ফৰহান ইজৰাইলী / জয়পুৰ
খুদাই খিদমতগাৰ বাদশ্বাহ খানৰ সেৱাৰ দৃষ্টান্ত আজিও ইতিহাসৰ পাতত উজ্জ্বল। জয়পুৰৰ গলিতো আজি তেনে এগৰাকী সেৱাপ্ৰাণ ব্যক্তি আছে। তেওঁৰ নাম হৈছে হজী শ্বাহিদ মহম্মদ। ৬০ বছৰ বয়সতো তেওঁৰ উৎসাহ ২৫ বছৰীয়া এজন উদ্যমী যুৱকৰ দৰে। বিগত দুটা দশক ধৰি তেওঁ নিজৰ জীৱন ৰাজস্থানৰ পৰা মক্কা-মদিনালৈ হজলৈ যোৱা যাত্ৰীসকলৰ সেৱাত উৎসৰ্গা কৰি আহিছে।
জয়পুৰৰ বিখ্যাত ৰামগঞ্জ বজাৰত অৱস্থিত ৰিছালদাৰ হাউছত বাস কৰা শ্বাহিদ মহম্মদ পূৰ্বে ৰাজস্থান হজ কমিটীৰ সদস্য আছিল। কেন্দ্ৰীয় হজ কমিটীৰ হৈ তেওঁ প্ৰশিক্ষক, মাষ্টাৰ ট্ৰেইনাৰ আৰু ৰাজ্যিক সমন্বয়কৰ দায়িত্বও পালন কৰিছে। কিন্তু নিজৰ পৰিচয় সুধিলে তেওঁ এই চৰকাৰী পদসমূহৰ কথা কেতিয়াও উল্লেখ নকৰে। মুখত সৰল হাঁহি লৈ তেওঁ মাথোঁ কয় যে, তেওঁ নিজকে এগৰাকী ‘হজ খিদমতগাৰ’ বুলি গণ্য কৰে। আল্লাহৰ অতিথিসকলৰ সেৱা কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰাটোৱেই তেওঁৰ বাবে আটাইতকৈ ডাঙৰ সৌভাগ্য।
এক অনুষ্ঠানত হজী শ্বাহিদ মহম্মদ
ৰাতি দুই বজাত যদি জয়পুৰ বিমানবন্দৰত হজযাত্ৰীৰ কোনো বিমান আহি উপস্থিত হয়, তেন্তে চৰকাৰী কৰ্মচাৰীসকলক সাধাৰণ কাৰ্যালয়ৰ সময়তেই পোৱা যাব। কিন্তু হজী শ্বাহিদ মহম্মদে সময় নাচাই তাত সকলোতকৈ আগতে উপস্থিত হয়। তেওঁৰ মতে, সেৱা কেৱল কাৰ্যালয়ৰ সময়ৰ কোনো চৰকাৰী দায়িত্ব নহয়। ই হৃদয়ৰ টান আৰু অন্তৰৰ পৰা অহা এক জাগৰণ।
এটা যাত্ৰাই সলনি কৰিলে সমগ্ৰ জীৱন
হজী শ্বাহিদ মহম্মদৰ এই সেৱাৰ যাত্ৰা আৰম্ভ হৈছিল ২০০০ চনত। সেইবছৰ তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে নিজে হজ কৰিবলৈ মক্কালৈ গৈছিল। তাত তেওঁ দেখিছিল যে, বহু বৃদ্ধ হজযাত্ৰী নানা সমস্যাত পৰিছে। বহুতে পঢ়া-শুনা নাজানিছিল আৰু ভাষাৰ সমস্যাৰ সন্মুখীন হৈছিল। থকা-খোৱা আৰু অন্যান্য প্ৰয়োজনীয় বিষয় বুজি পোৱাতো তেওঁলোকৰ অসুবিধা হৈছিল।
জয়পুৰলৈ উভতি অহাৰ পিছতেই তেওঁৰ মনত এটা ইচ্ছা জাগিল। তেওঁ আল্লাহৰ ওচৰত প্ৰাৰ্থনা কৰিলে যাতে তেওঁক এনে এটা মাধ্যম কৰি তোলে, যাৰ জৰিয়তে তেওঁ হজযাত্ৰীসকলক সহায় কৰিব পাৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ বিভিন্ন সেৱামূলক সংগঠনৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে।
২০০২ চনত ৰাজস্থান চৰকাৰে তেওঁক দিল্লীলৈ পঠিয়ায়। তাত কেন্দ্ৰীয় হজ কমিটীয়ে তেওঁক প্ৰশিক্ষণ দিয়ে আৰু তেওঁ এগৰাকী অনুমোদিত প্ৰশিক্ষক হিচাপে দায়িত্ব লাভ কৰে। ২০০৫ চনত কেন্দ্ৰীয় হজ কমিটি, মুম্বাইৰ ফালৰ পৰা তেওঁক সমগ্ৰ ৰাজস্থানৰ হজ সমন্বয়ক হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। দুবছৰ ধৰি তেওঁ এই দায়িত্ব নিষ্ঠাৰে পালন কৰে। তাৰ পিছত কমিটীৰ অধ্যক্ষ সলনি হৈ থাকিলেও শ্বাহিদ মহম্মদৰ সেৱাৰ কাম কেতিয়াও বন্ধ নহ’ল।
হজীসকলৰ সৈতে হজী শ্বাহিদ মহম্মদ
শ্বাহিদ মহম্মদৰ পাৰিবাৰিক পটভূমিৰ কথা ক’বলৈ গ’লে, তেওঁৰ পিতৃ ১৯৭০ চনত ৱাৰ্ড কাউন্সিলৰ হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল আৰু পিছত অধ্যক্ষৰ দায়িত্বও পালন কৰিছিল। পৰিয়াল চলোৱাৰ বাবে তেওঁলোকৰ ঘৰৰ তলত এখন সৰু ষ্টেচনাৰী দোকান আছে। পৰিয়ালত তিনিজন ভাতৃ আৰু দুগৰাকী ভগ্নী আছে। তেওঁৰ নিজৰো তিনিগৰাকী সন্তান আছে। পুত্ৰই বি কম সম্পূৰ্ণ কৰিছে আৰু কন্যাই অসামৰিক সেৱাৰ পৰীক্ষাৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাই আছে।
হোৱাটছএপ নেটৱৰ্কৰ পৰা ফাউণ্ডেচনলৈ শক্তিশালী ব্যৱস্থা
২০০৫ চনৰ পৰা হজী শ্বাহিদ মহম্মদ ‘ৰাজস্থান হজ ট্ৰেইনাৰ ৰিলিফ ফাউণ্ডেচন’ৰ সভাপতি হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰি আহিছে। এই সংস্থাটো সম্পূৰ্ণৰূপে লাভৰ উদ্দেশ্য নোহোৱাকৈ সেৱাৰ মনোভাৱেৰে চলি আছে। ইয়াত প্ৰায় ৩০ৰ পৰা ৩৫জন সদস্য আছে। তেওঁলোক সকলোৱেই পেছাগতভাৱে ব্যৱসায়ৰ সৈতে জড়িত। কিন্তু তেওঁলোকৰ বাবে ধনতকৈ সেৱাৰ মানসিকতাই অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ।
প্ৰযুক্তিৰ যুগত সেৱাৰ কাম সহজ কৰি তুলিবলৈ ২০২২ চনত তেওঁ ‘অল ইণ্ডিয়া হজ ইনফৰ্মেচন গ্ৰুপ’ নামৰ এটা হোৱাটছএপ গ্ৰুপ গঠন কৰে। বৰ্তমান এই গ্ৰুপৰ সৈতে প্ৰায় ১,০০০জন লোক পোনপটীয়াকৈ জড়িত হৈ আছে। হজযাত্ৰীসকলে সন্মুখীন হোৱা যিকোনো সমস্যাৰ কথা এই গ্ৰুপৰ জৰিয়তে তৎক্ষণাত সংশ্লিষ্ট বিষয়া আৰু দায়িত্বশীল লোকসকলৰ ওচৰলৈ পঠিয়াব পৰা যায়।
এই ডিজিটেল নেটৱৰ্কৰ আৰম্ভণিতে কোটাৰ মিৰ্জা আৰিফ বেগে প্ৰথমে যোগদান কৰিছিল। আৰিফ বেগ কোটাত নাৰ্ছিং বিভাগৰ মুৰব্বী আৰু তেওঁ কেন্দ্ৰীয় হজ কমিটীৰ মেডিকেল মিছনতো সেৱা আগবঢ়াইছে। গ্ৰুপটো গঢ়ি তোলাত তেওঁ যথেষ্ট সহায় কৰিছিল।
ইয়াৰ উপৰি দিল্লীৰ প্ৰাক্তন আইএএছ বিষয়া মহম্মদ ইকবাল, ৰাজস্থান ষ্টেট হজ কমিটীৰ কাৰ্যবাহী বিষয়া আবু ছুফিয়ান, মহম্মদ উছামা, আছিফ খান হামজা আৰু মহম্মদ আছাছৰ দৰে লোকো এই গ্ৰুপৰ সৈতে জড়িত। আজিও এই সম্পূৰ্ণ ব্যৱস্থাটোৱে হজযাত্ৰীসকলক সম্ভৱপৰ সকলো ধৰণে সহায় কৰি আহিছে।
হজীসকলৰ সৈতে হজী শ্বাহিদ মহম্মদ
মক্কাৰ বাছ আৰু হেৰাই যোৱা সামগ্ৰীৰ কাহিনী
হজী শ্বাহিদ মহম্মদে এটা আমোদজনক ঘটনা মনত পেলায়। এবাৰ মক্কাত প্ৰায় ২০-২৫জন হজযাত্ৰীৰ লাগেজ এখন বাছৰ ডিকিত থাকি গ’ল। চালকজনে লাগেজসমূহ লৈ বাছখন আগুৱাই লৈ গ’ল। চিন্তিত পৰিয়ালৰ লোকসকলে জয়পুৰত শ্বাহিদ মহম্মদৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিলে।
শ্বাহিদে লগে লগে বাছখনৰ নম্বৰ আৰু ফটো তেওঁৰ ‘অল ইণ্ডিয়া’ হোৱাটছএপ গ্ৰুপত শ্বেয়াৰ কৰিলে। গ্ৰুপত থকা বিষয়া আবু ছুফিয়ানে বিষয়টো চম্ভালি লয় আৰু স্থানীয় ছৌদি প্ৰশাসনৰ সৈতে যোগাযোগ কৰে। জানিব পৰা গ’ল যে, বাছখন চহৰৰ পৰা প্ৰায় ৫০ কিলোমিটাৰ দূৰত ৰখাই থোৱা আছে।
হজৰ কৰ্মচাৰীসকল তৎক্ষণাত তাত উপস্থিত হয়। চালকজনক মাতি আনি ভিডিঅ’ ৰেকৰ্ডিঙৰ মাজেৰে লাগেজসমূহ উলিয়াই হজযাত্ৰীসকলৰ ওচৰলৈ পঠিওৱা হয়। সমগ্ৰ প্ৰক্ৰিয়াটো গ্ৰুপটোত তৎক্ষণাত আপডেট কৰি থকা হৈছিল। কেইঘণ্টামানৰ ভিতৰতে সকলো হজযাত্ৰীয়ে নিজৰ মূল্যৱান সামগ্ৰী সুৰক্ষিতভাৱে ঘূৰাই পালে।
যুৱক-যুৱতীৰ বাবে পৰামৰ্শ আৰু নিয়মৰ পৰিৱৰ্তন
শ্বাহিদ মহম্মদে কয় যে, ২০১১-১২ চনৰ সময়ত ৰাজস্থানৰ পৰা বছৰি প্ৰায় ১৫,০০০ পৰ্যন্ত হজৰ আবেদন আহিছিল। কিন্তু সময়ৰ লগে লগে হজযাত্ৰাৰ খৰচ বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰিলে। হজ কমিটী অৱ ইণ্ডিয়াই নতুন নিয়মো প্ৰৱৰ্তন কৰিলে। পূৰ্বতে পাঁচ বছৰৰ পিছত পুনৰ হজলৈ যোৱাৰ সুযোগ আছিল। কিন্তু বিগত প্ৰায় ১০ বছৰৰ পৰা এই নিয়ম বন্ধ হৈ আছে।
ইয়াৰ ফলত বৰ্তমান যিমান আবেদন আহে, তাৰ প্ৰায় সকলো আবেদনকাৰীৰেই নিৰ্বাচন হৈ যায়। লটাৰী কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তা এতিয়া কমেই দেখা যায়। বৰ্তমান ৰাজস্থানৰ পৰা বছৰি প্ৰায় ৫,০০০জন লোকেহে হজলৈ যাব পাৰে। নিয়ম কিছু শিথিল কৰিলে এই সংখ্যা পুনৰ বৃদ্ধি পাব পাৰে। বহু লোকে তেওঁলোকৰ প্ৰয়াত পিতৃ-মাতৃ বা ককা-আইতাৰ হৈ ‘হজ-এ-বদল’ পালন কৰিব বিচাৰে।
প্ৰতিনিধিত্বমূলক ছবি
পূৰ্বৰ সময়ত মানুহে সংসাৰৰ বিভিন্ন দায়িত্ব সামৰি বৃদ্ধ বয়সত হজলৈ যোৱাৰ কথা ভাবিছিল। কিন্তু শ্বাহিদ মহম্মদে মানুহক কয় যে, যেনেকৈ খাদ্য গ্ৰহণ আৰু ইবাদতৰ প্ৰকৃত আনন্দ যৌৱনত অধিক অনুভৱ কৰিব পাৰি, তেনেদৰে হজৰ ইবাদতৰ আনন্দও যৌৱনতে অধিক উপভোগ কৰিব পাৰি।
জয়পুৰৰ পৰা পোনপটীয়া বিমান সেৱা আৰম্ভ হোৱাৰ পিছৰে পৰা যুৱ প্ৰজন্মৰ মাজত হজৰ প্ৰতি আগ্ৰহ যথেষ্ট বৃদ্ধি পাইছে। নতুন হজযাত্ৰীসকলক তেওঁ পৰামৰ্শ দিয়ে যে, সুস্বাস্থ্য থাকোঁতেই হজৰ সকলো ৰীতি-নীতি সম্পূৰ্ণ কৰি লোৱা উচিত। হজৰ সময়ত এজন হজযাত্ৰীয়ে প্ৰতিদিনে গড়ে প্ৰায় ১৫ কিলোমিটাৰ পৰ্যন্ত খোজ কাঢ়িবলগীয়া হয়। সুস্থ আৰু যুৱ এজন ব্যক্তিয়ে এই শাৰীৰিক পৰিশ্ৰম তুলনামূলকভাৱে সহজে কৰিব পাৰে। বৃদ্ধ বা অসুস্থ অৱস্থাতো হজ সম্পূৰ্ণ কৰিব পাৰি, কিন্তু তেনে ক্ষেত্ৰত শাৰীৰিক কষ্ট অধিক হয়।
কোনো মাচুল নোহোৱাকৈ ৫ দিনীয়া বিনামূলীয়া প্ৰশিক্ষণ শিবিৰ
বিমানবন্দৰত কাম কৰাৰ সময়ত শ্বাহিদ মহম্মদে লক্ষ্য কৰিছিল যে, বহু হজযাত্ৰীৰ হজৰ ধৰ্মীয় নিয়ম আৰু বিভিন্ন ৰীতি-নীতিৰ বিষয়ে সম্পূৰ্ণ জ্ঞান নাছিল। সৰু-সৰু বিষয়তো তেওঁলোকে আনৰ সহায় বিচাৰি ঘূৰি ফুৰিবলগীয়া হৈছিল।
এই সমস্যা দূৰ কৰিবলৈ তেওঁ ২০০৬ চনত এটা সপ্তাহজোৰা প্ৰশিক্ষণ শিবিৰ আৰম্ভ কৰিছিল। এতিয়া এই শিবিৰটো ৫ দিনীয়া বিশেষ প্ৰশিক্ষণ শিবিৰলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছে। বিগত ২০ বছৰে কোনো বাধা নোহোৱাকৈ এই শিবিৰ অনুষ্ঠিত হৈ আহিছে। জয়পুৰৰ উপৰি ওচৰৰ জিলাসমূহৰ পৰাও হজযাত্ৰীসকলে ইয়াত অংশগ্ৰহণ কৰে।
শিবিৰৰ প্ৰথম তিনিদিনত হজযাত্ৰাৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিষয়ে ধাপে ধাপে বিশদভাৱে বুজোৱা হয়। বাকী দুদিনত প্ৰতিদিনে এঘণ্টাকৈ ‘লব্বাইক’, তৃতীয়-চতুৰ্থ কালিমা আৰু প্ৰয়োজনীয় দোৱা মুখস্থ কৰোৱা হয়। ফলত ছৌদি আৰবত উপস্থিত হোৱাৰ পিছত হজযাত্ৰীসকলে সৰু-সুৰা বিষয়তো আনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিবলগীয়া নহয়।
প্ৰতিবছৰে গড়ে ৫০০ৰ পৰা ৭০০জন লোকে এই প্ৰশিক্ষণ শিবিৰত অংশগ্ৰহণ কৰে। সমগ্ৰ প্ৰশিক্ষণৰ বাবে কোনো মাচুল লোৱা নহয়। হজযাত্ৰীসকলৰ জলপান আৰু পানীৰ ব্যৱস্থাও শ্বাহিদ মহম্মদ আৰু তেওঁৰ ৩০-৩৫জন স্বেচ্ছাসেৱকৰ দলে নিজা খৰচত কৰে।
মাষ্টাৰ ট্ৰেইনাৰ হোৱাৰ পৰা জয়পুৰৰ পোনপটীয়া বিমান সেৱালৈ
শ্বাহিদ মহম্মদে এতিয়ালৈকে পাঁচবাৰ চৰকাৰী হজ প্ৰশিক্ষক হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰিছে। ৰাজ্যিক হজ কমিটীয়ে প্ৰতি ৩০০জন যাত্ৰীৰ বিপৰীতে এজন প্ৰশিক্ষক নিয়োগ কৰে। দুবাৰ ৰাজস্থান হজ কমিটীয়ে তেওঁক কেন্দ্ৰীয় হজ কমিটীৰ মাষ্টাৰ ট্ৰেইনাৰ কাৰ্যসূচীৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।
২০১২ চনত কেন্দ্ৰীয় হজ কমিটীয়ে যেতিয়া মাষ্টাৰ ট্ৰেইনাৰ কাৰ্যসূচী আৰম্ভ কৰিছিল, তেতিয়া প্ৰতিখন ৰাজ্যৰ পৰা মাত্ৰ দুজন প্ৰতিনিধিক আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল। ৰাজস্থানৰ পৰা নিৰ্বাচিত হোৱা প্ৰথমজন ব্যক্তি আছিল শ্বাহিদ মহম্মদ। তেওঁ ২০১৩ৰ পৰা ২০১৫ চনলৈ আৰু পুনৰ ২০২২ৰ পৰা ২০২৫ চনলৈ ৰাজস্থান হজ কমিটীৰ সদস্য আছিল।
বৰ্তমান কমিটীৰ কাৰ্যকাল শেষ হৈছে আৰু নতুন কমিটী গঠন হ’বলৈ বাকী আছে। কিন্তু শ্বাহিদ মহম্মদৰ স্পষ্ট মত হৈছে, কমিটী থাকক বা নাথাকক, সেৱাৰ কাম বন্ধ হ’ব নালাগে। আজিও তেওঁ সংশ্লিষ্ট বিষয়াসকলৰ সৈতে যোগাযোগ ৰাখি হজযাত্ৰীসকলক সম্ভৱপৰ সকলো ধৰণে সহায় কৰি আহিছে।
জয়পুৰৰ পৰা পোনপটীয়া হজ বিমান সেৱা আৰম্ভ কৰাৰ ক্ষেত্ৰতো তেওঁৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা আছিল। ২০০৪ চনৰ পূৰ্বে ৰাজস্থানৰ সকলো হজযাত্ৰীয়ে দিল্লীলৈ গৈ বিমান ধৰিবলগীয়া হৈছিল। দূৰত্বৰ বাবে খৰচ আৰু অসুবিধা দুয়োটাই বৃদ্ধি পাইছিল।
২০০৪ চনত যেতিয়া ছালিম কাজী হজ কমিটীৰ অধ্যক্ষ আৰু শ্বাহিদ মহম্মদ ৰাজ্যিক সমন্বয়ক আছিল, তেতিয়া দুয়োজনে মিলি কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ ওচৰত জয়পুৰ বিমানবন্দৰৰ পৰা পোনপটীয়া হজ বিমান সেৱা আৰম্ভ কৰাৰ দাবী জনায়। চৰকাৰে দাবী মানি ল’লে যদিও প্ৰথম বছৰত বিমানবন্দৰত সম্পূৰ্ণ প্ৰস্তুতি নাছিল।
এক অনুষ্ঠানত হজী শ্বাহিদ মহম্মদ
তেতিয়া এটা বিকল্প ব্যৱস্থা কৰা হয়। জয়পুৰৰ জাম-এ-হিদায়তত ইমিগ্ৰেচনৰ সকলো আনুষ্ঠানিকতা সম্পূৰ্ণ কৰা হৈছিল। তাৰ পিছত হজযাত্ৰীসকলক বাছেৰে বিমানবন্দৰলৈ লৈ যোৱা হৈছিল। এই সফল ব্যৱস্থাৰ পিছত ২০০৫ চনৰ পৰা জয়পুৰ বিমানবন্দৰৰ পৰা পোনপটীয়া হজ বিমান সেৱা আৰম্ভ হয়।
১৪৮খন আসনৰ সেই বিশেষ ঘটনা আৰু হজ হাউছৰ সুবিধা
শ্বাহিদ মহম্মদে ২০০৯ চনৰ এটা উল্লেখযোগ্য ঘটনা মনত পেলায়। সেইবছৰ কেন্দ্ৰীয় হজ কমিটীৰ পৰা ৰাজস্থানৰ বাবে অতিৰিক্ত ১৪৮খন হজ আসন লাভ কৰা হৈছিল। সেই সময়ৰ প্ৰশাসক শ্বফী আহমদ কুৰেছীয়ে তেওঁক কাৰ্যালয়লৈ মাতি আনি এই আসনসমূহ কেনেদৰে ন্যায়সংগতভাৱে বিতৰণ কৰিব পাৰি সেই বিষয়ে মতামত বিচাৰিছিল।
শ্বাহিদ মহম্মদে এটা বিশেষ শিবিৰ অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়ে। তাত ৮৫ বছৰৰ ঊৰ্ধ্বৰ বৃদ্ধ লোক আৰু একেৰাহে চাৰি বছৰ ধৰি আবেদন কৰি অহা লোকসকলক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হয়। তেওঁৰ পৰামৰ্শ গ্ৰহণ কৰা হয়। প্ৰেছ বিজ্ঞপ্তি প্ৰকাশ কৰি জয়পুৰৰ মুছলিম মুছাফিৰখানাত শিবিৰ অনুষ্ঠিত কৰা হয়।
কিন্তু প্ৰথম দিনা মাত্ৰ ৮০খন আসনহে পূৰণ হয়। শ্বাহিদ মহম্মদে তৎক্ষণাত প্ৰশাসকৰ সৈতে পুনৰ আলোচনা কৰি বয়সৰ সীমা ৮০ বছৰলৈ হ্ৰাস কৰা আৰু আবেদন কৰাৰ সময়সীমা চাৰি বছৰৰ পৰা তিনিবছৰ কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়ে। পিছদিনা পুনৰ শিবিৰ অনুষ্ঠিত কৰা হয় আৰু ১৪৮খন আসনেই পূৰণ হয়। এই স্বচ্ছ পদ্ধতিৰ বাবে কেন্দ্ৰীয় হজ কমিটীয়েও প্ৰশংসা কৰে আৰু পিছলৈ এই আৰ্হি সমগ্ৰ দেশতে প্ৰয়োগ কৰা হয়।
জয়পুৰৰ কাৰবালা অঞ্চলত অৱস্থিত হজ হাউছটোও হজযাত্ৰীসকলৰ বাবে এক বৃহৎ সহায় হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। ২০১৩ চনৰ ৭ মে’ত তদানীন্তন মুখ্যমন্ত্ৰী অশোক গেহলটে ইয়াৰ উদ্বোধন কৰিছিল। হজ হাউছ নিৰ্মাণৰ পূৰ্বে আবেদন-পত্ৰ জমা দিবলৈ মানুহে জয়পুৰ সচিবালয়লৈ অহা-যোৱা কৰিবলগীয়া হৈছিল। দুপৰীয়া ২ বজাৰ পিছতহে প্ৰৱেশপত্ৰ লাভ কৰা হৈছিল। তাত অজু, নামাজ বা বহাৰো উপযুক্ত ব্যৱস্থা নাছিল।
এতিয়া হজ হাউছত আবেদন-পত্ৰ জমা দিয়াৰ পৰা আৰম্ভ কৰি স্বাস্থ্য পৰীক্ষা আৰু প্ৰশিক্ষণ শিবিৰলৈকে প্ৰায় সকলো সুবিধা একেটা ছাদৰ তলতে লাভ কৰিব পাৰি। চৰকাৰী ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে তেওঁ মুকলিকৈ কয় যে, "সকলো ব্যৱস্থাতে কিছু-ন-কিছু ত্ৰুটি থাকিব পাৰে, যিবোৰ শুধৰাব পাৰি। কিন্তু হজযাত্ৰীসকলৰ সেৱা কেৱল কাৰ্যালয়ৰ সময়ৰ চাকৰি নহয়; ই হৃদয়ৰ পৰা অহা এক সেৱাৰ মনোভাৱ।"
ভৱিষ্যতৰ পৰিকল্পনাৰ বিষয়ে সোধাত তেওঁ মাথোঁ এই প্ৰাৰ্থনাই কৰে যে, "আল্লাহে তেওঁ আৰু তেওঁৰ সহকৰ্মীসকলক সুস্বাস্থ্য আৰু সাহস দিয়ক, যাতে তেওঁলোকে এই সেৱা একেদৰে আগুৱাই নিব পাৰে।"
কোনো পুৰস্কাৰ বা সন্মানৰ বিষয়ে সোধাত তেওঁ সৰলভাৱে কয়, "হজযাত্ৰীসকলৰ দোৱা আৰু তেওঁলোকৰ মুখৰ হাঁহিটোৱেই তেওঁৰ বাবে আটাইতকৈ ডাঙৰ পুৰস্কাৰ। যেতিয়ালৈকে তেওঁৰ উশাহ আছে, তেতিয়ালৈকে তেওঁ আল্লাহৰ অতিথিসকলৰ সেৱাত এনেদৰেই নিয়োজিত হৈ থাকিব।"
