চিকমাগালুৰৰ পাহাৰৰ পৰা সমাজ পৰিৱৰ্তনলৈ ড০ ফৰিদা ৰহমতুল্লাৰ এক অনুপ্ৰেৰণামূলক যাত্ৰা...

Story by atv | Posted by [email protected] • 2 h ago

ছানিয়া আঞ্জুম

এগৰাকী নাৰী, যাৰ দৃঢ় সংকল্পই সলনি কৰিছে অগণন লোকৰ জীৱন। চিকমাগালুৰৰ সেউজীয়া পাহাৰৰ মাজত জন্মগ্ৰহণ কৰা এগৰাকী সাধাৰণ ছোৱালীৰ পৰা বেংগালুৰুৰ দৰে মহানগৰীত সমাজ সংস্কাৰৰ এক শক্তিশালী কণ্ঠস্বৰ হৈ পৰালৈকে- ড০ ফৰিদা ৰহমতুল্লাৰ যাত্ৰা সঁচাকৈয়ে অনন্য। দৰিদ্ৰতা আৰু অশিক্ষাৰ অন্ধকাৰত আবদ্ধ লোকসকলৰ বাবে তেওঁ হৈ পৰিছে পোহৰৰ ৰেঙনি। শিক্ষা, সাহিত্য আৰু নিস্বাৰ্থ সমাজ সেৱাৰ জৰিয়তে কিদৰে সমাজলৈ যোগাত্মক পৰিৱৰ্তন আনিব পাৰি, তাৰ এক উৎকৃষ্ট নিদৰ্শন হ'ল ড০ ফৰিদা।

মোৰ জন্মস্থান মোৰ বাবে স্বৰ্গ।- গৌৰৱ আৰু আত্মদৰ্শনৰ সুৰত এইদৰে কয় ড০ ফৰিদা ৰহমতুল্লাই। কফি, জালুক, ক্ৰমাগত পাহাৰ আৰু অসীম সেউজীয়াৰ ভূমি কৰ্ণাটকৰ চিকমাগালুৰ জিলাৰ গুল্লানপেটত জন্মগ্ৰহণ কৰা ড০ ফৰিদাই তাতেই মৰ্যাদা আৰু আত্মীয়তাৰ প্ৰাথমিক পাঠ শিকিছিল। সেয়া এনে এখন ঠাই আছিল য'ত কন্যাসন্তানক ঘৰ আৰু গাঁৱৰ ভিতৰত মৰম-আদৰ আৰু সন্মান কৰা হৈছিল। তৎসত্ত্বেও এই উষ্মতাৰ আঁৰত আছিল এক নিৰৱ বিৰোধিতা। এটা সময়ত ছোৱালীৰ ক্ষেত্ৰত ঋতুমতী হোৱাৰ পিছতেই প্ৰায়ে ছোৱালীৰ শিক্ষা আধৰুৱা কৰা হৈছিল আৰু কেইটামান ঘটনাৰ বাহিৰে এটা নিৰ্দিষ্ট পৰ্যায়ৰ পিছত শিক্ষা গ্ৰহণৰ পৰা বঞ্চিত কৰা হৈছিল। যত্ন আৰু সীমাবদ্ধতাৰ মাজৰ এই প্ৰাথমিক পাৰ্থক্যই তেওঁৰ মনত প্ৰশ্নৰ প্ৰথমটো বীজ ৰোপণ কৰিছিল।

মাদ্ৰাছাৰ অভাৱী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ মাজত জলপানীৰ চেক বিতৰণৰ মুহূৰ্তত ড০ ফৰিদা ৰহমতুল্লা

বিবাহ তেওঁৰ জীৱনৰ এটা টাৰ্ণিং পইণ্ট হিচাপে চিহ্নিত হৈছিল, যিয়ে তেওঁক গ্ৰাম্য পৰিৱেশৰ পৰা বেংগালুৰুৰ ব্যস্ত মহানগৰীলৈ লৈ আহিছিল। এই পৰিৱৰ্তনৰ লগে লগে তেওঁ এক কঠোৰ বাস্তৱৰ সন্মুখীন হয়। স্বাধীনতা আছিল, কিন্তু তাৰ সমান্তৰালকৈ আছিল গভীৰ বৈষম্যও। দৰিদ্ৰ সীমাৰেখাৰ তলত বাস কৰা বহু মুছলমান পৰিয়ালৰ অৱস্থা আছিল হৃদয় বিদাৰক। ছোৱালীক শিক্ষাৰ পৰা বঞ্চিত কৰা হৈছিল, ল'ৰাবোৰে চাইকেল মেৰামতি কৰা দোকানত দীঘলীয়া সময় ধৰি কাম কৰিছিল, মহিলাসকলে অন্ধকাৰ কোঠাত বহি ধূপকাঠি বনাইছিল আৰু বহু পুৰুষ নিবনুৱা বা মদ্যপানৰ কৱলত পৰিছিল। তেওঁ মনত পেলাই কয়, "সেইদিনাই মই এই পৰিস্থিতিৰ পৰিৱৰ্তন আনিবলৈ কাম কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিলো।" সেয়া কোনো ক্ষোভৰ মুহূৰ্ত নাছিল, বৰং আছিল এক সংকল্প। সহানুভূতি আৰু দায়িত্ববোধৰ পৰা জন্ম হোৱা এক সিদ্ধান্ত।

অতি সোনকালেই হতাশাৰ বিৰুদ্ধে শিক্ষা তেওঁৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী অস্ত্ৰ হৈ পৰিছিল। ড০ ফৰিদাই দৃঢ়তাৰে কয়, "শিক্ষাই মোৰ আৱেগ আৰু মোৰ অগ্ৰাধিকাৰ।" তেওঁ বিশ্বাস কৰে যে যেতিয়া এটি শিশুক সঠিক নিৰ্দেশনা আৰু মূল্যবোধৰ সৈতে শিক্ষিত কৰা হয়, তেতিয়া পৰিৱৰ্তন স্বাভাৱিকভাৱেই আহে। ল'ৰা-ছোৱালীয়ে নিজৰ, নিজৰ পৰিয়ালৰ আৰু অৱশেষত সমাজৰ যত্ন ল'বলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ বাবে সমাজ সেৱা আৰু শিক্ষা একাকাৰ। "মানৱ সেৱাই হ'ল আটাইতকৈ ডাঙৰ সেৱা," তেওঁ কয়, যিটো নীতিয়ে আজিও তেওঁ হাতত লোৱা প্ৰতিটো পদক্ষেপক পৰিচালিত কৰি আহিছে।

শিক্ষাবিদ, সাংবাদিক, সমাজ কৰ্মী, ঔপন্যাসিক, কবি আৰু লেখিকা ড০ ফৰিদা ৰহমতুল্লা খান

তেওঁৰ নিজৰ শৈক্ষিক যাত্ৰায়ো শিক্ষাৰ প্ৰতি থকা এই দায়বদ্ধতা প্ৰতিফলিত কৰে। বেংগালুৰুলৈ অহাৰ পিছত, তেওঁ NMKRV মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা কলা শাখাত স্নাতক ডিগ্ৰী, তাৰ পিছত বাংগালোৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ৰাজনীতি বিজ্ঞানত স্নাতকোত্তৰ আৰু ধাৰৱাড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা উৰ্দু ভাষাত আন এটা স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। সাহিত্য তেওঁৰ আশ্ৰয়স্থল আৰু কণ্ঠস্বৰ হৈ পৰিছিল। তেওঁ সংবেদনশীলতা আৰু সাহসেৰে সামাজিক বাস্তৱতাক তুলি ধৰি দুখন উপন্যাস আৰু তিনিখন চুটিগল্পৰ পুথি ৰচনা কৰে। ত্ৰিশ বছৰ ধৰি তেওঁ উৰ্দু মাহেকীয়া আলোচনী 'জৰিন শুৱায়েন' (Zarrin Shuwayen)-ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু সম্পাদক হিচাপে কাম কৰিছিল, যিখন অসংখ্য পঢ়ুৱৈৰ বাবে এক সাংস্কৃতিক আৰু বৌদ্ধিক মঞ্চ হৈ পৰিছিল।

তথাপি, প্ৰতিষ্ঠানৰ জৰিয়তেহে তেওঁৰ দৃষ্টিভংগীয়ে বাস্তৱ ৰূপ পাইছিল। ‘Holy Mother's English School’ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষা হিচাপে ড০ ফৰিদাই শিক্ষা যাতে সৰ্বজনীন আৰু সহানুভূতিশীল হৈ থাকে, তাক নিশ্চিত কৰিছিল। তাত অধ্যয়ন কৰা প্ৰায় চল্লিছ শতাংশ শিশুৱে বিনামূলীয়া শিক্ষা লাভ কৰে আৰু বিদ্যালয়খনে সকলো ধৰ্মৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক আদৰণি জনায়। পৰৱৰ্তী সময়ত, তেওঁ আৱালাহাল্লী বস্তি অঞ্চলত আন এখন হোলি মাদাৰ্ছ স্কুল প্ৰতিষ্ঠা কৰি পিছপৰা সম্প্ৰদায়লৈ এই অভিযান সম্প্ৰসাৰিত কৰে, য'ত সম্পূৰ্ণ বিনামূলীয়াকৈ শিক্ষা প্ৰদান কৰা হয়।

এটা চিকিৎসা শিৱিৰত ড০ ফৰিদা ৰহমতুল্লা

ক'ভিড মহামাৰী তেওঁৰ যাত্ৰাৰ আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অধ্যায় হৈ পৰিছিল। তলাবন্ধৰ সময়ত আৰু তাৰ পিছত বস্তি অঞ্চলৰ শিশুসকলে কিদৰে অনলাইন ক্লাছৰ পৰা বঞ্চিত হৈছিল সেয়া তেওঁ দেখিছিল। আনকি য'ত অনলাইন শিক্ষা উপলব্ধ আছিল, তাতো ইয়াৰ নেতিবাচক প্ৰভাৱ দেখা গৈছিল। বহু শিশুৰ মনোযোগ বিঘ্নিত হৈছিল, স্ক্ৰীনৰ প্ৰতি আসক্তি বাঢ়িছিল আৰু আধাতে বিদ্যালয় এৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ সংখ্যা দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাইছিল। এই কথাত বিচলিত হৈ তেওঁ জে পি নগৰ ৫ম পৰ্যায়ত থকা হোলি মাদাৰ্ছ স্কুলত নিজৰ প্ৰচেষ্টা দুগুণে বৃদ্ধি কৰে, যিখন প্ৰতিষ্ঠান বৰ্তমান পঁয়ত্ৰিশ বছৰৰো অধিক সময় ধৰি সফলতাৰে চলি আছে। তেওঁ কয়, "আধাতে বিদ্যালয় এৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ নাগৰিক হিচাপে গঢ়ি তুলিবলৈ মই শিক্ষা প্ৰদানৰ চেষ্টা কৰি আছো।" ইয়াৰ ফলাফল সকলোৰে সন্মুখত, আজি সেই ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে এক সুস্থিৰ আৰু অৰ্থপূৰ্ণ জীৱন নিৰ্বাহ কৰি আছে।

শ্ৰেণীকোঠাৰ বাহিৰেও ড০ ফৰিদাৰ কাম সমাজ কল্যাণৰ ক্ষেত্ৰলৈও সম্প্ৰসাৰিত। মহিলাৰ সৱলীকৰণ, বঞ্চিত শিশুৰ শৈক্ষিক প্ৰয়োজন আৰু চিকিৎসা তথা সামাজিক জৰুৰীকালীন অৱস্থাৰ সন্মুখীন হোৱা পৰিয়ালসমূহক সহায় কৰাৰ বাবে তেওঁ 'আল হুদা ৱমেনছ ৱেলফেয়াৰ অৰ্গেনাইজেচন' প্ৰতিষ্ঠা কৰে। তেওঁ ড্ৰাগছৰ অপব্যৱহাৰ আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ বিষয়ে মাতৃসকলক পৰামৰ্শ দিয়াৰ ক্ষেত্ৰতো এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে। তেওঁ বিশ্বাস কৰে যে এগৰাকী সচেতন মাতৃয়ে সমগ্ৰ প্ৰজন্মক ৰক্ষা কৰিব পাৰে। তেওঁৰ বাৰ্তা স্পষ্ট- "অভাৱত থকা লোকসকলৰ ওচৰ চাপিবলৈ আপোনাৰ ধন আৰু প্ৰতিভা ব্যৱহাৰ কৰক।"

তেওঁৰ অৱদানসমূহ সমাজৰ চকুত নপৰাকৈ থকা নাই। সাহিত্যিক অৱদানৰ বাবে ২০০৮ চনত তেওঁ 'কৰ্ণাটক ৰাজ্যোৎসৱ বঁটা' লাভ কৰিছিল, যিটো স্বীকৃতি তেওঁৰ হৃদয়ৰ নিচেই কাষৰ। তেওঁ দুবাৰকৈ KUA-ৰ তৰফৰ পৰা একাধিক বঁটাৰে সন্মানিত হোৱাৰ লগতে 'সফল উদ্যোগী বঁটা'ও লাভ কৰিছে আৰু আঠ বছৰ ধৰি UNICEF-ৰ অৱদানকাৰী সদস্য হিচাপে সেৱা আগবঢ়াইছে। কৰ্ণাটক চৰকাৰে তেওঁক কৰ্ণাটক হজ কমিটীৰ সদস্য হিচাপেও মনোনীত কৰিছিল। বেংগালুৰুৰ চৌদিশে তেওঁৰ কামক উদযাপন কৰি লগোৱা হৰ্ডিংবোৰ হৈছে এগৰাকী নিৰৱ সমাজ কৰ্মীৰ প্ৰতি বিৰল ৰাজহুৱা স্বীকৃতি। তেওঁ নম্ৰতাৰে কয়, "যেতিয়া মানুহে মোৰ কামক স্বীকৃতি দিয়ে, ই প্ৰমাণ কৰে যে মই যি কৰি আছো তাত আল্লা সন্তুষ্ট।"

২০১৯ চনত ছেইণ্ট মাদাৰ টেৰেছা বিশ্ববিদ্যালয়ে তেওঁক সন্মানীয় ডক্টৰেট উপাধি প্ৰদান কৰে আৰু তেওঁৰ জীৱন আৰু অৱদান কুভেম্পু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এম ফিল গৱেষণাৰ বিষয় হৈ পৰে। প্ৰায় এশটামান বঁটা লাভ কৰাৰ পিছতো তেওঁ মাটিত ভৰি থৈ চলা মানুহ, যিয়ে ট্ৰফীৰে নহয়, সলনি হোৱা মানুহৰ জীৱনৰেহে সফলতাৰ জোখ লয়।

তেওঁ আনৰ বাবে কি বাৰ্তা এৰি থৈ যাব বিচাৰে বুলি সোধাত ড০ ফৰিদাই এগৰাকী বঁটা বিজয়ী হিচাপে নহয়, এগৰাকী পথপ্ৰদৰ্শক হিচাপে বুলি কয়। "নিজক ভাল পাওক, নিজৰ ভাষাক ভাল পাওক, নিজৰ মানুহক ভাল পাওক। আন ভাষা আৰু বিভিন্ন সম্প্ৰদায়ৰ মানুহক সন্মান কৰক।" তেওঁৰ জীৱনে সহাৱস্থান, কৰুণা আৰু সাহসক মূৰ্ত কৰি তোলে।

চিকমাগালুৰৰ সেউজীয়া পাহাৰৰ পৰা বেংগালুৰুৰ জনবহুল পথলৈকে ড০ ফৰিদা ৰহমতুল্লাৰ যাত্ৰাই প্ৰমাণ কৰে যে এক নিৰন্তৰ উদ্দেশ্যই কি অৰ্জন কৰিব পাৰে। তেওঁ পৰিৱৰ্তনৰ বাবে অপেক্ষা কৰা নাছিল। তেওঁ নিজেই পৰিৱৰ্তন হৈ পৰিছিল।