ইম্ফল
২০২৩ চনত মণিপুৰত সংঘটিত হোৱা জাতিগত হিংসাৰ তদন্ত কৰিবলৈ গঠন কৰা তদন্তকাৰী আয়োগৰ কাৰ্যকাল ৬ মাহলৈ বৃদ্ধি কৰাৰ লগতে ২০২৬ চনৰ ২০ নৱেম্বৰলৈ ইয়াৰ প্ৰতিবেদন দাখিলৰ সময়সীমা বৃদ্ধি কৰিছে।
১৪ মে'ত জাৰি কৰা এক জাননীত কোৱা হৈছে যে, উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ প্ৰাক্তন ন্যায়াধীশ বলবীৰ সিং চৌহানৰ নেতৃত্বত গঠিত তিনিজনীয়া বিচাৰপীঠক ২০২৬ চনৰ ২০ নৱেম্বৰৰ ভিতৰত সিদ্ধান্ত দাখিল কৰিবলৈ কোৱা হৈছে।
সেই বছৰৰ ৩ মে'ত পাহাৰীয়া জিলাসমূহত আয়োজিত 'জনজাতি সংহতি যাত্ৰা'ৰ পিছত মণিপুৰত ব্যাপক হিংসাত্মক ঘটনা সংঘটিত হোৱাৰ কেইদিনমান পিছতে ২০২৩ চনৰ ৪ জুনত এই আয়োগ গঠন কৰা হৈছিল। এই পদযাত্ৰা মেইটাই সম্প্ৰদায়ৰ অনুসূচিত জনজাতিৰ মৰ্যাদাৰ দাবীৰ বিৰোধিতা কৰিবলৈ অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল।
এই সংঘৰ্ষত ২৬০ জনতকৈও অধিক লোক নিহত হয় আৰু হাজাৰ হাজাৰ লোক গৃহহাৰা হয়, দোকান আৰু অন্যান্য সম্পত্তি জ্বলাই দিয়া হয়। এই অশান্তিয়ে মেইটাই আৰু কুকি সম্প্ৰদায়ৰ মাজত গভীৰ জাতিগত বিভাজনকো উন্মোচিত কৰে, য'ত হিংসাৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ বহুদিন পিছত বিৰল ঘটনা অব্যাহত থাকে।
এই তদন্তকাৰী কমিটীৰ নেতৃত্বত প্ৰথমে গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ প্ৰাক্তন মুখ্য ন্যায়াধীশ অজয় লাম্বা আছিল, যি এই বছৰৰ ২৮ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা পদত্যাগ কৰিছিল। ন্যায়াধীশ চৌহানে ১ মাৰ্চত দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।
শেহতীয়া আদেশে আয়োগক দিয়া পঞ্চম সম্প্ৰসাৰণক চিহ্নিত কৰে। ইয়াৰ পূৰ্বে ছেপ্টেম্বৰ আৰু ডিচেম্বৰ ২০২৪ত সম্প্ৰসাৰণ জাৰি কৰা হৈছিল, ইয়াৰ পিছত মে' আৰু ডিচেম্বৰ ২০২৫ত আৰু দুটা সম্প্ৰসাৰণ জাৰি কৰা হৈছিল। পূৰ্বৰ সময়সীমা আছিল ২০ মে'।
নিৰ্দেশনা অনুসৰি, পেনেলে হিংসাৰ পৰিণতিত সংঘটিত ঘটনাৱলীৰ সাৰাংশ আৰু আইন-শৃংখলা বজাই ৰখাৰ দায়িত্বত থকা কৰ্তৃপক্ষ বা ব্যক্তিৰ দ্বাৰা দায়িত্বৰ অৱহেলা আছিল নে নাই সেয়া পৰীক্ষা কৰি আছে।
এই আয়োগে সংঘৰ্ষ প্ৰতিৰোধ আৰু হিংসাত্মক পৰিস্থিতি নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে গ্ৰহণ কৰা প্ৰশাসনিক আৰু নিৰাপত্তাজনিত ব্যৱস্থাসমূহৰ পৰ্যাপ্ততাৰো মূল্যায়ন কৰি আছে। অনুসন্ধানৰ অংশ হিচাপে ব্যক্তি আৰু সংগঠনে দাখিল কৰা অভিযোগ আৰু প্ৰতিনিধিবোৰো পৰ্যালোচনা কৰা হৈছে।
২০২৩ চনৰ মে' মাহৰ হিংসাৰ পূৰ্বেই ৰাজ্যখনত উত্তেজনা বৃদ্ধি পাইছিল, বিশেষকৈ সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ গাঁওসমূহক লক্ষ্য কৰি উচ্ছেদ অভিযানৰ বাবে, যাৰ ফলত কেইবাখনো জিলাত প্ৰতিবাদ হৈছিল।
কেন্দ্ৰীয় গৃহ মন্ত্ৰালয়ে ২০২৩ চনত তদন্তৰ কথা ঘোষণা কৰাৰ সময়ত সমগ্ৰ ৰাজ্যতে হিংসা আৰু ধ্বংসৰ পৰিসৰ উল্লেখ কৰি বিষয়টোক "জনসাধাৰণৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ" বুলি অভিহিত কৰিছিল।