VIDEO
গজালাৰ কাহিনীৰ আৰম্ভণি সেই বয়সৰ পৰাই হয়, যি সময়ত বেছিভাগ শিশুৱে নিজৰ পৃথিৱীখন খেল-ধেমালি আৰু পঢ়া-শুনাত আৱদ্ধ কৰি ৰাখে। তেওঁ তৃতীয় শ্ৰেণীত পঢ়ি থকাৰ সময়তে কাগজত বিভিন্ন ধৰণৰ আকৃতি অঁকা অভ্যাস গঢ়ি তুলিছিল। লাহে লাহে এই অভ্যাসে ছবি অঁকাৰ ৰূপ ল'লে। তেওঁ মানুহৰ প্ৰতিকৃতি আঁকিছিল আৰু নিজৰ চাৰিওফালে যি দেখিছিল, তাকেই কাগজত তুলি ধৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। মাক-দেউতাকে তেওঁৰ এই কামৰ প্ৰশংসা কৰিছিল। পৰিয়ালৰ পৰা পোৱা এই প্ৰাথমিক উৎসাহে তেওঁৰ মনত কলাৰ প্ৰতি থকা অনুৰাগক অধিক সুদৃঢ় কৰিছিল। সেই সময়ত হয়তো তেওঁ নিজেও ভবা নাছিল যে শৈশৱত আৰম্ভ হোৱা এই চখেই এদিন তেওঁৰ পৰিচয় আৰু পেচাৰ মূল আধাৰ হৈ পৰিব।
বিদ্যালয়ত তেওঁৰ কলা-শিক্ষক ৰাজকুমাৰ সিঙে তেওঁৰ প্ৰতিভা চিনি পাইছিল আৰু ইয়াক গঢ় দিয়াত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। গজালাই আজিও তেওঁক স্মৰণ কৰে। ৰাজকুমাৰ সিং বৰ্তমান এই পৃথিৱীত নাই, কৰ্কট ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ তেওঁৰ মৃত্যু ঘটে। কিন্তু গজালাৰ জীৱনত তেওঁৰ উৎসাহ আৰু পথ প্ৰদৰ্শনৰ সাঁচ আজিও সজীৱ হৈ আছে। তেওঁ কেৱল গজালাৰ ছবিসমূহৰ প্ৰশংসাই কৰা নাছিল, তেওঁৰ শিল্পকলাক বুজি পাইছিল আৰু তেওঁক আগবাঢ়ি যোৱাৰ দিশ নিৰ্দেশনাও দিছিল। গজালাৰ মতে, শিক্ষাগুৰুগৰাকীয়ে তেওঁক কেতিয়াও অকলশৰীয়া কৰা নাছিল। তেৱেঁই গজালাক এই কথা ভাবিবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল যে যেতিয়া বৃহৎ সংখ্যক ছাত্ৰ-ছাত্ৰী ডাক্তৰ বা ইঞ্জিনীয়াৰ হোৱাৰ দৌৰত আগবাঢ়ে, তেতিয়া প্ৰতিভাশালী যুৱ-প্ৰজন্মই শিল্পকলাৰ ক্ষেত্ৰখনলৈও অহা উচিত। এই উৎসাহ গজালাৰ জীৱনৰ বাবে নিৰ্ণায়ক প্ৰমাণিত হৈছিল।
গজালা পঢ়া-শুনাতো মেধাৱী আছিল। বিজ্ঞান বিষয়ত তেওঁৰ যথেষ্ট দখল আছিল আৰু পৰিয়ালে বিচাৰিছিল যে তেওঁ ডাক্তৰ হওক। তেওঁৰ সন্মুখত এনে এটা পথ আছিল যাক সমাজত এটা সুৰক্ষিত আৰু সন্মানীয় কেৰিয়াৰ বুলি গণ্য কৰা হয়। ইয়াৰ বিপৰীতে, শিল্পকলাক লৈ পৰিয়াল আৰু আত্মীয়-স্বজনৰ মাজত বহুতো প্ৰশ্ন আছিল। ছবি আঁকি কেৰিয়াৰ গঢ়িব পাৰিনে? ইয়াৰ পৰা নিয়মীয়া উপাৰ্জন হ'ব পাৰেনে? শিল্পকলাক পেছা হিচাপে নিৰ্বাচন কৰাটো এক ব্যৱহাৰিক সিদ্ধান্ত হ'বনে? এনে প্ৰশ্ন কেৱল গজালাৰ পৰিয়ালতে আৱদ্ধ নাছিল। তেওঁৰ চাৰিওফালেও শিল্পকলাক প্ৰায়ে এক চখ হিচাপে হে গণ্য কৰা হৈছিল। তেওঁ প্ৰমাণ কৰিবলগীয়া আছিল যে চিত্ৰকলা কেৱল আজৰি সময়ত কৰা কাম নহয়, ই কঠোৰ পৰিশ্ৰম, শিক্ষা আৰু পেছাদাৰী দায়বদ্ধতাৰে আঁকোৱালি ল'ব পৰা এটা ক্ষেত্ৰ।
তেওঁৰ পৰিয়ালত শিল্পকলাক সিমান গুৰুত্ব দিয়া হোৱা নাছিল, যিমান গজালাই পাব লাগে বুলি ভাবিছিল। অৱশ্যে, তেওঁৰ মাতৃ আৰু ভায়েকে তেওঁক পূৰ্ণ সমৰ্থন জনাইছিল। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পিছত উচ্চ শিক্ষাৰ বাবে দিল্লীলৈ যোৱাৰ ক্ষেত্ৰত পৰিয়ালৰ সন্মুখত কিছুমান ব্যৱহাৰিক চিন্তাও আছিল। এখন গাঁৱৰ পৰা ওলাই গৈ আন এখন চহৰত পঢ়িবলৈ যোৱা, নিতৌ যাতায়াত কৰা আৰু অকলে নিজৰ ভৱিষ্যতৰ দায়িত্ব লোৱাটো সহজ নাছিল। গজালাই জামিয়া মিলিয়া ইছলামিয়াত নামভৰ্তিৰ বাবে অহোপুৰুষাৰ্থ কৰিছিল। তেওঁ কান্দি কান্দি হ'লেও পৰিয়ালক বুজাইছিল যে তেওঁ কলাৰ শিক্ষাহে গ্ৰহণ কৰিব বিচাৰে। তেওঁ বেনাৰস হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়তো আবেদন কৰিছিল, কিন্তু তাত তেওঁৰ নিৰ্বাচন নহ'ল। জামিয়াত নামভৰ্তিৰ সুবিধা পোৱাৰ পিছত তেওঁৰ ভায়েকে পৰিয়ালক বুজালে যে গজালাক এটা সুযোগ দিয়া উচিত। অৱশেষত পৰিয়াল সন্মত হ'ল আৰু গজালাই নিজৰ সপোনৰ দিশত আগবাঢ়ি যোৱাৰ সুযোগ পালে।
গজালা পাৰবীন
গজালাৰ বাবে এয়া কেৱল কলেজত নামভৰ্তি কৰাৰ বিষয় নাছিল। এয়া তেওঁৰ জীৱনত স্বাধীনতাৰ দিশত প্ৰথমটো ডাঙৰ পদক্ষেপ আছিল। দ্বাদশ শ্ৰেণীলৈকে তেওঁ গাঁৱৰ চৰকাৰী বিদ্যালয়ত পঢ়িছিল। তাৰ পৰিৱেশ আৰু দিল্লীৰ শিক্ষানুষ্ঠানৰ পৰিৱেশ তেওঁৰ বাবে সম্পূৰ্ণ বেলেগ আছিল। গাঁৱৰ পৰা মহানগৰীলৈ যোৱাৰ এই পৰিৱৰ্তনে তেওঁৰ সন্মুখলৈ নতুন প্ৰত্যাহ্বান কঢ়িয়াই আনিছিল। তেওঁ নতুন মানুহৰ মাজত নিজৰ স্থান বনাব লাগিছিল, এক সুকীয়া সামাজিক আৰু শৈক্ষিক পৰিৱেশ বুজিব লাগিছিল আৰু নিজৰ মনত আত্মবিশ্বাস গঢ়ি তুলিব লাগিছিল। তেওঁ কয় যে এই ব্যৱধান অতিক্ৰম কৰিবলৈ তেওঁৰ বহু বছৰ সময় লাগিছিল। স্নাতকৰ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ হোৱালৈকে তেওঁ নিজকে চম্ভালি লৈছিল আৰু সহপাঠীসকলৰ সৈতে মিলি যোৱাৰ লগতে তেওঁলোকৰ সৈতে সমানে খোজ মিলাই চলিব পৰা আত্মবিশ্বাস অৰ্জন কৰিছিল।
জামিয়াত নামভৰ্তিৰ পিছত তেওঁ হোষ্টেলত থকাৰ সুবিধা পালে। ঘৰৰ পৰা দূৰত থকা, নিজৰ সিদ্ধান্ত নিজে লোৱা আৰু নিজৰ দৈনন্দিন জীৱন চম্ভালাটো তেওঁৰ স্বাধীন ব্যক্তিত্ব গঢ়াৰ এক অংশ হৈ পৰিছিল। যিগৰাকী ছোৱালীয়ে নিজৰ গাঁৱৰ পৰা ওলাবলৈ পৰিয়ালক সৈমান কৰিবলগীয়া হৈছিল, সেইগৰাকী ছোৱালীয়েই লাহে লাহে নিজৰ কলাৰ বলত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মঞ্চত উপনীত হ'বলৈ ধৰিলে। জামিয়াত স্নাতক পঢ়ি থকা অৱস্থাত তেওঁ ২০১৩ চনত সোণৰ পদক অৰ্জন কৰে। ইয়াৰ পিছত ২০১৫ চনত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰীতো তেওঁ সোণৰ পদক লাভ কৰে। এই সাফল্যসমূহ তেওঁৰ বাবে কেৱল শৈক্ষিক সন্মান নাছিল, বৰং সেইসকল লোকৰ প্ৰশ্নৰ উত্তৰো আছিল, যিসকলে শিল্পকলাক ভৱিষ্যতৰ দৃষ্টিকোণৰ পৰা এক অনিশ্চিত ক্ষেত্ৰ বুলি গণ্য কৰিছিল।
গজালাৰ মতে, তেওঁৰ জীৱনত পৰিয়ালৰ অনুপ্ৰেৰণাৰ গুৰুত্ব অসীম। দেউতাকে তেওঁ অঁকা ছবিবোৰ সযতনে সাঁচি ৰাখিছিল। দেউতাকে গজালাৰ ড্ৰয়িং ফাইলটো নিজৰ গাৰুৰ কাষত ৰাখিছিল আৰু ঘৰলৈ অহা বন্ধু-বান্ধৱ তথা চিনাকি মানুহক গৌৰৱেৰে দেখুৱাইছিল যে সেইবোৰ তেওঁৰ ছোৱালীয়ে অঁকা ছবি। গজালাৰ মনত আছে, তেওঁ চতুৰ্থ বা পঞ্চম শ্ৰেণীত পঢ়ি থাকোঁতে এদিন দেউতাকে তেওঁক এখন কিতাপত ছপা হৈ থকা বাছ এখনৰ ছবি আঁকিবলৈ দিছিল। তেওঁ নিজৰ ভায়েককো একেখন ছবি আঁকিবলৈ কাষতে বহুৱাই লৈছিল আৰু দুয়োৰে মাজত এক প্ৰকাৰৰ প্ৰতিযোগিতা হৈছিল। গজালাই নিজৰ ছবিখন সোনকালেই সম্পূৰ্ণ কৰিলে, কিন্তু ভায়েকে সেইখন আঁকিব নোৱাৰিলে। এই সৰু ঘটনাটো আজিও তেওঁৰ মনত সজীৱ হৈ আছে। দেউতাকে অতি সৰু বয়সতে তেওঁৰ প্ৰতিভা চিনি পাইছিল আৰু কলাৰ ক্ষেত্ৰখনত আগবাঢ়ি যাবলৈ আশীৰ্বাদ দিছিল। অৱশ্যে, গজালাৰ কেৰিয়াৰ সম্পূৰ্ণৰূপে বিকশিত হোৱা চাবলৈ তেওঁ বেছি দিন জীয়াই নাথাকিল, কিন্তু তেওঁৰ বিশ্বাস আজিও গজালাৰ বাবে অনুপ্ৰেৰণাৰ উৎস।
তেওঁৰ মাতৃৰ অৱদানো কোনো গুণে কম নাছিল। গজালাই কয় যে তেওঁৰ মাতৃ আনুষ্ঠানিকভাৱে শিক্ষিত নাছিল যদিও শিক্ষাৰ গুৰুত্ব ভালদৰেই বুজিছিল। গজালাই যেতিয়া ৰাতি পঢ়া-শুনা কৰিছিল, তেতিয়া মাকো তেওঁৰ ওচৰতে বহি আছিল আৰু পঢ়িবলৈ উৎসাহ দিছিল। পৰীক্ষাৰ দিনবোৰত যেতিয়া তেওঁ বহু ৰাতিলৈকে কিতাপ লৈ বহিছিল, তেতিয়া মাকো তেওঁৰ সৈতে উজাগৰে থাকি পঢ়া-শুনা চলাই যাবলৈ কৈছিল। গজালাৰ বাবে মাতৃৰ এই সংগ কেৱল এক আৱেগিক সমৰ্থন নাছিল, বৰং ই আছিল শিক্ষা আৰু কঠোৰ পৰিশ্ৰমৰ প্ৰতি মাতৃৰ মনত থকা বিশ্বাসৰ প্ৰতীক। তেওঁৰ কাহিনীয়ে এই কথাও প্ৰমাণ কৰে যে আনুষ্ঠানিক শিক্ষাৰ অভাৱে কোনো ব্যক্তিক নিজৰ সন্তানৰ প্ৰতিভা আৰু ভৱিষ্যতৰ গুৰুত্ব বুজাত কেতিয়াও বাধা দিব নোৱাৰে।
গজালা পাৰবীনৰ চিত্ৰশিল্প
গজালা নিজৰ পৰিয়ালৰ সৰু ছোৱালীকেইগৰাকীৰ ভিতৰত অন্যতম। তেওঁলোকৰ পৰিয়ালত মুঠ ১২ গৰাকী ভাই-ভনী, যাৰ ভিতৰত ১০ গৰাকী ভনীয়েক আৰু ২ জন ককায়েক-ভায়েক আছে। ইমান ডাঙৰ পৰিয়াল এটাত থাকিও তেওঁ নিজৰ আগ্ৰহৰ বাবে স্থান উলিয়াই লৈছিল। শৈশৱতেই তেওঁৰ ছবিবোৰে পৰিয়ালৰ ভিতৰত সমাদৰ লাভ কৰিবলৈ ধৰিছিল, কিন্তু কলাক পেছা হিচাপে বাছি লোৱাৰ সিদ্ধান্তটো সহজ নাছিল। আত্মীয় আৰু চিনাকি মানুহক বুজাবলগীয়া হৈছিল যে চিত্ৰকলা কেৱল এক চখ নহয় আৰু ইয়াৰ জৰিয়তেও এটা সুন্দৰ কেৰিয়াৰ গঢ়িব পাৰি। গজালাই নিজৰ কামৰ জৰিয়তে এই চিন্তাধাৰা সলনি কৰাৰ প্ৰয়াস কৰিছিল। তেওঁৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ভ্ৰমণ আৰু শৈক্ষিক সাফল্যই পৰিয়াল আৰু চৌপাশৰ মানুহৰ আগত শিল্পকলাৰ সম্ভাৱনাৰ এক নতুন উদাহৰণ দাঙি ধৰিছিল।
তেওঁৰ জীৱনৰ আন এটি স্মৰণীয় ঘটনা শৈশৱৰ লগত জড়িত। বিদ্যালয়ত তেওঁ শ্ৰেণীৰ মনিটৰ আছিল আৰু চক তথা ডাষ্টাৰ ৰখাৰ দায়িত্ব তেওঁৰ হাততে আছিল। এদিন তেওঁ চক এটা তুলি লৈ ঘৰৰ চাল বা ছাদত বিভিন্ন ধৰণৰ ছবি আঁকিবলৈ ধৰিলে। খালী ছাদখন তেওঁৰ বাবে এখন ডাঙৰ কেনভাছ যেন লাগিছিল। তেওঁ তাত মানুহৰ মুখাৱয়ব, চৰাই আৰু ফুলৰ ছবি আঁকি পেলালে। যেতিয়া মাকে ছাদত বগা চকেৰে অঁকা ছবিবোৰ দেখিলে, তেতিয়া মাকে গজালাক গালি পাৰিলে আৰু সকলোবোৰ মচি পেলাবলৈ ক'লে। গজালাই ছাদখন ধুই পৰিষ্কাৰ কৰিলে সঁচা, কিন্তু সেই ঘটনাটোত লুকাই থকা তেওঁৰ সৃষ্টিশীল উৎসাহ আজিও তেওঁৰ লগতে আছে। সেই সময়ত তেওঁৰ ওচৰত কোনো ডাঙৰ ষ্টুডিঅ' নাছিল, দামী ৰং নাছিল বা শিল্পকলাৰ আনুষ্ঠানিক শিক্ষাও নাছিল। তেওঁৰ আছিল কেৱল ছবি অঁকাৰ তীব্ৰ হেঁপাহ আৰু যিখন ঠাই পালে, তাতেই তেওঁ নিজৰ কল্পনাৰ ৰূপ দিলে।
গজালাৰ বাবে চিত্ৰকলা লাহে লাহে নিজৰ মনৰ কথা কোৱাৰ মাধ্যম হৈ পৰিল। তেওঁ বিশ্বাস কৰে যে প্ৰতিজন ব্যক্তিৰ নিজৰ মনোভাৱ প্ৰকাশ কৰাৰ কিবা নহয় কিবা এটা উপায় থাকে। কোনোৱে লিখি নিজৰ মনৰ ভাৱ প্ৰকাশ কৰে, কোনোৱে কৈ। এগৰাকী শিল্পী হিচাপে তেওঁ ৰং, আকৃতি আৰু শিল্পকৰ্মৰ জৰিয়তে মানুহলৈ বাৰ্তা প্ৰেৰণ কৰাৰ চেষ্টা কৰে। তেওঁৰ কৰ্মৰাজিত সামাজিক বিষয় আৰু মহিলাৰ অভিজ্ঞতাৰ এক বিশেষ স্থান আছে। তেওঁ বিশেষকৈ গাঁৱৰ মহিলাসকলৰ জীৱন, তেওঁলোকে সন্মুখীন হোৱা পৰিস্থিতি আৰু পিতৃতান্ত্ৰিক ব্যৱস্থাৰ সৈতে জড়িত প্ৰশ্নসমূহক লৈ কাম কৰে। তেওঁৰ বাবে কলা কেৱল সুন্দৰ ছবি অঁকাতে আৱদ্ধ নহয়। তেওঁ বিচাৰে যে তেওঁৰ শিল্পকৰ্মই দৰ্শকক ভাবিবলৈ বাধ্য কৰক আৰু সমাজত প্ৰায়ে অৱহেলিত হৈ ৰোৱা অভিজ্ঞতাসমূহৰ প্ৰতি মানুহৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰক।
পেইণ্টিঙৰ পৰা পৰিবেশন কলালৈ যাত্ৰা
গজালাৰ শৈল্পিক যাত্ৰাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ মাইলৰ খুঁটি আছিল পৰিবেশন কলাৰ সৈতে জড়িত হোৱাটো। তেওঁৰ বাবে এই মাধ্যমটো আৰম্ভণিতে একেবাৰেই নতুন আছিল। ২০১৪ চনত, যেতিয়া তেওঁ জামিয়া মিলিয়া ইছলামিয়াৰ পৰা স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী গ্ৰহণ কৰি আছিল, তেতিয়া জাপানৰ এগৰাকী শিল্পী তেওঁলোকৰ মহাবিদ্যালয়লৈ আহিছিল। গজালাই তেওঁক নিজৰ গুৰু বুলি মানে। তেওঁৰ জৰিয়তেই গজালাই পৰিবেশন কলাক ওচৰৰ পৰা বুজাৰ আৰু এই মাধ্যমত নিজৰ সৃষ্টিশীলতা উদ্ঘাটন কৰাৰ সুযোগ পাইছিল। আৰম্ভণিতে তেওঁৰ এই কলাৰ বিষয়ে বিশেষ ধাৰণা নাছিল। তেওঁ আগ্ৰহেৰে শিল্পীগৰাকীক লক্ষ্য কৰিছিল, কিন্তু লগতে তেওঁৰ ভয়ো লাগিছিল যে জানোচা তেওঁকো সকলোৰে আগত প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ মাতি নিয়ে। সেই সময়ত তেওঁ মাইকৰ সন্মুখলৈ আহিবলৈকো কুণ্ঠাবোধ কৰিছিল।
এদিন তেওঁৰ গুৰুৱে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক দুই মিনিটৰ বাবে নিজৰ কলা প্ৰদৰ্শন কৰাৰ সুযোগ দিলে। গজালাৰ এগৰাকী বান্ধৱীয়ে তেওঁৰ নামো দি দিলে। যেতিয়া তেওঁৰ পাল পৰিল, তেতিয়া তেওঁ একেবাৰে বিভ্ৰান্তিত পৰিছিল। তেওঁ কি কৰিব একো ভাবি পোৱা নাছিল। সন্মুখত শিক্ষক, দৰ্শক আৰু কেমেৰা উপস্থিত আছিল। সেই সময়ত তেওঁ এটা চুৰিদাৰ পিন্ধি আছিল আৰু তেওঁৰ লগত এখন ওৰণি আছিল। তেওঁ ওৰণিখক ওপৰলৈ দলিয়াই দিলে আৰু সেয়া তললৈ সৰি পৰাৰ আগতেই তেওঁ মাটিত শুই পৰিল। ওৰণিখনে তললৈ সৰি পৰি তেওঁৰ শৰীৰটো সম্পূৰ্ণৰূপে ঢাকি পেলালে। এয়াই আছিল তেওঁৰ প্ৰথমটো চুটি পাৰফৰমেন্স।
এই প্ৰদৰ্শন যদিও মাত্ৰ কেইটামান মুহূৰ্তৰ আছিল, ই তেওঁৰ মনৰ ভিতৰত এক নতুন শৈল্পিক মাধ্যমৰ দুৱাৰ মুকলি কৰি দিলে। জাপানী শিল্পীগৰাকীয়ে তেওঁৰ এই প্ৰদৰ্শন খুব পচন্দ কৰিলে। তেওঁ ইয়াৰ ভিডিঅ' ক্লিপটো নিজৰ লগত জাপানলৈ লৈ গৈছিল আৰু তাতো প্ৰদৰ্শন কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত যেতিয়া জাপানী শিল্পীগৰাকী পুনৰ আহিছিল, তেতিয়া তাত থকা কিছুমান শিল্পীয়ে সেইগৰাকী ছোৱালীৰ কথা সুধিছিল যিগৰাকীয়ে ওৰণিৰ সৈতে সেই প্ৰদৰ্শনটো কৰিছিল। গজালাৰ বাবে এই অভিজ্ঞতা আছিল অকল্পনীয়। যিবিধ কলাক তেওঁ কোনো পূৰ্ব পৰিকল্পনা আৰু বিশেষ প্ৰস্তুতি অবিহনে পৰীক্ষা কৰি চাইছিল, সিয়েই তেওঁৰ বাবে নতুন পৰিচয় আৰু সুযোগৰ বাট মুকলি কৰি দিলে।
গজালাই কয় যে চিত্ৰকলা আৰু পৰিবেশন কলাৰ মাজত মৌলিক পাৰ্থক্য আছে। যেতিয়া কোনো শিল্পীয়ে কেনভাছত ছবি আঁকে, তেতিয়া তেওঁ ৰং, ৰেখা আৰু আকৃতিৰ জৰিয়তে নিজৰ চিন্তা আৰু আৱেগ প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে, পৰিবেশন কলাত শিল্পীৰ শৰীৰটোৱেই মত প্ৰকাশৰ মাধ্যম হৈ পৰে। শিল্পীগৰাকীয়ে নিজৰ শৰীৰ, বস্তু, কাৰ্যকলাপ আৰু কোনো বিশেষ পৰিস্থিতিৰ জৰিয়তে নিজৰ চিন্তাধাৰা উপস্থাপন কৰে। ইয়াত পাৰম্পৰিক নাটকৰ দৰে সংলাপ বা পূৰ্বতে লিখি থোৱা চিত্ৰনাট্য থকাটো জৰুৰী নহয়। বহু সময়ত শিল্পীৰ শৰীৰ, তেওঁৰ কাৰ্যকলাপ আৰু তেওঁৰ চাৰিওফালে থকা বস্তুবোৰেই সমগ্ৰ প্ৰদৰ্শনটোৰ অৰ্থ নিৰ্মাণ কৰে।
তেওঁৰ মতে, পৰিবেশন কলাক কেৱল এখন নাটক বুলি ভবাটো ভুল। ইয়াত শিল্পীয়ে কোনো চিন্তা বা আৱেগক দৃশ্যমান আৰু শাৰীৰিক অভিজ্ঞতালৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। দৰ্শকে সেই প্ৰদৰ্শন চাই নিজৰ দৃষ্টিভংগীৰে তাৰ অৰ্থ অনুধাৱন কৰে। গজালাৰ বাবে এই মাধ্যমটো এই কাৰণেই বেছি গুৰুত্বপূৰ্ণ যে ইয়াৰ জৰিয়তে তেওঁ সেই সামাজিক বিষয়সমূহ পোহৰলৈ আনিব পাৰে যাৰ বিষয়ে তেওঁ নিৰন্তৰ চিন্তা কৰি থাকে। তেওঁৰ কামত শৰীৰটো কেৱল প্ৰদৰ্শনৰ আহিলা নহয়, বৰং চিন্তাধাৰা প্ৰকাশ কৰাৰ এক শক্তিশালী মাধ্যম।
গজালা পাৰবীন
গাঁৱৰ পৰা জাপান আৰু দক্ষিণ কোৰিয়ালৈ
জামিয়া মিলিয়া ইছলামিয়াত পঢ়ি থকা সময়তে গজালাই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত নিজৰ কলা প্ৰদৰ্শন কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে। তেওঁৰ শিক্ষকসকলে তেওঁৰ প্ৰতিভা চিনি পাইছিল আৰু তেওঁক আগবাঢ়ি যাবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল। একেক্ৰমে তেওঁ জাপানলৈ যোৱাৰ সুযোগ পায়। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ দক্ষিণ কোৰিয়ালৈকো যায়। গাঁৱৰ পৰা চহৰলৈ অহা আৰু তাৰ পিছত আন দেশত নিজৰ কলা প্ৰদৰ্শন কৰালৈকে তেওঁৰ এই যাত্ৰা কোনো ডাঙৰ পৰিৱৰ্তনতকৈ কম নাছিল।
গজালাৰ বাবে এই অভিজ্ঞতা এই কাৰণেই বিশেষ আছিল যে তেওঁৰ পৰিয়াল তথা আত্মীয়-স্বজনৰ মাজত বিদেশ ভ্ৰমণ কৰা তেৱেঁই প্ৰথমগৰাকী ছোৱালী আছিল। যিগৰাকী ছোৱালীৰ শিল্পকলা পঢ়াৰ সিদ্ধান্তক লৈ এদিন প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰা হৈছিল, সেইগৰাকী ছোৱালীয়েই এতিয়া আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মঞ্চত নিজৰ প্ৰতিভা প্ৰদৰ্শন কৰিছিল। তেওঁ জাপানত বিভিন্ন দেশৰ পৰা অহা শিল্পীসকলক লগ পাইছিল আৰু বিভিন্ন শৈল্পিক দৃষ্টিভংগীক বুজাৰ সুযোগ লাভ কৰিছিল। এই অভিজ্ঞতাই তেওঁক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰাত আৰু নিজৰ কলাক এক বহল দৃষ্টিভংগীৰে চোৱাত সহায় কৰিছিল।
তেওঁ কয় যে বিদেশলৈ যোৱাৰ আগতে তেওঁৰ যথেষ্ট উৎসাহৰ লগতে কিছু ভয়ো লাগিছিল। অকলশৰে ভ্ৰমণ কৰা আৰু এটা সম্পূৰ্ণ নতুন পৰিৱেশত উপস্থিত হোৱাটো তেওঁৰ বাবে এক নতুন অভিজ্ঞতা আছিল। কিন্তু তালৈ গৈ আন দেশৰ শিল্পীসকলৰ মাজত নিজৰ কলা প্ৰদৰ্শন কৰাৰ পিছত তেওঁৰ আত্মবিশ্বাস বাঢ়ি গৈছিল। তেওঁ অনুভৱ কৰিছিল যে শিল্পৰ ভাষাই বহু সময়ত শব্দ আৰু ভৌগোলিক সীমা অতিক্ৰম কৰি যায়। শিল্পীসকলে নিজৰ অভিজ্ঞতা আৰু চিন্তাধাৰা এনে মাধ্যমৰ জৰিয়তে প্ৰকাশ কৰিব পাৰে, যিবোৰক বিভিন্ন সাংস্কৃতিক পটভূমিৰ লোকেও বুজিবলৈ সক্ষম হয়।
জাপানত নিজৰ কলা প্ৰদৰ্শন কৰাৰ সময়ত গজালাই ভাৰতীয় সংস্কৃতি, বিবাহ আৰু মহিলাৰ জীৱনৰ সৈতে জড়িত বিষয়সমূহ তুলি ধৰিছিল। তেওঁৰ এটি প্ৰদৰ্শনীত তেওঁ কইনাৰ ৰূপ লৈছিল। সেন্দূৰৰ ফোট আৰু কইনাৰ সাজৰ জৰিয়তে তেওঁ ভাৰতীয় বিবাহ সংস্কৃতিক দাঙি ধৰিছিল, কিন্তু তেওঁৰ উদ্দেশ্য কেৱল পৰম্পৰাগত ৰূপটো দেখুওৱা নাছিল। এই প্ৰদৰ্শনীত বিবাহিত মহিলাৰ জীৱন, পিতৃতান্ত্ৰিক ব্যৱস্থা আৰু মহিলাৰ স্থিতিৰ সৈতে জড়িত প্ৰশ্নসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। তেওঁৰ কৰ্মৰাজিত নাৰীবাদী দৃষ্টিভংগী স্পষ্টকৈ দেখা যায়। তেওঁ সেই সামাজিক প্ৰত্যাশাবোৰৰ ওপৰত আলোকপাত কৰে যাৰ মাজত মহিলাসকলে নিজৰ জীৱন কটাবলগীয়া হয়।
এইদৰে তেওঁৰ কলাই ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ উপস্থাপনৰ লগতে ইয়াৰ ভিতৰত থকা সামাজিক অভিজ্ঞতা আৰু প্ৰশ্নসমূহকো পোহৰলৈ আনে। তেওঁ নিজৰ সাংস্কৃতিক পৰিৱেশৰ সৈতে জড়িত হৈ থাকে, কিন্তু লগতে সেই পৰিৱেশত মহিলাৰ অভিজ্ঞতাক লৈ প্ৰশ্নও উত্থাপন কৰে। তেওঁৰ বাবে নিজৰ সংস্কৃতিৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰা মানে কেৱল ইয়াৰ সৌন্দৰ্য দেখুওৱা নহয়, বৰং ইয়াৰ ভিতৰত থকা বিবিধ অভিজ্ঞতাসমূহক বুজি পোৱা আৰু প্ৰকাশ কৰাটোও বুজায়।
জাপানত তেওঁৰ প্ৰদৰ্শনীয়ে লাভ কৰা প্ৰশংসাই তেওঁৰ পৰিয়ালকো গৌৰৱান্বিত কৰি তুলিছিল। তেওঁৰ মাতৃ আৰু ভাতৃ এই কথাত সুখী আছিল যে গজালাই নিজৰ পছন্দৰ ক্ষেত্ৰখনত আগবাঢ়ি গৈ এনে এক স্থান লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে। যিগৰাকী ছোৱালীক ডাক্তৰ বনোৱাৰ সপোন পৰিয়ালে দেখিছিল, সেইগৰাকী ছোৱালীয়ে শিল্পকলাক নিৰ্বাচন কৰি নিজৰ এক সুকীয়া পৰিচয় গঢ়ি তুলিলে। গজালাই বিশ্বাস কৰে যে যদি তেওঁ বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰখনলৈ গ'লহেঁতেন, তেন্তে নিজৰ পৰিশ্ৰমৰ বলত তাতো কিবা এটা অৰ্জন কৰিব পাৰিলেহেঁতেন, কাৰণ পঢ়া-শুনাত তেওঁৰ আগ্ৰহ আৰু পৰিশ্ৰম কৰাৰ অভ্যাস আগৰে পৰাই আছিল। কিন্তু তেওঁ শিল্পকলাক বাছি ল'লে আৰু তাতেই নিজৰ সম্ভাৱনাসমূহ বিচাৰি উলিয়ালে।
তেওঁৰ এই যাত্ৰাই পৰিয়াল, আত্মীয় আৰু গাঁৱৰ মানুহৰ আগত এক অনন্য উদাহৰণ দাঙি ধৰিলে। যিসকল লোকে আগতে শিল্পকলাক কেৱল এক চখ বুলি ভাবিছিল, তেওঁলোকে এতিয়া দেখিবলৈ পালে যে এই ক্ষেত্ৰখনতো শিক্ষা, সাফল্য, নিয়োগ আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সুযোগৰ অলেখ সম্ভাৱনা আছে। গজালাৰ বাবে এই পৰিৱৰ্তন ব্যক্তিগত সফলতাতকৈও ঊৰ্ধ্বত। তেওঁ বিচাৰে যে তেওঁৰ অভিজ্ঞতাৰ পৰা আন ছোৱালী আৰু যুৱ-প্ৰজন্ময়ো নিজৰ পছন্দৰ ক্ষেত্ৰ নিৰ্বাচন কৰাৰ সাহস পাওক।
মাতৃৰ নামত উছৰ্গিত পেইণ্টিং আৰু শৈশৱৰ স্মৃতি
গজালাৰ কলা কেৱল ৰাজহুৱা প্ৰদৰ্শনী আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মঞ্চতে আৱদ্ধ নহয়। তেওঁৰ কিছুমান শিল্পকৰ্ম ব্যক্তিগত আৱেগ আৰু পাৰিবাৰিক সম্পৰ্কৰ সৈতেও গভীৰভাৱে জড়িত। ইয়াৰ ভিতৰত তেওঁৰ মাতৃৰ সৈতে জড়িত এখন পেইণ্টিঙে বিশেষ গুৰুত্ব বহন কৰে। শেহতীয়াকৈ তেওঁ এই পেইণ্টিংখন মাকক উপহাৰ হিচাপে দিছে। এই শিল্পকৰ্মৰ আঁৰত আছে মাতৃৰ সেই অৱদানৰ কাহিনী, যিয়ে তেওঁৰ শিক্ষা আৰু জীৱন গঢ় দিয়াত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।
গজালাৰ মাতৃ আনুষ্ঠানিকভাৱে শিক্ষিত নাছিল যদিও নিজৰ জীয়াৰীৰ পঢ়া-শুনাক লৈ যথেষ্ট সজাগ আছিল। যেতিয়া গজালাই বহু ৰাতিলৈকে পঢ়িছিল, তেতিয়া মাকো তেওঁৰ ওচৰতে বহি আছিল। মাকে তেওঁক পঢ়া-শুনা চলাই যাবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল আৰু পৰীক্ষাৰ সময়ত তেওঁক সংগ দিছিল। গজালাৰ বাবে এইবোৰ কেৱল শৈশৱৰ স্মৃতি নহয়, ই আছিল সেই ত্যাগ আৰু আৱেগিক সহযোগিতাৰ স্মৃতি যাৰ বাবেই তেওঁ নিজৰ সপোনৰ দিশত আগবাঢ়িব পাৰিলে।
মাকলৈ উছৰ্গা কৰা এই পেইণ্টিংখনৰ জৰিয়তে তেওঁ নিজৰ মনৰ কৃতজ্ঞতা প্ৰকাশ কৰিব বিচাৰিছে। তেওঁৰ জীৱনত পিতৃ আৰু মাতৃ দুয়োয়ে বেলেগ বেলেগ ধৰণে কলাৰ প্ৰতি তেওঁৰ বিশ্বাসক দৃঢ় কৰিছিল। দেউতাকে তেওঁৰ ছবিবোৰ গৌৰৱেৰে আনক দেখুৱাইছিল, আনহাতে মাকে তেওঁৰ পঢ়া-শুনা আৰু আগবাঢ়ি যোৱাৰ ইচ্ছাক সমৰ্থন কৰিছিল। এই দুয়োটা অভিজ্ঞতাই গজালাক বুজাত সহায় কৰিছিল যে কোনো শিশুৰ প্ৰতিভা চিনি পোৱাটো আৰু তাক সুযোগ দিয়াটোৱে তাৰ ভৱিষ্যত সলনি কৰিব পাৰে।
শিল্পকলাৰ যোগেদি জীৱিকা আৰু আত্মনিৰ্ভৰশীলতা
বৰ্তমান গজালা পাৰবীনে এগৰাকী কলা-শিক্ষয়িত্ৰী হিচাপে কাম কৰে আৰু লগতে এগৰাকী স্বতন্ত্ৰ শিল্পী হিচাপেও নিজৰ কাম-কাজ অব্যাহত ৰাখিছে। তেওঁ ছবি আঁকে, নিজৰ প্ৰিয় বিষয়বোৰৰ ওপৰত কাম কৰে আৰু পৰিৱেশন কলাৰ প্ৰদৰ্শনীও কৰে। তেওঁৰ কামৰ ভিতৰত ব্যৱসায়িক প্ৰকল্প, অৰ্ডাৰ অনুযায়ী নিৰ্মাণ কৰা শিল্পকৰ্ম আৰু বিভিন্ন শ্ব' অন্তৰ্ভুক্ত। এইদৰে শিল্পকলা তেওঁৰ বাবে কেৱল ব্যক্তিগত মত প্ৰকাশৰ মাধ্যমেই নহয়, পেছাদাৰী জীৱনৰ মূল আধাৰো।
তেওঁ স্মৰণ কৰে যে বিদ্যালয়ত পঢ়ি থকা দিনবোৰত তেওঁৰ এখন সৰু পেইণ্টিং ৫০০ টকাত বিক্ৰী হৈছিল। সেই সময়ত তেওঁৰ বাবে এয়া এক স্মৰণীয় ঘটনা আছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ব্যৱসায়িক কামো কৰিলে আৰু বিভিন্ন প্ৰকল্পৰ জৰিয়তে নিজৰ কলাক আগুৱাই নিলে। অৱশ্যে, তেওঁ নিজৰ এই যাত্ৰাক এতিয়াও সম্পূৰ্ণ হোৱা বুলি নাভাবে। তেওঁৰ মতে, তেওঁৰ কাম এতিয়াও চলি আছে আৰু তেওঁ এতিয়াও বহুত কিবাকিবি শিকিবলৈ আৰু কৰিবলৈ বাকী আছে।
গজালাৰ অভিজ্ঞতাই সেই ধাৰণাক প্ৰত্যাহ্বান জনাইছে যে শিল্পকলাৰ ক্ষেত্ৰত অৰ্থনৈতিক সম্ভাৱনা নাই। তেওঁ বিশ্বাস কৰে যে যিকোনো ক্ষেত্ৰতে সফলতা লাভ কৰিবলৈ প্ৰতিভাৰ লগতে কঠোৰ পৰিশ্ৰম, অনুশাসন আৰু নিৰন্তৰ শিকি থকাৰ প্ৰয়োজন। শিল্পকলাতো সুযোগ বিদ্যমান, কিন্তু ইয়াৰ বিষয়ে তথ্য আৰু সজাগতা বৃদ্ধি কৰাটো জৰুৰী। মানুহে বুজিব লাগিব যে শিল্পকলাৰ শিক্ষা আৰু পেছাদাৰী প্ৰশিক্ষণৰ জৰিয়তে বিভিন্ন পথ মুকলি কৰিব পাৰি।
ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ সৈতে গজালা পাৰবীন
তেওঁৰ জীৱনত অৰ্থনৈতিক আত্মনিৰ্ভৰশীলতাৰ গুৰুত্বও স্পষ্ট। তেওঁ কয় যে আজি তেওঁলোকৰ পৰিয়ালত যদি কোনো শিশুৱে কলাৰ ক্ষেত্ৰলৈ যাব বিচাৰে, তেন্তে তাক আগৰ দৰে সহজে বাধা দিব নোৱাৰি, কাৰণ পৰিয়ালে তেওঁৰ অভিজ্ঞতাৰ পৰা দেখিছে যে শিল্পকলাৰ জৰিয়তেও এক সুন্দৰ কেৰিয়াৰ গঢ়িব পাৰি। তেওঁৰ মতে, কলাৰ জৰিয়তে ভাল উপাৰ্জন কৰা, নিজৰ খৰচ বহন কৰা আৰু প্ৰয়োজনত আনক সহায় কৰাটোও সম্ভৱ। তেওঁৰ এই কথাই সমাজৰ চিন্তাধাৰাত অহা পৰিৱৰ্তনক প্ৰতিফলিত কৰে, য'ত এদিন শিল্পকলাক কেৱল এটা চখ বা অতিৰিক্ত কাম হিচাপে ধৰা হৈছিল।
নতুন প্ৰজন্মক দিশ নিৰ্দেশনা
গজালাৰ ভূমিকা কেৱল নিজৰ কলাতেই আৱদ্ধ নহয়। তেওঁ বিদ্যালয়ৰ এগৰাকী কলা-শিক্ষয়িত্ৰী আৰু একাদশ তথা দ্বাদশ শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক পাঠদান কৰে। এই দায়িত্বত থাকি তেওঁ প্ৰায়ে এনে বহু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক লগ পোৱাৰ সুযোগ পায় যাৰ মাজত সৃষ্টিশীল প্ৰতিভা থাকে, কিন্তু তেওঁলোকে নিজৰ পছন্দ অনুসৰি বিষয় নিৰ্বাচন কৰাৰ স্বাধীনতা নাপায়।
গজালাই কয় যে বহু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে বহুত ধুনীয়া ছবি আঁকে আৰু চাৰুকলাৰ দিশত আগবাঢ়িব বিচাৰে, কিন্তু তেওঁলোকৰ পিতৃ-মাতৃয়ে এই বিষয়টো ল'বলৈ অনুমতি নিদিয়ে। অভিভাৱকসকলে ভাবে যে কলাৰ ক্ষেত্ৰত সময় ব্যয় কৰিলে কেৰিয়াৰ গঢ়াৰ সুযোগ সীমিত হ'ব পাৰে। এনে ক্ষেত্ৰত গজালাই ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ লগতে তেওঁলোকৰ পিতৃ-মাতৃৰ সৈতেও কথা পাতে। তেওঁ তেওঁলোকক বুজাবলৈ চেষ্টা কৰে যে শিল্পকলাৰ শিক্ষাক সময়ৰ অপচয় বুলি ভবাটো ভুল আৰু শিশুৰ প্ৰতিভাই উচিত সুযোগ পোৱা দৰকাৰ।
তেওঁৰ মতে, কলা-শিক্ষা কেৱল পেছাদাৰী শিল্পী গঢ়ি তোলাৰ বাবেই প্ৰয়োজনীয় নহয়। ই শিশুৰ ব্যক্তিত্ব, কল্পনাশক্তি, সংবেদনশীলতা আৰু প্ৰকাশভংগীকো বিকশিত কৰে। তেওঁ বিদ্যালয়সমূহত শিল্পকলাৰ ভূমিকাক অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি গণ্য কৰে আৰু বিচাৰে যে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে এই ক্ষেত্ৰত আগবাঢ়িবলৈ উৎসাহ পাওক। যদিও বিদ্যালয়সমূহত কলা-শিক্ষাৰ ব্যৱস্থা আৰু ইয়াৰ বাধ্যবাধকতা সম্পৰ্কীয় নীতি-নিয়ম বেলেগ বেলেগ হ'ব পাৰে, তথাপি গজালাৰ মূল গুৰুত্ব এই কথাতেই থাকে যে শিল্পকলাক শিক্ষাৰ এক অৱিচ্ছেদ্য অংশ হিচাপে গণ্য কৰা উচিত।
তেওঁ নিজৰ অভিজ্ঞতাৰ পৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক বুজায় যে শিল্পকলাতো কঠোৰ পৰিশ্ৰম আৰু একাগ্ৰতাৰ জৰিয়তে সফলতা অৰ্জন কৰিব পাৰি। তেওঁৰ মতে, প্ৰতি বছৰে তেওঁলোকৰ বিদ্যালয়ৰ পৰা প্ৰায় তিনি-চাৰিগৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে চাৰুকলাৰ পাঠ্যক্ৰম সম্পূৰ্ণ কৰি জীৱনত আগবাঢ়ি যায়। তেওঁৰ বাবে এয়া এক সৰু যদিও গুৰুত্বপূৰ্ণ সাফল্য, কিয়নো ইয়াৰ ফলত সেই ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে নিজৰ পছন্দ অনুসৰি কেৰিয়াৰ গঢ়াৰ সুবিধা লাভ কৰে, যিসকলে অন্যথা হয়তো এই পথ বাছি লোৱাৰ অনুমতি নাপালেহেঁতেন।
গজালাই অনুভৱ কৰে যে শিল্পকলাৰ বিষয়ে সজাগতাৰ অভাৱ আজিও এক ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বান। তেওঁ বিচাৰে যে তেওঁৰ জীৱনকালত যিমান পাৰে সিমান মানুহক অনুপ্ৰাণিত কৰক। তেওঁৰ বাবে শিক্ষক হোৱা মানে কেৱল কিতাপৰ পাঠ পঢ়োৱা নহয়, ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক তেওঁলোকৰ সুপ্ত প্ৰতিভা চিনি পোৱাত আৰু ভৱিষ্যতৰ বিষয়ে স্বাধীনভাৱে চিন্তা কৰাত সহায় কৰাটোও বুজায়।
গ্ৰাম্য মহিলাৰ জীৱন আৰু সামাজিক প্ৰশ্নৰ সৈতে জড়িত শিল্প
গজালাৰ সৃষ্টিশীল কাম-কাজৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে গ্ৰাম্য মহিলাৰ জীৱনৰ সৈতে ইয়াৰ সম্পৰ্ক। সময়ৰ লগে লগে সলনি হোৱা তেওঁৰ বিষয়বস্তুত গাঁৱৰ মহিলা, তেওঁলোকৰ অভিজ্ঞতা আৰু তেওঁলোকে সন্মুখীন হোৱা সামাজিক পৰিস্থিতিসমূহে স্থান পায়। তেওঁৰ আগ্ৰহ সেইবোৰ কথা পোহৰলৈ অনাৰ প্ৰতি যিবোৰক প্ৰায়ে সাধাৰণ জীৱনৰ অংশ বুলি ধৰি লৈ আওকাণ কৰা হয়।
তেওঁ বিশ্বাস কৰে যে এগৰাকী শিল্পীৰ হাতত নিজৰ কথা কোৱাৰ এক সুকীয়া শৈলী থাকে। এজন লেখকে শব্দৰ জৰিয়তে সামাজিক সমস্যাৰ ওপৰত লিখিব পাৰে, কিন্তু এজন চিত্ৰশিল্পীয়ে নিজৰ শিল্পকৰ্মৰ জৰিয়তেও একেই প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিব পাৰে। গজালাই এই মাধ্যমৰ জৰিয়তেই মানুহলৈ নিজৰ চিন্তাধাৰা প্ৰেৰণ কৰাৰ প্ৰয়াস কৰে। তেওঁৰ শিল্পৰ উদ্দেশ্য কেৱল কোনো দৃশ্যক সুন্দৰ কৰা নহয়, বৰং দৰ্শকক তাৰ আঁৰত লুকাই থকা অভিজ্ঞতা আৰু অৰ্থৰ বিষয়ে ভাবিবলৈ বাধ্য কৰোৱা।
মহিলাৰ স্থিতি আৰু পিতৃতান্ত্ৰিক চিন্তাধাৰাৰ সৈতে জড়িত বিষয়সমূহ তেওঁৰ পৰিবেশন কলাতো পৰিলক্ষিত হয়। জাপানত কইনাৰ ৰূপত কৰা প্ৰদৰ্শনী ইয়াৰেই এক উদাহৰণ। ভাৰতীয় বিবাহৰ পৰিচয়ৰ সৈতে জড়িত প্ৰতীকসমূহৰ জৰিয়তে তেওঁ বিবাহিত মহিলাৰ জীৱনৰ ওপৰত নিজৰ দৃষ্টিভংগী উপস্থাপন কৰিছিল। এইদৰে তেওঁৰ কলাত সাংস্কৃতিক পৰিচয় আৰু সামাজিক সমালোচনা সমান্তৰালভাৱে চলি থাকে।
তেওঁৰ কাম-কাজলৈ লক্ষ্য কৰিলে বুজিব পাৰি যে শিল্পকলা সমাজৰ পৰা বিচ্ছিন্ন কোনো বিষয় নহয়। শিল্পীয়ে যিখন সমাজত বাস কৰে, সেই সমাজৰ পৰাই অভিজ্ঞতা আৰু বিষয়বস্তু গ্ৰহণ কৰে। গজালাৰ বাবে নিজৰ গাঁও, পৰিয়াল আৰু চৌপাশৰ মহিলাসকলৰ অভিজ্ঞতাৰ সৈতে জড়িত হৈ থকাটো তেওঁৰ সৃষ্টিশীল প্ৰক্ৰিয়াৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ।
গজালা পাৰবীন
যুৱ-প্ৰজন্মলৈ গজালাৰ বাৰ্তা
গজালা পাৰবীনে যুৱ-প্ৰজন্মক এইটোৱেই পৰামৰ্শ দিয়ে যে তেওঁলোকে যি ক্ষেত্ৰলৈকে নাযাওক কিয়, সততা আৰু সম্পূৰ্ণ একাগ্ৰতাৰে কাম কৰা উচিত। তেওঁৰ মতে, কেৱল শিল্পকলাতেই নহয়, বিজ্ঞান, ইঞ্জিনীয়াৰিং, বাণিজ্য বা আন যিকোনো ক্ষেত্ৰতে সফলতা লাভ কৰিবলৈ কঠোৰ পৰিশ্ৰম আৰু দায়বদ্ধতা অতি প্ৰয়োজনীয়। কোনো বিষয় ভাল বা বেয়া বুলি ভবাৰ পৰিৱৰ্তে এইটো চোৱা উচিত যে ব্যক্তিজনৰ আগ্ৰহ কিহত আছে আৰু তেওঁ কোনটো ক্ষেত্ৰত নিজৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ অৱদান আগবঢ়াব পাৰিব।
তেওঁ বিশেষকৈ সেইসকল ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক সমৰ্থন কৰে যিসকলৰ শিল্পকলাৰ প্ৰতি আগ্ৰহ আছে, কিন্তু পৰিয়ালৰ প্ৰত্যাশা বা সামাজিক চাপৰ বাবে নিজৰ সপোন বাস্তৱায়িত কৰিব নোৱাৰে। তেওঁ কয় যে অভিভাৱকসকলে সন্তানৰ আগ্ৰহক বুজিবলৈ চেষ্টা কৰিব লাগে আৰু তেওঁলোকক সঠিক পথ প্ৰদৰ্শন কৰিব লাগে। পৰিয়ালৰ সহযোগিতাই যিকোনো যুৱক-যুৱতীৰ আত্মবিশ্বাস টনকিয়াল কৰিব পাৰে, বিশেষকৈ তেতিয়া, যেতিয়া তেওঁলোকে এনে এখন ক্ষেত্ৰত ভৰি দিয়ে যাক সমাজত পৰ্যাপ্ত পৰিচয় দিয়া হোৱা নাই।
গজালাৰ নিজৰ জীৱনেই এই বাৰ্তাৰ এক উৎকৃষ্ট উদাহৰণ। আৰম্ভণিতে তেওঁ পৰিয়ালক সৈমান কৰিবলগীয়া হৈছিল, নিজৰ সিদ্ধান্তৰ সপক্ষে থিয় দিবলগীয়া হৈছিল আৰু নতুন পৰিৱেশত নিজৰ স্থান বনাবলৈ সংগ্ৰাম কৰিবলগীয়া হৈছিল। কিন্তু তেওঁ নিজৰ লক্ষ্যৰ পৰা বিচ্যুত হোৱা নাছিল। পঢ়া-শুনাত ভাল ফল দেখুৱাই তেওঁ দুটাকৈ সোণৰ পদক অৰ্জন কৰিলে, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মঞ্চত কলা প্ৰদৰ্শন কৰিলে আৰু আজি নিজৰ পেছাৰ জৰিয়তে আনকো অনুপ্ৰাণিত কৰিছে।
শিল্পকলাৰ উপৰি নৃত্য আৰু সংগীততো তেওঁৰ ৰাপ আছে, অৱশ্যে তেওঁ কয় যে এই দুয়োটা ক্ষেত্ৰতে তেওঁৰ কোনো পেছাদাৰী প্ৰশিক্ষণ নাই। তেওঁৰ মূল মনোযোগ নিজৰ বিষয়ভিত্তিক পেইণ্টিং আৰু পৰিবেশন কলাৰ ওপৰতেই থাকে। তেওঁ নিজৰ কৰ্মত এনে বিষয়সমূহ বিচাৰি উলিয়ায় যিয়ে তেওঁৰ মনত প্ৰশ্নৰ উদ্ৰেক কৰে আৰু যাক তেওঁ দৰ্শকৰ সন্মুখত উপস্থাপন কৰিব বিচাৰে।
গজালাৰ কাহিনীয়ে আমাক সোঁৱৰাই দিয়ে যে কোনো ব্যক্তিৰ প্ৰতিভা চিনি পাবলৈ তেওঁৰ ওচৰত আৰম্ভণিৰে পৰা সকলো সা-সুবিধা উপলব্ধ থকাটো জৰুৰী নহয়। কেতিয়াবা এজন শিক্ষকৰ উৎসাহ, পৰিয়ালৰ বিশ্বাস আৰু নিজৰ সপোনৰ বাবে ধাৰাবাহিক প্ৰয়াস কৰাটোৱেই আগবাঢ়ি যোৱাৰ মূলমন্ত্ৰ হৈ পৰে। গাঁৱৰ ছাদত চকেৰে ছবি আঁকি থকা সেই সৰু ছোৱালীজনীয়ে নিজৰ কল্পনাক কেতিয়াও সীমাবদ্ধ হ'বলৈ নিদিলে। তেওঁ শিল্পকলাক শিক্ষাৰ সৈতে সংযোগ কৰিলে, শিক্ষাক আত্মনিৰ্ভৰশীলতাৰ আধাৰ বনালে আৰু নিজৰ অভিজ্ঞতাক আনৰ বাবে অনুপ্ৰেৰণালৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ প্ৰয়াস কৰিলে।
তেওঁৰ এই যাত্ৰা এতিয়াও অব্যাহত আছে। তেওঁ নিজেও অনুভৱ কৰে যে তেওঁৰ সন্মুখত আগবাঢ়ি যাবলৈ আৰু শিকিবলৈ বহুত কিবাকিবি আছে। কিন্তু এতিয়া তেওঁৰ লগত আছে নিজৰ অভিজ্ঞতাৰ পৰা অৰ্জন কৰা আত্মবিশ্বাস, কলাৰ জৰিয়তে নিজৰ মনৰ কথা প্ৰকাশ কৰাৰ নিপুণতা আৰু নতুন প্ৰজন্মক পথ দেখুওৱাৰ সুযোগ। গজালা পাৰবীনৰ কাহিনী কেৱল এগৰাকী শিল্পীৰ সফলতাৰ কাহিনী নহয়, বৰং ই সেই পৰিৱৰ্তনৰ কাহিনী য'ত এগৰাকী ছোৱালীয়ে নিজৰ পছন্দৰ বাবে মাত মাতে আৰু লাহে লাহে নিজৰ পৰিয়াল তথা সমাজৰ চিন্তাধাৰাত এক নতুন স্থান অধিকাৰ কৰে।
তেওঁৰ এই যাত্ৰাই প্ৰমাণ কৰে যে যেতিয়া প্ৰতিভাই সুযোগ পায়, পৰিশ্ৰমে সঠিক দিশ পায় আৰু সপোনবোৰে পৰিয়ালৰ সমৰ্থন লাভ কৰে, তেতিয়া গাঁৱৰ এক সাধাৰণ আৰম্ভণিয়েও আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মঞ্চত জিলিকি উঠিব পাৰে। তেওঁৰ ৰঙীন কেনভাছ আৰু নিৰৱ প্ৰদৰ্শনীৰ মাজেৰে নিগৰি অহা এই সংগ্ৰাম আৰু সফলতাৰ গাথাই যুগ যুগ ধৰি নতুন প্ৰজন্মক সঠিক পথ প্ৰদৰ্শন কৰি থাকিব।
