ধৰ্মীয় আৱেগ নে বাস্তৱ ক্ষেত্ৰত উন্নয়নঃ মুছলমান সমাজৰ সন্মুখত প্ৰকৃত প্ৰত্যাহ্বান কি?

Story by  atv | Posted by  Munni Begum • 2 h ago
প্ৰতিনিধিত্বমূলক ছবি
প্ৰতিনিধিত্বমূলক ছবি
 
  মালিক আছগৰ হাচমী
 
যিকোনো সমাজতেই ধৰ্মই আস্থা, নৈতিকতা আৰু মানৱীয়তাৰ পথ প্ৰদৰ্শন কৰে। ধৰ্মগুৰুসকলৰ পৰা আশা কৰা হয় যে তেওঁলোকে সমাজক সঠিক দিশ দেখুৱাব, ভাতৃত্ববোধ গঢ়ি তুলিব আৰু দুৰ্যোগৰ সময়ত মানুহক পথ প্ৰদৰ্শন কৰিব। কিন্তু যেতিয়া কোনো ধৰ্মগুৰুৱে নিজৰ দায়িত্ব পাহৰি বিতৰ্কিত মন্তব্য দিবলৈ লয়, ধৰ্মৰ নামত মানুহক বিভাজিত কৰে আৰু নিজৰ পৰিচয়ক ৰাজনৈতিক স্বাৰ্থত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, তেতিয়া স্বাভাৱিকতেই প্ৰশ্ন উত্থাপন হয়।
 
ভাৰতত মুছলমান সমাজৰ সন্মুখত শিক্ষা, সংস্থাপন, ব্যৱসায়, সামাজিক নিৰাপত্তা আৰু এক উন্নত ভৱিষ্যতৰ দৰে বহুতো গুৰুতৰ প্ৰত্যাহ্বান আছে। এনে পৰিস্থিতিত সমাজে সেইসকল লোকৰ পৰা সাৱধান হোৱাৰ প্ৰয়োজন, যিসকলে এই মৌলিক প্ৰশ্নবোৰৰ বিষয়ে আলোচনা কৰাৰ পৰিৱৰ্তে সমাজখনক অদৰকাৰী বিতৰ্কত আৱদ্ধ কৰি ৰাখে। দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে, ধৰ্মীয় পৰিচয় ব্যৱহাৰ কৰি বাতৰিৰ শিৰোনাম দখল কৰিব বিচৰা একাংশ স্বয়ম্ভূ ধৰ্মগুৰুৰ মন্তব্যই প্ৰায়ে এই সমস্যাক পোহৰলৈ আনে।
 
 
অৱশ্যে, এইখিনিতে এটা কথা স্পষ্ট কৰা প্ৰয়োজন যে সকলো মৌলৱী বা মৌলানা একে নহয়। বৃহৎ সংখ্যক ইছলামীয় পণ্ডিত আৰু ধৰ্মীয় শিক্ষাগুৰুৱে নিঃস্বাৰ্থভাৱে সমাজৰ সেৱা কৰে, শিক্ষাক প্ৰসাৰিত কৰে আৰু দৰিদ্ৰজনক সহায় কৰে। প্ৰশ্ন কেৱল সেইসকলক লৈহে উত্থাপন হৈছে, যিসকলে ধৰ্মীয় দায়িত্বক ব্যক্তিগত উচ্চাকাংক্ষা, ৰাজনৈতিক স্বাৰ্থ বা চাঞ্চল্য সৃষ্টিৰ মাধ্যম কৰি লয়।
 
শেহতীয়াকৈ অভিনেত্ৰী ছাৰা আলী খানৰ মন্দিৰ দৰ্শনক লৈ এগৰাকী মৌলানাই কৰা মন্তব্যই চৰ্চা লাভ কৰিছে। খবৰ অনুসৰি, তেওঁ অভিনেত্ৰীগৰাকীৰ ধৰ্মীয় আচাৰ-ব্যৱহাৰক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছিল আৰু ইছলামত তেওঁৰ স্থানক লৈ মন্তব্য কৰিছিল। এই প্ৰসংগটোৱে ধৰ্মীয় পৰিচয়, ব্যক্তিগত আস্থা আৰু আন এজন ব্যক্তিৰ ওপৰত ৰায়দান কৰাৰ অধিকাৰক লৈ এক গভীৰ বিতৰ্কৰ সূত্ৰপাত কৰিছে।
 
সৰ্বপ্ৰথমে এইটো বুজা অতি প্ৰয়োজনীয় যে কেৱল নাম, পৰিয়াল বা কোনো ৰাজহুৱা কাৰ্যকলাপৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কোনো ব্যক্তিৰ ধৰ্মীয় পৰিচয় নিৰ্ধাৰণ কৰিব নোৱাৰি। কোনো মন্দিৰ, গুৰুদ্বাৰা বা আন কোনো ধৰ্মীয় স্থানলৈ যোৱাটোৱেই কোনো ব্যক্তিৰ সমগ্ৰ আস্থাৰ প্ৰমাণ হ'ব নোৱাৰে। মানুহৰ ধৰ্মীয় অনুভৱ, পাৰিবাৰিক পটভূমি আৰু ব্যক্তিগত বিশ্বাস ভিন্ন হ'ব পাৰে।
 
ছাৰা আলী খানৰ পাৰিবাৰিক পটভূমিও ৰাজহুৱা চৰ্চাৰ বিষয় হৈ আহিছে। তেওঁৰ মাতৃ অমৃতা সিং শিখ পৰিয়ালৰ। কিন্তু এগৰাকী অভিনেত্ৰীৰ ব্যক্তিগত আস্থাৰ ওপৰত ৰায় দিয়াৰ পৰিৱৰ্তে এইটো প্ৰশ্নহে সোধা উচিত যে কোনো ধৰ্মীয় মঞ্চৰ পৰা এনেধৰণৰ মন্তব্য কৰাটো প্ৰয়োজনীয় আছিল নে? ইয়াৰ পৰা সমাজে কোনো ইতিবাচক বাৰ্তা পালে নেকি? ইয়াৰ দ্বাৰা শিক্ষা, সংস্থাপন বা সামাজিক সংস্কাৰৰ কোনো বিষয় আগবঢ়াই নিয়াৰ ক্ষেত্ৰত সহায় হ'লনে?
 
ধৰ্মৰ নামত কোনো ব্যক্তিক ইছলামৰ পৰা বাহিৰ কৰা বুলি ঘোষণা কৰাৰ দৰে মন্তব্য অতি গুৰুতৰ। এনে কথাত খৰখেদা কৰাৰ পৰিৱৰ্তে দায়িত্ববোধ, পাণ্ডিত্য আৰু প্ৰসংগৰ বুজাপৰা থকাটো প্ৰয়োজনীয়। ধৰ্মীয় প্ৰশ্নৰ ওপৰত আলোচনা হ'ব পাৰে, মতভেদো থাকিব পাৰে, কিন্তু ৰাজহুৱা বাকবিতণ্ডাক কেতিয়াও ব্যক্তিগত মৰ্যাদা আৰু সামাজিক সম্প্ৰীতিৰ ঊৰ্ধ্বত স্থান দিয়া উচিত নহয়।
 
ইছলামীয় পৰম্পৰাত ধৰ্মীয় নিৰ্দেশনাৰ এক সুকীয়া স্থান আছে। কিন্তু ফতোৱাৰ নামত দিয়া প্ৰতিটো মন্তব্যকে চূড়ান্ত সত্য বুলি মানি লোৱাটো অনুচিত। যিকোনো ধৰ্মীয় প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিবলৈ জ্ঞান, প্ৰসংগ আৰু দায়িত্ববোধৰ প্ৰয়োজন। চাঞ্চল্য সৃষ্টিকাৰী মন্তব্য আৰু গভীৰ ধৰ্মীয় মাৰ্গদৰ্শনৰ মাজৰ পাৰ্থক্য বুজাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।
 
যেতিয়া কোনো স্বয়ম্ভূ ধৰ্মগুৰুৱে কোনো চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী, ছাত্ৰ, সাংবাদিক বা সাধাৰণ নাগৰিকৰ বিষয়ে পৰ্যাপ্ত তথ্য অবিহনে ৰায় দিয়ে, তেতিয়া ই সমাজত বিভ্ৰান্তিৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। ধৰ্মীয় বিষয়বোৰক ব্যক্তিগত মৰ্যাদাৰ প্ৰশ্ন কৰি তুলিলে মূল সমস্যাবোৰ পিছপৰি ৰয়। সমাজত অপ্ৰয়োজনীয় উত্তেজনা বৃদ্ধি পায় আৰু ৰাজহুৱা বিতৰ্কৰ মানো নিম্নগামী হয়।
 
মুছলমান সমাজে এনে ধৰণৰ মন্তব্যসমূহ সমালোচনাত্মক দৃষ্টিৰে বিশ্লেষণ কৰা উচিত। কোনো ব্যক্তিৰ হাতত ধৰ্মীয় উপাধি বা এখন বিশাল মঞ্চ থকাটোৱেই এই কথাৰ নিশ্চয়তা নিদিয়ে যে তেওঁৰ প্ৰতিটো কথাই শুদ্ধ। তেওঁৰ যুক্তি, জ্ঞান আৰু আচাৰ-আচৰণকো বিচাৰৰ তুলাচনীত জুখি চাব লাগে।
 
একেদৰে কোনো ধৰ্মগুৰুৰ ওপৰত ৰাজনৈতিক দলৰ সৈতে গোপন বুজাবুজি বা ব্যক্তিগত লাভালাভৰ অভিযোগ উত্থাপন হোৱাটোও এক গুৰুতৰ বিষয়। এনে অভিযোগক প্ৰমাণ অবিহনে সত্য হিচাপে দাঙি ধৰা উচিত নহয়। কিন্তু যদি কোনো ৰাজহুৱা ব্যক্তিৰ মন্তব্যই ধাৰাবাহিকভাৱে কোনো বিশেষ ৰাজনৈতিক স্বাৰ্থক লাভান্বিত কৰা দেখা যায়, তেন্তে তেওঁৰ নিৰপেক্ষতা আৰু উদ্দেশ্যৰ ওপৰত প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰাটো জনসাধাৰণৰ অধিকাৰ।
 
ভাৰতৰ মুছলমানসকলৰ মৌলিক প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ দেশৰ আন নাগৰিকসকলতকৈ পৃথক নহয়। প্ৰতিটো পৰিয়ালেই বিচাৰে যে তেওঁলোকৰ সন্তানে ভাল শিক্ষা পাওক, যুৱপ্ৰজন্মই সংস্থাপন পাওক, ব্যৱসায়ৰ সুযোগ বৃদ্ধি হওক আৰু পৰিয়ালটোৱে সন্মানেৰে জীৱন নিৰ্বাহ কৰিব পাৰক। মুদ্ৰাস্ফীতি, নিবনুৱা সমস্যা, শিক্ষাৰ ব্যয় আৰু সামাজিক নিৰাপত্তাহীনতাৰ দৰে সমস্যাই লাখ লাখ পৰিয়ালক প্ৰভাৱিত কৰে।
 
এনে সময়ত এই বিষয়বোৰক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াটো সমাজৰ নেতৃত্বৰ দায়িত্ব। ধৰ্মীয় মঞ্চসমূহত শিক্ষা, দক্ষতা বিকাশ, বৃত্তি, সংস্থাপন, উদ্যোগশীলতা আৰু সামাজিক সংস্কাৰৰ বিষয়ে আলোচনা হ'ব লাগে। যুৱপ্ৰজন্মক বৈজ্ঞানিক চিন্তাধাৰা, সংবিধানৰ বুজাপৰা আৰু গণতান্ত্ৰিক অংশগ্ৰহণৰ বাবে উৎসাহিত কৰিব লাগে।
 
ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে যদি সমাজৰ শক্তি কেৱল কোনে কোন ধৰ্মীয় স্থানলৈ গ'ল, কোনে কি পিন্ধিলে বা কাক কি নামেৰে মাতিব- এনেবোৰ তৰ্কতেই ব্যয় হয়, তেন্তে ক্ষতি সমাজৰেই হ'ব। বিতৰ্কই হয়তো একাংশ লোকক জনপ্ৰিয়তা দিব পাৰে, কিন্তু সেই বিতৰ্কই কোনো নিবনুৱা যুৱকক চাকৰি নিদিয়ে বা কোনো দৰিদ্ৰ পৰিয়ালৰ সন্তানৰ পঢ়াৰ খৰচ বহন নকৰে।
 
ৰাজনৈতিক দলসমূহৰ ভূমিকাৰ ওপৰতো চকু ৰখাটো গুৰুত্বপূৰ্ণ। দেশৰ ৰাজনীতিত সমৰ্থন আদায় কৰিবলৈ বহুবাৰ ধৰ্মীয় পৰিচয় আৰু সাম্প্ৰদায়িক আৱেগৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এনে পৰিৱেশত মুছলমান সমাজে কোনো নেতা বা ধৰ্মীয় বক্তাৰ দাবীক চকু মুদি গ্ৰহণ কৰা উচিত নহয়। তেওঁলোকৰ মন্তব্য আৰু কাৰ্যই সমাজৰ প্ৰকৃত সমস্যাৰ সমাধান কৰেনে কেৱল আৱেগহে জগাই তোলে, সেয়া চালি-জাৰি চোৱা প্ৰয়োজন।
 
প্ৰতিনিধিত্বমূলক ছবি
 
ৰাজহুৱা বিতৰ্কত জৱাহৰলাল নেহৰু আৰু মহাত্মা গান্ধীৰ দৰে নেতাসকলৰ নামো প্ৰায়ে ৰাজনৈতিক অভিযোগ-প্ৰতিযোগিতাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কোনো নেতাৰ নীতিৰ সমালোচনা কৰাটো গণতান্ত্ৰিক অধিকাৰ। কিন্তু ইতিহাসক কেৱল ধৰ্মীয় পৰিচয় বা ৰাজনৈতিক ঘৃণাৰ দৃষ্টিভংগীৰে চালে সমাজ দুৰ্বলহে হয়।
 
মুছলমান যুৱপ্ৰজন্মই গান্ধী, নেহৰু আৰু অন্যান্য ঐতিহাসিক ব্যক্তিসকলৰ বিষয়ে স্বাধীন চিন্তাধাৰাৰে অধ্যয়ন কৰিব লাগে। তেওঁলোকৰ আদৰ্শ, সফলতা আৰু ভুলৰ ওপৰত প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিব পাৰি। কোনো ব্যক্তিক আদৰ্শ হিচাপে মানি লোৱা বা তেওঁক সমালোচনা কৰাটো নিজা বিবেকৰ বিষয়। ইয়াক ধৰ্মীয় পৰীক্ষালৈ পৰিৱৰ্তন কৰাটো অনুচিত।
 
ঠিক একেদৰে, মুছলমানসকলে গান্ধী বা নেহৰুৰ দৰে হ'ব নালাগে বুলি কোনো মুছলমান নেতাই কোৱা কথাষাৰো বিতৰ্কৰ বিষয় হ'ব পাৰে। এনে মন্তব্যৰ মূল্যায়ন তাৰ যুক্তি আৰু প্ৰসংগৰ ভিত্তিত হ'ব লাগে। সমাজে কোনো নেতাৰ প্ৰতিটো কথা অন্ধভাৱে গ্ৰহণ কৰিব নালাগে, কেৱল তেওঁৰ পৰিচয়ৰ ভিত্তিত তেওঁক নাকচ কৰা উচিত নহয়।
 
যুৱপ্ৰজন্মৰ সন্মুখত আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বানটো হ'ল শ্ল’গান আৰু আৱেগিক ভাষণৰ ঊৰ্ধ্বলৈ গৈ তথ্যসমূহ অনুধাৱন কৰা। তেওঁলোকে ইতিহাস পঢ়িব লাগে, সংবিধান জানিব লাগে আৰু নিজৰ অধিকাৰৰ লগতে দায়িত্ববোধৰ বিষয়েও বুজিব লাগে।
 
সমাজত বিয়পি পৰা ভুল তথ্য, ধৰ্মীয় উন্মাদনা আৰু ৰাজনৈতিক মেৰুকৰণৰ মোকাবিলা কেৱল ক্ষোভ প্ৰকাশেৰে কৰিব নোৱাৰি। ইয়াৰ বাবে শিক্ষা, সংগঠন, তথ্যসমৃদ্ধ সংবাদ আৰু দায়িত্বশীল সামাজিক অংশগ্ৰহণৰ প্ৰয়োজন। মুছলমান যুৱপ্ৰজন্মই সিদ্ধান্ত ল'ব লাগিব যে তেওঁলোকে নিজৰ সময় কেনেধৰণৰ বিতৰ্কত ব্যয় কৰিব বিচাৰে আৰু নিজৰ সম্প্ৰদায়ৰ ভৱিষ্যতৰ বাবে কোনবোৰ কাম জৰুৰী বুলি ভাবে।
 
যুৱপ্ৰজন্মৰ ধৰ্মীয় বক্তাসকলৰ বক্তব্যক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰাৰ পূৰ্ণ অধিকাৰ আছে। তেওঁলোকে জনা উচিত যে কোনো বিতৰ্কিত মন্তব্যৰ ভিত্তি কি, ইয়াৰ পৰা কাৰ লাভ হৈছে আৰু ই ইছলামৰ নৈতিক শিক্ষা, ন্যায় আৰু মানৱীয় প্ৰমূল্যবোধৰ সৈতে সংগতিপূৰ্ণ হয় নে নহয়। সমালোচনাৰ ভিত্তিও তথ্যভিত্তিক হ'ব লাগে, কেৱল ক্ৰোধ বা ব্যক্তিগত শত্ৰুতা নহয়।
 
মছজিদ, মাদ্ৰাছা, শিক্ষানুষ্ঠান আৰু সামাজিক সংগঠনসমূহেও এই দিশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিব লাগে। ধৰ্মীয় শিক্ষাৰ সমান্তৰালভাৱে আধুনিক শিক্ষা, সংস্থাপন, নাৰী শিক্ষা, স্বাস্থ্য আৰু সামাজিক দায়িত্ববোধৰ ওপৰত গুৰুত্ব প্ৰদান কৰিব লাগে। সমাজক এনে এক নেতৃত্বৰ প্ৰয়োজন যিয়ে যুৱপ্ৰজন্মক বিভাজিত কৰাৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁলোকক আগুৱাই যোৱাৰ পথ দেখুৱায়।
 
যিকোনো সমাজৰ পৰিচয় ডাঙৰ ডাঙৰ দাবী কৰা লোকসকলৰ দ্বাৰা নহয়, বৰং সমাজৰ আচাৰ-আচৰণৰ দ্বাৰাহে গঢ় লৈ উঠে। ধৰ্মগুৰুসকলৰ সন্মান তেতিয়াহে অটুট থাকে, যেতিয়া তেওঁলোকে জ্ঞান, সংযম আৰু নিৰপেক্ষতাৰ পৰিচয় দিয়ে। যদি কোনো ব্যক্তিয়ে ধৰ্মৰ নামত বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰে, তেন্তে তেওঁক সমালোচনা কৰাটো ধৰ্মৰ বিৰোধিতা নহয়, ই সামাজিক দায়িত্বৰ এক অংশহে হ'ব পাৰে।
 
মুছলমান সমাজে এনে লোকসকলৰ পৰা সাৱধান হোৱা উচিত যিয়ে নিজৰ স্বাৰ্থৰ বাবে ধৰ্মীয় আৱেগক ব্যৱহাৰ কৰে। পিছে, এই সাৱধানতাৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে সকলো মৌলৱী আৰু মৌলানাকে সন্দেহৰ দৃষ্টিৰে চাব লাগে। প্ৰয়োজন কেৱল ইয়াৰেই যে সমাজে প্ৰকৃত ধৰ্মীয় পথ প্ৰদৰ্শক আৰু চাঞ্চল্য সৃষ্টিকাৰীসকলৰ মাজৰ পাৰ্থক্য চিনি পাওক।
 
আজিৰ দিনত আটাইতকৈ জৰুৰী প্ৰশ্নটো এইটো নহয় যে কোনে কাক কি নামেৰে মাতিছে। প্ৰকৃত প্ৰশ্নটো হ'ল- মুছলমান যুৱপ্ৰজন্মই কেনেকৈ উন্নত শিক্ষা লাভ কৰিব, সংস্থাপনৰ সুযোগ কেনেকৈ বৃদ্ধি পাব আৰু সমাজে সংবিধান, গণতন্ত্ৰ তথা মানৱীয়তাৰ প্ৰমূল্যবোধৰ সৈতে নিজৰ স্থিতিক কেনেকৈ শক্তিশালী কৰিব।
 
যদি মুছলমান সমাজে এই অগ্ৰাধিকাৰসমূহক কেন্দ্ৰবিন্দুত ৰাখে, তেন্তে অদৰকাৰী বিতৰ্কই সমাজৰ ভৱিষ্যতৰ দিশ নিৰ্ধাৰণ কৰিব নোৱাৰিব। ধৰ্মক ৰাজনীতি আৰু ব্যক্তিগত উচ্চাকাংক্ষাৰ সঁজুলি সজাই তোলাসকলৰ পৰা আঁতৰি থকাটো আৰু শিক্ষা, সচেতনতা তথা সামাজিক সংস্কাৰৰ কাষ চপাটোৱেই হৈছে প্ৰগতিৰ একমাত্ৰ আৰু শ্ৰেষ্ঠ পথ।
 
(লেখক মালিক আছগৰ হাচমী, 'আৱাজ - দ্য ভইচ হিন্দী'ৰ সম্পাদক)


শেহতীয়া খবৰ