ইমান ছাকিনা
কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাই মনে মনে আধুনিক জীৱনৰ প্ৰায় প্ৰতিটো অংশতে প্ৰৱেশ কৰিছে। আমি ইয়াক ইমেইল লিখিবলৈ, ভাষা অনুবাদ কৰিবলৈ, তথ্য বিচাৰিবলৈ, আমাৰ দিনটোৰ পৰিকল্পনা কৰিবলৈ আৰু আনকি নতুন দক্ষতা শিকিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰোঁ। মুছলমানসকলেও এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন সুধিবলৈ আৰম্ভ কৰাটো কেৱল সময়ৰ কথা আছিল: "এআই-য়ে আমাক ইছলাম ধৰ্ম বুজাত আৰু পালন কৰাতো সহায় কৰিব পাৰেনে?"
ইয়াৰ উত্তৰটো একেবাৰে সাধাৰণভাৱে 'হয়' বা সম্পূৰ্ণৰূপে 'নহয়' বুলি ক'ব নোৱাৰি।
ইছলামে কোনো উপকাৰী প্ৰযুক্তি কেৱল নতুন হোৱাৰ বাবেই প্ৰত্যাখ্যান নকৰে। কোৰআনে আমাক সোঁৱৰাই দিয়ে যে আল্লাহ তালাই সৃষ্টিৰ বহুতো বস্তু মানুহৰ উপকাৰৰ বাবে উপলব্ধ কৰিছে। কিন্তু ইছলামে দায়িত্ববোধ, সত্যাপন আৰু জ্ঞানৰ প্ৰতি সন্মান জনাবলৈও শিকায়। যেতিয়া প্ৰযুক্তিয়ে কোৰআন, হাদিছ আৰু ইছলামিক আইনৰ জগতখনত প্ৰৱেশ কৰে, তেতিয়া এইবোৰ বিশেষভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ পৰে।
প্ৰতিনিধিত্বমূলক ছবি
এআই আৰু কোৰআন অধ্যয়ন
এআই এক উপকাৰী ‘অধ্যয়ন সহায়ক’ হ’ব পাৰে। এজন ব্যক্তিয়ে ইয়াক কোনো ছূৰাৰ সাধাৰণ বিষয়বস্তু বুজাই দিবলৈ, অনুবাদৰ তুলনা কৰিবলৈ, কোৰআনত বাৰে বাৰে অহা বিষয়বোৰ চিনাক্ত কৰিবলৈ, পুনৰাবৃত্তিৰ পৰিকল্পনা তৈয়াৰ কৰিবলৈ বা ধৈৰ্য্য, কৃতজ্ঞতা, ন্যায় বা ক্ষমাৰ সৈতে জড়িত আয়াতসমূহ বিচাৰি উলিওৱাত সহায় কৰিবলৈ সুধিব পাৰে।
ই ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক বৃহৎ পৰিমাণৰ তথ্য সজাই পৰাই ৰখাতো সহায় কৰিব পাৰে। সাম্প্ৰতিক সময়ৰ ইছলামিক পণ্ডিতসকলে স্বীকাৰ কৰে যে এআই-য়ে কোৰআনৰ গৱেষণা, তিলাৱতৰ (পাঠ) অনুশীলন আৰু মুখস্থ কৰাত সহায় কৰিব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, ইজিপ্তৰ 'দাৰ আল-ইফতা'ই কৈছে যে, এআই সমৰ্থিত ইলেক্ট্ৰনিক কোৰআন আৰু কৃত্ৰিম তিলাৱতৰ আহিলাসমূহ পঢ়া আৰু মুখস্থ কৰাত সহায় কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰাটো বৈধ হ'ব পাৰে, যদিহে কোৰআনৰ পাঠ আৰু তিলাৱত সঠিকভাৱে পৰীক্ষা কৰা হয়।
কিন্তু ইয়াত এডাল গুৰুত্বপূৰ্ণ সীমাৰেখা আছে যিডাল অতিক্ৰম কৰা উচিত নহয়: ‘তাফছিৰৰ (কোৰআনৰ ব্যাখ্যা) বাবে এআই কেতিয়াও আমাৰ স্বতন্ত্ৰ কৰ্তৃপক্ষ বা নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস হ'ব নালাগে।’
২০২৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত, ইজিপ্তৰ 'দাৰ আল-ইফতা'ই কোৰআনৰ ব্যাখ্যাৰ বাবে সম্পূৰ্ণৰূপে এআই এপ্লিকেচনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰাৰ বিৰুদ্ধে বিশেষভাৱে সকীয়াই দিছিল। ইয়াৰ উদ্বেগ একেবাৰে সাধাৰণ: এটা এআই চিষ্টেমে বিভিন্ন উৎস মিহলাই, প্ৰেক্ষাপট ভুলকৈ বুজি বা তাফছিৰৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় তথ্য নোহোৱাকৈয়ে কোনো ব্যাখ্যা আগবঢ়াই এনে এক উত্তৰ দিব পাৰে, যিটো শুনিবলৈ অতি আত্মবিশ্বাসী যেন লাগিব পাৰে।
কোৰআনে নিজেই আমাক সাৱধানতাৰে সত্যাপন কৰাৰ এটা নীতি দিছে: “গতিকে, যদি তোমালোকে নাজানা, তেন্তে জ্ঞান থকাসকলক সোধা।” (কোৰআন ১৬:৪৩)
এআই-য়ে আমাক দুৱাৰখন বিচাৰি পোৱাত সহায় কৰিব পাৰে। ই সেই দুৱাৰৰ সিপাৰে থিয় হৈ থকা পণ্ডিত বুলি ভাও জোৰা উচিত নহয়।
প্ৰতিনিধিত্বমূলক ছবি
ফতোৱাৰ ক্ষেত্ৰত কি হ'ব?
এই ক্ষেত্ৰত আৰু অধিক সতৰ্কতাৰ প্ৰয়োজন। ফতোৱা কেৱল ধৰ্মীয় তথ্য বিচাৰি উলিওৱা কোনো উত্তৰ নহয়। এজন অৰ্হতাসম্পন্ন পণ্ডিতে কোৰআন, ছুন্নাহ, ইছলামিক ন্যায়শাস্ত্ৰ, পণ্ডিতসকলৰ মাজৰ মতভেদ, পৰিস্থিতি, উদ্দেশ্য আৰু ব্যক্তিজনৰ পৰিস্থিতিৰ নিৰ্দিষ্ট সবিশেষ দিশবোৰ বিবেচনা কৰিহে এটা ফতোৱা দিয়ে।
'ইণ্টাৰনেশ্যনেল ইছলামিক ফিকহ একাডেমী'য়ে গৱেষণা আৰু প্ৰমাণ সংগ্ৰহৰ ক্ষেত্ৰত এআই-ৰ উপযোগিতাৰ ওপৰত আলোকপাত কৰিছে, কিন্তু তেওঁলোকে গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে যে ফতোৱা জাৰী কৰাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ যুক্তি বা বিচাৰ-বিবেচনা এআই-য়ে স্বতন্ত্ৰভাৱে কৰিব নোৱাৰে।
ইজিপ্তৰ 'দাৰ আল-ইফতা'ই আৰু এখোপ আগুৱাই গৈ কৈছে যে এআই-য়ে দিয়া উত্তৰক ফতোৱা হিচাপে নিৰ্ভৰ কৰাটো অবৈধ, কিয়নো এজন মুফতীৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় অৰ্হতা আৰু প্ৰেক্ষাপট বুজি বিচাৰ কৰাৰ ক্ষমতা এআইৰ নাই।
গতিকে, যদি কোনোবাই এআই-ক সোধে "এই বিষয়ে ইছলামে কি কয়?" ইয়াৰ উত্তৰটো গৱেষণাৰ আৰম্ভণি হিচাপে উপযোগী হ'ব পাৰে। কিন্তু যেতিয়া প্ৰশ্নটো বিবাহ, বিবাহ বিচ্ছেদ, উত্তৰাধিকাৰী, আৰ্থিক দায়বদ্ধতা, চিকিৎসা সম্পৰ্কীয় পৰিস্থিতি বা আন কোনো গুৰুতৰ বিষয়ৰ লগত জড়িত হয়, তেতিয়া শেষ সিদ্ধান্তটো এজন নিৰ্ভৰযোগ্য অৰ্হতাসম্পন্ন পণ্ডিতৰ পৰাই আহিব লাগে।
দৈনন্দিন দোৱাৰ ক্ষেত্ৰত কি হ'ব?
এই ক্ষেত্ৰখন কিছু বেলেগ। 'প্ৰতিষ্ঠিত দোৱাসমূহ বিচাৰিবলৈ, সজাই ৰাখিবলৈ বা মনত ৰাখিবলৈ' এআইৰ ব্যৱহাৰ কৰাটো লাভজনক হ'ব পাৰে। এজন ব্যক্তিয়ে ভ্ৰমণ, দুশ্চিন্তা, কৃতজ্ঞতা, পিতৃ-মাতৃ, সুৰক্ষা বা নতুন কাম আৰম্ভ কৰাৰ বাবে কোৰআন আৰু নিৰ্ভৰযোগ্য হাদিছৰ পৰা দোৱা বিচাৰিব পাৰে।
কিন্তু ইয়াতো সত্যাপন বা প্ৰমাণীকৰণৰ গুৰুত্ব আছে। অনলাইনত প্ৰচাৰিত হোৱা প্ৰতিটো দোৱাই কোৰআন বা ছুন্নাহৰ পৰা অহা নহয়, আৰু এআই-য়ে কেতিয়াবা এনে কিছুমান কথা অতি আত্মবিশ্বাসেৰে নবীৰ (ছাঃ) নামত উল্লেখ কৰিব পাৰে, যাৰ কোনো নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস নাই।
ইয়াৰ লগতে এটা গভীৰ প্ৰশ্নও আছে: আমি এআই-ক ‘আল্লাহক স্মৰণ কৰাত সহায় কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছোঁনে, নে তেওঁৰ সৈতে আমাৰ যি ব্যক্তিগত সম্পৰ্ক থাকিব লাগে তাৰ বিকল্প হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছোঁ?’
এআই-ৰ দ্বাৰা ধুনীয়াকৈ লিখা এটা দোৱাই আল্লাহৰ সৈতে হোৱা আন্তৰিক বাৰ্তালাপৰ বিকল্প হ'ব নোৱাৰে। প্ৰযুক্তিয়ে আমাক দোৱা কৰিবলৈ সোঁৱৰাই দিব পাৰে; কিন্তু ই আমাৰ বাবে আন্তৰিকতা সৃষ্টি কৰিব নোৱাৰে।
VIDEO
সেয়েহে আটাইতকৈ সুস্থ দৃষ্টিভংগীটো হ’ল এআই-ক এক ‘সঁজুলি’ হিচাপে গণ্য কৰা, ধৰ্মীয় কৰ্তৃপক্ষ হিচাপে নহয়। তথ্য বিচাৰিবলৈ, সজাই ৰাখিবলৈ, পুনৰাবৃত্তি কৰিবলৈ, অনুবাদ কৰিবলৈ আৰু শিকিবলৈ ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰক। ই দিয়া কোৰআনৰ উদ্ধৃতি আৰু হাদিছৰ প্ৰসংগসমূহ পৰীক্ষা কৰি লওক। নিৰ্ভৰযোগ্য তাফছিৰ আৰু বিশ্বাসযোগ্য উৎসৰ ওচৰলৈ ঘূৰি যাওক। আৰু ফতোৱাৰ প্ৰয়োজন হোৱা বিষয়সমূহৰ বাবে অৰ্হতাসম্পন্ন পণ্ডিতৰ পৰামৰ্শ লওক।
এআই-য়ে ধৰ্মীয় জ্ঞান সহজলভ্য কৰিব পাৰে। কিন্তু সহজলভ্যতাক কেতিয়াও কৰ্তৃপক্ষ বুলি ভুল কৰা উচিত নহয়।
ইছলাম আৰু প্ৰযুক্তিৰ ভৱিষ্যত মানুহ আৰু যন্ত্ৰৰ মাজৰ প্ৰতিযোগিতা হ'ব নালাগে। ই মানৱীয় জ্ঞান, বিবেক আৰু বিশ্বাসক ব্যৱহাৰ কৰি এক শক্তিশালী প্ৰযুক্তিক সত্যৰ বিকল্প নহৈ সত্যৰ সেৱক হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ বিষয়ে হোৱা উচিত।
.webp "ভাৰতৰ কনছুলেট জেনেৰেলত অনুষ্ঠিত এক অনুষ্ঠানত ৰাষ্ট্ৰদূত লক্ষ্মী মুৰ্দেশ্বৰ পুৰী")
