নতুন দিল্লী
পাছপোৰ্ট কেৱল ভাৰতীয় নাগৰিককহে দিয়া হয়। অৱশ্যে এতিয়া বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ে (MEA) স্পষ্ট কৰি কৈছে যে, পাছপোৰ্ট নাগৰিকত্ব প্ৰমাণ কৰা কোনো নথি নহয়। ১৪ সংখ্যক পাছপোৰ্ট সেৱা দিৱস উপলক্ষে মন্ত্ৰালয়ে এই ঘোষণা কৰিছে।
মন্ত্ৰালয়ৰ এই মন্তব্যৰ পিছতে নাগৰিকত্বৰ নিৰ্ণায়ক প্ৰমাণ সঠিকভাৱে কি হ’ব সেই সন্দৰ্ভত সামাজিক মাধ্যমত ব্যাপক বিতৰ্কৰ সূচনা হৈছে। বহুতে প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছে যে, শেষত নাগৰিকত্বৰ চূড়ান্ত প্ৰমাণ হিচাপে কোনটো নথিক গণ্য কৰা হয়। এই বিষয়টো এতিয়াও কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে স্পষ্টভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰা নাই।
বুধবাৰে বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ে উল্লেখ কৰে যে, পাছপোৰ্ট মূলতঃ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ভ্ৰমণৰ সুবিধাৰ বাবে চৰকাৰে প্ৰদান কৰা ভ্ৰমণৰ নথিহে। সেয়েহে, কেৱল পাছপোৰ্ট থকাটোৱেই কোনো ব্যক্তিৰ নাগৰিকত্বৰ সংজ্ঞা নিদিয়ে।
ইয়াত এক ধৰণৰ বৈপৰীত্য দেখা যায়, কিয়নো অ-ভাৰতীয় নাগৰিকক পাছপোৰ্ট জাৰি কৰা নহয়। তথাপিও পাছপোৰ্টক নাগৰিকত্বৰ একমাত্ৰ প্ৰমাণ হিচাপে ধৰা নহয়।
আচলতে পাছপোৰ্ট লাভ কৰাৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে, সেইখন ব্যক্তিগৰাকীৰ নিজৰ সম্পত্তি হয়। পাছপোৰ্টৰ পিছফালৰ ফ্লেপত এটা টোকাত উল্লেখ আছে যে, ই হৈছে "ভাৰত চৰকাৰৰ সম্পত্তি" আৰু চৰকাৰে নিৰ্দেশ দিলে যিকোনো সময়তে ইয়াক ঘুৰাই দিব লাগিব।
চলিত বৰ্ষৰ আৰম্ভণিতে ভোটাৰ তালিকাৰ বিশেষ নিবিড় পুনৰীক্ষণৰ শুনানিৰ সময়ত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে দৃঢ়তাৰে কয় যে, আধাৰ কাৰ্ড নাগৰিকত্বৰ নিৰ্ণায়ক প্ৰমাণ নহয়, ই কেৱল পৰিচয়ৰ নথি।
ভোটাৰ পৰিচয় পত্ৰকো নাগৰিকত্বৰ নথি বুলি গণ্য কৰা নহয়। ই মূলতঃ পৰিচয় আৰু বাসস্থানৰ নথি আৰু ই নিৰ্বাচনৰ সময়ত নিজৰ ভিটাধিকাৰ সাব্যস্ত কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে।
নাগৰিকত্ব আইন অনুসৰি, ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীৰ পৰা ১৯৮৭ চনৰ ১ জুলাইৰ আগলৈকে ভাৰতত জন্মগ্ৰহণ কৰা যিকোনো ব্যক্তি জন্মসূত্ৰে ভাৰতীয় নাগৰিক।
এতিয়া যদি কোনো ব্যক্তিৰ জন্ম ১৯৮৭ চনৰ জুলাই মাহৰ পিছত হয়, তেন্তে তেওঁ নাগৰিকত্ব দাবী কৰিব পাৰে যদিহে পিতৃ-মাতৃৰ কোনো এজন ভাৰতীয় নাগৰিক আছিল।
২০০৪ চনৰ ৩ ডিচেম্বৰত বা তাৰ পিছত জন্ম লোৱাসকলে পিতৃ-মাতৃ দুয়োজন ভাৰতীয় হ’লেহে, বা জন্মৰ সময়ত এজন পিতৃ-মাতৃ ভাৰতীয় নাগৰিক আৰু আনজন অবৈধ অনুপ্ৰৱেশকাৰী নহ’লেহে জন্মৰ ভিত্তিত নাগৰিকত্ব দাবী কৰিব পাৰিব।
বুধবাৰে বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ে ভাৰতৰ পাছপোৰ্ট সেৱা নেটৱৰ্ক সম্প্ৰসাৰণ আৰু চিপ সক্ষম ই-পাছপোৰ্টৰ সফল ৰূপায়ণকে ধৰি কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপৰ ওপৰত আলোকপাত কৰে।
বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ৰ এজন বিষয়াই কয় যে, ২০২৫ চনত ১.৫ কোটি পাছপোৰ্ট আৰু আনুষংগিক সেৱাসমূহ ডেলিভাৰী কৰা হৈছিল, ইয়াৰে কেৱল পাছপোৰ্টৰ পৰিমাণ আছিল ১.৩৯ কোটি।
তদুপৰি বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ে আলোকপাত কৰে যে, গড় প্ৰক্ৰিয়াকৰণৰ সময়ো উন্নত হৈছে, আৰক্ষীৰ পৰীক্ষণৰ বাবে লোৱা সময় বাদ দি ছয় কৰ্মদিনৰ ভিতৰত পাছপোৰ্ট ডেলিভাৰী কৰা হৈছে। নাগৰিকে এতিয়া পাছপোৰ্ট সেৱা কেন্দ্ৰত গড়ে ৪৫ মিনিটতকৈও কম সময় কটায় বুলি বিষয়াগৰাকীয়ে জানিবলৈ দিয়ে।
বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ৰ বিষয়াগৰাকীয়ে কয় যে, প্ৰক্ৰিয়াকৰণৰ সময় কম হোৱাৰ আঁৰৰ কাৰণ হৈছে পাছপোৰ্ট সেৱা কেন্দ্ৰ ছয়গুণ বৃদ্ধি। ভাৰতবৰ্ষত বৰ্তমান সমগ্ৰ দেশতে ৫৪৫ টা পাছপোৰ্ট কেন্দ্ৰ আছে, যিটো এটা দশকৰ পূৰ্বে মাত্ৰ ৭৭ টা আছিল।
.webp)
