অনিকা মাহেশ্বৰী / নতুন দিল্লী
পৃথিৱীত বহু মানুহ আছে যিসকলে বহু ডাঙৰ ডাঙৰ কাম কৰি নিজৰ পৰিচয় গঢ়ি তুলিছে। কিন্তু এইখন পৃথিৱীতে এনে কিছুমান মানুহো আছে, যিসকলৰ প্ৰকৃত পৰিচয় লুকুৱাই ৰাখি কোনো অসহায় মানুহৰ মুখত এচেৰেঙা হাঁহি উভতাই আনিছে। কোনো ভোকাতুৰক এমুঠি অন্ন দিয়া, বিপদত পৰা মানুহক সহায়ৰ হাত আগবঢ়োৱা অথবা নিঃসংগ এজন মানুহক এই অনুভৱ কৰোৱা যে, এই পৃথিৱীত তেওঁ অকলশৰীয়া নহয়। সম্ভৱতঃ এয়াই মানৱতাৰ আটাইতকৈ সুন্দৰ ছবি। উত্তৰ প্ৰদেশৰ আগ্ৰাত আৰক্ষী বিষয়া ইমৰান আহমেদে এগৰাকী অসহায় বৃদ্ধাক সহায় কৰি মানৱতাৰ এনে এক সুন্দৰ নিদৰ্শন দাঙি ধৰিছে।
উত্তৰ প্ৰদেশৰ আগ্ৰা জিলাৰ ডৌকী অঞ্চলৰ নৰগাঁৱত বাস কৰা ভূৰী দেৱীৰ জীৱনটো অভাৱ-অনাটনৰ মাজেৰেই পাৰ হৈ আহিছে। তেওঁৰ আৰ্থিক অৱস্থা ইমানেই শোচনীয় যে, কেতিয়াবা দুবেলা দুমুঠি খাবলৈও পৰ্যাপ্ত সমল নাথাকে। এদিন ঘৰত আটা নথকাৰ বাবে তেওঁ আগদিনা ৰাতিৰ ৰৈ যোৱা ৰুটি খায়েই দিনটো পাৰ কৰিবলগীয়া হৈছিল। এয়া কেৱল এগৰাকী বৃদ্ধাৰ দৰিদ্ৰতাৰ কাহিনী নহয়; বৰং আমাৰ সমাজৰ চকুৰ আঁৰত থাকি যোৱা অসংখ্য অসহায় মানুহৰ জীৱনসংগ্ৰামৰ এক কৰুণ প্ৰতিচ্ছবি।
কিন্তু সেইদিনাই ভূৰী দেৱীৰ জীৱনলৈ আহিছিল এক অপ্ৰত্যাশিত সুখৰ মুহূৰ্ত। তেওঁৰ সৰু পঁজাঘৰটোৰ ওচৰত আহি ৰৈছিল এখন আৰক্ষীৰ বাহন। বাহনখন দেখি প্ৰথমে তেওঁ ভয় খাইছিল। হয়তো তেওঁ ভাবিছিল, আৰক্ষীয়ে তেওঁক পঁজাঘৰটোৰ পৰা উচ্ছেদ কৰিবলৈ আহিছে। কিন্তু এইবাৰ আৰক্ষীৰ পোছাক পিন্ধি অহা মানুহকেইজনৰ উদ্দেশ্য তেওঁক ভয় খুওৱা নাছিল। এগৰাকী অসহায় বৃদ্ধাৰ জীৱনলৈ অলপ সকাহ আৰু আশাৰ পোহৰ কঢ়িয়াই আনিবলৈ তেওঁলোক আহিছিল।
যেতিয়া আৰক্ষীৰ পোছাকৰ আঁৰত জিলিকি উঠিল মানৱতাৰ মুখ
আগ্ৰাৰ ফতেহাবাদৰ সহকাৰী আৰক্ষী আয়ুক্ত (এচিপি) ইমৰান আহমেদৰ নেতৃত্বত আৰক্ষীৰ এটা দল উপস্থিত হৈছিল ভূৰী দেৱীৰ পঁজাঘৰত। আৰক্ষীৰ দলটোৱে বৃদ্ধাগৰাকীৰ সৈতে কথা পাতিবলৈ আৰম্ভ কৰোঁতেই এটা এটাকৈ উন্মোচিত হৈছিল তেওঁৰ দুখ-কষ্টৰ কাহিনী। ভূৰী দেৱীয়ে জনাইছিল যে, আৰ্থিক অনাটনৰ বাবে পুত্ৰক কামৰ সন্ধানত আহমেদাবাদলৈ পঠিয়াবলগীয়া হৈছে। তেওঁ নিজে গাঁৱৰ কৃষকৰ মাটিত সজা এটা সৰু পঁজাঘৰত কোনোমতে দিন কটাইছে।
বৃদ্ধাগৰাকীৰ অৱস্থাৰ কথা জানিব পাৰি আৰক্ষীৰ দলটোৱে তেওঁক চাউল-দাইলকে ধৰি প্ৰয়োজনীয় ৰেচন সামগ্ৰী, শাক-পাচলি আৰু এখন নতুন শাৰী প্ৰদান কৰে। কিন্তু এই সহায় কেৱল কেইপদমান খাদ্যসামগ্ৰী বা এখন কাপোৰ পোৱাতেই সীমাবদ্ধ নাছিল। জীৱনৰ কঠিন সময়ত যেতিয়া তেওঁ নিজকে প্ৰায় অকলশৰীয়া অনুভৱ কৰিছিল, তেতিয়া এই সহায়ে তেওঁক আপোন মানুহৰ মৰম আৰু সান্নিধ্যৰ অনুভৱ দিছিল।
সেই সাক্ষাতৰ আটাইতকৈ হৃদয়স্পৰ্শী মুহূৰ্তটো আহিছিল তেতিয়া, যেতিয়া ভূৰী দেৱীয়ে কৈছিল যে, ঘৰত আটা নথকাৰ বাবে তেওঁ আগদিনাৰ বাহী ৰুটি খায়েই পেটৰ ভোক নিবাৰণ কৰিবলগীয়া হৈছিল। এই কথা শুনি এচিপি ইমৰান আহমেদে অতি আপোনভাৱে কৈছিল, “আইতা, এতিয়া আপুনি গৰম গৰম ৰুটি বনাই খাব।”
কথাষাৰ সৰু আছিল, কিন্তু তাৰ মাজত লুকাই আছিল গভীৰ মৰম আৰু সহানুভূতি। এজন ভোকাতুৰ মানুহক খাদ্য দিয়াটো নিঃসন্দেহে এটা অতি ভাল কাম। কিন্তু তেওঁৰ অভাৱ আৰু কষ্টক হৃদয়ৰে উপলব্ধি কৰি আপোনভাৱে দুআষাৰ কথা ক’ব পৰাটোৱে সেই সহায়ক অধিক অৰ্থপূৰ্ণ কৰি তোলে।
কেৱল খাদ্যসামগ্ৰীয়েই নহয়, মানুহৰ মনত বিশ্বাসো জগাই তুলিলে
ভূৰী দেৱীয়ে আৰক্ষী বিষয়াসকলক জনাইছিল যে, আৰক্ষীৰ বাহনখন দেখি তেওঁ ভয় খাইছিল। তেওঁ ভাবিছিল, হয়তো আৰক্ষীয়ে তেওঁক সেই ঠাইৰ পৰা উচ্ছেদ কৰিবলৈ আহিছে। বৃদ্ধাগৰাকীৰ মনৰ এই আশংকা বুজি পাই এচিপি ইমৰান আহমেদে তেওঁক আশ্বাস দিছিল যে, আৰক্ষী তেওঁক উচ্ছেদ কৰিবলৈ অহা নাই।
অসহায় বৃদ্ধাগৰাকীক সহায় কৰাৰ মুহূৰ্তত আৰক্ষীৰ দলটো
এই ঘটনাই আমাক মনত পেলাই দিয়ে যে, এজন অসহায় মানুহক সহায় কৰিবলৈ কেৱল ধন-সম্পত্তি বা সামগ্ৰীৰেই প্ৰয়োজন নহয়। তাৰ বাবে প্ৰয়োজন এখন সংবেদনশীল হৃদয়ৰো। বহু সময়ত বিপদত পৰা মানুহক খাদ্য, বস্ত্ৰ বা আৰ্থিক সহায়ৰ সমানেই প্ৰয়োজন হয় অলপ বিশ্বাস আৰু মানসিক আশ্বাসৰ। তেওঁক অনুভৱ কৰোৱাটো জৰুৰী যে, সমাজত এতিয়াও এনে মানুহ আছে, যিসকলে আনৰ দুখ-কষ্টক নিজৰ বুলি ভাবিব পাৰে।
কথা-বতৰাৰ মাজতে ভূৰী দেৱীয়ে নিজৰ আন এটা সমস্যাৰ কথাও জনায়। তেওঁ কয় যে, কোনোবাই মাজে মাজে তেওঁৰ মাটিৰ চৌকাটো ভাঙি দিয়ে। এই অভিযোগৰ বিষয়ে সংশ্লিষ্ট লোকসকলৰ সৈতে কথা পতাৰ আশ্বাস দিয়ে আৰক্ষীৰ দলটোৱে। বৃদ্ধাগৰাকীয়ে লগতে নিজেই থাকিবলৈ এটুকুৰা সৰু মাটি পোৱাৰ ইচ্ছাও প্ৰকাশ কৰে, যাতে তাত এটা পঁজাঘৰ সাজি নিশ্চিন্তে থাকিব পাৰে। এই ক্ষেত্ৰতো গাঁৱৰ প্ৰধানৰ সৈতে আলোচনা কৰি সহায়ৰ উপায় বিচাৰিব বুলি এচিপি ইমৰান আহমেদে আশ্বাস দিয়ে।
আৰক্ষীৰ দলটোৱে লগতে জনায় যে, গাঁওপ্ৰধানৰ সৈতে আলোচনা কৰি বৃদ্ধাগৰাকীয়ে যাতে নিয়মীয়াকৈ ঘেঁহু আৰু চাউল লাভ কৰিব পাৰে, তাৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ চেষ্টা চলোৱা হ’ব। অৱশ্যে এই ব্যৱস্থা নিয়মীয়াকৈ আৰম্ভ হৈছে নে নাই, সেই বিষয়ে স্বতন্ত্ৰভাৱে নিশ্চিত তথ্য পোৱা হোৱা নাই। এই পদক্ষেপৰ গুৰুত্ব ইয়াতেই যে, আৰক্ষীৰ দলটোৱে সহায়ক কেৱল এদিনৰ খাদ্যসামগ্ৰী প্ৰদানৰ মাজত সীমাবদ্ধ নাৰাখি বৃদ্ধাগৰাকীৰ দৈনন্দিন জীৱনৰ প্ৰয়োজন আৰু ভৱিষ্যতৰ সমস্যাসমূহৰ প্ৰতিও মনোযোগ দিছিল।
এগৰাকী বৃদ্ধাৰ মনৰ বেদনা আৰু সমাজৰ দায়িত্ব
এই সাক্ষাতৰ সময়তে ভূৰী দেৱীয়ে আন এটা কথাও কৈছিল, যাৰ মাজেৰে প্ৰকাশ পাইছিল তেওঁৰ মনত বহুদিন ধৰি সোমাই থকা সংকোচ আৰু ভয়। তেওঁ জনাইছিল যে, এবাৰ কোনো কামত আৰক্ষী থানালৈ গৈ তাত পানী খাইছিল। কিন্তু সেই ঘটনাৰ পিছত তেওঁৰ মনত একধৰণৰ অপৰাধবোধৰ সৃষ্টি হৈছিল। তেওঁৰ ধাৰণা আছিল যে, জীৱনত তেওঁ এনে কোনো কাম কৰা নাই, যাৰ বাবে আৰক্ষী থানালৈ যাবলগীয়া হ’ব পাৰে।
বৃদ্ধাগৰাকীৰ এই কথাই আমাক ভাবিবলৈ বাধ্য কৰে। চৰকাৰী প্ৰতিষ্ঠান আৰু সাধাৰণ মানুহৰ মাজত বিশ্বাসৰ সম্পৰ্ক কিমান গুৰুত্বপূৰ্ণ, সেই কথা ইয়াৰ পৰাই বুজিব পাৰি। এজন অভাৱগ্ৰস্ত মানুহৰ কথা সন্মানসহকাৰে শুনা, তেওঁৰ সমস্যাক গুৰুত্ব দিয়া আৰু তেওঁৰ মনৰ ভয় আঁতৰাবলৈ চেষ্টা কৰাটোও সেৱাৰ এক উল্লেখযোগ্য অংশ।
আৰক্ষীৰ মূল দায়িত্ব আইন-শৃংখলা ৰক্ষা কৰা আৰু অপৰাধ নিয়ন্ত্ৰণ কৰা। কিন্তু সেই দায়িত্ব পালন কৰাৰ লগতে আৰক্ষীয়ে যেতিয়া সমাজৰ দুৰ্বল আৰু অসহায় লোকসকলৰ প্ৰতি সহানুভূতিশীল আচৰণ কৰে, তেতিয়া সাধাৰণ মানুহৰ মনত আৰক্ষীৰ প্ৰতি বিশ্বাসো অধিক দৃঢ় হয়। ভূৰী দেৱীৰ ক্ষেত্ৰত আৰক্ষীৰ দলটোৱে দেখুওৱা আচৰণে আমাক সেই বৃহত্তৰ সামাজিক দায়িত্বৰ কথাই সোঁৱৰাই দিয়ে।
কোন এই এচিপি ইমৰান আহমেদ?
ইমৰান আহমেদ উত্তৰ প্ৰদেশৰ প্ৰাদেশিক আৰক্ষী সেৱা (পিপিএছ)ৰ ২০১৬ বৰ্ষৰ এগৰাকী বিষয়া। উপলব্ধ সংবাদ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, ২০২৪ চনৰ জানুৱাৰী মাহৰ পৰা তেওঁ আগ্ৰাত কৰ্মৰত হৈ আছিল। মূলতঃ লক্ষ্ণৌৰ বাসিন্দা ইমৰান আহমেদে ভাৰতীয় প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠান (আইআইটি), ৰুৰকীৰ পৰা বিটেক আৰু এমটেক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে। তেওঁৰ পিতৃৰ নাম আনোৱাৰ আলী। ১৯৮৬ চনৰ ৬ জুলাইত তেওঁৰ জন্ম হৈছিল।
অসহায় বৃদ্ধাগৰাকীক সহায় কৰাৰ মুহূৰ্তত আৰক্ষীৰ দলটো
শিক্ষাগত অৰ্হতা আৰু পেছাগত সফলতাৰ সমান্তৰালকৈ এই ঘটনাই তেওঁৰ ব্যক্তিত্বৰ এটা মানৱীয় দিশো পোহৰলৈ আনিছে। এগৰাকী আৰক্ষী বিষয়াৰ দায়িত্ব কেৱল নিজৰ পদৰ সৈতে জড়িত আনুষ্ঠানিক কাম-কাজ সম্পন্ন কৰাতেই সীমাবদ্ধ নহয়। নিজৰ পদমৰ্যাদা আৰু কৰ্তৃত্বক সমাজৰ দুৰ্বল শ্ৰেণীৰ মানুহৰ সমস্যা বুজি পোৱা আৰু সেই সমস্যাৰ সমাধানৰ পথ বিচৰাৰ বাবেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। ভূৰী দেৱীৰ সৰু পঁজাঘৰটোলৈ গৈ তেওঁৰ দুখ-কষ্টৰ কথা শুনা আৰু প্ৰয়োজনীয় সহায় আগবঢ়োৱাৰ এই প্ৰচেষ্টা তেনে এক সংবেদনশীল দৃষ্টিভংগীৰেই উদাহৰণ।
মানৱতা আজিও জীয়াই আছে
আজিৰ সমাজত আৰ্থিক বৈষম্য, নিঃসংগতা আৰু স্বাৰ্থপৰতাক লৈ যেতিয়া চিন্তা-চৰ্চা বৃদ্ধি পাইছে, তেতিয়া এনে ঘটনাবোৰে মানুহৰ মনত নতুন আশাৰ সঞ্চাৰ কৰে। এই ঘটনাবোৰে আমাক সোঁৱৰাই দিয়ে যে, মানৱতাক প্ৰকাশ কৰিবলৈ কোনো ডাঙৰ মঞ্চ, ভাষণ অথবা বঁটা-বাহনৰ প্ৰয়োজন নহয়। মানৱতাৰ আটাইতকৈ নিৰ্মল ৰূপটো বহু সময়ত দেখা যায় এটা সৰু পঁজাঘৰত, কোনো ভোকাতুৰ মানুহৰ ভাতৰ থালীত অথবা এগৰাকী অসহায় বৃদ্ধাৰ চকুত ঘূৰি অহা আনন্দৰ চকুপানীত।
ভূৰী দেৱীক প্ৰদান কৰা খাদ্যসামগ্ৰীয়ে তেওঁৰ তাৎক্ষণিক অভাৱ কিছু পৰিমাণে দূৰ কৰাৰ চেষ্টা কৰিছিল। কিন্তু এই ঘটনাটোৰ মাজত লুকাই থকা বাৰ্তাটো ইয়াতকৈ বহু গভীৰ। সেই বাৰ্তা হ'ল, "কোনো মানুহৰ দুখ-কষ্ট দেখিও আমি যেন চকু মুদি নাথাকোঁ। কাৰোবাৰ ভোকক তেওঁৰ ভাগ্যৰ লিখন বুলি ভাবি যাতে এৰি নিদিওঁ। কাৰোবাৰ অসহায় অৱস্থাক যাতে তেওঁৰ দুৰ্বলতা বুলি গণ্য নকৰি পাৰিলে তেওঁক সহায়ৰ হাতখন আগবঢ়াওঁ।
মানুহৰ জীৱন কেৱল নিজৰ বাবে জীয়াই থকাৰ মাজতে সীমাবদ্ধ হ’ব নালাগে। পৰিয়াল, সমাজ আৰু আমাৰ চৌপাশৰ মানুহৰ প্ৰতিও আমাৰ কিছুমান দায়িত্ব আছে। আমি যেতিয়া বিপদত পৰা কাৰোবাৰ কাষত থিয় দিওঁ, তেতিয়া কেৱল তেওঁৰ এটা সমস্যা লাঘৱ নকৰোঁ; সমাজত বিশ্বাস, সহযোগিতা আৰু আপোনত্বৰ বান্ধোনো অধিক দৃঢ় কৰি তোলোঁ।
সকলো মানুহৰে হয়তো কোনো ভোকাতুৰক নিয়মীয়াকৈ আহাৰ যোগান ধৰাৰ সামৰ্থ্য নাথাকিব পাৰে। সকলোৰে পক্ষে কোনো গৃহহীনক ঘৰ সাজি দিয়াটোও সম্ভৱ নহ’ব পাৰে। কিন্তু কেতিয়াবা এগৰাকী বৃদ্ধাৰ মনৰ কথা মনোযোগেৰে শুনা, কোনো ভোকাতুৰৰ বাবে এমুঠি খাদ্যৰ ব্যৱস্থা কৰা, কোনো অসহায় মানুহক উপযুক্ত চৰকাৰী আঁচনিৰ সুবিধা লাভ কৰাত সহায় কৰা অথবা বিপদত পৰা মানুহ এজনৰ সৈতে সন্মান আৰু মৰমেৰে কথা পতাটোও এক মহৎ কাম হ’ব পাৰে।
শেষত এটা কথাই গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ পৰে যে, আমাৰ হাতত কিমান ধন আছে, আমি কিমান ডাঙৰ পদবীত আছোঁ অথবা আমাৰ কিমান ক্ষমতা আছে, সেইবোৰে মানৱতাৰ প্ৰকৃত পৰিচয় নিৰ্ধাৰণ নকৰে। বৰং আমাৰ উপস্থিতিয়ে আন এজন মানুহৰ জীৱন কিমান সহজ কৰি তুলিব পাৰিছে, আমাৰ সামান্য সহায়ে কাৰোবাৰ মনলৈ কিমান সকাহ আনিব পাৰিছে, সেই কথাৰ মাজতেই লুকাই থাকে মানুহ হোৱাৰ প্ৰকৃত সাৰ্থকতা।
এচিপি ইমৰান আহমেদ আৰু তেওঁৰ দলটোৰ এই পদক্ষেপে আমাক আকৌ এবাৰ মনত পেলাই দিছে যে, আনক সহায় কৰাটো কেৱল এটা ভাল কামেই নহয়, ই মানৱ জীৱনৰ অন্যতম মৌলিক মূল্যবোধ। কাৰণ, যিখন সমাজত এজন মানুহে আন এজনৰ ভোকক নিজৰ চিন্তা বুলি অনুভৱ কৰিব পাৰে, যিখন সমাজত আনৰ চকুপানী মচি দিবলৈ কোনোবাই নিঃস্বাৰ্থভাৱে হাত আগবঢ়ায়, সেইখন সমাজত আশাৰ পোহৰ কেতিয়াও নুমাই নাযায়। তেনে সমাজতেই মানৱতা জীয়াই থাকে। তেনে মানুহৰ বাবেই পৃথিৱীখন আজিও সুন্দৰ হৈ আছে।
