ৰাজীৱ নাৰায়ণ
ভাৰতবৰ্ষই কেৱল অপেক্ষা কৰিব জানিছিল। ৰে’লৰ বাবেই হওক, বেংকৰ দীঘলীয়া শাৰীতেই হওক, চৰকাৰী ফাইলৰ লেহেমীয়া গতিক লৈয়েই হওক, ৰেষ্টুৰেণ্টৰ টেবুল, প্ৰকল্পৰ অনুমোদন বা কোনো সামগ্ৰীৰ ডেলিভাৰীৰ বাবেই হওক- প্ৰতীক্ষা যেন আমাৰ জীৱনৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ আছিল। কিন্তু এতিয়া আৰু তেনে দিন নাই। প্ৰযুক্তিয়ে ভাৰতৰ বুকুত এক অভূতপূৰ্ব আৰু একপ্ৰকাৰ ধ্বংসাত্মক পৰিৱৰ্তন আনিছে: ই কেৱল দেশখনৰ গতিকে দ্ৰুত কৰা নাই, অপেক্ষা কৰা কাৰ্যটোক আমাৰ বাবে অসহনীয় কৰি তুলিছে।
ভাৰত এতিয়া '১০ মিনিটৰ দেশ'ত পৰিণত হৈছে। কিন্তু সদায় এনেকুৱা নাছিল। এসময়ত কিবা এটা অৰ্ডাৰ কৰা মানে তাক অৰ্ডাৰ কৰি কিছুদিনৰ বাবে পাহৰি যোৱাটোহে বুজাইছিল। এখন চিঠি পঢ়ুৱৈৰ হাতত পৰিবলৈ কেইবাদিনো সময় লাগিছিল। এখন চেক ক্লিয়াৰ হ'বলৈকো সময়ৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। এটা নতুন টেলিফোন সংযোগ পোৱাটো পৰিয়ালৰ বাবে এক ডাঙৰ কাহিনী হৈ পৰিছিল। আনকি এখন টেক্সীৰ বাবেও ৰাস্তাৰ দাঁতিত থিয় হৈ আশাৰে বাট চাব লগা হৈছিল।
প্ৰতিনিধিত্বমূলক ছবি
কিন্তু এতিয়া আৰু তেনে নহয়। আজি আমি ৰাতিৰ আহাৰ ৰান্ধি থাকোঁতেই গেলামালৰ সামগ্ৰী অৰ্ডাৰ কৰোঁ আৰু খাদ্য প্ৰস্তুত হোৱাৰ আগতেই দুৱাৰৰ বেলটো বাজি উঠিব। বা প্ৰিণ্টআউট ঘৰলৈ ডেলিভাৰী দিবলৈ কওঁ আৰু চিয়াঁহী বেছি শুকান হ'লে বিৰক্ত হওঁ।
আটাইতকৈ আচৰিত কথাটো এয়া নহয় যে কোনোবাই ১০ মিনিটতে এপেকেট বিস্কুট ডেলিভাৰী দিব পাৰে। আচৰিত কথাটো হ'ল, ভাৰতে এতিয়া ২০ মিনিট সময়কো লেহেমীয়া বুলি ভাবিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে। কুইক কমাৰ্চ বা দ্ৰুত ব্যৱসায়ে 'জৰুৰী প্ৰয়োজন'ক এক ব্যৱসায়িক আৰ্হিত পৰিণত কৰিছে। পাহৰি যোৱা কোনো ৰন্ধন সামগ্ৰী, ফোনৰ চাৰ্জাৰ, টুথপেষ্ট বা হঠাতে অহা আলহীৰ বাবে চাহ-জলপান- যিবোৰৰ বাবে এসময়ত পূৰ্বপৰিকল্পনাৰ প্ৰয়োজন আছিল, সেই সকলোবোৰ এতিয়া চকুৰ পচাৰতে হাজিৰ কৰিব পাৰি।
এবাৰ সুবিধাই এই পৰ্যায় পালে, ই বেছি দিনলৈ কেৱল 'সুবিধা' হৈ নাথাকে। ই এক মাপকাঠীত পৰিণত হয়। ঠিক এনেদৰেই মানুহৰ আশাবোৰ সলনি হয়।
সকলো লাগে, এতিয়াই লাগে
UPI-এ টকা-পইচাৰ ক্ষেত্ৰতো একেই কাম কৰিছে। যিটো পেমেণ্টৰ বাবে এসময়ত নগদ ধন, কাৰ্ড, চহী বা অপেক্ষাৰ প্ৰয়োজন আছিল, সেয়া এতিয়া অদৃশ্যভাৱে, ছেকেণ্ডৰ ভিতৰতে হৈ যায়। এই বছৰৰ আগষ্ট মাহত সমগ্ৰ দেশত UPI-ৰ জৰিয়তে ২৪৫০ কোটি লেনদেন সম্পন্ন হৈছে। ইয়াৰ তাৎপৰ্য কেৱল বিত্তীয় নহয়। আমি এতিয়া যিকোনো কাম দ্ৰুত গতিত হৈ পৰাটোত অভ্যস্ত হৈ পৰিছো।
আপুনি পইচা দিলে, আৰু লগে লগে কামটো হৈ গ'ল। আপুনি বুক কৰিলে আৰু লগে লগে সেয়া নিশ্চিত হ'ল। আপুনি অৰ্ডাৰ দিলে আৰু লগে লগে কাউণ্টডাউন আৰম্ভ হ'ল। আপুনি এখন কেব মাতিলে আৰু মেপত তাৰ সৰু আইকনটো আপোনাৰ ফালে আগবাঢ়ি অহা দেখিবলৈ পালে। আনকি মনোৰঞ্জনৰ ক্ষেত্ৰখনো এই অধৈৰ্যশীলতাৰ ওচৰত হাৰ মানিছে। আমি এতিয়া পৰৱৰ্তী খণ্ডটোৰ বাবে অহা সপ্তাহলৈ অপেক্ষা কৰিব নোৱাৰো। আমাক আজিয়েই ৰাতি সেইটো চাবলৈ লাগে। প্ৰায়ে আমি একেৰাহে চাই এটা ৰোমাঞ্চকৰ সন্ধিয়াৰ ভিতৰতে গোটেই ছিজনটো শেষ কৰি পেলাওঁ।
প্ৰতিনিধিত্বমূলক ছবি
বেংকিং, বজাৰ, ভ্ৰমণ, খাদ্য, মনোৰঞ্জন... ইটোৰ পিছত সিটোকৈ জীৱনৰ সমগ্ৰ ক্ষেত্ৰখনকেই অপেক্ষাৰ অন্ত পেলোৱাৰ ভিত্তিত পুনৰ্নিমাণ কৰা হৈছে। আৰু প্ৰযুক্তিয়ে এই প্ৰত্যাশাৰ স্তৰ ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি কৰি গৈছে। ইয়াত বিপদটো এয়া নহয় যে আমি অধৈৰ্য মানুহত পৰিণত হৈছো। আচল বিপদটো হ'ল, আমি পাহৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছো যে কিছুমান বস্তু তৎক্ষণাত কৰি তুলিব নোৱাৰি আৰু হয়তো কৰা উচিত নহয়।
নতুন মাপকাঠী
এই 'এতিয়াই' কাৰকটোৱে ব্যৱসায়িক প্ৰতিযোগিতাৰ ধৰণো সলনি কৰি পেলাইছে। এতিয়া কেৱল ভাল সামগ্ৰী যোগান ধৰাই যথেষ্ট নহয়। আজিৰ নতুন নিয়মটো হ'ল সামগ্ৰীবোৰ দ্ৰুতভাৱে পাব লাগিব। CII-Alvarez & Marsal-ৰ শেহতীয়া এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ভাৰতৰ ৭৭ শতাংশ গ্ৰাহকে দুঘণ্টাৰ ভিতৰতে ডেলিভাৰী আশা কৰে। সৰ্বাধিক দুঘণ্টা। গতি বা দ্ৰুততা এতিয়া সেৱাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশ হৈ পৰিছে।
যিখন ৰেষ্টুৰেণ্টে এসময়ত কৈছিল, "আপোনাৰ অৰ্ডাৰটোৰ বাবে ৪০ মিনিট সময় লাগিব," তেওঁলোকে এতিয়া ২৫ মিনিটৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়া আন এখন ৰেষ্টুৰেণ্টৰ হাতত গ্ৰাহক হেৰুৱাৰ আশংকাত ভোগে। এজন অনলাইন বিক্ৰেতাই এতিয়া কেৱল কি বিক্ৰী কৰে তাৰেই বিজ্ঞাপন নিদিয়ে; বৰং সেয়া কেতিয়া আহি পাবগৈ, তাৰো বিজ্ঞাপন দিয়ে। আনকি গেলামালৰ সামগ্ৰীৰ ব্যৱসায়ো এতিয়া এই তাৎক্ষণিক প্ৰাপ্তিৰ প্ৰত্যাশাৰ লগত সহাৱস্থান কৰিবলৈ বাধ্য হৈছে।
অৱশ্যে, এইটো সম্পূৰ্ণৰূপে এটা বেয়া কথাও নহয়। ভাৰতে দশক দশক ধৰি অদক্ষতাক জীৱনৰ এক এৰাব নোৱৰা অংশ হিচাপে মানি লৈছিল। দীঘলীয়া শাৰী, কাগজ-পত্ৰৰ কাম, লেহেমীয়া বেংকিং, পলমকৈ অহা ডেলিভাৰী আৰু অনীহাৰে আগবঢ়োৱা সেৱাক প্ৰায়ে সমাধান কৰিবলগীয়া সমস্যাৰ পৰিৱৰ্তে জীৱনৰ বাস্তৱ সত্য হিচাপে ধৰি লোৱা হৈছিল।
প্ৰযুক্তিয়ে সেই আত্মসন্তুষ্টিৰ প্ৰতি প্ৰত্যাহ্বান জনাইছে। যদি এটা পেমেণ্ট পাঁচ ছেকেণ্ডতে হ'ব পাৰে, তেন্তে এটা সাধাৰণ লেনদেন সম্পূৰ্ণ হ'বলৈ দুদিন কিয় লাগিব লাগে? যদি এটা পাৰ্চেল আজি আপোনাৰ ঘৰ পাবহি পাৰে, তেন্তে স্বাভাৱিকভাৱেই ই এসপ্তাহৰ সময় কিয় ল'ব লাগে? সেই অৰ্থত চালে, এজন অধৈৰ্য ভাৰতীয় প্ৰকৃততে এজন অধিক সচেতন আৰু সুস্থ মনৰ গ্ৰাহক হ’ব পাৰে।
গতিৰ মূল্য
কিন্তু এই পৰিৱৰ্তনৰ আন এটা দিশো আছে। যেতিয়া মানুহৰ চৌপাশৰ সকলো বস্তু দ্ৰুত হৈ পৰে, তেতিয়া আন সকলোবোৰৰ প্ৰতিও তেওঁলোকৰ প্ৰত্যাশা সলনি হয়। এটা ৱেবছাইট খোল খাওঁতে অতিৰিক্ত পাঁচ ছেকেণ্ড সময় লাগিলে সেয়া বেয়া হোৱা যেন লাগে। এখন ৰেষ্টুৰেণ্টত ৩৫ মিনিট সময় লাগিলে পৰিচালনাৰ ভুল যেন লাগে। তিনি ঘণ্টা ধৰি মেছেজৰ উত্তৰ নিদিয়া এজন সহকৰ্মীয়ে আপোনাক আওকাণ কৰা বা অসংবেদনশীল যেন লাগিব পাৰে। কেইবা সপ্তাহো সময় লগা চৰকাৰী প্ৰক্ৰিয়া এটাক মান্ধাতা যুগৰ যেন অনুভৱ হয়।
প্ৰতিনিধিত্বমূলক ছবি
আমি এতিয়া মানৱীয় সময়ৰ ভিত্তিত চলা জীৱনৰ বিভিন্ন অংশলৈকো এই তাৎক্ষণিক ব্যৱসায়িক যুক্তিসমূহ আমদানি কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছো। মানৱীয় সম্পৰ্কবোৰৰ কোনো ট্ৰেকিং লিংক নাথাকে। পিতৃ-মাতৃ অধৈৰ্য হ'লেই ল'ৰা-ছোৱালী সোনকালে ডাঙৰ হৈ নাযায়। এখন ভাল কিতাপ পঢ়োঁতে কেৱল 'জ্ঞান'ৰ অংশটোলৈ চকু ফুৰাই গ'লেই নহয়। ধাৰণা বা চিন্তাবোৰক পূৰঠ হ'বলৈ সময়ৰ প্ৰয়োজন হয়। দক্ষতা অৰ্জন কৰিবলৈ একেটা কামকে বাৰে বাৰে কৰাৰ প্ৰয়োজন। বিশ্বাস গঢ় লৈ উঠিবলৈ সময় লাগে। বেমাৰৰ পৰা আৰোগ্য লাভ কৰিবলৈকো সময় লাগে। আনকি শুদ্ধ সিদ্ধান্ত ল'বলৈয়ো লগে লগে সিদ্ধান্ত নোলোৱাৰ বিলাসিতাৰ প্ৰয়োজন হয়।
ইয়াৰ বিৰোধটো হ'ল যে, প্ৰযুক্তিয়ে সৰু-সুৰা পলমবোৰ দূৰ কৰি আমাক অধিক সময় দিছে সঁচা, কিন্তু লগতে সেই সময়খিনিৰ অকণমানো অপেক্ষাৰ বাবে ব্যয় কৰিব নিবিচৰা কৰি তুলিছে। আমি মিনিটবোৰ বচাইছো, কিন্তু ধৈৰ্য হেৰুৱাই পেলাইছো।
অপেক্ষা কৰিবলৈ শিকাটো
হয়তো ভাৰতৰ বাবে পৰৱৰ্তী প্ৰত্যাহ্বানটো আৰু অধিক দ্ৰুত হোৱাটো নহয়। আমি ইতিমধ্যে সেই ক্ষেত্ৰত যথেষ্ট পাৰদৰ্শিতা অৰ্জন কৰিছো। আটাইতকৈ কঠিন কামটো হ'ব পাৰে ক'ত দ্ৰুততাৰ সঁচাকৈয়ে প্ৰয়োজন আছে আৰু ক'ত নাই, সেই কথাটো শিকা। কোনেও এটা পেমেণ্ট সম্পূৰ্ণ হ'বলৈ তিনি দিন অপেক্ষা কৰিব নিবিচাৰে। প্ৰক্ৰিয়া এটা আধুনিকীকৰণ নোহোৱাৰ বাবেই কোনেও শাৰীত থিয় হৈ থাকিব নিবিচাৰে। অনলাইনত কেইমিনিটমানতে পাব পৰা নথিপত্ৰ এখনৰ বাবে গোটেই আবেলিটো নষ্ট কৰিবলৈ কোনেও নিবিচাৰে।
কিন্তু অলাগতিয়াল অপেক্ষাক মচি পেলোৱা আৰু অপেক্ষা নামৰ ধাৰণাটোকেই সম্পূৰ্ণৰূপে নোহোৱা কৰি পেলোৱাৰ মাজত এক ডাঙৰ পাৰ্থক্য আছে। জীৱনৰ কিছুমান শ্ৰেষ্ঠ বস্তু এতিয়াও আঁকোৰগোজভাৱে লেহেমীয়া হৈয়ে আছে। যেনে- সঠিকভাৱে ৰন্ধা এসাজ আঞ্জা। সময়ৰ লগে লগে গভীৰ হৈ পৰা এক বন্ধুত্ব। এটি শিশুৰ ডাঙৰ-দীঘল হোৱা প্ৰক্ৰিয়া। এটা কেৰিয়াৰ গঢ়ি তোলাৰ যাত্ৰা। আৰু এটা ভাল ধাৰণা এটা মহান ধাৰণালৈ ৰূপান্তৰিত হোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়া।
ভাৰতে বিশ্বৰ সৈতে খোজ মিলাবলৈ দশক দশক ধৰি চেষ্টা কৰি আহিছে। প্ৰযুক্তিয়ে এতিয়া ভাৰতীয়সকলক এনে এক অনাকাংক্ষিত বস্তু দিছে: যিকোনো কামত ইমান সময় কিয় লাগিব লাগে বুলি প্ৰশ্ন কৰাৰ আত্মবিশ্বাস। এয়াই হৈছে প্ৰগতি। তথাপি হয়তো প্ৰগতিৰ পৰৱৰ্তী নিদৰ্শনটো হ'ব এইটো জনা যে কেতিয়া এক সম্পূৰ্ণ ভিন্ন প্ৰশ্ন সুধিব লাগে: "সকলোবোৰ জানো এতিয়াই হোৱাটো জৰুৰী?"
(লেখক ৰাজীৱ নাৰায়ণ এজন জ্যেষ্ঠ সাংবাদিক আৰু যোগাযোগ বিশেষজ্ঞ)
