ভক্তি চালক
১৪ ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা আৰম্ভ হ'বলগীয়া ১২ দিনীয়া গণেশ উৎসৱৰ বাবে মহাৰাষ্ট্ৰ সাজু হোৱাৰ লগে লগে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনতেই উৎসৱৰ উছাহে বিৰাজ কৰিছে। ইয়াৰ আটাইতকৈ আগ্ৰহেৰে আশা কৰি থকা পৰম্পৰাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হৈছে দহি হাণ্ডি। ইয়াত যুৱক-যুৱতীৰ দলে মানৱ পিৰামিড গঠন কৰি মাটিৰ ওপৰত ওলমাই থোৱা দৈ, মাখন বা অন্যান্য সামগ্ৰীৰে ভৰা এটা মাটিৰ পাত্ৰ ভাঙিবলৈ প্ৰয়াস কৰে।
থানে অঞ্চলত ইতিমধ্যে ঢোলৰ শব্দ আৰু 'গোবিন্দা আলা ৰে' ধ্বনিয়ে আকাশ-বতাহ মুখৰিত কৰি তুলিছে, কাৰণ এই প্ৰতিযোগিতাৰ আখৰা কৰিবলৈ ভিন ভিন ধৰ্ম আৰু সম্প্ৰদায়ৰ যুৱক-যুৱতীসকল একত্ৰিত হৈছে।
তেওঁলোকৰ মাজৰে এজন হৈছে শ্বাহাপুৰ তালুকাৰ ধাচাই নামৰ এখন সৰু গাঁৱৰ ২৮ বছৰীয়া মুছলমান যুৱক ফয়জল ছুলেমান শ্বেখ। ফয়জলে যোৱা এক দশক ধৰি দহি হাণ্ডি উদযাপনত অংশগ্ৰহণ কৰি আহিছে আৰু যোৱা ১০ বছৰ ধৰি তেওঁ 'জয় মহাৰাষ্ট্ৰ গোবিন্দা পাঠক'ৰ এজন সক্ৰিয় সদস্য।
গোবিন্দা পাঠক হৈছে অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ এটা দল, যিয়ে দহি হাণ্ডিৰ সময়ত মানৱ পিৰামিড গঠন কৰিবলৈ একেলগে প্ৰশিক্ষণ লয়। পৰম্পৰাগতভাৱে 'গোবিন্দা' শব্দটো ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণৰ সৈতে জড়িত, আনহাতে 'পাঠক' মানে হৈছে এটা গোট বা দল।
ফয়জলে এটা গুদামত বাউন্সাৰ হিচাপে কাম কৰে আৰু লগতে জিমৰ প্ৰশিক্ষক হিচাপেও সেৱা আগবঢ়ায়। নিজৰ দৈনন্দিন কৰ্তব্য পালন কৰাৰ পাছত তেওঁ সাধাৰণতে গধূলি জিমলৈ যায়। পিছে দহি হাণ্ডিৰ বতৰত তেওঁ নিজৰ সতীৰ্থসকলৰ সৈতে প্ৰশিক্ষণ ল'বলৈ পোনে পোনে গোবিন্দা পাঠকৰ আখৰা শিবিৰলৈ ঢাপলি মেলে।
সৰুৰে পৰাই খেল-ধেমালিৰ প্ৰতি আগ্ৰহী ফয়জলে ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত কাবাডী প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰিছে। তেওঁৰ খেলৰ প্ৰতি থকা আগ্ৰহ কেৱল কাবাডীতেই সীমাবদ্ধ নহয়; ক্ৰিকেট, মল্লযুঁজ, বডী বিল্ডিং আৰু গৰুগাড়ী দৌৰলৈকে ই বিস্তৃত। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ খেলৰ ধাৰাভাষ্যকাৰ হিচাপেও নিজৰ প্ৰতিভা পৰীক্ষা কৰি চাইছে।
ফয়জলে কয়, "সৰুৰে পৰাই মই পথাৰৰ খেল-ধেমালিৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত। পথাৰত তীব্ৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰি মই বৰ ভাল পাওঁ। খেলৰ ক্ষেত্ৰত কোনেও মোতকৈ আগবাঢ়ি যাব নালাগে বুলি মই ভাবোঁ। মোৰ একাগ্ৰতাই মোক ফল দিছে আৰু সেইবাবেই মই কাবাডী, মল্লযুঁজ, ক্ৰিকেট, বডী বিল্ডিং আৰু গৰুগাড়ী দৌৰত অতি উৎসাহেৰে অংশগ্ৰহণ কৰোঁ।"
ফয়জলৰ এই ক্ৰীড়াপ্ৰেমক প্ৰথমাৱস্থাত তেওঁৰ পৰিয়ালে সহজভাৱে গ্ৰহণ কৰা নাছিল। বিশেষকৈ কাবাডী আৰু দহি হাণ্ডিৰ দৰে শাৰীৰিক পৰিশ্ৰমযুক্ত খেলত গুৰুতৰভাৱে আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱাৰ আশংকাত তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ চিন্তিত আছিল।
ফয়জলে কয়, "আৰম্ভণিতে, মোৰ পৰিয়ালে মোক কাবাডী খেলিবলৈ মানা কৰিছিল। তেওঁলোকে ভয় কৰিছিল যে মই আঘাতপ্ৰাপ্ত হ'ম বা মোৰ হাত-ভৰি ভাঙিব পাৰে। কিন্তু মই দৃঢ়তাৰে তেওঁলোকক বুজাইছিলোঁ যে মোৰ শাৰীৰিক গঠন যথেষ্ট শক্তিশালী আৰু এই খেল শৰীৰৰ বাবে অতি উপকাৰী। গতিকে, আপোনালোক চিন্তিত হোৱাৰ কোনো কাৰণ নাই। মোৰ নিজৰ শৰীৰ আৰু শক্তিৰ ওপৰত সম্পূৰ্ণ বিশ্বাস আছিল, আৰু মই মোৰ পৰিয়ালকো এই কথাত পতিয়ন নিয়াবলৈ সক্ষম হৈছিলোঁ।"
জনজাতীয় শিশুসকলক নিৰীক্ষণ কৰাৰ পৰা গোবিন্দা পাঠকত যোগদানলৈ
জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ৰ শিশুসকলে অতি অনায়াসে গছত উঠা দৃশ্য প্ৰত্যক্ষ কৰাৰ পিছতেই দহি হাণ্ডিৰ প্ৰতি ফয়জলৰ আগ্ৰহ বৃদ্ধি পাইছিল। তেওঁলোকৰ শাৰীৰিক ক্ষীপ্ৰতাই ফয়জলক মানৱ পিৰামিড গঠনৰ প্ৰত্যাহ্বান গ্ৰহণ কৰিবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল।
দহি হাণ্ডি প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰা মুহূৰ্তত ফয়জল ছুলেমান শ্বেখ
প্ৰথমতে তেওঁ এজন বন্ধুৰ জৰিয়তে এটা স্থানীয় গোবিন্দা পাঠকত যোগদান কৰিছিল। যেতিয়া সেই গোটটো পৰৱৰ্তী সময়ত বন্ধ হৈ গৈছিল, তেতিয়া 'জয় মহাৰাষ্ট্ৰ গোবিন্দা পাঠক'ৰ মুৰব্বী অক্ষয় অধিকাৰীয়ে তেওঁলৈ সহায়ৰ হাত আগবঢ়াইছিল। অধিকাৰীয়ে ফয়জলৰ লগতে তেওঁৰ কাবাডী খেলা বন্ধুসকলৰ শাৰীৰিক শক্তি আৰু সুস্থতাৰ উমান পাইছিল আৰু তেওঁলোকক নিজৰ দলত যোগদান কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছিল।
"যেতিয়া আমাৰ পুৰণি পাঠকটো বন্ধ হৈ গৈছিল, তেতিয়া অক্ষয় দাদাই আমাক অতি মৰমেৰে তেওঁৰ পাঠকলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। আমি নতুন আছিলোঁ যদিও তেওঁ আমাক সুন্দৰভাৱে আদৰি লৈছিল। তেওঁ কৈছিল, 'তুমি কাবাডী খেলা ল'ৰা। তোমাৰ শক্তি আৰু শাৰীৰিক সুস্থতা বৰ ভাল। তুমি নিশ্চিতভাৱে এইটো কৰিব পাৰিবা।' তেওঁ মোক যি আত্মবিশ্বাস দিছিল, সেয়া মোৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল।"
এটা সম্পূৰ্ণ মানৱ পিৰামিডৰ প্ৰথম দৃশ্যটোৱে ফয়জলৰ মনত এক গভীৰ চাপ পেলাইছিল। তেওঁৰ আজিও মনত আছে কেনেদৰে এটা সৰু ল'ৰা কোনো ভয় নোহোৱাকৈ একেবাৰে ওপৰত থিয় হৈ আছিল, আনহাতে তাৰ দেউতাক আৰু অন্যান্য অংশগ্ৰহণকাৰীসকলে তলৰ পৰা তাক ধৰি আছিল। সেই মুহূৰ্তটোৱেই তেওঁৰ প্ৰতিযোগিতামূলক মনোভাৱ জগাই তুলিছিল।
সেই অভিজ্ঞতাৰ কথা সুঁৱৰি তেওঁ কয়, "সেই দৃশ্যটো দেখি মোৰ অনুভৱ হৈছিল যে যদি এটা সৰু ল'ৰা কোনো ভয় নোহোৱাকৈ পৰ্বতৰ দৰে ওখ মানৱ পিৰামিডৰ একেবাৰে ওপৰত থিয় হ'ব পাৰে আৰু তাৰ দেউতাকেও বিনা দ্বিধাই তাক তালৈ পঠিয়াব পাৰে, তেন্তে মোৰ শাৰীৰিক গঠনো ইমান শক্তিশালী হোৱাৰ পিছত মই কিয় এইটো কৰিব নোৱাৰিম? তেতিয়াই মোৰ ভিতৰৰ খেলুৱৈজনে এই প্ৰত্যাহ্বান গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু মই সম্পূৰ্ণৰূপে এই খেলত নিমগ্ন হৈ পৰিছিলোঁ।"
ধৰ্মৰ ঊৰ্ধত এক দলীয় খেল
দহি হাণ্ডি কোনো একক খেল নহয়। অংশগ্ৰহণকাৰীসকলে এটা দল হিচাপে প্ৰশিক্ষণ লয় আৰু প্ৰতিযোগিতাত অৱতীৰ্ণ হয়, য'ত প্ৰতিজন সদস্যই মানৱ পিৰামিড নিৰ্মাণত এক নিৰ্দিষ্ট ভূমিকা পালন কৰে। সাধাৰণতে 'মণ্ডল' অৰ্থাৎ এটা স্থানীয় সম্প্ৰদায় বা আয়োজক গোটে দলটোৰ কাৰ্যকলাপ, প্ৰতিযোগিতা আৰু উদযাপনসমূহ পৰিচালনা কৰে।
অৱশ্যে, ফয়জলৰ বাবে আটাইতকৈ ডাঙৰ আকৰ্ষণৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈছে এই উৎসৱে সৃষ্টি কৰা বন্ধুত্ব আৰু ভাতৃত্ববোধ।
'জয় মহাৰাষ্ট্ৰ গোবিন্দা পাঠক'য়ে প্ৰতি বছৰে গণেশ উৎসৱৰ সময়ত 'মহাৰাজা অৱ শ্বাহাপুৰ' অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰে। সমগ্ৰ অঞ্চলটোৰ গোবিন্দাসকলক অৰ্থাৎ দহি হাণ্ডিত অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক একত্ৰিত কৰি সন্মানিত কৰা হয় আৰু ট্ৰফী প্ৰদান কৰা হয়।
দহি হাণ্ডি সম্পৰ্কীয় কাৰ্যকলাপৰ পৰা পোৱা ধনেৰে দলটোৱে এটা পুঁজিও গঠন কৰি ৰাখে। ফয়জলৰ মতে, যদি পাঠকৰ কোনো সদস্যই হঠাতে আৰ্থিক সংকটৰ সন্মুখীন হয়, তেন্তে এই ধন তেওঁক সহায় কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।
ফয়জলে কয়, "এই খেল এজন ব্যক্তিৰ বাবে নহয়, সকলোৰে বাবে। দহি হাণ্ডিৰ পৰা পোৱা পুৰস্কাৰ আৰু ধন আমাৰ মণ্ডলত জমা ৰখা হয়। আমাৰ পাঠকৰ আটাইতকৈ ভাল কথাটো হ'ল যে যদি আমাৰ পাঠকৰ কোনো গোবিন্দাই হঠাতে কোনো অসুবিধা বা আৰ্থিক প্ৰয়োজনৰ সন্মুখীন হয়, তেন্তে আমাৰ প্ৰশিক্ষক আৰু মণ্ডলে লগে লগে তেওঁক সহায়ৰ হাত আগবঢ়ায়।"
ফয়জল তেওঁৰ পাঠকৰ একমাত্ৰ মুছলমান সদস্য, কিন্তু তেওঁ কয় যে গোটটোৰ সৈতে কটোৱা এই এক দশকত তেওঁ কেতিয়াও অকলশৰীয়া বা বৈষম্যৰ বলি হোৱা বুলি অনুভৱ কৰা নাই। তেওঁ ইয়াৰ শ্ৰেয় নিজৰ সতীৰ্থ আৰু প্ৰশিক্ষকসকলক দিয়ে, যাৰ ভিতৰত আছে অক্ষয় অধিকাৰী, গণেশ চৌহান আৰু শ্ৰী পাটিল- যিসকলে তেওঁক নিজৰ সৰু ভায়েকৰ দৰে ব্যৱহাৰ কৰে।
এই উৎসৱৰ জৰিয়তে সৃষ্টি হোৱা একতাৰ মনোভাৱৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰি ফয়জলে কয়, "গোপাল কালা এনে এক উৎসৱ য'ত প্ৰতিখন গাঁও আৰু প্ৰতিটো অঞ্চলৰ ল'ৰা একগোট হয়। এই উৎসৱৰ বাবেই আমাৰ মাজত এক সুন্দৰ একতা গঢ় লৈ উঠে আৰু বন্ধুত্ব গাঢ় হয়। মই মোৰ দলটোত একমাত্ৰ মুছলমান ল'ৰা, কিন্তু মই কেতিয়াও নিজকে বেলেগ বুলি অনুভৱ নকৰোঁ। ময়ো মোৰ এশ শতাংশ বৰঙণি আগবঢ়াওঁ।"
ফয়জলৰ বাবে হিন্দু উৎসৱ এটাত অংশগ্ৰহণ কৰাটো কেতিয়াও আত্মীয়তাৰ ক্ষেত্ৰত হেঙাৰ হোৱা নাই। বৰং, দহি হাণ্ডি তেওঁৰ ক্ৰীড়া যাত্ৰা আৰু বন্ধুত্বৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ হৈ পৰিছে।
"দহি হাণ্ডি এক হিন্দু উৎসৱ, কিন্তু ইয়াৰ পিছতো ফয়জলে ইয়াত সম্পূৰ্ণ উৎসাহেৰে অংশগ্ৰহণ কৰে। তেওঁ এই পাঠকৰ একমাত্ৰ মুছলমান, কিন্তু তেওঁ ইয়াত কেতিয়াও নিজকে পৃথক বুলি অনুভৱ নকৰে। এয়াই হৈছে মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু আমাৰ সংস্কৃতিৰ এক বিশেষত্ব।"
এই উৎসৱৰ সৈতে তেওঁৰ এক দশকজোৰা সম্পৰ্কই ক্ৰীড়া পৰম্পৰা আৰু সম্প্ৰদায়ৰ উদযাপনে কেনেকৈ ভিন্ন পটভূমিৰ মানুহক একত্ৰিত কৰিব পাৰে তাৰ এক সুন্দৰ নিদৰ্শন দাঙি ধৰে— কেৱল দৰ্শক হিচাপে নহয়, একেটা লক্ষ্যৰ দিশে কাম কৰা সতীৰ্থ হিচাপেও।
