তেওঁৰ জীৱনৰ এই লক্ষ্যৰ আৰম্ভণি ঘটিছিল কৃষ্ণগিৰিত কটোৱা তেওঁৰ সৰুকালৰ পৰাই। এজন সৰু ব্যৱসায়ীৰ জীয়ৰী ছালমাই এনে এখন ঘৰত ডাঙৰ হৈছিল য'ত টকা-পইচাতকৈ ভাল গুণবোৰক বেছি গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। তেওঁৰ চিন্তা-ধাৰা গঢ়ি তোলাত মাক আৰু ককা-আইতাৰ ডাঙৰ অৱদান আছিল। তেওঁ কয়, "ইংৰাজী আৰু উৰ্দু সাহিত্য আমাৰ ঘৰৰ দৈনন্দিন আলোচনাৰ অংশ আছিল। শ্বেইকছপীয়েৰ, ৰুমী আৰু পঞ্চতন্ত্ৰৰ দৰে নামবোৰ আমাৰ বাবে একেবাৰে চিনাকি আছিল।" সাহিত্য কেৱল পঢ়াশালিৰ কিতাপৰ মাজতে আৱদ্ধ নাছিল; ইয়াক জীৱনত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু আলোচনা কৰা হৈছিল। সৰুকালৰ এই পৰিৱেশেই তেওঁৰ ভাষা আৰু চিন্তাৰ গভীৰতা বঢ়াইছিল, যিয়ে পিছলৈ তেওঁৰ পাঠদানৰ শৈলী গঢ়ি তুলিছিল।
ছোৱালীৰ শিক্ষাৰ বিষয়ে কওঁতে তেওঁৰ আত্মবিশ্বাস ফুটি উঠে। তেওঁ কয়, "সৰুৰে পৰাই দেখি আহিছিলো যে পৰিয়ালবোৰত ছোৱালীৰ পঢ়া-শুনাক বেছি গুৰুত্ব দিয়া হোৱা নাছিল। ছোৱালীক বুজোৱা হৈছিল যে প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ বাহিৰে বেছি পঢ়াৰ প্ৰয়োজন নাই।" বহুতৰ বাবে স্কুললৈ যোৱাটো বিয়াৰ আগৰ এক অস্থায়ী সময়হে আছিল। কিন্তু তেওঁৰ পৰিয়ালৰ চিন্তা একেবাৰে বেলেগ আছিল। "আমাৰ ঘৰত শিক্ষাক সদায় উচ্চ স্থান দিয়া হৈছিল, বিশেষকৈ ছোৱালীৰ ক্ষেত্ৰত," তেওঁ কয়।
মাতৃৰ চিন্তাধাৰাই তেওঁৰ মনত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছিল। "মায়ে সদায় বিশ্বাস কৰিছিল যে শিক্ষাই মানুহৰ চৰিত্ৰ আৰু ব্যক্তিত্ব গঢ়ে। ই সাহস আৰু বুজাবুজি বঢ়ায়। জীৱনৰ বাধা-বিঘিনিক দৃঢ়তাৰে সন্মুখীন হ'বলৈ শিক্ষাই আমাক সাজু কৰে। সকলোতকৈ ডাঙৰ কথা, ই আমাক ভাল-বেয়া বিচাৰ কৰিবলৈ শিকায়।" তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে সদায় সৎ পথত চলাটো বিশ্বাস কৰিছিল। "বস্তুগত সুখতকৈ আত্মসন্মান বেছি গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল," তেওঁ কয়। এই মূল্যবোধবোৰেই তেওঁৰ এই আজীৱন বিশ্বাস গঢ়ি তুলিছিল যে সমাজত শিক্ষাই হৈছে আটাইতকৈ ডাঙৰ সমতা স্থাপনকাৰী অস্ত্ৰ, বিশেষকৈ এগৰাকী ছোৱালীৰ জীৱনত।
প্ৰফেচাৰ ছালমা বেগমক বেংগালুৰুৰ ৰাষ্ট্ৰীয় একতা সন্মিলনত জিইপিআৰএৰ দ্বাৰা সন্মানিত কৰা ভাৰত ৰত্ন ইন্দিৰা গান্ধী স্বৰ্ণপদক
তেওঁৰ চাকৰি জীৱনৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সময় আৰম্ভ হৈছিল যেতিয়া তেওঁক চান্নাপাটনাত নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। তাত কেৱল কানাড়া ভাষাতহে শ্ৰেণীসমূহ পৰিচালনা কৰা হৈছিল। "ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে অকল কানাড়াহে বুজি পাইছিল," তেওঁ কয়। "গতিকে ভাষা শিকাটো মোৰ বাবে জৰুৰী হৈ পৰিছিল।" ভাষাই যাতে তেওঁৰ কামত বাধা দিব নোৱাৰে, তাৰ বাবে তেওঁ সদায় ৰে'লত অহা-যোৱা কৰোঁতে কানাড়া শিকিবলৈ লৈছিল। "এইটো বৰ সহজ নাছিল," তেওঁ স্বীকাৰ কৰে। লাহে লাহে নিজৰ চেষ্টা আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ সহায়ত তেওঁ ভাষাৰ লগতে অৰ্থনীতি পঢ়ুৱাবলৈ প্ৰয়োজনীয় শব্দভঁৰাল আয়ত্ত কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।
"এই অভিজ্ঞতাই মোৰ দৃষ্টিভংগী সম্পূৰ্ণৰূপে সলনি কৰি দিছিল," তেওঁ কয়। "আমি যিটো ভাষাত পাৰ্গত সেইটো ভাষাত পঢ়োৱাতকৈ, ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে জনা ভাষাটোত পঢ়ালে যিকোনো বিষয়কে সহজ আৰু বোধগম্য কৰি তুলিব পাৰি।" তেওঁৰ আত্মবিশ্বাস ক্ৰমান্বয়ে বাঢ়ি গৈছিল আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ সৈতে তেওঁৰ সম্পৰ্ক গভীৰ হৈ পৰিছিল। সময়ৰ লগে লগে, তেওঁ ইমানেই পাৰদৰ্শী হৈ পৰিছিল যে তেওঁক আনকি মহাৰাণী মহাবিদ্যালয়তো কানাড়া মাধ্যমৰ শ্ৰেণীত পাঠদান কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল।
প্ৰফেচাৰ ছালমা বেগমৰ বাবে অৰ্থনীতি সদায় এটা বিষয়তকৈ বহু বেছি আছিল। তেওঁ কয়, "আন বিষয়ৰ দৰে অৰ্থনীতিৰো সমাজত বহুত দৰকাৰ আৰু মূল্য আছে। ব্যৱসায়, ধন-সম্পত্তি, বেপাৰ-বাণিজ্য- এই সকলোবোৰ ইয়াৰ লগতেই জড়িত।" তেওঁ বৰ উৎসাহেৰে ইয়াৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ কথা কয়। "ইয়াৰ পৰিসৰ বহুত ডাঙৰ আৰু ইয়াত নতুন নতুন গৱেষণা কৰাৰ সুবিধা আছে যিয়ে সকলোকে সহায় কৰে।
প্ৰফেচাৰ ছালমা বেগম
বৰ্ধিত আন্তঃশাখা (interdisciplinary) পদ্ধতিয়ে বিষয়টোৰ প্ৰতি তেওঁৰ বিশ্বাস অধিক শক্তিশালী কৰি তুলিছে। "ই অৰ্থনীতিক আৰু অধিক আকৰ্ষণীয় কৰি তোলে," তেওঁ কয়। "কৰ্মসংস্থাপনৰ সুযোগৰ ফালৰ পৰা, ই হৈছে অন্যতম আগশাৰীৰ বিজ্ঞান আৰু সেয়েহে অতি জনপ্ৰিয়।" এই দৰ্শনেই তেওঁৰ শ্ৰেণীকোঠাৰ দৃষ্টিভংগীক নিৰ্ধাৰণ কৰে। "মোৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ মনত অৰ্থনীতিৰ প্ৰতি ভালপোৱা জগাই তোলাৰ উদ্দেশ্যৰেই মই মোৰ শ্ৰেণীত প্ৰৱেশ কৰোঁ।"
সাহিত্যৰ প্ৰতি তেওঁৰ চিন্তাধাৰাই তেওঁৰ বৌদ্ধিক জীৱনৰ আন এক দিশ উন্মোচন কৰে। "সাহিত্য যিকোনো ভাষাৰ মূল আধাৰ," তেওঁ ব্যাখ্যা কৰে। "সাহিত্যৰ জৰিয়তেহে মত প্ৰকাশ আৰু যোগাযোগৰ ক্ষেত্ৰত মাৰ্জিত ৰূপ আৰু শালীনতা আহে।" তেওঁ ইংৰাজী আৰু উৰ্দু দুয়োটা সাহিত্যৰ প্ৰতি সমান শ্ৰদ্ধাৰে কথা কয়। "দুয়োটা ভাষাই অতি চহকী আৰু দুয়োটাৰে এক মহান ঐতিহ্য আছে।" কবিতা আৰু নাটকৰ পৰা আৰম্ভ কৰি গল্প আৰু উপন্যাসিকালৈকে, তেওঁ বিশ্বাস কৰে যে সাহিত্যই কথিত আৰু লিখিত শব্দক শৃংখলাবদ্ধ কৰে। "সেয়েহে নিয়মবোৰ প্ৰয়োজনীয়," তেওঁ চিন্তাশীলভাৱে সংযোগ কৰে।
সাহিত্যৰ প্ৰভাৱ গঢ়ি তোলাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁ ইতিহাসৰ ভূমিকাক স্বীকাৰ কৰে। "ঔপনিৱেশিক সাম্ৰাজ্য আৰু উপনিবেশসমূহত ইংৰাজী শিক্ষাৰ প্ৰৱৰ্তনৰ বাবেই ইংৰাজী সাহিত্যই জনপ্ৰিয়তা অৰ্জন কৰিছিল।" উৰ্দুৰ বিষয়ে কওঁতে, তেওঁৰ প্ৰশংসা স্পষ্ট হৈ পৰে। "উৰ্দু এটা নতুন ভাষা, কিন্তু ইয়াৰ সাহিত্য জীৱন্ত আৰু ধুনীয়া। ইয়াৰ সংবেদনশীলতা আৰু বিষয়বস্তুৰ সূক্ষ্ম উপস্থাপন শৈলীয়ে শিল্পকলালৈ এক অনন্য আকৰ্ষণ আৰু চৰিত্ৰ কঢ়িয়াই আনে।"
শিশুসকলৰ সৈতে গণৰাজ্য দিৱস উদযাপন প্ৰফেচাৰ ছালমা বেগমৰ
শৈক্ষিক দিশত তেওঁৰ যাত্ৰা লেখত ল'বলগীয়া। তেওঁ ১৯৯৫ চনত বাংগালোৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা চৰকাৰী নীতি আৰু মহিলা উদ্যোগীৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱ শীৰ্ষক বিষয়ত PhD ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেওঁ টোটেল কোৱালিটি মেনেজমেণ্ট আৰু মানৱ সম্পদ উন্নয়নৰ এগৰাকী প্ৰমাণপত্ৰপ্ৰাপ্ত সুবিধা প্ৰদানকাৰী আৰু নিমহাঞ্চ (NIMHANS) তথা বাংগালোৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মনোবিজ্ঞান বিভাগৰ পৰা প্ৰমাণপত্ৰপ্ৰাপ্ত এগৰাকী মনস্তাত্বিক পৰামৰ্শদাতা (Psychological Counsellor)। তেওঁ পাঁচখন গ্ৰন্থ আৰু বহুতো ৰাষ্ট্ৰীয় তথা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰবন্ধ ৰচনা কৰিছে।
শৈক্ষিক জগতৰ বাহিৰেও, তেওঁৰ দায়বদ্ধতা প্ৰতিফলিত হৈছিল 'সৱলা' (SABALA) নামৰ এক সন্থাৰ জৰিয়তে, যিটো তেওঁ ছাত্ৰী আৰু মহিলা কৰ্মচাৰীসকলৰ বাবে এক আনুষ্ঠানিক মঞ্চৰ দীৰ্ঘদিনীয়া প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। "ইয়াক মানুহক সংবেদনশীল কৰিবলৈ, সজাগতা সৃষ্টি কৰিবলৈ আৰু সৱলীকৰণৰ উদ্দেশ্যে গঠন কৰা হৈছিল," তেওঁ কয়। 'সৱলা'ই আইনগত সজাগতা, অধিকাৰ আৰু দায়িত্ব, যোগাযোগৰ দক্ষতা, দলীয় কাম, আৰু উদ্যোগশীলতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল। "আনকি সজাগতা সৃষ্টি কৰাটোও সৱলীকৰণ হ'ব পাৰে," তেওঁ উল্লেখ কৰে। "'সৱলা'ই সেই কাম অতি সফলতাৰে কৰিছিল।"
আগুৱাই যাব বিচৰা যুৱতীসকলক তেওঁ সদায় এক দৃঢ় বাৰ্তা দিয়ে। "মহিলাসকলে আজি প্ৰায় সকলো ক্ষেত্ৰতে আগভাগ লৈছে," তেওঁ কয়। তথাপি সমাজত থকা বৈষম্যৰ কথা উল্লেখ কৰি তেওঁ কয়, "বহু অনুষ্ঠানৰ মুৰব্বী হিচাপে মহিলা থাকিলেও, প্ৰধান পৰিচালনাৰ দায়িত্ব আজিও পুৰুষৰ হাততেই আছে।" সেয়েহে তেওঁৰ পৰামৰ্শ একেবাৰে স্পষ্ট- "নেতৃত্ব লওক, কাৰো পিছে পিছে নাযাব। আমাৰ বহুতৰে মনত সমাজৰ নিয়ম ভাঙিবলৈ ভয় থাকে। মহিলাসকলে এই ভয়ৰ পৰা ওলাই আহি নেতৃত্বৰ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিব লাগিব।"
প্ৰফেচাৰ ছালমা বেগমৰ জীৱনটোৱেই হৈছে শ্ৰেণীকোঠা, ভাষা, সহানুভূতি আৰু সাহসেৰে গঢ়ি উঠা এক নীৰৱ বিপ্লৱ। অৰ্থনীতি আৰু সাহিত্য, নীতি আৰু অনুশীলনৰ জৰিয়তে তেওঁ মানুহৰ মন গঢ়ি তুলিছে আৰু কণ্ঠস্বৰ শক্তিশালী কৰিছে। তেওঁৰ যাত্ৰাই আমাক মনত পেলাই দিয়ে যে প্ৰকৃত শিক্ষা কেৱল শিকোৱাই নহয়, ইয়াক জীয়াই ৰখাও হয়।
