত মিলিমিচি একাকাৰ হৈ পৰে পৰিচয়ৰ সকলো বিভাজন।
 
একেইখন চোতালত থিয় হৈ উৎসৱৰ আনন্দত ভাগ লোৱা সেই দৃশ্যই যেন সকলোলৈকে এক চিৰন্তন বাৰ্তা কঢ়িয়াই আনে- "উৎসৱৰ ভাষা বেলেগ নহয় আৰু আনন্দৰো কোনো ধৰ্ম নাথাকে।" বছৰৰ আন সময়ত প্ৰত্যেকৰে জীৱন ভিন ভিন পথেৰে আগবাঢ়িলেও, পূজাৰ এইকেইটা দিনত তেওঁলোকৰ বহুতেই আহি একেই উৎসৱৰ সোঁতত বিলীন হৈ পৰে। আনহাতে, বিসৰ্জনৰ ৰীতিটোতো পুৰণি ঐতিহ্যৰ চাপ বিদ্যমান। ঠাকুৰদালানৰ পৰা চতুৰ্দোলাত প্ৰতিমা লৈ যোৱা হয়। বাৰবিহাৰ (বাহক)ৰ কান্ধত উঠি সেই চতুৰ্দোলা আগুৱাই যায় ইছামতী নদীৰ দিশে। তাৰ পিছত ইছামতীৰ বুকুত দেৱীৰ বিসৰ্জনৰ লগে লগেই যেন সামৰণি পৰে কেইবাদিনো ধৰি চলা এই আনন্দ উৎসৱৰ।