পশ্চিমবংগ বিধানসভা নিৰ্বাচন: তৃণমূলৰ দুৰ্গ মুছলমান সংখ্যাগৰিষ্ঠ সমষ্টিতো বিজেপিৰ প্ৰৱেশ

Story by  atv | Posted by  [email protected] • 9 h ago
প্ৰতিনিধিত্বমূলক ছবি
প্ৰতিনিধিত্বমূলক ছবি
 
নতুন দিল্লী
 
পশ্চিমবংগৰ নিৰ্বাচনী ফলাফলে প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজনৈতিক সমীকৰণ একেবাৰে সলাই পেলাইছে। বিজেপিৰ এই উল্লেখনীয় বিজয় কেৱল নিজৰ পৰম্পৰাগত দুৰ্গসমূহতে সীমাবদ্ধ থকা নাছিল; দলটোৱে অপ্ৰত্যাশিতভাৱে মুছলমান সংখ্যাগৰিষ্ঠ জিলাসমূহতো প্ৰৱেশ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে।
 
এক দশকৰো অধিক সময়ৰ ভিতৰত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এই অঞ্চলসমূহৰ পৰম্পৰাগতভাৱে তৃণমূল কংগ্ৰেছৰ (TMC) সমৰ্থক মুছলমান ভোট বিভাজিত হৈছে, যিটোৱে সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়টোৰ ৰাজনৈতিক মানসিকতাত অহা এক সূক্ষ্ম অথচ গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱৰ্তনক প্ৰতিফলিত কৰিছে।
 
মুৰ্ছিদাবাদ, মালদাহ আৰু উত্তৰ দিনাজপুৰৰ দৰে জিলাসমূহত তৃণমূল কংগ্ৰেছে দীৰ্ঘদিন ধৰি আধিপত্য বিস্তাৰ কৰি আহিছিল আৰু ইয়াৰ বাবে দলটোৱে একত্ৰিত মুছলমান ভোটাৰৰ ওপৰত অধিক নিৰ্ভৰ কৰিছিল। এই অঞ্চলৰ বহু ঠাইত মুছলমান লোকৰ সংখ্যা মুঠ জনসংখ্যাৰ ৫০ শতাংশতকৈও অধিক। ২০১১ চনত বামপন্থী মৰ্চাৰ পতনৰ পিছত এই ভোটাৰসকলে মূলতঃ তৃণমূলৰ ফালে ঢাল খাইছিল। ২০২১ চনৰ অতিশয় মেৰুকৰণ হোৱা বিধানসভা নিৰ্বাচনে এই মিত্ৰতাক অধিক শক্তিশালী কৰিছিল। কিন্তু এইবাৰ সেই বান্ধোন দৃশ্যমানভাৱে দুৰ্বল হৈ পৰিল আৰু এসময়ৰ একত্ৰিত ভোটাৰসকল বিভক্ত হৈ পৰিল।

নিৰ্বাচনী পৰিসংখ্যাই এই পৰিৱৰ্তনৰ মাত্ৰাক স্পষ্ট কৰি দিছে। এই তিনিখন জিলাৰ ৪৩ খন বিধানসভা আসনৰ ভিতৰত বিজেপিয়ে ১৯ খন আসনত জয়লাভ কৰিছে, যিটো ২০২১ চনত আছিল মাত্ৰ ৮ খন। আনহাতে, পূৰ্বে ৩৫ খন আসন লাভ কৰা তৃণমূলে এইবাৰ মাত্ৰ ২২ খন আসনলৈ সংকুচিত হ’ল।
 
অৱশিষ্ট আসনসমূহ কংগ্ৰেছ, চিপিআই(এম) আৰু হুমায়ুন কবীৰৰ আম জনতা উন্নয়ন পাৰ্টিৰ (AJUP) দৰে সৰু শক্তিৰ হাতলৈ গৈছে। সংখ্যালঘু ভোটৰ এই বিভাজন শাসকীয় দলটোৰ বাবে অতি ব্যয়বহুল প্ৰমাণিত হ’ল।
 
নিৰ্বাচনৰ পূৰ্বে কৰা ভোটাৰ তালিকাৰ বিশেষ সংশোধনৰ (SIR) ফলত বৃহৎ সংখ্যক ভোটাৰৰ নাম তালিকাৰ পৰা বাদ পৰিছিল। ৰাজনৈতিকভাৱে আশা কৰা হৈছিল যে এই পদক্ষেপে মুছলমান ভোটাৰসকলক তৃণমূলৰ প্ৰতি অধিক একত্ৰিত হ’বলৈ বাধ্য কৰিব। কিন্তু তাৰ ওলোটাহে হ'ল। একত্ৰিতভাৱে ভোট দিয়াৰ পৰিৱৰ্তে সংখ্যালঘু ভোটাৰৰ একাংশই বিভিন্ন বিৰোধী দলক বাচনি কৰিলে।
 
মুৰ্ছিদাবাদৰ আচৰিত ফলাফল
 
তৃণমূলৰ বাবে আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বান আহিল মুৰ্ছিদাবাদৰ পৰা। এই জিলাখনত প্ৰায় ৬৬ শতাংশ মুছলমান জনসংখ্যা আছে আৰু ইয়াক দীৰ্ঘদিন ধৰি তৃণমূলৰ দুৰ্গ হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। যোৱা নিৰ্বাচনত দলটোৱে জিলাখনৰ ২২ খন আসনৰ ভিতৰত ২০ খনতে জয়লাভ কৰিছিল। এইবাৰ তেওঁলোকে মাত্ৰ ৯ খন আসনহে লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে।
 
উল্লেখনীয়ভাৱে বিজেপিয়েও ইয়াত ৯ খন আসন জিকিছে, যিটো পূৰ্বে আছিল মাত্ৰ ২ খন। তথ্য অনুসৰি, ভোটাৰ তালিকা সংশোধনৰ বাবে জিলাখনৰ প্ৰায় ৭.৮ লাখ ভোটাৰৰ নাম তালিকাৰ পৰা বাদ পৰাটো এক ডাঙৰ ৰাজনৈতিক বিষয় হৈ পৰিছিল। তৃণমূলৰ দাবী আছিল যে নাম কৰ্তনৰ ফলত তেওঁলোকৰ সমৰ্থন ভিত্তিহে বেছিকৈ প্ৰভাৱিত হৈছে।
 
ৰাজনৈতিক বিশ্লেষক বিশ্বনাথ চক্ৰৱৰ্তীয়ে কয়, “কংগ্ৰেছ, চিপিআই(এম) আৰু এজেইউপিৰ মাজত ভোটৰ এক বৃহৎ বিভাজন ঘটিল আৰু ইয়েই তৃণমূলৰ বাবে আটাইতকৈ ডাঙৰ লোকচান হৈ পৰিল।”
 
ৰাণীনগৰত কংগ্ৰেছে তৃণমূলক অতি কম ব্যৱধানত পৰাস্ত কৰে আৰু চিপিআই(এম) দলেও যথেষ্ট ভোট লাভ কৰে। এই দুই দলে মিলি তৃণমূলৰ সংখ্যালঘু সমৰ্থন ভিত্তিত গভীৰ আঘাট হানিবলৈ সক্ষম হ’ল। ডমকলত চিপিআই(এম)ৰ বিজয়ে সংখ্যালঘু অধ্যুষিত অঞ্চলসমূহত বামপন্থীৰ পুনৰুত্থানৰ ইংগিত দিলে।
 
ৰেজিনগৰ আৰু নওদাত হুমায়ুন কবীৰৰ এজেউপি দলে নিজৰ স্থানীয় প্ৰভাৱক বিজয়লৈ ৰূপান্তৰিত কৰে আৰু যথেষ্ট পৰিমাণৰ মুছলমান সমৰ্থন লাভ কৰে, যিটো সমৰ্থন অন্যথা তৃণমূললৈ গ’লহেঁতেন।
 
পশ্চিমবংগত জয়ী হোৱাৰ পিছত বিজেপিৰ কৰ্মকৰ্তাসকল

হিন্দু ভোটৰ একত্ৰীকৰণ
 
এই একেবোৰ জিলাৰ ভিতৰৰে যিবোৰ সমষ্টিত হিন্দু জনসংখ্যা যথেষ্ট বেছি আছিল, তাত এক বিপৰীত ধাৰা দেখা গ’ল। সেই ঠাইবোৰত হিন্দু ভোটসমূহ বিজেপিৰ পক্ষত তীব্ৰভাৱে একত্ৰিত হ’ল।
 
কান্দি আৰু নবগ্ৰামৰ দৰে আসনত বিজেপিয়ে এই ভোট একত্ৰীকৰণৰ সম্পূৰ্ণ সুবিধা ল’লে। বিৰোধী ভোটৰ বিভাজনে বিজেপিৰ বিজয় পূৰ্বতকৈ বহু সহজ কৰি তুলিলে।
 
একেই ধাৰা (যদিও কিছু লেহেমীয়া গতিৰ) মালদহ জিলাতো দেখা গ’ল, য’ত বিজেপিয়ে নিজৰ আসনৰ সংখ্যা ৪ খনৰ পৰা ৬ খনলৈ বৃদ্ধি কৰিলে। মুছলমান ভোটৰ বিভাজন আৰু কংগ্ৰেছৰ সাংগঠনিক শক্তিৰ অৱশিষ্টই জিলাখনত তৃণমূলৰ দখল দুৰ্বল কৰি পেলালে। যদিও কংগ্ৰেছে মাত্ৰ সীমিত নিৰ্বাচনী সফলতা লাভ কৰিছিল, তথাপিও ইয়াৰ উপস্থিতিয়ে কেইবাটাও সমষ্টিত তৃণমূলৰ বিজয়ৰ ব্যৱধান কমাই দিছিল।
 
উত্তৰ দিনাজপুৰতো একেই আৰ্হি প্ৰতিফলিত হৈছিল। বিজেপিয়ে নিজৰ শক্তি ২ খনৰ পৰা ৪ খনলৈ দুগুণ কৰাৰ বিপৰীতে তৃণমূলৰ আসনৰ সংখ্যা ৭ খনৰ পৰা ৫ খনলৈ হ্ৰাস পালে। কেইবাটাও সমষ্টিত কংগ্ৰেছ আৰু বামপন্থী প্ৰাৰ্থীৰ মুঠ ভোটৰ সংখ্যা তৃণমূলৰ পৰাজয়ৰ ব্যৱধানতকৈ অধিক আছিল, যিয়ে বিৰোধী ভোট বিভাজনৰ নিৰ্ণায়ক প্ৰভাৱক সূচাইছে।
 
তৃণমূলৰ বাবে এক ডাঙৰ সতৰ্কবাণী
 
এই তিনিখন জিলাৰ বাহিৰেও দক্ষিণ ২৪ পৰগণা আৰু বীৰভূমত একেই ধাৰা দেখা গৈছে, য’ত সংখ্যালঘু ভোটাৰসকল নিৰ্ণায়ক নহ’লেও প্ৰভাৱশালী। ইয়াতো বিভাজিত সংখ্যালঘু ভোট আৰু একত্ৰিত হিন্দু ভোটৰ সহায়ত বিজেপিয়ে উল্লেখনীয় অগ্ৰগতি লাভ কৰিছে।
 
পশ্চিমবংগৰ মুছলমান ভোটাৰ
 
২০২১ চনৰ নিৰ্বাচনত এনআৰচি (NRC) আৰু চিএএ (CAA) ৰ দৰে বিষয়সমূহক লৈ নিৰ্বাচন তীব্ৰভাৱে মেৰুকৰণ হৈছিল। সেই সময়ত তৃণমূলে নিজকে বিজেপিৰ বিৰুদ্ধে একমাত্ৰ বাধা হিচাপে উপস্থাপন কৰাত সফল হৈছিল আৰু এক বৃহৎ সংখ্যালঘু সমৰ্থন লাভ কৰিছিল।
 
সেই কৌশল এতিয়া দুৰ্বল হোৱা যেন লাগিছে। এতিয়া একাংশ মুছলমান ভোটাৰ কংগ্ৰেছ আৰু বামপন্থীৰ ফালে উভতি গৈছে, আনহাতে আন একাংশই এজেইউপি আৰু ইণ্ডিয়ান চেকুলাৰ ফ্ৰণ্টৰ (ISF) দৰে আঞ্চলিক শক্তিৰ ফালে ঢাল খাইছে বুলি তৃণমূলৰ জ্যেষ্ঠ নেতাসকলেও ব্যক্তিগতভাৱে স্বীকাৰ কৰিছে।
 
এজন উমৈহতীয়া শত্ৰুৰ ভয়ত একত্ৰিত হোৱা ৰাজনীতিৰ পৰিৱৰ্তে এতিয়া অধিক স্থানীয় চিন্তা-চৰ্চাই ঠাই লৈছে। যেনে প্ৰাৰ্থীৰ বিশ্বাসযোগ্যতা, তৃণমূল পৰ্যায়ৰ অসন্তুষ্টি আৰু পুৰণি ৰাজনৈতিক নেটৱৰ্কৰ পুনৰুত্থান। ৰাজনৈতিক বিশ্লেষকসকলৰ মতে, এই নিৰ্বাচনে বংগৰ ৰাজনৈতিক দৃশ্যপটত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱৰ্তনৰ সূচনা কৰিছে।
 
তৃণমূলৰ নিৰ্বাচনী আৰ্হি সম্পূৰ্ণৰূপে একত্ৰিত সংখ্যালঘু ভোটৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল। গুৰুত্বপূৰ্ণ সমষ্টিসমূহত আনকি ১০ ৰ পৰা ১৫ শতাংশ ভোটৰ পৰিৱৰ্তনেই ফলাফল সলনি কৰি দিবলৈ যথেষ্ট আছিল। কলকাতাৰ এজন নিৰ্বাচনী বিশ্লেষকে আঙুলিয়াই দিয়া মতে, বিজেপিয়ে নিজৰ ভোটৰ শতাংশ বিশেষ বৃদ্ধি নকৰাকৈয়ে বহু আসন জিকিছে। কেইবাটাও সমষ্টিত তেওঁলোকে বিৰোধী ভোটৰ বিভাজনৰ পৰা পোনপটীয়া সুবিধা লাভ কৰিছে।
 
মুৰ্ছিদাবাদ, মালদাহ, উত্তৰ দিনাজপুৰ, দক্ষিণ ২৪ পৰগণা আৰু বীৰভূম এই পাঁচখন জিলাত মুঠ ৮৫ খন বিধানসভা আসন আছে। এই জিলাসমূহৰ ফলাফল দলসমূহৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। এই অঞ্চলসমূহত বিজেপিৰ শক্তিশালী প্ৰদৰ্শনে কেৱল তেওঁলোকৰ আসনৰ সংখ্যাই বৃদ্ধি কৰা নাই, বৰঞ্চ যিবোৰ অঞ্চল এসময়ত বিজেপিৰ বাবে দুৰ্লভ বুলি ভবা হৈছিল, সেইবোৰতো দলটোৰ প্ৰসাৰ সম্পৰ্কে মানুহৰ ধাৰণা সলনি কৰি দিছে।
 
তৃণমূলৰ বাবে এই ৰায়দান এক স্পষ্ট সতৰ্কবাণী: তেওঁলোকৰ আটাইতকৈ বিশ্বাসী সমৰ্থন ভিত্তি এতিয়া পূৰ্বৰ দৰে একত্ৰিত হৈ থকা নাই। এই ক্ষয়িষ্ণু অৱস্থা এতিয়াও সকলো ঠাইতে একে ধৰণৰ বা অপৰিৱৰ্তনীয় নহ’বও পাৰে, কিন্তু এই নিৰ্বাচনত ৰাজনৈতিক দিশ সলনি কৰিবলৈ ই যথেষ্ট গভীৰ।


শেহতীয়া খবৰ