ব্ৰহ্মপুত্ৰক কেন্দ্ৰ কৰি ভাৰত-চীনৰ জলযুদ্ধঃ তিব্বতত চীনৰ মেগা বান্ধ, প্ৰত্যুত্তৰত অৰুণাচলত ভাৰতৰ ১১,০০০ মেগাৱাটৰ মেগা প্ৰকল্প
আৱাজ - দ্য ভইচ অসম ব্যুৰ’
ব্ৰহ্মপুত্ৰ অববাহিকাক কেন্দ্ৰ কৰি ভাৰত-চীনৰ মাজত জল সম্পদক লৈ নতুন কৌশলগত প্ৰতিযোগিতাই গতি লাভ কৰিছে। তিব্বতৰ য়াৰলুং ছাংপো নদীৰ ওপৰত বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পৰ নিৰ্মাণ আৰম্ভ কৰিছে। এই বৃহৎ প্ৰকল্পটো অৰুণাচল প্ৰদেশৰ সীমান্তৰ পৰা মাত্ৰ ৫০ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত অৱস্থিত। ইয়াৰ প্ৰত্যুত্তৰত ভাৰতে অৰুণাচল প্ৰদেশত ১১,০০০ মেগাৱাট ক্ষমতা সম্পন্ন এক বৃহৎ জলবিদ্যুৎ আৰু বান নিয়ন্ত্ৰণ প্ৰকল্পৰ পৰিকল্পনা আগবঢ়াইছে।
ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ পানী প্ৰবাহ, বানপানী নিয়ন্ত্ৰণ আৰু আঞ্চলিক ভূ-ৰাজনৈতিক সমীকৰণক কেন্দ্ৰ কৰি দুয়োখন দেশৰ এই পদক্ষেপে সমগ্ৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ভৱিষ্যতৰ ওপৰত সুদূৰপ্ৰসাৰী প্ৰভাৱ পেলোৱাৰ আশংকা বৃদ্ধি কৰিছে।
অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জলবিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ (প্ৰতিনিধিত্বমূলক ফটো)
চৰকাৰী এনএইচপিচিৰদ্বাৰা পৰিচালিত এই এছইউএমপি ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প হিচাপে পৰিগণিত হ'ব। এই প্ৰকল্পটো নিৰ্মাণ হ'লে প্ৰতি বছৰে প্ৰায় ১৩ বিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰ (প্ৰায় ১.৫ লাখ কোটি টকা) ব্যয় সাপেক্ষে ৪৭ বিলিয়ন ইউনিট বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰিব পৰা যাব।
এই দুয়োটা প্ৰকল্পৰ তুলনাই ভাৰতৰ প্ৰত্যাহ্বানক স্পষ্টভাৱে প্ৰতিফলিত কৰিছে। চীনৰ ৬০,০০০ মেগাৱাট মেডগ জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্পটো ইতিমধ্যে সক্ৰিয় নিৰ্মাণৰ অধীনত আছে যদিও, এছইউএমপি পূৰ্ব-সম্ভাব্যতা অধ্যয়নত দৃঢ়ভাৱে আছে, প্ৰাক-নিৰ্মাণৰ কাম এতিয়াও আৰম্ভ হোৱা নাই। চীনৰ পৰিকল্পিত প্ৰকল্পটো SUMPৰ ক্ষমতাক বহুখিনি অতিক্ৰম কৰা বুলি বহুলভাৱে প্ৰকাশ পাইছে।
ভাৰতে এতিয়া প্ৰতিদ্বন্দ্বিতামূলক নদীখনত বেইজিঙৰ প্ৰতিটো পদক্ষেপক তীক্ষ্ণ দৃষ্টিৰে নিৰীক্ষণ কৰাৰ সমান্তৰালভাৱে নিজৰ কৌশলগত সঁহাৰি ত্বৰান্বিত কৰাৰ চেষ্টা কৰিছে।
আপাৰ চিয়াং বহুমুখী প্ৰকল্প
ব্ৰহ্মপুত্ৰত প্ৰসাৰিত হোৱাৰ পূৰ্বে চিয়াং নদীৰ ৰূপত ভাৰতৰ ভূখণ্ডত প্ৰৱেশ কৰা য়াৰলুং ছাংপো নদী হৈছে অৰুণাচল প্ৰদেশ আৰু অসমৰ লাখ লাখ লোকৰ বাবে জীৱনৰেখা স্বৰূপ। বিশেষজ্ঞসকলে সতৰ্ক কৰি দিছে যে, নদীখনত এই পৰিমাণৰ বান্ধে পানীৰ প্ৰবাহৰ পৰিৱৰ্তন ঘটাব পাৰে, স্থানীয় পৰিৱেশ তন্ত্ৰ ধ্বংস কৰিব পাৰে, কৃষিক বিকল কৰিব পাৰে আৰু নামনি অংশত ভয়ানক আৰু অপ্ৰত্যাশিত বানপানী সৃষ্টি কৰিব পাৰে।
লোকসভাত এক আনুষ্ঠানিক লিখিত প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰি কেন্দ্ৰই নিশ্চিত কৰিছে যে, ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ অৱবাহিকাৰ সৈতে জড়িত সকলো কাৰ্যকলাপৰ ওপৰত চোকা দৃষ্টি ৰখা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত চীনৰ জলবিদ্যুৎ ব্যৱহাৰৰ পৰিকল্পনাও আছে। তদুপৰি, কেন্দ্ৰই নামনি অঞ্চলত জীৱন আৰু জীৱিকাৰ সুৰক্ষাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় প্ৰতিৰোধী আৰু সংশোধনী ব্যৱস্থা গ্ৰহণৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছে।
চীনৰ থ্ৰী গৰ্জ বান্ধ
নতুন দিল্লীয়ে বেইজিঙক স্বচ্ছতা, তথ্যৰ আদান-প্ৰদান আৰু সকলো আন্তঃসীমান্ত নদী প্ৰকল্পৰ ওপৰত পূৰ্বৰ পৰামৰ্শৰ বাবে ধাৰাবাহিকভাৱে চাপ প্ৰদান কৰি আহিছে, এই দাবীসমূহক লৈ এতিয়ালৈকে সীমিত ফলাফল পোৱা গৈছে।
বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ উপৰিও, এছইউএমপি বিশেষভাৱে পাহাৰৰ নামনি অংশত হোৱা বানৰ নিয়ন্ত্ৰণ আৰু ভাৰতীয় অঞ্চলসমূহক উপনৈৰ দিশৰ পৰা বিপৰ্যস্ত হোৱাৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা হৈছে। এই দ্বৈত উদ্দেশ্যই ইয়াৰ ভৌগোলিক গুৰুত্ব আৰু অৰ্থনৈতিক মূল্যৰ ওপৰত আলোকপাত কৰিছে।
নতুন দিল্লীয়ে একে সময়তে সমগ্ৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলত বানপানীৰ পূর্বাভাস দিয়া ব্যৱস্থা, নদী নিৰীক্ষণৰ নেটৱৰ্ক আৰু আন্তঃগাঁথনিৰ স্থিতিস্থাপকতা শক্তিশালী কৰি ৰাখিছে যাতে ইয়াৰ মাজত বিপদসমূহ পৰিচালনা কৰিব পৰা যায়।
