আতিৰ খান
আমাৰ দৈনন্দিন বাতৰিৰ উৎসসমূহ আগন্তুক দুৰ্যোগৰ ভৱিষ্যতবাণীৰে ভৰি থাকে। যুদ্ধ, ধৰ্মীয় মেৰুকৰণ, জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, শক্তিৰ নাটনি, পাৰিপাৰ্শ্বিক অৱনতি, মানুহৰ স্থান লোৱা কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (AI), খাদ্যৰ নিৰাপত্তাহীনতা আৰু অৰ্থনৈতিক অনিশ্চয়তাই ৰাজহুৱা আলোচনাত প্ৰাধান্য বিস্তাৰ কৰে।
মানৱজাতি এক অপৰিৱৰ্তনীয় সংকটৰ গৰাহত পৰিছে বুলি বিশ্বাস কৰাটো অতি সহজ। কিন্তু ইতিহাসে আমাক এক বেলেগ কাহিনীহে কয়।
প্ৰতিটো প্ৰজন্মই বিশ্বাস কৰিছিল যে তেওঁলোক এক অভূতপূৰ্ব সময়ৰ মাজেৰে পাৰ হৈছে আৰু সভ্যতা লাহে লাহে ইয়াৰ সমাপ্তিৰ দিশে আগবাঢ়িছে। বাৰে বাৰে সেই ভৱিষ্যতবাণীসমূহ বিফল হৈছে। ইয়াৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে মানৱজাতিয়ে বিপদ-বিঘিনিৰ পৰা ৰক্ষা পৰিছে। বৰং, ই পৰিস্থিতিৰ সৈতে খাপ খোৱা, নতুনত্বৰ উদ্ভাৱন কৰা আৰু বিপৰ্যয়ৰ পৰা পুনৰুদ্ধাৰ কৰাৰ এক অসাধাৰণ সামৰ্থ্য বাৰে বাৰে প্ৰদৰ্শন কৰি আহিছে।
দশক দশক ধৰি দুটা বিপৰীতধৰ্মী চিন্তাধাৰাই ভৱিষ্যতৰ বিষয়ে আমাৰ বুজাবুজিক গঢ় দি আহিছে। দুৰ্যোগবাদীবোৰে সতৰ্ক কৰি দিয়ে যে সভ্যতা ধ্বংসৰ দিশে আগবাঢ়িছে, আনহাতে, প্ৰযুক্তি-আশাবাদীসকলে দৃঢ়তাৰে কয় যে উদ্ভাৱনেই প্ৰতিটো সমস্যাৰ সমাধান কৰিব। আমোদজনক কথাটো হ'ল, দুয়োটা পক্ষয়েই ভৱিষ্যতৰ বিষয়ে ভৱিষ্যতবাণী কৰাৰ নিজৰ সামৰ্থ্যৰ ওপৰত অতিমাত্ৰা বিশ্বাস কৰি আহিছে।
২০০০ চনত ভাৰতৰ এক কোটিতম শিশু আস্থা অৰোৰাৰ জন্মৰ সময়ত মন্ত্ৰী সুমিত্ৰা মহাজন
জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ কথাটোৱেই ধৰক। ১৯৬০-ৰ দশকত বহু বিশেষজ্ঞই সতৰ্ক কৰি দিছিল যে বিশ্বৰ দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা জনসংখ্যাই অৱশ্যেই ব্যাপক অনাহাৰ আৰু সামাজিক পতনৰ সৃষ্টি কৰিব। সন্মানীয় বিজ্ঞানভিত্তিক আলোচনীবোৰে নিৰন্তৰ জনসংখ্যা বৃদ্ধি আৰু তীব্ৰ খাদ্য সংকটৰ পূৰ্বানুমান কৰিছিল। কিন্তু বাস্তৱ পৰিস্থিতি সম্পূৰ্ণ বেলেগ ধৰণেহে পোহৰলৈ আহিল।
১৯৬০-ৰ দশকৰ শেষৰ ফালে বিশ্বৰ জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ হাৰ বাৰ্ষিক প্ৰায় ২.১ শতাংশৰ সৰ্বোচ্চ পৰ্যায়ত উপনীত হৈছিল আৰু তেতিয়াৰ পৰা ই ক্ৰমান্বয়ে হ্ৰাস পাই আহিছে। বৰ্তমান বিশ্বৰ বহু ঠাইত প্ৰজননৰ হাৰ হ্ৰাস পাইছে আৰু বহু দেশে এতিয়া জনসংখ্যাৰ বিস্ফোৰণৰ পৰিৱৰ্তে বৃদ্ধ লোকৰ বৃদ্ধি পোৱা সমাজ আৰু কৰ্মশক্তি হ্ৰাস পোৱা সমস্যাৰ সৈতেহে যুঁজ দিছে।
এই জনগাঁথনিগত ধাৰাসমূহে আন এক চিৰাচৰিত ভ্ৰান্ত ধাৰণাকো প্ৰত্যাহ্বান জনায়- সেয়া হ'ল যে কোনো এটা ধৰ্ম বা সম্প্ৰদায়ে অৱশেষত অনিয়ন্ত্ৰিত জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ জৰিয়তে আনবোৰক চেৰ পেলাই যাব। এনে আশংকাই প্ৰজন্মৰ পিছত প্ৰজন্ম ধৰি প্ৰসাৰ লাভ কৰি আহিছে, তথাপি ইয়াৰ শিপা জনগাঁথনিগত বাস্তৱতকৈ ৰাজনৈতিক বাগধাৰাতহে অধিক নিহিত হৈ আছে। যিহেতু অঞ্চল আৰু সম্প্ৰদায়ভেদে প্ৰজননৰ হাৰ হ্ৰাস পাইছে, সেয়েহে জনগাঁথনিগত আধিপত্যৰ এই সৰল কাহিনীবোৰে নিজৰ বিশ্বাসযোগ্যতা বহু পৰিমাণে হেৰুৱাই পেলাইছে।
খাদ্য সুৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰতো একেটা আৰ্হিয়েই স্পষ্ট। বেছি দিনৰ কথা নহয়, আঠ বিলিয়ন মানুহক খুৱাব পৰাটো এক অসম্ভৱ কাম যেন লাগিছিল। আজি, মানৱজাতিয়ে সমগ্ৰ বিশ্বৰ জনসংখ্যাক পুষ্টি প্ৰদান কৰিব পৰাকৈ পৰ্যাপ্ত খাদ্য উৎপাদন কৰে। ক্ষুধা বা অনাহাৰ একেবাৰে নাইকিয়া হোৱা নাই, কিন্তু এতিয়া ই পৰ্যাপ্ত খাদ্য উৎপাদন কৰিব নোৱাৰাৰ পৰিৱৰ্তে সংঘাত, দৰিদ্ৰতা আৰু বিতৰণৰ বিফলতাৰহে এক পৰিণাম হৈ পৰিছে। মানৱীয় উদ্ভাৱনী শক্তিয়ে পূৰ্বৰ প্ৰজন্মই ভবা অসম্ভৱ স্তৰকো অতিক্ৰম কৰি কৃষি উৎপাদনশীলতা বাৰে বাৰে বৃদ্ধি কৰিছে।
যান্ত্ৰিক কৃষি
প্ৰগতিৰ এই বহল কাহিনীটো প্ৰায় প্ৰতিটো মুখ্য সূচকাংকতেই প্ৰতিফলিত হৈছে। দুখনকৈ বিশ্বযুদ্ধ, মহামাৰী, আৰ্থিক সংকট আৰু আঞ্চলিক সংঘাতৰ পাছতো, ইতিহাসৰ যিকোনো সময়ৰ তুলনাত আজিৰ মানুহ গঢ় হিচাপে অধিক স্বাস্থ্যৱান, অধিক চহকী আৰু অধিক শিক্ষিত।
যোৱা দশকবোৰত চৰম দৰিদ্ৰতা ভয়ংকৰভাৱে হ্ৰাস পাইছে। উন্নয়নশীল বিশ্বৰ বহু অংশত আয়ুস বৃদ্ধি পাইছে, আনহাতে লাখ লাখ লোকে স্বাস্থ্যসেৱা, শিক্ষা আৰু আধুনিক আন্তঃগাঁথনিৰ সুবিধা লাভ কৰিছে যিটো পূৰ্বৰ প্ৰজন্মই কল্পনাও কৰিব পৰা নাছিল।
এই অগ্ৰগতিক স্বীকাৰ কৰা মানে এইটো নহয় যে আমি জলবায়ু পৰিৱৰ্তন বা পৰিৱেশৰ অৱনতিৰ দৰে প্ৰকৃত প্ৰত্যাহ্বানবোৰক আওকাণ কৰিব লাগে। এইবোৰ অতি গুৰুতৰ সমস্যা যাৰ বাবে নিৰন্তৰ বৈজ্ঞানিক, ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সঁহাৰিৰ প্ৰয়োজন। কিন্তু ইতিহাসে কয় যে আতংকিত হোৱাটো কেতিয়াও কাৰ্যকৰী কৌশল হ'ব নোৱাৰে।
উদ্ভাৱন, অভিযোজন আৰু সামূহিক প্ৰচেষ্টাৰ জৰিয়তে মানৱ সমাজে কঠিন সমস্যাৰ সন্মুখীন হোৱাৰ সামৰ্থ্য ধাৰাবাহিকভাৱে প্ৰদৰ্শন কৰি আহিছে। একেবাৰে শেহতীয়া উত্তেজনা আৰু উদ্বেগৰ উৎস কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাইও একেই ভাৰসাম্যপূৰ্ণ দৃষ্টিভংগীৰ দাবী ৰাখে। AI-এ নিশ্চিতভাৱে পেছা, উদ্যোগ আৰু আমাৰ কাম কৰা, যোগাযোগ কৰা আৰু সৃষ্টি কৰাৰ ধৰণ সলনি কৰিব।
গুজৰাটৰ এছিয়াৰ সৰ্ববৃহৎ সৌৰ উদ্যান
তথাপি, আধুনিক সভ্যতাৰ ভেটি ভৌতিক জগতখনত দৃঢ়ভাৱে নিহিত হৈ আছে। তীখা, চিমেণ্ট, এমোনিয়া আৰু প্লাষ্টিকে আজিও আমাৰ অট্টালিকা, পৰিবহণ ব্যৱস্থা, কৃষি আৰু উৎপাদনক ধৰি ৰাখিছে। কোনো এলগৰিদম বা ছাটবটে এই অত্যাৱশ্যকীয় সামগ্ৰীবোৰৰ স্থান ল'ব নোৱাৰে বা সেইবোৰ বহনক্ষমভাৱে উৎপাদন কৰাৰ মানৱীয় দায়িত্বক নাইকিয়া কৰিব নোৱাৰে।
ইতিহাসে আমাক এইটোও সোঁৱৰাই দিয়ে যে প্ৰযুক্তিগত নিৰাশাবাদৰ দৰেই প্ৰযুক্তিগত আশাবাদো সমানেই বিভ্ৰান্তিকৰ হ'ব পাৰে। শীতল যুদ্ধৰ সময়ত, বিজ্ঞানীসকলে পাৰমাণৱিক শক্তিচালিত বিমান আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ আহৰণৰ বাবে মাটিৰ তলত পাৰমাণৱিক বিস্ফোৰণ ব্যৱহাৰ কৰাৰ দৰে উচ্চাকাংক্ষী ধাৰণা অন্বেষণ কৰিছিল।
এনে এক পৰীক্ষা আছিল ১৯৬৭ চনত নিউ মেক্সিকোত কৰা 'প্ৰজেক্ট গেছবাগি', য'ত গেছ উৎপাদন বৃদ্ধিৰ আশাত মাটিৰ গভীৰতাত হিৰোছিমাৰ বোমাতকৈ দুগুণতকৈও অধিক শক্তিশালী ২৯-কিলোটনৰ পাৰমাণৱিক সঁজুলিৰ বিস্ফোৰণ ঘটোৱা হৈছিল। পৰীক্ষাটো বিফল হৈছিল, আৰু কেতিয়াও প্ৰতিশ্ৰুতি পূৰণ নকৰা ভৱিষ্যতৰ বিশাল প্ৰযুক্তিগত সপোনৰ দীঘলীয়া তালিকাত ই স্থান পাইছিল।
প্ৰযুক্তিগত ভৱিষ্যতৰ পূৰ্বানুমান কৰাটো কিমান কঠিন সেয়া পাৰমাণৱিক শক্তিৰ কাহিনীয়ে প্ৰমাণ কৰে। ফ্ৰান্সৰ প্ৰায় ৭০ শতাংশ বিদ্যুৎ পাৰমাণৱিক শক্তিৰ দ্বাৰা উৎপাদিত হয়, আনহাতে জাৰ্মানীয়ে এক সম্পূৰ্ণ বেলেগ পথ বাছি লৈছে।
ভাৰততো পাৰমাণৱিক শক্তি সম্প্ৰসাৰণৰ প্ৰস্তাৱ আহোঁতে তীব্ৰ ৰাজনৈতিক বিৰোধিতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। একেধৰণৰ প্ৰযুক্তিৰ সন্মুখীন হোৱা স্বত্বেও ভিন্ন সমাজে প্ৰায়েই ভিন্ন বিকল্প বাছি লয়।
শেহতীয়া পূৰ্বানুমানবোৰো সমানেই অবিশ্বস্ত বুলি প্ৰমাণিত হৈছে। বৈদ্যুতিক বাহন গ্ৰহণৰ গতি, নৱীকৰণযোগ্য শক্তি, ক্ৰিপ্টোকাৰেন্সী আৰু অগণন আন আন উদ্ভাৱনৰ ভৱিষ্যতবাণী বাৰে বাৰে লক্ষ্যত উপনীত হোৱাত ব্যৰ্থ হৈছে, এই প্ৰযুক্তিবোৰৰ সম্ভাৱনা নথকাৰ বাবে নহয়, বৰং মানৱীয় আচৰণ, অৰ্থনীতি, ৰাজহুৱা নীতি আৰু বজাৰৰ পূৰ্বানুমান কৰাটো অস্বাভাৱিকভাৱে কঠিন হোৱাৰ বাবেহে।
ইয়াৰ পৰা পোৱা শিক্ষা অতি সৰল আৰু আশ্বৰ্যজনকভাৱে শান্তিদায়ক। বিশেষজ্ঞসকলে কল্পনা কৰা ধৰণে ভৱিষ্যত কেতিয়াও একেবাৰে নিখুঁতভাৱে অহা নাই। কিছুমান শংকা অতিৰঞ্জিত বুলি প্ৰমাণিত হৈছে। কিছুমান আৱিষ্কাৰে প্ৰত্যাশাতকৈয়ো ভাল ফল দিছে। সঘনাই, বাস্তৱ পৰিস্থিতি বৈজ্ঞানিক আৱিষ্কাৰ, মানুহৰ সহনশীলতা, সুস্থ নীতি আৰু কেৱল সুযোগৰ এক অপ্ৰত্যাশিত মিশ্ৰণৰ পৰাহে উদ্ভৱ হৈছে।
ইউভাল নোৱাহ হাৰাৰিৰ দৰে চিন্তাবিদসকলে কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ ৰূপান্তৰকাৰী সম্ভাৱনাৰ বিষয়ে সঠিকভাৱেই গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে। AI নিসন্দেহে এক বৈপ্লৱিক প্ৰযুক্তি, কিন্তু আধুনিক জীৱনক বৰ্তাই ৰখা প্ৰতিটো প্ৰযুক্তিৰ ঠাই ই লোৱাৰ সম্ভাৱনা একেবাৰে কম।
যিদৰে এটা প্ৰজন্মৰ ভিতৰতে কোটি কোটি লেণ্ডলাইন টেলিফোনৰ ঠাই ম'বাইল ফোনে ল'লে, কিছুমান ডিজিটেল প্ৰযুক্তিও আশ্চৰ্যকৰ দ্ৰুততাৰে বিয়পিব পাৰে। পিছে, ভৌতিক আন্তঃগাঁথনি বেলেগ ধৰণে বিকশিত হয়। ভাপ আৰু গেছ টাৰ্বাইনৰ দ্বাৰা উৎপাদিত তেৰাৱাট পৰিমাণৰ বিদ্যুতক একেবাৰে কম সময়ৰ ভিতৰতে ফটোভল্টেইক কোষ বা বতাহ টাৰ্বাইনেৰে সলনি কৰাটো সম্ভৱ নহ'ব। প্ৰযুক্তিগত পৰিৱৰ্তন কেতিয়াও তাৎক্ষণিক নহয়।
ভাৰতত এগৰাকী মহিলাক ক'ভিড-১৯ৰ প্ৰতিষেধক প্ৰদান কৰা মুহূৰ্তত
সতৰ্কবাণীবোৰে চিন্তাশীল বিবেচনাৰ দাবী ৰাখে। কিন্তু ভৱিষ্যতবাণীবোৰে ৰাজহুৱা বিতৰ্কক সমৃদ্ধ কৰিব লাগে, আমাৰ কল্পনাক বন্দী কৰিব নালাগে। ভৱিষ্যত কেতিয়াও আগতীয়াকৈ লিখা নাথাকে।
মানৱ সভ্যতাই যুদ্ধ, মহামাৰী, অৰ্থনৈতিক পতন, প্ৰযুক্তিগত বিপ্লৱ আৰু গভীৰ সামাজিক পৰিৱৰ্তন অতিক্ৰম কৰি আহিছে। প্ৰতিটো অস্থিৰতাৰ মাজেৰে মানৱজাতিয়ে পৰিস্থিতিৰ লগত খাপ খাইছে, শিকিছে আৰু আগুৱাই গৈছে।
ই আমাক আত্মবিশ্বাস যোগাব লাগে, আত্মসন্তুষ্টি নহয়। আজিৰ মানসিক শান্তি বিসৰ্জন নিদিয়াকৈ আমি কাইলৈৰ বাবে বুদ্ধিমত্তাৰে প্ৰস্তুতি চলাব লাগে। ভৱিষ্যতৰ বাবে চিন্তা কৰাটো প্ৰয়োজনীয়; কিন্তু অহৰহ ভয় খোৱাটো নহয়।
আজি আমি গ্ৰহণ কৰা বিকল্পবোৰৰ বহু পুৰস্কাৰ আমি নিজে উপভোগ কৰিবলৈ নাপাবও পাৰোঁ। অৰণ্য পুনৰুদ্ধাৰ, প্ৰদূষণ হ্ৰাস বা পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ সুফলৰ আমি হয়তো কেতিয়াও সম্পূৰ্ণৰূপে সাক্ষী নহওঁ। সেই পুৰস্কাৰবোৰ হয়তো আমাৰ সন্তান আৰু নাতি-নাতিনীহঁতৰ বাবেহে হ'ব।
কিন্তু এয়াই সদায় সভ্যতাৰ কাহিনী হৈ আহিছে। প্ৰতিটো প্ৰজন্মই পূৰ্বৱৰ্তীসকলৰ ত্যাগক উত্তৰাধিকাৰ সূত্ৰে লাভ কৰে আৰু অনাগতসকলৰ বাবে এক উন্নত ভেটি এৰি থৈ যায়।
মানৱ জাতিৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ শক্তিটো কেতিয়াও নিখুঁতভাৱে ভৱিষ্যতবাণী কৰাৰ সামৰ্থ্যৰ মাজত নিহিত নাথাকে, বৰং সহনশীলতা, সৃজনীশীলতা আৰু আশাৰ জৰিয়তে সেই ভৱিষ্যতক গঢ় দিয়াৰ অসাধাৰণ সামৰ্থ্যৰ মাজতহে নিহিত হৈ আছে। সম্ভৱতঃ এয়াই আটাইতকৈ বেছি শান্তিদায়ক কাহিনী।
.webp)
