নতুন দিল্লী
ৰাষ্ট্ৰীয় শিক্ষা নীতি ২০২০ৰ অধীনত কেন্দ্ৰীয় মাধ্যমিক শিক্ষা ব'ৰ্ডে (CBSE) নৱম আৰু দশম শ্ৰেণীৰ শিক্ষাৰ্থীৰ বাবে তৃতীয় ভাষাক বাধ্যতামূলক যোগ্যতামূলক বিষয় হিচাপে ঘোষণা কৰিছে।
২০২৭-২৮ শিক্ষাবৰ্ষৰ পৰা এই নতুন নিয়ম কাৰ্যকৰী হ'ব। যদিও তৃতীয় ভাষা দশম শ্ৰেণীৰ ব'ৰ্ড পৰীক্ষাৰ অংশ নহ'ব, তথাপি মাধ্যমিক বিদ্যালয় সমাপ্তিৰ উত্তীৰ্ণ প্ৰমাণপত্ৰ লাভ কৰিবলৈ শিক্ষাৰ্থীসকলে বিদ্যালয়ভিত্তিক আভ্যন্তৰীণ মূল্যায়নত উত্তীৰ্ণ হোৱাটো বাধ্যতামূলক হ'ব।
CBSE-ৰ মূল্যায়ন ব্যৱস্থাত এই সিদ্ধান্তক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱৰ্তন হিচাপে গণ্য কৰা হৈছে। নৱম শ্ৰেণীত তৃতীয় ভাষাৰ মূল্যায়নত কোনো শিক্ষাৰ্থী অনুত্তীৰ্ণ হ'লেও তেওঁক দশম শ্ৰেণীলৈ উন্নীত কৰা হ'ব। কিন্তু পৰৱৰ্তী শিক্ষাবৰ্ষত দশম শ্ৰেণীত অধ্যয়ন কৰি থাকোঁতেই নৱম শ্ৰেণীৰ তৃতীয় ভাষাৰ মূল্যায়ন উত্তীৰ্ণ হ'ব লাগিব।
এই নতুন নীতি ২০২৬-২৭ শিক্ষাবৰ্ষত নৱম শ্ৰেণীত নামভৰ্তি কৰা আৰু ২০২৭-২৮ শিক্ষাবৰ্ষত দশম শ্ৰেণীত অধ্যয়ন কৰা শিক্ষাৰ্থীৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য হ'ব।
১০ জুলাইত জাৰি কৰা CBSE-ৰ এক বিজ্ঞপ্তি অনুসৰি, ২০২৭-২৮ শিক্ষাবৰ্ষৰ পৰা দশম শ্ৰেণীত অধ্যয়ন কৰা প্ৰতিজন শিক্ষাৰ্থীয়ে R3 হিচাপে চিহ্নিত তৃতীয় ভাষাৰ বিদ্যালয়ভিত্তিক মূল্যায়নত উত্তীৰ্ণ হ'লেহে মাধ্যমিক পৰীক্ষাৰ উত্তীৰ্ণ প্ৰমাণপত্ৰ লাভ কৰিব।
যদি কোনো শিক্ষাৰ্থী দশম শ্ৰেণীৰ আভ্যন্তৰীণ মূল্যায়নত অনুত্তীৰ্ণ হয়, তেন্তে বিদ্যালয়ে ব’ৰ্ড পৰীক্ষাৰ চূড়ান্ত ফলাফল ঘোষণাৰ পূৰ্বে পুনৰ মূল্যায়নৰ ব্যৱস্থা কৰিব লাগিব। যদিও এই বিষয়টো ব’ৰ্ড পৰীক্ষাত অন্তৰ্ভুক্ত নহ'ব, তথাপি আভ্যন্তৰীণ মূল্যায়নত উত্তীৰ্ণ হোৱাটো বাধ্যতামূলক।
CBSE-ৰ বিজ্ঞপ্তিত নৱম শ্ৰেণীৰ শিক্ষাৰ্থীৰ ক্ষেত্ৰতো স্পষ্টভাৱে উল্লেখ কৰা হৈছে যে, তৃতীয় ভাষাৰ বিদ্যালয়ভিত্তিক মূল্যায়নত অনুত্তীৰ্ণ হ'লেও তেওঁলোকক দশম শ্ৰেণীলৈ উন্নীত কৰা হ'ব।
কিন্তু দশম শ্ৰেণীত অধ্যয়নৰ সময়তেই তেওঁলোকে নৱম শ্ৰেণীৰ তৃতীয় ভাষাৰ অসম্পূৰ্ণ মূল্যায়ন সম্পূৰ্ণ কৰি উত্তীৰ্ণ হ'ব লাগিব। অৰ্থাৎ, শিক্ষাৰ্থীক নৱম শ্ৰেণীত ৰখা নহ'ব যদিও মাধ্যমিক শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ আগতে ভাষা-সম্পৰ্কীয় এই যোগ্যতা পূৰণ কৰাটো বাধ্যতামূলক।
ইয়াৰ পূৰ্বে ২৯ জুনত জাৰি কৰা আন এক বিজ্ঞপ্তিত CBSE-য়ে ঘোষণা কৰিছিল যে, ২০২৬-২৭ শিক্ষাবৰ্ষৰ পৰা ষষ্ঠ শ্ৰেণীৰ পৰা ত্ৰিভাষা নীতি কাৰ্যকৰী কৰা হ'ব। এই নতুন ব্যৱস্থাত শিক্ষাৰ্থীসকলে তিনিটা ভাষা অধ্যয়ন কৰিব লাগিব, যাৰ ভিতৰত কমেও দুটা ভাৰতীয় ভাষা হোৱাটো বাধ্যতামূলক।
ইংৰাজীৰ লগতে অতিৰিক্ত বিদেশী ভাষা অধ্যয়ন কৰি থকা সপ্তম, অষ্টম আৰু নৱম শ্ৰেণীৰ শিক্ষাৰ্থীসকলে সেই বিদেশী ভাষা অব্যাহত ৰাখিব পাৰিব। কিন্তু তাৰ লগতে তেওঁলোকক আন এটা ভাৰতীয় ভাষাও অধ্যয়ন কৰিব লাগিব।
ইতিপূৰ্বে অধিকাংশ শিক্ষাৰ্থীয়ে অষ্টম শ্ৰেণীৰ পিছত তৃতীয় ভাষা অধ্যয়ন বন্ধ কৰিছিল। নতুন নীতি অনুসৰি ২০২৬-২৭ৰ পৰা নৱম শ্ৰেণী আৰু ২০২৭-২৮ৰ পৰা দশম শ্ৰেণীত তৃতীয় ভাষা অধ্যয়ন বাধ্যতামূলক হ'ব। অৱশ্যে ২০২৬-২৭ বৰ্ষৰ দশম শ্ৰেণীৰ ব’ৰ্ড পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হ'বলৈ সাজু হোৱা বৰ্তমানৰ শিক্ষাৰ্থীসকলৰ ওপৰত এই নিয়ম প্ৰযোজ্য নহ'ব।
CBSE-ৰ এই নতুন ভাষা নীতিক লৈ ইতিমধ্যে আইনী প্ৰত্যাহ্বানো উত্থাপিত হৈছে। ত্ৰিভাষা নীতি সম্পৰ্কীয় CBSE-ৰ বিজ্ঞপ্তিক প্ৰত্যাহ্বান জনাই দাখিল কৰা এখন ৰিট আবেদন বৰ্তমান আদালতৰ বিবেচনাধীন হৈ আছে। আবেদনকাৰীসকলে ৯ এপ্ৰিলত CBSE-য়ে ঘোষণা কৰা পূৰ্বৰ স্থিতি পুনৰ বাহাল ৰখাৰ আহ্বান জনাইছে। সেই ঘোষণা অনুসৰি, নৱম শ্ৰেণীত তৃতীয় ভাষা বাধ্যতামূলক কৰাৰ সিদ্ধান্ত ২০২৯-৩০ শিক্ষাবৰ্ষলৈ স্থগিত ৰখাৰ কথা কোৱা হৈছিল।
ইয়াৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই কেন্দ্ৰীয় শিক্ষা মন্ত্ৰালয়ে ১৩ জুলাইত নটা পৃষ্ঠাৰ এখন প্ৰত্যুত্তৰ শপতনামা (Counter Affidavit) দাখিল কৰি নতুন নীতিৰ সমৰ্থন জনায়। বিদ্যালয় শিক্ষা আৰু সাক্ষৰতা বিভাগৰ উপ-সচিব সুভাষ চন্দে দাখিল কৰা এই শপতনামা ২০২৬ চনৰ ২৭ মে'ত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে জাৰি কৰা জাননীৰ ভিত্তিত দাখিল কৰা হয়।
কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে যুক্তি দাঙি ধৰে যে, শিক্ষা সংবিধানৰ সমৱৰ্তী তালিকা (Concurrent List)-ত অন্তৰ্ভুক্ত বিষয়। সেয়েহে কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্য—দুয়োখন চৰকাৰৰেই ৰাষ্ট্ৰীয় শিক্ষা নীতি কাৰ্যকৰী কৰাৰ সাংবিধানিক ক্ষমতা আছে। চৰকাৰে লগতে কয় যে, ত্ৰিভাষা নীতিয়ে বহুভাষিকতা উৎসাহিত কৰা, ভাৰতীয় ভাষাসমূহ সংৰক্ষণ কৰা, শিক্ষাৰ্থীৰ বৌদ্ধিক বিকাশ শক্তিশালী কৰা আৰু জাতীয় সংহতি তথা সাংস্কৃতিক বৈচিত্ৰ্য অধিক সুদৃঢ় কৰাৰ দৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ লক্ষ্য পূৰণত সহায় কৰিব।
যদিও তৃতীয় ভাষা ব’ৰ্ড পৰীক্ষাৰ অংশ নহ'ব, তথাপি শিক্ষাৰ্থীসকলে বিদ্যালয়ভিত্তিক মূল্যায়নত উত্তীৰ্ণ হ'লেহে মাধ্যমিক উত্তীৰ্ণ প্ৰমাণপত্ৰ লাভ কৰিব। ২০২৭-২৮ শিক্ষাবৰ্ষৰ পৰা এই নীতি কাৰ্যকৰী হোৱাৰ দিশে আগবঢ়াৰ লগে লগে ইয়াৰ আইনী প্ৰক্ৰিয়া আৰু বাস্তৱায়ন শিক্ষানুষ্ঠান, শিক্ষাৰ্থী আৰু অভিভাৱকৰ মাজত নিবিড়ভাৱে লক্ষ্য কৰা হ'ব।
