নতুন দিল্লী
আগত বিত্তীয় বৰ্ষত ভাৰতৰ জি ডি পিৰ বিকাশৰ হাৰ ৭.৫ শতাংশলৈ বৃদ্ধি পাব আৰু দেশত বিনিয়োগৰ নতুন পৰিবেশ সৃষ্টি হ'ব বুলি প্রত্যাশ্যা কৰা হৈছে সংসদত বিত্তমন্ত্রী নির্মলা সীতাৰমণে বৃহস্পতিবাৰে দাখিল কৰা ২০২৫-২৬ বৰ্ষৰ অৰ্থনৈতিক সমীক্ষাত। ভূৰাজনৈতিক উত্তেজনা, বাণিজ্যিক বিভাজন আৰু বিত্তীয় অনিশ্চয়তাৰ মাজতো ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক বুনিয়াদ মজবুত হৈছে বুলি অর্থনৈতিক সমীক্ষাত দাবী কৰা হৈছে।
সমীক্ষাটোত কোৱা হৈছে ২০২৬ বিত্তীয় বর্ষত প্রকৃত ডি জি পিৰ বিকাশৰ হাৰ হ'ব ৭.৪ শতাংশ; তাৰ বিপৰীতে ২০২৭ বিত্তীয় বৰ্ষত বিকাশৰ হাৰ হ'ব ৬.৮-৭.২ শতাংশ। সমীক্ষাটোত দেশৰ কৃষিজাত সামগ্ৰীৰ ৰপ্তানি ১০০ বিলিয়ন ডলাৰলৈ বৃদ্ধিৰ পোষকতা কৰা হয়। ২০২৪-২৫ বর্ষত কৃষিজাত সামগ্ৰীৰ ৰপ্তানি আছিল ৫১.১ বিলিয়ন ডলাৰ।
বিশ্ব বাণিজ্য সংস্থাৰ তথ্য উল্লেখ কৰি অর্থনৈতিক সমীক্ষাত বিশ্বৰ কৃষিজাত ৰপ্তানিত ভাৰতৰ অংশ মাত্র ২.২ শতাংশ, ২০০০ চনত আছিল ১.১ শতাংশ। প্রতিবেদনখনত উল্লেখ কৰা হয়, ২০২২-২৩ আৰু ২০২৪-২৫ বর্ষত ভাৰতৰ কৃষিজাত সামগ্ৰীৰ ৰপ্তানি স্থবিৰ হৈ আছিল, যি সময়ত বিশ্ব কৃষিজাত সামগ্ৰীৰ ৰপ্তানি ২.৪ ট্রিলিয়ন ডলাৰলৈ বৃদ্ধি পাইছিল।
অর্থনৈতিক সমীক্ষাটোত কোৱা হয়, ভূৰাজনৈতিক উত্তেজনা প্রশমিত নোহোৱালৈকে আৰু বাণিজ্যিক বিবাদ নিষ্পত্তি নোহোৱালৈকে সোণ আৰু ৰূপৰ দাম ঊর্ধ্বমুখী হৈ ৰ'ব। ভাৰতৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ৫৬.২ শতাংশ লোক সংস্থাপিত বুলি প্রতিবেদনখনত দাবী কৰা হয়। ভাৰতীয়ৰ জনমুৰি আয় অহা ২৫ বছৰত বৰ্তমানৰ ২,৫০০ ডলাৰৰ পৰা ২০ হেজাৰ ডলাৰলৈ বৃদ্ধি পাব বুলি প্রত্যাশা কৰি প্রতিবেদনখনত বিশেষভাৱে উল্লেখ কৰা হয় জনমূৰি আয় বৃদ্ধিত চীনে লাভ কৰা সাফল্যক।
শিক্ষাৰ প্রসংগত কোৱা হয় ভাৰতে সম্প্ৰতি শিক্ষাৰ গুণগত মান বৃদ্ধিত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে; কিয়নো মজলীয়া পর্যায়লৈকে নামভর্তিৰ পৰিমাণ ১০০ শতাংশ, উচ্চ বিদ্যালয় পর্যায়ত প্রায় ৮০ শতাংশ আৰু ছেকেণ্ডাৰী পৰ্যায়ত প্রায় ৬৩ শতাংশ। উচ্চ শিক্ষা পৰ্যায়ত আমাৰ লক্ষ্য ৫০ শতাংশ, বর্তমানে এই সংখ্যা ৩২ শতাংশ। এইবাৰৰ অৰ্থনৈতিক সমীক্ষাত বিশেষ উল্লেখ পাইছে নতুন প্রজন্মৰ ডিজিটেল আসক্তিৰ প্ৰসংগই।
সংসদত আজি দাখিল কৰা অর্থনৈতিক সমীক্ষা প্রতিবেদনত যুৱ প্রজন্মৰ ডিজিটেল আগ্রাসন ভয়াৱহ বুলি উল্লেখ কৰি কোৱা হয় স্মার্ট ফোন, ছ'চিয়েল মিডিয়া, গেমিং আৰু অনলাইন প্লেটফৰ্মসমূহৰ অত্যধিক ব্যৱহাৰে স্বাস্থ্য, শিক্ষা আৰু দীর্ঘম্যাদী অর্থনৈতিক প্রগতিক ব্যাহত কৰিব। সামাজিক মাধ্যমৰ অবাধ ব্যৱহাৰত সীমিতকৰণৰ বাবে ব্যৱস্থা গ্ৰহণৰ বাবে চৰকাৰক পৰামৰ্শ দি প্রতিবেদনখনত কোৱা হয়- সামাজিক মাধ্যমৰ বাধাহীন ব্যৱহাৰৰ বাবে হ্রাস পাইছে পঢ়া-শুনাত মনোযোগ, বিঘ্নিত হৈছে নিদ্রা, বৃদ্ধি পাইছে উত্তেজনা আৰু শৈক্ষিক বা কৰ্মক্ষেত্ৰত পাৰদৰ্শিতা হ্রাস পাইছে।
ডিজিটেল আগ্রাসনৰ অর্থনৈতিক লোকচানৰ প্ৰসংগও প্রতিবেদনখনত বিশেষভাৱে উল্লেখ কৰা হৈছে। অৱাধ অনলাইন ব্যয়, গেমিং আৰু চাইবাৰ অপৰাধে প্রত্যক্ষভাৱে আর্থিক লোকচানৰ মুখামুখী হ'বলৈ বাধ্য কৰিছে, ফলত হ্রাস পাইছে জীৱনজোৰা উপার্জন, হ্রাস কৰিছে উৎপাদনশীলতা আৰু নিয়োগ যোগ্যতা।
প্রতিবেদনখনৰ মতে ডিজিটেল আসক্তিত নিমজ্জিতসকল হ'ল ৩৫ বছৰৰ পৰা ২৪ বছৰীয়া। ২০২৪ চনত দেশৰ প্রায় আধা ইণ্টাৰনেট ব্যৱহাৰীয়ে অনলাইন ভিডিঅ' চোৱাৰ লগতে ৪৩ শতাংশই ছ'চিয়েল মিডিয়া ব্যৱহাৰ কৰে, ৪০ শতাংশই ই-মেইল বা ষ্ট্ৰীমিং সংগীত ব্যৱহাৰ কৰাৰ লগতে ২৬ শতাংশই অনলাইন পেমেণ্টত সংযুক্ত হয়। সংখ্যাৰ হিচাপত ৪০ কোটি ভাৰতীয়ই অ'টি টি ভিডিঅ' আৰু খাদ্য যোগানকাৰী প্লেটফর্ম ব্যৱহাৰ কৰিছে; ৩৫ কোটিয়ে ব্যৱহাৰ কৰিছে সামাজিক মাধ্যম।
প্রতিবেদনখনত কোৱা হয়- বিত্তীয় বর্ষ ২৫ চনত কেন্দ্ৰৰ ৰাজহ লাভ জি ডি পিৰ ৯.২ শতাংশলৈ বৃদ্ধি পাইছে। ২০২৫ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত জি এন পি এই কেইবাদশকৰ ভিতৰত ন্যূনতম ২.২ শতাংশত উপনীত হৈছে। পি এম জে ডি ৱাইৰ অধীনত ২০২৫ চনৰ মাৰ্চ মাহলৈকে মুকলি কৰা হৈছে ৫৫.০২ কোটি টকাৰ বেংক একাউন্ট, গ্রাম্য আৰু অর্ধনগৰীয়া অঞ্চলত সেয়া ৩৬.৬৩ কোটি টকাৰ হৈছে।
২০২৫ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত অন্যান্য বিনিয়োগকাৰীৰ সংখ্যাই ১২ কোটিৰ সীমা অতিক্ৰম কৰিলে, প্রায় ২৫ শতাংশ মহিলা। ২০০৫ চনৰ পৰা ২০২৪ চনৰ ভিতৰত বিশ্বজুৰি ব্যৱসায়িক সামগ্ৰী ৰপ্তানিৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতৰ অংশীদাৰিত্ব ১ শতাংশৰ পৰা ১.৮ শতাংশলৈ প্রায় দুগুণ বৃদ্ধি পাইছে। ১৩.৬ শতাংশ বৃদ্ধিৰে ২৫ বিত্তীয় বর্ষত সেৱাৰ ৰপ্তানিয়ে ৩৮৭.৬ বিলিয়ন মার্কিন ডলাৰৰ সৰ্বকালৰ সর্বোচ্চ স্তৰ স্পৰ্শ কৰিছে।
ভাৰত বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ ৰেমিটেন্স লাভকাৰী হৈয়ে আছে, এয়া বিত্তীয় বর্ষত ১৩৫.৪ বিলিয়ন মার্কিন ডলাৰ হৈছে। ভাৰতৰ বৈদেশিক মুদ্রাৰ মজুত ২০২৬ চনৰ ১৬ জানুৱাৰীলৈকে ৭০১.৪ বিলিয়ন মার্কিন ডলাৰলৈ বৃদ্ধি পাইছে, যিয়ে ১১ মাহৰ আমদানি আৰু বাহ্যিক ঋণৰ ৯৪ শতাংশ সামৰি লৈছে। ২০২৫ চনৰ এপ্রিল-ডিচেম্বৰৰ বাবে ঘৰুৱা মুদ্রাস্ফীতি গড় ১.৭ শতাংশ। ভাৰতৰ খাদ্য-শস্যৰ উৎপাদন ২০২৪-২৫ চনত কৃষি বছৰত (এল এম টি) ৩৫৭৭.৩ লাখ মেট্রিকটন (এল এম টি) পোৱা বুলি অনুমান কৰা হৈছে, যিটো পূৰ্বৰ বছৰৰ তুলনাত ২৫৪.৩ এল এম টি বৃদ্ধি পাইছে।
৪.০৯ লাখ কোটিতকৈও অধিক ধন পি এম কিষাণৰ আৰম্ভণিৰে পৰা যোগ্য কৃষকক মুকলি কৰি দিয়া হৈছে, বিকশিত ভাৰত জি ৰাম জি হৈছে এন জি এনৰেগাৰ এক বিস্তৃত বিধিগত পৰিৱর্তন, যিয়ে গ্রাম্য নিয়োগক বিকশিত ভাৰত ২০৪৭ৰ দীর্ঘম্যাদী দৃষ্টিভংগীৰ সৈতে একত্রিত কৰিছে। উৎপাদন খণ্ডত প্রথম ত্রৈমাসিকত জি ভি এ ৭.৭২ শতাংশ বৃদ্ধি পাইছে আৰু বিত্তীয় বর্ষ ২৬ৰ দ্বিতীয় ত্রৈমাসিকত ৯.১৩ শতাংশ হৈছে, যিয়ে গাঁথনিগত পুনৰুদ্ধাৰ প্রতিফলিত কৰিছে।
কেন্দ্রীয় বিত্ত আৰু কৰ্পৰেট পৰিক্ৰমা মন্ত্রী নির্মলা সীতাৰমণে আজি সংসদত ২০২৫-২৬ বৰ্ষৰ উদ্যোগৰ গাঁথনিগত পৰিৱৰ্তন আৰু বিশ্বব্যাপী সংহতি প্রতিবেদনখনত কোৱা হয়- ২০২৬ বিত্তীয় বর্ষত ঔদ্যোগিক কার্যকলাপ শক্তিশালী হৈছে, বিশ্বজুৰি বশ আৰু স্থায়ী হেডৱিণ্ডৰ মাজতো প্রথম ত্রৈমাসিকত উদ্যোগ জি ভি এ ৭.০ শতাংশ (বাস্তাৱিকভাৱে) বৃদ্ধি পাইছে। উৎপাদন বৃদ্ধি ত্বৰান্বিত হৈছে, জি ভি এ প্রথম ত্রৈমাসিকত ৭.৭২ আৰু দ্বিতীয় ত্রৈমাসিকত ৯.১৩ শতাংশ বৃদ্ধি পাইছে, যিয়ে গাঁথনিগত পুনৰুদ্ধাৰ প্ৰতিফলিত কৰিছে।
১৪টা খণ্ডৰ উৎপাদন উপযুক্ত উদগনি (পি এল আই) আঁচনিসমূহে প্রকৃত বিনিয়োগৰ ২.০ লাখ কোটিতকৈ অধিক আকৰ্ষণ কৰিছে, যাৰ ফলত ২০২৫ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈকে ১৮.৭ লাখ কোটি টকাতকৈ অধিক উৎপাদন/বিক্রী বৃদ্ধি হৈছে আৰু ১২.৬ লাখতকৈ অধিক চাকৰিৰ সৃষ্টি হৈছে। ভাৰতৰ উদ্ভাৱনৰ প্ৰদৰ্শন ক্রমাগতভাৱে শক্তিশালী হৈছে, ২০১৯ চনৰ ৬৬ নম্বৰৰ পৰা ২০২৫ চনত ইয়াৰ গ্ল'বেল ইন'ভেচন ইনডেক্সৰ স্থান ৩৮ নম্বৰলৈ উন্নীত হৈছে। ভাৰত অর্ধপৰিবাহী অভিযানৰ ঘৰুৱা সামৰ্থ্য উন্নত কৰাৰ বাবে ৬ খন ৰাজ্যত ১০টা অর্ধপৰিবাহী নির্মাণ আৰু পেকেজিং প্রকল্পৰ অনুমোদন দিয়া হৈছে, য'ত প্রায় ১.৬০ লাখ কোটি টকাৰ বিনিয়োগ জড়িত হৈ আছে।
