নতুন দিল্লী
আপোনাৰ চাকৰিৰ পাঁচ বছৰ সম্পূৰ্ণ হ’বলৈ আৰু মাত্ৰ কেইমাহমান বাকী, এনেতে আপোনাৰ হাতত এটা নতুন চাকৰিৰ প্ৰস্তাৱ আহিল। দৰমহা বেছি, পদবীও উন্নত, কিন্তু এটা প্ৰশ্নই আপোনাক নিৰৱে চিন্তিত কৰি তুলিছে: এতিয়া চাকৰি এৰিলে আপুনি আপোনাৰ গ্ৰেচুইটি হেৰুৱাবনে?
এইটো এনে এক সমস্যা যিটো বহু কৰ্মচাৰীয়ে সন্মুখীন হয়, বিশেষকৈ এনে এক সময়ত যেতিয়া নতুন শ্ৰম বিধিয়ে গ্ৰেচুইটিৰ কাম কৰা পদ্ধতি সলনি কৰি আছে। যদিও কিছুমানৰ বাবে ধনৰ পৰিমাণ বৃদ্ধি পাব পাৰে, তথাপিও মৌলিক যোগ্যতাৰ নিয়মবোৰ এতিয়াও বলবৎ হৈ আছে আৰু আপুনি কিমান সময়ত চাকৰি এৰে সেয়া অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।
গ্ৰেচুইটি হৈছে চাকৰিৰ ম্যাদ শেষ হোৱাৰ পিছত প্ৰদান কৰা এককালীন সুবিধা, আৰু বেছিভাগ মানুহৰে ধাৰণা যে ইয়াৰ বাবে নূন্যতম পাঁচ বছৰ সম্পূৰ্ণ কৰিব লাগে। কিন্তু সেয়া সম্পূৰ্ণৰূপে সঠিক নহয়।
কৰ্মা মেনেজমেণ্ট গ্লোবেল কনচাল্টিং ছলিউচনছ প্ৰাইভেট লিমিটেডৰ পৰিচালনা সঞ্চালক আৰু মুখ্য ভিজন বিষয়া প্ৰতীক বৈদ্যই ব্যাখ্যা কৰে যে আইনে কিছু শিথিলতাৰ অনুমতি দিয়ে।
তেওঁ কয়, "বহুতে ভাবে যে গ্ৰেচুইটি পাবলৈ তেওঁলোকে ঠিক পাঁচ বছৰ অৰ্থাৎ ৬০ মাহ কাম কৰিবই লাগিব। কিন্তু ভাৰতৰ 'পেমেন্ট অৱ গ্ৰেচুইটি এক্ট, ১৯৭২' (Payment of Gratuity Act, 1972) অনুসৰি, ইয়াৰ এক সূক্ষ্ম নিয়ম আছে।"
মূল কথাটো হৈছে "নিৰন্তৰ সেৱা" (continuous service) কেনেকৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়। যদি আপুনি চাৰি বছৰ আৰু পঞ্চম বছৰত কমেও ২৪০ দিন কাম কৰে, তেন্তে ইয়াক এটা সম্পূৰ্ণ বছৰ হিচাপে গণ্য কৰিব পাৰি। আদালতে এই ব্যাখ্যাৰ সমৰ্থন কৰিছে।
বৈদ্যই ব্যাখ্যা কৰে, " এনে এক গোচৰত, মাদ্ৰাজ উচ্চ ন্যায়ালয়ে 'মেট্টুৰ বিয়াৰ্ডছেল লিমিটেড বনাম আঞ্চলিক শ্ৰম আয়ুক্ত' গোচৰত ৰায় দিছিল যে এজন কৰ্মচাৰীয়ে পঞ্চম বছৰত ২৪০ দিন কাম কৰিলে সেই বছৰটো সম্পূৰ্ণ কৰা বুলি ধৰা হ’ব আৰু সেয়েহে তেওঁ গ্ৰেচুইটিৰ বাবে যোগ্য। ৰায়টোত গুৰুত্ব দি কোৱা হৈছিল যে ধাৰা ২এ (Section 2A)-ৰ ব্যৱস্থাসমূহ পঞ্চম বছৰৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰয়োগ কৰিব লাগে আৰু 'পাঁচ কেলেণ্ডাৰ বছৰ'ৰ কঠোৰ ব্যাখ্যা প্ৰত্যাখ্যান কৰা হৈছিল।"
নতুন শ্ৰম বিধি: কি সলনি হৈছে?
নতুন শ্ৰম কোডবোৰে নিয়মসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে সলনি কৰা নাই, কিন্তু কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱৰ্তন আনিছে। যমুনা নগৰ জিলা আদালত আৰু পঞ্জাৱ-হাৰিয়ানা উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ অধিবক্তা সৃষ্টি ওবেৰয়ে কয় যে মূল নিয়মটো এতিয়াও বেছিভাগ কৰ্মচাৰীৰ বাবে প্ৰযোজ্য।
তেওঁ ব্যাখ্যা কৰে, "স্থায়ী কৰ্মচাৰীৰ বাবে মৌলিক নীতি একেই আছে। বেছিভাগ স্থায়ী চাকৰিৰ বাবে পাঁচ বছৰৰ মাপকাঠী এতিয়াও বলবৎ হৈ আছে।"
তথাপি, এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয় আছে। নিৰ্দিষ্ট ম্যাদৰ কৰ্মচাৰী, অৰ্থাৎ লিখিত চুক্তিৰ অধীনত কোনো নিৰ্দিষ্ট সময় বা প্ৰকল্পৰ বাবে নিযুক্তি পোৱা লোকসকল এক বছৰৰ নিৰন্তৰ সেৱা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত গ্ৰেচুইটিৰ বাবে যোগ্য। ওবেৰয়ে কয় যে, তেওঁলোকৰ মুঠ সেৱা পাঁচ বছৰতকৈ কম হ’লেও, প্ৰ’ ৰেটা (pro-rata) ভিত্তিত এই পৰিশোধ গণনা কৰা হয়, যাতে তেওঁলোক বঞ্চিত নহয়।
তদুপৰি, নতুন আইনৰ অধীনত মজুৰীৰ অৰ্থ একে কৰা হৈছে, যাৰ ফলত মুঠ পাৰিশ্ৰমিকৰ এক বৃহৎ অংশ মৌলিক দৰমহা (basic pay) হিচাপে ধৰা বাধ্যতামূলক হৈছে। ইয়াৰ পৰিণাম হ’ল যে মৌলিক সূত্ৰত কোনো সালসলনি নহ’লেও গ্ৰেচুইটিৰ ধন বৃদ্ধি পাব পাৰে।
গতিকে, যদি আপুনি সোনকালে চাকৰি এৰে তেন্তে কি হ’ব?
এইখিনিতেই বহু কৰ্মচাৰী সজাগ নোহোৱাকৈ বিপাঙত পৰে। যদি আপুনি এজন স্থায়ী কৰ্মচাৰী আৰু প্ৰয়োজনীয় সময়সীমা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ আগতেই চাকৰি এৰে, তেন্তে সাধাৰণতে গ্ৰেচুইটি দিয়া নহয়।
বিভংগাল অনুকূলকাৰা প্ৰাইভেট লিমিটেডৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু পৰিচালনা সঞ্চালক সিদ্ধাৰ্থ মৌৰ্যই স্পষ্টকৈ কয়, "পাঁচ বছৰৰ সময়সীমাৰ ওচৰ চাপি অহা কৰ্মচাৰীসকলে সোনকালে চাকৰি এৰিলে হ’ব পৰা আৰ্থিক লোকচানৰ কথা বিবেচনা কৰা উচিত। সামান্য সময়ৰ অভাৱৰ বাবেও আপুনি সমগ্ৰ গ্ৰেচুইটিৰ পৰা বঞ্চিত হ’ব পাৰে।"
সহজ ভাষাত ক’বলৈ গ’লে, কেইসপ্তাহমান আগতেই চাকৰি এৰিলে আপুনি বহু পৰিমাণৰ ধন হেৰুৱাব পাৰে।
অৱশ্যে ইয়াৰ ব্যতিক্ৰম আছে। মৃত্যু বা স্থায়ীভাৱে অক্ষম হোৱাৰ ক্ষেত্ৰত সেৱাৰ দৈৰ্ঘ্য নিৰ্বিশেষে গ্ৰেচুইটি প্ৰদান কৰা হয়। নতুন নিয়মৰ অধীনত নিৰ্দিষ্ট ম্যাদৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ বাবেও অধিক শিথিলতা আছে।
সময়ৰ গুৰুত্ব ইমান বেছি কিয়?
আইটি (IT) আৰু ষ্টাৰ্টআপৰ দৰে খণ্ডত কাম কৰা কৰ্মচাৰীৰ বাবে, য’ত প্ৰায়ে চাকৰি সলনি কৰা হয়, এই কথাটো অধিক প্ৰাসংগিক হৈ পৰিছে। বহুতে পাঁচ বছৰ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ আগতেই চাকৰি সলনি কৰে আৰু গ্ৰেচুইটিৰ পৰা বঞ্চিত হয়।
সেইবাবেই সূক্ষ্ম নীতিবোৰ বুজি পোৱা গুৰুত্বপূৰ্ণ। বৈদ্যই আঙুলিয়াই দিয়াৰ দৰে, নিৰন্তৰ সেৱা কেনেকৈ গণনা কৰা হয় সেয়া জানিলে কৰ্মচাৰীসকলে ভালদৰে পৰিকল্পনা কৰিব পাৰিব আৰু লোকচানৰ পৰা হাত সাৰিব পাৰিব।
চাকৰি এৰাৰ আগতে ব্যৱহাৰিক পৰামৰ্শ
কোনো সিদ্ধান্ত লোৱাৰ আগতে কিছুমান ব্যৱহাৰিক কথা মনত ৰখা ভাল। বৈদ্যই কয় যে নিযুক্তি পত্ৰ, দৰমহাৰ স্লিপ (payslips) আৰু উপস্থিতিৰ বিৱৰণৰ দৰে সঠিক নথিপত্ৰ সংৰক্ষণ কৰক, কাৰণ এইবোৰে আপোনাৰ নিৰন্তৰ সেৱা আৰু কাম কৰা দিনৰ সংখ্যা প্ৰমাণ কৰাত সহায় কৰিব পাৰে।
আপোনাৰ চাকৰি এৰাৰ পৰিকল্পনা সাৱধানে কৰাটোও গুৰুত্বপূৰ্ণ
প্ৰয়োজনীয় সময়সীমা সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ কেইদিনমান আগতে চাকৰি এৰিলে আপুনি অযোগ্য বিবেচিত হ’ব পাৰে।
কৰ্মচাৰীসকলে এইটোও জানি থোৱা উচিত যে নিয়োগকৰ্তাৰ সম্পত্তিৰ ক্ষতি বা গুৰুতৰ অসদাচৰণৰ ক্ষেত্ৰত গ্ৰেচুইটি জব্দ কৰিব পাৰি। একে সময়তে, নমিনেশ্যন ফৰ্ম জমা দিলে কোনো দুৰ্ভাগ্যজনক ঘটনা ঘটিলে সঠিক ব্যক্তিয়ে সুবিধাটো পোৱাটো নিশ্চিত হয়, তেওঁ ব্যাখ্যা কৰে।
সৰু অপেক্ষা, ডাঙৰ লাভ:
কেৰিয়াৰৰ প্ৰাৰম্ভিক বছৰবোৰত গ্ৰেচুইটি গুৰুত্বপূৰ্ণ যেন নালাগিব পাৰে, কিন্তু সময়ৰ লগে লগে ই এক অৰ্থপূৰ্ণ আৰ্থিক সুৰক্ষা কবচ হৈ উঠিব পাৰে। আৰু যেতিয়া আপুনি যোগ্যতাৰ সীমাৰ ওচৰত থাকে, তেতিয়া ধৈৰ্যই আপোনাক লাভৱান কৰিব পাৰে।
শেষত, নিয়মবোৰ পৰিৱৰ্তন হ’ব পাৰে, কিন্তু এটা কথা স্পষ্ট হৈ আছে যে, আপুনি আপোনাৰ পৰৱৰ্তী কেৰিয়াৰৰ পদক্ষেপ লোৱাৰ আগতে, কেইমাহমান অতিৰিক্ত সময় কাম কৰিলে আপোনাৰ টকাৰ ক্ষেত্ৰত ডাঙৰ পৰিৱৰ্তন হ’ব পাৰে নেকি, সেয়া ভাবি চোৱাটো দৰকাৰ।
_(2).webp)
