নতুন দিল্লী
বুধবাৰে আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ড’নাল্ড ট্ৰাম্প আৰু ইৰানৰ ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে মধ্যপ্ৰাচ্যৰ যুদ্ধৰ অন্ত পেলোৱাৰ উদ্দেশ্যেৰে এক চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰে আৰু বৃহৎ পৰিসৰৰ অৰ্থনৈতিক সকাহৰ বিনিময়ত টেহৰানে নিজৰ সমৃদ্ধ ইউৰেনিয়াম পাতল কৰিবলৈ সন্মত হয়।
ট্ৰাম্পৰ এজন সহায়কে পোষ্ট কৰা এটা ভিডিঅ’ত দেখা গৈছে যে জি-৭ শীৰ্ষ সন্মিলনৰ পিছত ভাৰ্চাইলৰ প্ৰাসাদত মমবাতি জ্বলাই ৰাতিৰ আহাৰ গ্ৰহণৰ সময়ত ট্ৰাম্পে বুজাবুজিৰ স্মাৰকপত্ৰখনত স্বাক্ষৰ কৰে, চুক্তি স্বাক্ষৰৰ লগে লগে জি-৭ শীৰ্ষ সন্মিলনৰ আয়োজক ফ্ৰান্সৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ইমানুৱেল মেক্ৰন আৰু অন্যান্য অতিথিসকলে হাত চাপৰি বজায়।
ৰাজপ্ৰাসাদৰ পৰা ওলাই অহাৰ সময়ত সাংবাদিকৰ আগত ট্ৰাম্পে কয়, ‘‘এই মাত্ৰ চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰিলোঁ।’’ ইৰানৰ বৈদেশিক মন্ত্ৰালয়ৰ মুখপাত্ৰ ইছমাইল বাকাইয়ে ৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদ সংস্থা ইৰনাই উদ্ধৃতি দি কয় যে এই চুক্তি “ৰাষ্ট্ৰপতিসকলৰ স্বাক্ষৰেৰে চূড়ান্ত কৰা হৈছে৷” চুক্তিখনৰ মধ্যস্থতা কৰা পাকিস্তানৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী শ্বেহবাজ শ্বৰীফে এক্সত কয় যে এই চুক্তি “তাৎক্ষণিকভাৱে কাৰ্যকৰী হ’ব৷’’
এই চুক্তিৰ লক্ষ্য হৈছে ২৮ ফেব্ৰুৱাৰীত আমেৰিকা আৰু ইজৰাইলৰ মাজত উদ্ভৱ হোৱা সংঘাতৰ ওপৰত এডাল ৰেখা অংকন কৰা৷ যি সংঘাতৰ বাবে ইৰানে সমগ্ৰ অঞ্চলটোত প্ৰতিশোধমূলক ক্ষেপণাস্ত্ৰ আৰু ড্ৰোন আক্ৰমণ চলাবলৈ বাধ্য হৈছিল আৰু বিশ্ব অৰ্থনীতিৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জলপথ হৰমুজ জলদ্বীপ বন্ধ কৰিছিল। ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে আমেৰিকাই ইৰানৰ বন্দৰত জাহাজ প্ৰৱেশ আৰু প্ৰস্থানত বাধা আৰোপ কৰে।
শ্বৰীফে লিখিছে যে প্ৰথম পদক্ষেপ হিচাপে ইছলামিক ৰিপাব্লিক অৱ ইৰানে নিমিষতে হৰমুজ জলদ্বীপ পুনৰ মুকলি কৰিব আৰু আমেৰিকাই তৎক্ষণাত নৌসেনাৰ অৱৰোধ উঠাই ল’ব। এই চুক্তিৰ অধীনত ৱাশ্বিংটনে ইৰানৰ অৰ্থনীতিক পংগু কৰা তেলৰ নিষেধাজ্ঞা তৎকালীনভাৱে ৰেহাই দিয়াৰ প্ৰতিশ্ৰুতিও প্ৰকাশ কৰিছে।
ইছলামিক গণৰাজ্যৰ পাৰমাণৱিক কাৰ্যসূচীৰ ওপৰত চূড়ান্ত চুক্তি হোৱাৰ পিছত আমেৰিকাই আঞ্চলিক ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ দ্বাৰা সমৰ্থিত ৩০০ বিলিয়ন ডলাৰৰ পুনৰ্গঠন পুঁজি মুকলি কৰাৰ ক্ষেত্ৰতো সুবিধা প্ৰদান কৰিব বুলি চুক্তিখনত কোৱা হৈছে।
ইয়াৰ পূৰ্বে এই চুক্তিত ইৰানৰ মুখ্য আলোচনাপন্থী তথা সংসদৰ অধ্যক্ষ মহম্মদ বাঘেৰ গালিবাফ আৰু আমেৰিকাৰ উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি জে ডি ভেন্সে স্বাক্ষৰ কৰাৰ কথা আছিল। ইৰানে কয় যে ব্যক্তিগতভাৱে অনুষ্ঠানৰ আৰু প্ৰয়োজন নাই। কিন্তু শ্বৰীফে কয় যে শুকুৰবাৰে ছুইজাৰলেণ্ডত আনুষ্ঠানিক চুক্তি স্বাক্ষৰ অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হ’ব আৰু কাৰিকৰী আলোচনা আৰম্ভ হ’ব।
ইৰানে জোৰ দি কয় যে এই চুক্তিয়ে আমেৰিকাৰ “ব্যৰ্থতা”ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। বুধবাৰে সন্ধিয়া ৰাষ্ট্ৰীয় টেলিভিছনত গালিবাফে কয় যে দুয়োপক্ষই এই চুক্তিখন প্ৰকাশ কৰাৰ পিছতে মানুহে ইয়াক চাব আৰু বিচাৰ কৰিব।
যিকোনো চুক্তিৰ বিশ্বব্যাপী প্ৰভাৱৰ ওপৰত আলোকপাত কৰি চীনে বুধবাৰে কয় যে তেওঁলোকৰ শীৰ্ষ কূটনীতিবিদে টেহৰাণক আপ্লুত কৰিছে যে সকলো পক্ষই নিজৰ প্ৰতিশ্ৰুতি “প্ৰকৃততে কাৰ্যকৰী” কৰাটো গুৰুত্বপূৰ্ণ।
কিন্তু ১৩ জন আমেৰিকাৰ সেৱাৰ সদস্য নিহত হোৱা আৰু বিপুল পৰিমাণৰ আমেৰিকাৰ গোলাবাৰুদৰ মজুত শেষ হোৱা যুদ্ধ বন্ধ কৰিবলৈ ট্ৰাম্পৰ সিদ্ধান্তই নিজৰ কিছুমান মিত্ৰক অস্থিৰ কৰি তুলিছে।
ইৰানৰ পাৰমাণৱিক শক্তিৰ উচ্চাকাংক্ষাৰ ওপৰত দীৰ্ঘম্যাদী নিয়ন্ত্ৰণৰ বহুত বেছি জটিল বিষয়টোৰ ওপৰত বিশদ আলোচনা আৰম্ভ কৰিবলৈ সময় দিয়াৰ উদ্দেশ্যেৰে এই চুক্তিখন মাত্ৰ এক অস্থায়ী ব্যৱস্থা, যিটো বিষয়ত ৱাশ্বিংটনে দীৰ্ঘদিন ধৰি গোপন বোমা নিৰ্মাণ কাৰ্যসূচী আশ্ৰয় দিয়া বুলি সন্দেহ কৰি আহিছে।
বুধবাৰে ইয়াৰ পূৰ্বে ট্ৰাম্পে কয় যে যদিহে ইৰানে চুক্তিখন উলংঘা কৰে তেন্তে ইৰাণৰ ওপৰত “বোমা বিস্ফোৰণ” কৰিবলৈ আমেৰিকা সাজু। ইৰানৰ পাৰমাণৱিক উচ্চাকাংক্ষাক ৰোধ কৰা হোৱা নাছিল, আৰু তেওঁলোকে জানিব পাৰিছে যে হৰমুজ জলদ্বীপৰ প্ৰতি ভাবুকি কঢ়িয়াই অনাটোৱে কাম কৰে। নিষেধাজ্ঞা প্ৰত্যাহাৰ কৰা হ'ব, আৰু বোমা বিস্ফোৰণ বন্ধ হৈ গৈছে। এইটো দশক দশক ধৰি বৈদেশিক নীতিৰ আটাইতকৈ ভয়াৱহ ভুল।
বুধবাৰে টেহৰান সমৰ্থক লেবাননৰ ছিয়া গোট হিজবুল্লাহৰ মুৰব্বী নাইম কাছেমে এই চুক্তিক ইৰানৰ বাবে এক বৃহৎ জয় বুলি অভিহিত কৰে। যোৱা ২ মাৰ্চত ইৰানৰ সমৰ্থনত হিজবুল্লাই ইজৰাইলৰ ওপৰত ৰকেট নিক্ষেপ কৰাৰ সময়ত সংঘাতৰ মাজলৈ টানি অনা লেবাননক যুদ্ধবিৰতিত ধৰি ৰাখিবলৈ জোৰ দিয়াৰ বাবে তেওঁ টেহৰানক ধন্যবাদ জনায়।
এতিয়া দুমাহৰ আলোচনাৰ সময় আৰম্ভ হৈছে, বহু প্ৰত্যাশিতভাৱে হৰমুজ জলদ্বীপ পুনৰ মুকলি কৰাটোৱেই প্ৰথম পদক্ষেপ। আমেৰিকাৰ বিষয়াসকলে প্ৰকাশ কৰা এই চুক্তিৰ চৰ্ত অনুসৰি ইৰানে নিজৰ সমৃদ্ধ ইউৰেনিয়ামৰ মজুত পাতল কৰিব৷ ইয়াৰ ফলত ইৰানে অধিক সুদূৰপ্ৰসাৰী অৰ্থনৈতিক সাহায্য লাভ কৰিব।
কিন্তু আমেৰিকাৰ এজন বিষয়াই কয় যে ৱাশ্বিংটনে আৰ্থিকভাৱে বৰঙণি আগবঢ়াব নালাগে। মধ্যপ্ৰাচ্যৰ স্থায়ী শান্তি চুক্তিৰ আশাবাদ বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে যোৱা কিছুদিনত তেলৰ মূল্য হ্ৰাস পাইছে যদিও বুধবাৰে ইয়াৰ গতি বিপৰীতমুখী হৈ পৰিছে। চুক্তিবদ্ধ হোৱাৰ বাবে অনিশ্চয়তা বিয়পি পৰাৰ লগে লগে তেলৰ দাম পাঁচ শতাংশ বৃদ্ধি পায়, তাৰ পাছত দিনটোৰ শেষৰ ফালে সুস্থিৰ হৈ পৰে।
এই চুক্তি ঘোষণাৰ পিছত লেবাননত হিংসাত্মক পৰিস্থিতি হ্ৰাস পোৱাৰ বিপৰীতে তাৰ পিছৰ পৰা দক্ষিণত ইজৰাইলে আক্ৰমণ চলোৱাত কমেও পাঁচজন লোকৰ মৃত্যু হৈছে বুলি চৰকাৰী সংবাদ মাধ্যমে প্ৰকাশ কৰিছে, যিয়ে বুধবাৰে দক্ষিণ লেবাননত ইজৰাইলে অভিযান চলোৱাৰ বাতৰিও প্ৰকাশ কৰিছে।
ইজৰাইলৰ সেনাই কয় যে বুধবাৰে দক্ষিণ লেবাননত বিস্ফোৰক ড্ৰ’ন আক্ৰমণত পাঁচজন জোৱান আহত হয়, ইয়াৰে এজন গুৰুতৰভাৱে আহত হয়। আমেৰিকা-ইৰান চুক্তিৰ পিছত এয়া প্ৰথমটো ঘোষণা। ইজৰাইলৰ সেনাই লগতে কয় যে তেওঁলোকৰ বায়ুসেনাই দক্ষিণ লেবাননত নিয়োজিত সৈনিকৰ ফালে নিক্ষেপ কৰা “কেইবাটাও ৰকেট” বাধা দিছিল৷
