গুৱাহাটী
গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ে অসম চৰকাৰক বিশেষ নিৰ্দেশ প্ৰদান কৰিছে। বিদেশী ন্যায়াধীকৰণে বিদেশী ঘোষণা কৰা দুই মহিলাৰ দুই পৰিয়ালক ২ লাখ টকাকৈ অন্তঃৱৰ্তীকালীন ক্ষতিপূৰণ দিয়াৰ বাবে উচ্চ ন্যায়ালয়ে নিৰ্দেশ দিয়ে। বিদেশী ন্যায়াধীকৰণে বিদেশী বুলি ঘোষণা কৰাৰ পাছতে পৰিয়ালক অৱগত নকৰাকৈয়ে তথা তেওঁলোকক আইনী সহায় ল'বলৈ অনুমতি নিদিয়াকৈয়ে বাংলাদেশলৈ প্ৰেৰণ কৰিছিল।
দুই পৃথক পৃথক আবেদনৰ শুনানি গ্ৰহণ কৰি ন্যায়াধীশ কল্যান ৰায় চূৰানা আৰু সুস্মিতা ফুকন খাউণ্ডৰ খণ্ড বিচাৰপীঠে ৩ ছেপ্তেম্বৰত মমতাজ বেগম আৰু জাহানাৰা বেগমক ওভতাই অনাৰ বাবে বৈদেশিক মন্ত্ৰালয়ক নিৰ্দেশ দিয়ে। দুয়োগৰাকী মহিলা নগাঁৱৰ জুৰীয়াৰ বিদেশী ন্যায়াধীকৰণে অবৈধ নাগৰিক বুলি ঘোষণা কৰিছিল।
মমতাজ বেগমৰ হৈ উচ্চ ন্য়ায়ালয়ত তেওঁৰ স্বামী মুজাম্মিল হকে আবেদন দাখিল কৰিছিল। ইফালে জাহানাৰা বেগমৰ পুত্ৰ মুজাহিদুল ইছলামে দ্বিতীয়খন আবেদন দাখিল কৰে।
উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ সিদ্ধান্তৰ কথা উল্লেখ কৰি উচ্চ ন্যায়ালয়ে কয় যে, সংবিধানৰ অনুচ্ছেদ ২১ য়ে কেৱল ভাৰতীয়ই নহয় বিদেশীসকলকো জীৱন আৰু ব্যক্তিগত স্বাধীনতাৰ সংৰক্ষণ প্ৰদান কৰে। ন্যয়ালয়ে লগতে কয় যে, মহিলাকেইগৰাকীয়ে ন্যয়াধীকৰণে দিয়া ৰায়ৰ প্ৰত্যাহ্বান জনাই লেখ আবেদন যোগে আদালতত উপস্থিত হোৱালৈকে সম্পূৰ্ণ অধিকাৰ লাভ কৰাত বাধা প্ৰদান কৰা হৈছিল।
একেই শুনানিতে খণ্ড বিচাৰপীঠে কয়,"ডিটেনশ্যন কেম্পত থকা মহিলা দুগৰাকীক কোনো খবৰ নিদিয়াকৈয়ে ভাৰতৰ পৰা বিতাৰণ কৰা হৈছিল। আনকি আবেদনকাৰী আৰু জিম্মাত ৰখা মহিলা দুগৰাকীৰ পৰিয়ালৰ কোনো প্ৰাপ্তবয়স্ক লোককো খবৰ দিয়া হোৱা নাছিল। অন্তঃৱৰ্তীকালীন ক্ষতিপূৰণ হিচাপে আদালতে আবেদনকাৰীক ২ লাখ টকাকৈ ক্ষতিপূৰণ দিবলৈ অসম চৰকাৰক নিৰ্দেশ দিছে।" আদালতে এই নিৰ্দেশ লাভ কৰাৰ ৬০ দিনৰ ভিতৰত ক্ষতিপূৰণ দিয়াৰ বাবে নিৰ্দেশ দিয়ে।
বিচাৰপীঠে লগতে উল্লেখ কৰে যে, এই ঘটনাত এমইএক সম্পৃক্ত কৰা আৱশ্যক, যাতে পৰৱৰ্তী তাৰিখত প্ৰয়োজনীয় আদেশ/নির্দেশনা জাৰি কৰিব পৰা যায়। মহিলা দুগৰাকীক বাংলাদেশত সন্ধান কৰিব পৰা যায়, তেওঁলোকক ওভতাই আনিব পৰা যায় আৰু তেওঁলোকে উপায় ব্যৱহাৰ কৰাৰ এটা সুযোগ লাভ কৰিব পাৰে। যাতে তেওঁলোকে এই আদালতত এই লেখ আবেদন দাখিল কৰি প্ৰত্যাহ্বান জনাব পাৰে।
দুয়োখন গোচৰ সন্দৰ্ভত, উচ্চ ন্যায়ালয়ে কয় যে, কৰ্তৃপক্ষেও মহিলাসকলক ন্যয়াধীকৰণৰ মতামতৰ প্ৰতিলিপি দিয়া নাছিল, বা তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক সদস্যক গ্ৰেপ্তাৰ আৰু নিস্কাশনৰ বিষয়ে অৱগত কৰোৱা নাছিল। ইয়াৰ ভিতৰত নগাঁৱৰ জুৰীয়াত বিদেশী ন্যায়াধিকৰণৰ সদস্যৰ বিৰুদ্ধে 'আইনৰ কু-অভিপ্ৰায়ৰ গোচৰৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছিল যে, তেওঁলোকে প্ৰমাণ গোটোৱাত সজ্ঞানে আৰু উদ্দেশ্যপূৰ্বকভাৱে পলম কৰিছিল আৰু তেতিয়ালৈকে দুয়োগৰাকী মহিলাক বাংলাদেশলৈ প্ৰেৰণ কৰা হৈছিল।
মমতাজ বেগমক ৬ জুন, ২০১৯ত জুৰীয়াত বিদেশীৰ ন্যয়াধীকৰণে ২০১৫ত দাখিল কৰা এটা গোচৰত বিদেশী বুলি ঘোষণা কৰিছিল। এই ন্যয়াধীকৰণসমূহ অৰ্ধ-আইনী সংস্থা, যিবোৰে অসমৰ বাস কৰা আৰু যাক বিদেশী বুলি ধৰা হয়, সেই লোকসকলৰ নাগৰিকত্বৰ স্থিতি নিৰ্ধাৰণ কৰে। যেতিয়া ন্যয়ধীকৰণেই এই লোকসকলৰ নাগৰিকত্ব সম্পৰ্কে সিদ্ধান্ত লয়, তেতিয়া তেওঁলোকক তেওঁলোকৰ মূল দেশলৈ পঠিয়াই দিয়া হয়, যদি তেওঁলোকে গুৱাহাটী উচ্চ ন্য়য়ালয়ত আবেদন নকৰে, আৰু এই সকলো কাম-কাজ এমইএৰ দ্বাৰা উপযুক্ত প্ৰক্ৰিয়াৰ পাছত কৰা হয়।
মমতাজ বেগমে উচ্চ ন্যায়ালয়ত আবেদন কৰিছিল, যিয়ে এই বছৰৰ ২০ এপ্ৰিলত ন্যায়ধীকৰণৰ ৰায় বাতিল কৰিছিল কাৰণ তেওঁলোকে প্ৰমাণসমূহৰ ওপৰত আলোচনা কৰা নাছিল আৰু তাত ৩০ মে'ত ন্যায়াধীকৰণত উপস্থিত হ'বলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। মুজাম্মিল হকৰ আবেদনৰ অনুসৰি, মুমতাজ বেগম ৩০ মে’ত তেওঁৰ অধিবক্তাৰ সৈতে বিদেশী ন্যায়াধীকৰণত উপস্থিত হৈছিল আৰু উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ আদেশ তাত দাখিল কৰিছিল। আবেদনকাৰীয়ে দাবী কৰে যে, তেওঁলোকৰ অধিবক্তা যোৱাৰ পাছত, জুৰীয়া আৰক্ষী থানাৰ কৰ্মচাৰীসকলে তেওঁক ন্যায়াধীকৰণৰ সমীপতে গ্ৰেপ্তাৰ কৰে।
মুজাম্মিল হকে তেওঁৰ আবেদনত কৈছে যে, তেওঁক জুৰীয়া আৰক্ষী থানাত ৰখা হৈছিল আৰু তাৰ পিছত নগাঁও সদৰ আৰক্ষী থানাত, তাৰ পাছত ৩১ মে'ত তেওঁক গোৱালপাৰাৰ মাটিয়াত এটা ট্ৰানজিট কেম্পলৈ প্ৰেৰণ কৰা হৈছিল আৰু তাৰ পিছত শ্রীভূমি জিলাৰ এৰালিগুলৰ এটা ডিটেনশ্যন কেম্পলৈ পাঠোৱা হৈছিল আৰু তেওঁ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰে যে তেওঁৰ পত্নীক আদালতত হাজিৰ কৰোৱা হওক আৰু প্ৰমাণিত হওক যাতে এই হাৰাশাস্তি আইনসন্মত হয় নে নহয়।
তেওঁ ন্যায়ালয়ক কৈছিল যে তেওঁৰ পত্নীক ১৩ জুন তাৰিখে সীমা সুৰক্ষা বাহিনীক অৰ্পন কৰা হৈছিল। উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ৩ ছেপ্টেম্বৰৰ নিৰ্দেশনাৰ অনুসৰি, বিএছএফৰ হলফনামাত কোৱা হৈছিল যে তেওঁক '১৪ জুন, ২০২৬ তাৰিখে বাংলাদেশলৈ পঠিওৱা হৈছিল।
জাহানাৰা বেগমৰ প্ৰসংগত, আদালতে লক্ষ্য কৰে যে তেওঁক ৭ জুন ২০১৯ত বিদেশী হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছিল, যি ২০১৬ চনত দাখিল হোৱা এটা গোচৰৰ সৈতে জড়িত আছিল। যেতিয়া তেওঁ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ওচৰলৈ গ'ল, তেওঁ ২৪ এপ্ৰিল, ২০২৬ তাৰিখৰ আদেশত দিয়া মতামত বাতিল কৰে, ন্যায়াধীকৰণে চাৰিৰ পৰা তিনিগৰাকী সাক্ষীৰ ওপৰত আলোচনা কৰা নাছিল, আৰু তাক নতুন সিদ্ধান্তৰ বাবে ওভতাই পঠিয়াই।
তেওঁৰ পুত্ৰ মুজাহিদুল ইছলামৰ আবেদনত কৈছিল যে, জাহানাৰা বেগম এই বছৰ ২৯ মে'ত ন্যায়াধিকৰণৰ আগত হাজিৰ হৈছিল আৰু স্থগিতাদেশৰ অনুৰোধ কৰিছিল, যি বাতিল কৰা হৈছিল। তাৰ পাছত, ন্যায়ধীকৰণৰ সদস্যজনে সীমান্ত আৰক্ষীক আহ্বান জনাই তেওঁলোকৰ জিম্মাত দিছিল, ৩০ মে'ত ৰেকৰ্ড পৰীক্ষা কৰাৰ সময়ত নতুন মতামত পোহৰলৈ আহিছিল বুলি অভিযোগকাৰীয়ে উল্লেখ কৰে।
জাহানাৰাক জিম্মাত ৰখা হৈছিল এইদৰে-জুৰীয়া আৰক্ষী থানাৰ পৰা নগাঁৱলৈ, তাৰ পিছত ৩০ মে'ত মাতিয়া ডিটেনশ্যন কেম্পলৈ আৰু তাৰ পিছত ৩ জুনত এৰালিগুলৰ এটা হ’ল্ডিং চেন্টাৰলৈ, তাৰ পিছত ১৩ জুনত বিএছএফৰ জিম্মাত দিয়া হৈছিল আৰু ১৩ আৰু ১৪ জুনৰ নিশা সীমান্তৰ পৰা বাংলাদেশলৈ পঠিয়াই দিয়া হৈছিল।
উচ্চ ন্যায়ালয়ে অসম চৰকাৰক নিৰ্দেশ দিয়ে যে, সেইটো জানিবলৈ যে, ন্যয়াধীকৰণৰ ২৯ মে' আৰু ৩০ মে'ৰ ৰায় কেতিয়া প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল। দুয়োটা গোচৰৰ পৰৱৰ্তী শুনানীৰ বাবে আদালতে ২৪ ছেপ্টেম্বৰ তাৰিখটো তালিকাভুক্ত কৰিছে।
এক অন্তঃৱৰ্তীকালীন ব্যৱস্থাৰ ৰূপত, প্ৰতিখন জিলাৰ আৰক্ষী অধীক্ষক (সীমা)ক নিৰ্দেশ দিয়া হয় যে, তেওঁলোকে ঘোষণা কৰা অবৈধ-নাগৰিকক বিদেশী ন্যায়াধীকৰণৰ মতামত সম্পৰ্কে অৱগত কৰক আৰু গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ আগেয়ে তেওঁক এটা প্ৰতিলিপি দিয়া হওক, লগতে তেওঁক নিজৰ অঞ্চলৰ পৰা বাহিৰলৈ লৈ যোৱাৰ পূৰবে তেওঁৰ পৰিয়ালৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক সদস্যসকলক অৱগত কৰক।
