পাকিস্তানে কোনো প্ৰমাণ অবিহনে ইয়াৰ বাবে ভাৰতৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ উত্থাপন কৰিছে আৰু লগতে 'তেহৰিক-ই-তালিবান পাকিস্তান' (TTP)ক এই আক্ৰমণত সহায় কৰাৰ বাবে দোষাৰোপ কৰিছে। ভাৰতৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়ে এই অভিযোগসমূহ নস্যাৎ কৰি পাকিস্তানক কৈছে যে "যেতিয়াই কোনো হিংসাত্মক ঘটনা সংঘটিত হয়, তেতিয়াই এনে ভিত্তিহীন দাবী কৰাৰ পৰিৱৰ্তে, পাকিস্তানে সেই অঞ্চলৰ জনসাধাৰণৰ দীৰ্ঘদিনীয়া দাবীসমূহ পূৰণ কৰাত মনোযোগ দিয়া উচিত।"
বেলুচিস্তানত প্ৰকৃততে কি ঘটিছে আৰু কিয় বেলুচ বিচ্ছিন্নতাবাদীসকলৰ এনে আক্ৰমণ ক্ৰমাৎ সঘন আৰু অধিক হিংসাত্মক হৈ পৰিছে সেয়া বুজিবলৈ "এই অঞ্চলৰ জনসাধাৰণৰ দীৰ্ঘদিনীয়া দাবীসমূহ" বুজি উঠাটো গুৰুত্বপূৰ্ণ। বেলুচিস্তান পাকিস্তানৰ আটাইতকৈ ধনী প্ৰদেশসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম, কিন্তু তথাপি ই দেশখনৰ আটাইতকৈ দৰিদ্ৰ প্ৰদেশসমূহৰ ভিতৰত এখন হৈ পৰিছে। বেলুচ উগ্ৰপন্থীৰ আক্ৰমণৰ পিছত পাকিস্তানৰ নিৰাপত্তা বাহিনী পিছুৱাই যোৱাৰ ভিডিঅ' এতিয়া ছ’চিয়েল মিডিয়াত ভাইৰেল হৈ পৰিছে।
এই অঞ্চলটো প্ৰাকৃতিক গেছ আৰু খনিজ সম্পদেৰে ভৰপূৰ। ইয়াত কয়লা, ক্ৰমাইট, বেৰাইট, ছালফাৰ, মাৰ্বল, লোহা, কোৱাৰ্টজাইট, ইউৰেনিয়াম, চূণশিল আৰু বিশ্বৰ ৯৫ শতাংশ এছবেষ্টছ পোৱা যায়। বিশেষজ্ঞ জৈনে উল্লেখ কৰিছে যে পাকিস্তানত বৰ্তমান খনন কৰা ৫০ বিধ খনিজ পদাৰ্থৰ ভিতৰত ৪০ বিধেই বেলুচিস্তানৰ। তাৰ পিছতো এই প্ৰদেশখন অৱহেলা আৰু উন্নয়নৰ পৰা দূৰত আছে। আনহাতে, বেলুচ জনসাধাৰণে অভিযোগ কৰিছে যে "জনগাঁথনি, ৰাজনৈতিক আৰু অৰ্থনৈতিকভাৱে প্ৰভাৱশালী পঞ্জাৱ প্ৰদেশৰ দ্বাৰা পাকিস্তানে ইয়াত আভ্যন্তৰীণ উপনিৱেশবাদ চলাইছে"।
একেদৰে, বেলুচিস্তানৰ ‘ছুই’ গেছ ক্ষেত্ৰৰ পৰা ওলোৱা গেছ ১৯৬৪ চনতে পঞ্জাৱ পাইছিলগৈ, কিন্তু কুৱেইটা কেণ্টনমেণ্টে (Quetta cantonment) ১৯৮২ চনতহে এই গেছ লাভ কৰিছিল। ইউএনডিপি (UNDP) ৰ মতে, বেলুচিস্তানৰ ৭১ শতাংশ লোক দৰিদ্ৰ সীমাৰেখাৰ তলত বাস কৰে। দেশখনৰ দৰিদ্ৰতাৰ সূচকাংকত খাইবাৰ পাখতুনখোৱাৰ পিছতেই ইয়াৰ স্থান দ্বিতীয়।
পাকিস্তানৰ সৈতে বেলুচিস্তানৰ একত্ৰীকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়াটো আছিল অস্পষ্ট। বেছিভাগ বেলুচ লোকেই এই একত্ৰীকৰণক কেতিয়াও মানি লোৱা নাছিল। পাকিস্তানৰ পঞ্জাব-কেন্দ্ৰিক ৰাজনীতি আৰু উন্নয়নে বেলুচিস্তানক সদায় অৱহেলা কৰি আহিছে, ঠিক যেনেকৈ তেওঁলোকে পূৰ্বৰ পূব পাকিস্তানৰ (বৰ্তমানৰ বাংলাদেশ) সৈতে কৰিছিল। প্ৰদেশখন আৰু ইয়াৰ জনসাধাৰণক ইছলামাবাদৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল কৰি ৰখাৰ বাবে এই দ্বৈত নীতি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। পাকিস্তানে আশংকা কৰিছিল যে সম্পদশালী বেলুচিস্তান যদি উন্নত হয়, তেন্তে তেওঁলোকে সহজেই পাকিস্তানৰ পৰা বিচ্ছিন্ন হৈ যাবলৈ সক্ষম হ'ব। ইয়াৰ পৰিণাম অতি ভয়ংকৰ হৈ পৰে।
বেলুচসকলে সময়ে সময়ে বিদ্ৰোহ কৰি আহিছে। শেহতীয়াভাৱে ২০০৪ চনত ‘বেলুচিস্তান লিবাৰেচন ফ্ৰণ্ট’ৰ সামৰিক শাখা ‘বেলুচিস্তান লিবাৰেচন আৰ্মী’ৰ নেতৃত্বত পাকিস্তানৰ পৰা পৃথক হোৱাৰ বাবে এক সশস্ত্ৰ সংগ্ৰাম আৰম্ভ হৈছিল। যোৱা দুবছৰত পাকিস্তানৰ সৈন্য আৰু সম্পত্তিৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ আক্ৰমণ বহুত তীব্ৰতৰ হৈছে। ২০২৩ চনত এই আক্ৰমণৰ সংখ্যা ১১৬ টা আছিল যদিও ২০২৪ চনত সেয়া ৫০৪ টালৈ বৃদ্ধি পাইছে। প্ৰতিটো আক্ৰমণেই পূৰ্বৰ তুলনাত অধিক বিধ্বংসী হৈ পৰিছে।
আশ্চৰ্যৰ কথা নহয় যে, তেওঁলোকে সাধাৰণ নাগৰিকৰ সৈতে মিলি চীন আৰু অন্যান্য বিদেশী বিনিয়োগৰ বিৰোধিতা কৰিছে। বিশেষকৈ চীন-পাকিস্তান অৰ্থনৈতিক কৰিড’ৰৰ (CPEC) অংশ হিচাপে নিৰ্মাণ কৰা গোৱাদাৰ বন্দৰৰ উন্নয়নৰ বিৰোধিতা কৰিছে। এইটো চীনৰ অভিলাসী ‘বেল্ট এণ্ড ৰোড ইনিচিয়েটিভ’ৰ (BRI) এক মুখ্য প্ৰকল্প। যিহেতু ইয়াত স্থানীয় কোনো লোক জড়িত নাই আৰু ইয়াৰ পৰা আশা কৰা ধৰণে কৰ্মসংস্থাপন বা উপাৰ্জনৰ সুবিধা সৃষ্টি হোৱা নাই, সেয়েহে বেলুচ জনসাধাৰণৰ বাবে ই কেৱল স্থানীয় সম্পদৰ লুণ্ঠনৰ বাহিৰে আন একো নহয়।
পাকিস্তান চৰকাৰ আৰু সেনাবাহিনীয়ে এই বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ কঠোৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিছে, য’ত ‘ডেথ স্কোৱাড’ৰ দৰে ব্যৱস্থাও অন্তৰ্ভুক্ত। অপহৰণ আৰু বলপূৰ্বক অন্তৰ্ধান বেলুচ জনসাধাৰণৰ জীৱনৰ অংশ হৈ পৰিছে। ‘ভইচ অৱ বেলুচ মিছিং পাৰ্চনছ’ৰ মতে, ২০০২ চনৰ পৰা ২০১৮ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত নিৰাপত্তা সংস্থাসমূহে অতি কমেও ৬,৪২৮ জন ব্যক্তিক বলপূৰ্বকভাৱে অপহৰণ কৰিছিল। কেইবাজনো প্ৰখ্যাত বেলুচ জনজাতীয় নেতাক হত্যা কৰা হৈছে, যাৰ ফলত বহুতে বিদেশত আশ্ৰয় ল’বলৈ বাধ্য হৈছে।
‘বেলুচ নেচনেল মুভমেণ্ট’ৰ মানৱ অধিকাৰ বিভাগৰ মতে, ২০২৫ চনৰ জানুৱাৰীৰ পৰা জুন মাহৰ ভিতৰত ৭৮৫ টা বলপূৰ্বক নিৰুদ্দেশৰ ঘটনা নথিভুক্ত কৰা হৈছে। ইয়াত ছাত্ৰ-ছাত্ৰী, ৰাজনৈতিক কৰ্মী আৰু সাধাৰণ নাগৰিকক কোনো ৱাৰেণ্ট বা আইনী প্ৰক্ৰিয়া অবিহনে উঠাই নিয়া হৈছে। বহু লোক আজিও নিৰুদ্দেশ হৈ আছে, আনহাতে পৰিয়ালসমূহক কোনো তথ্য, ন্যায় বা আইনী সহায়ৰ পৰা বঞ্চিত কৰা হৈছে। একেটা সময়ছোৱাতে ১২১ টা বিচাৰ বহিৰ্ভূত হত্যাকাণ্ডৰ (extrajudicial killings) ঘটনা ঘটিছে, যিবোৰ প্ৰায়ে বলপূৰ্বক নিৰুদ্দেশৰ পিছতেই সংঘটিত হয়। ভুক্তভোগীসকলক প্ৰায়ে মৃত অৱস্থাত পোৱা যায় আৰু তেওঁলোকৰ দেহত নিৰ্যাতনৰ চিন থাকে। এই পৰ্যন্ত কোনো দায়বদ্ধতা নাই; এই অবৈধ কামবোৰৰ বাবে কাৰো বিৰুদ্ধে গোচৰ ৰুজু কৰা হোৱা নাই।
তদুপৰি নিৰাপত্তা সম্পৰ্কীয় আইনসমূহৰ সম্প্ৰসাৰণে যিকোনো ব্যক্তিকে আটক কৰাটো স্বাভাৱিক কৰি তুলিছে। আনহাতে, শান্তিপূৰ্ণ প্ৰতিবাদ, মানৱ অধিকাৰৰ নথিভুক্তকৰণ আৰু ভিন্ন মত পোষণ কৰা লোকসকলক গ্ৰেপ্তাৰ, ভাবুকি আৰু ইণ্টাৰনেট বন্ধ কৰি বাধা দিয়া হৈছে। তৃণমূল পৰ্যায়ৰ পৰা খবৰবোৰ যাতে বাহিৰলৈ ওলাই নাযায়, তাৰ বাবে মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী আৰু নাগৰিক সমাজৰ গোটসমূহক ক্ৰমবৰ্ধমানভাৱে লক্ষ্য কৰি লোৱা হৈছে।
পাকিস্তানৰ বাবে এতিয়া এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সময় আহি পৰিছে। কেৱল শক্তি প্ৰয়োগ কৰিলেই লাভ কৰিব নোৱাৰি; ভাৰতৰ ফালে আঙুলি টোৱালেও সমস্যা সমাধান নহ'ব। এই একেই নীতিৰ বাবেই ১৯৭১ চনত পাকিস্তানে নিজৰ পূব অংশ হেৰুৱাব লগা হৈছিল। এতিয়া পাকিস্তানে নিজৰ বেলুচ নাগৰিকসকলৰ প্ৰকৃত সমস্যাবোৰৰ প্ৰতি মনোযোগ দিবই লাগিব। এনে কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিলে তেওঁলোকৰ নিৰাপত্তা বাহিনী আৰু সাধাৰণ নাগৰিকৰ ওপৰত ইয়াতকৈও অধিক ভয়ংকৰ আক্ৰমণ হোৱাটো নিশ্চিত।
