নিকাহৰ পিছত গৰুগাড়ীত উঠি গাঁৱত উপস্থিত কইনা
সাধাৰণতে বিয়াৰ পিছত দৰা-কইনাক দামী বা সুসজ্জিত গাড়ীৰে ঘৰলৈ অনা হয়। বহু ঠাইত দৰাৰ বাবে বিশেষ ৰথ বা অন্যান্য ব্যয়বহুল বাহনৰ ব্যৱস্থাও কৰা হয়। কিন্তু নৱাদাৰ শিক্ষক এহতেশাম ৰজাই এই প্ৰথাৰ পৰা আঁতৰি আহি পত্নীক গৰুগাড়ীৰে ঘৰলৈ অনাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৬ অক্টোবৰত নিকাহৰ পিছত এহতেশামে পত্নী জাকৰা আকিলৰ সৈতে ফুলৰে সজোৱা গৰুগাড়ীত উঠি মৰুই গাঁৱত উপস্থিত হয়। এহতেশামে বগা শেৰৱানী আৰু পৰম্পৰাগত পাগুৰি পৰিধান কৰাৰ বিপৰীতে তেওঁৰ পত্নী জাকৰাই ৰঙা সাজ পিন্ধিছিল। গৰুগাড়ীখনো ফুলেৰে সুন্দৰকৈ সজোৱা হৈছিল, যাৰ বাবে ই সমগ্ৰ গাঁৱৰে আকৰ্ষণৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰিছিল।
যেতিয়া এই ব্যতিক্ৰমী বৰযাত্ৰীৰ দলটো গাঁৱত উপস্থিত হৈছিল, তেতিয়া গঞা ৰাইজৰ লগতে আত্মীয়-স্বজন আৰু তেওঁৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলেও আদৰণি জনাবলৈ বাট চাই আছিল। আধুনিক যুগত গৰুগাড়ীৰে কইনাক ঘৰলৈ অনাৰ এই দৃশ্য মানুহৰ বাবে এক সুকীয়া অভিজ্ঞতা আছিল। গাঁৱত এই অগতানুগতিক বাহনখন চাবলৈ মানুহৰ ভিৰ জমা হৈছিল। অৱশ্যে এহতেশামৰ এই সিদ্ধান্ত কেৱল মানুহক চমক দিয়াৰ বাবে নাছিল। ইয়াৰ আঁৰত আছিল পৰম্পৰাগত গ্ৰাম্য সংস্কৃতিক পুনৰুজ্জীৱিত কৰা আৰু নিজৰ শিপাৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ থকাৰ এক গভীৰ ইচ্ছা।
বিয়াৰ কাৰ্ডত জিলিকি উঠিল ‘বাপুৰ সৈতে কস্তুৰবা’
এহতেশাম ৰজা আৰু জাকৰা আকিলৰ বিবাহত গৰুগাড়ীৰ সমানেই চৰ্চা লাভ কৰিছে তেওঁলোকৰ বিয়াৰ নিমন্ত্ৰণী পত্ৰখনেও। সাধাৰণতে বিয়াৰ কাৰ্ডত দৰা-কইনাৰ নাম লিখা হয়, কিন্তু এই দম্পতীয়ে তেওঁলোকৰ কাৰ্ডত এক সুকীয়া বাৰ্তা ছপা কৰাইছিল। কাৰ্ডখনত লিখা আছিল ‘বাপুৰ সৈতে কস্তুৰবা’। এই শাৰীটো পঢ়ি বহুতেই আচৰিত হৈছিল আৰু ইয়াৰ আঁৰৰ কাৰণ জানিবলৈ আগ্ৰহী হৈ পৰিছিল। আচলতে ‘বাপু’ হৈছে মহাত্মা গান্ধীৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা এক জনপ্ৰিয় সম্বোধন আৰু কস্তুৰবা গান্ধী আছিল তেওঁৰ পত্নী। এহতেশামে নিজৰ বিয়াৰ কাৰ্ডত এই নামসমূহক স্থান দি মহাত্মা গান্ধীৰ প্ৰতি থকা তেওঁৰ আদৰ্শগত অনুপ্ৰেৰণা আৰু পত্নীৰ সৈতে থকা তেওঁৰ আত্মীয়তা প্ৰকাশ কৰিছে।
বিহাৰৰ বহু চৰ্চিত ব্যতিক্ৰমী বিবাহখনৰ নিমন্ত্ৰণী পত্ৰ
এহতেশামে জনায় যে তেওঁ মহাত্মা গান্ধীৰ আদৰ্শৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত। তেওঁ পত্নী জাকৰাক মৰমতে ‘কস্তুৰবা’ বুলি মাতে আৰু জাকৰায়ো তেওঁক ‘বাপু’ বুলি সম্বোধন কৰে। দুয়োৰে মাজত ব্যৱহৃত এই মৰমৰ সম্বোধনবোৰকে তেওঁলোকে বিয়াৰ কাৰ্ডত ছপা কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। এনেদৰে বিয়াৰ নিমন্ত্ৰণী পত্ৰখন কেৱল এখন আনুষ্ঠানিক কাৰ্ড হৈ নাথাকি, তেওঁলোকৰ সম্পৰ্ক আৰু চিন্তাধাৰাক প্ৰতিফলিত কৰা এক বিশেষ বাৰ্তাবাহক হৈ পৰিল। যিদৰে গৰুগাড়ীখনে গ্ৰাম্য পৰম্পৰাৰ কথা সোঁৱৰাই দিলে, ঠিক সেইদৰে ‘বাপুৰ সৈতে কস্তুৰবা’ই এই বিবাহক এক সুকীয়া পৰিচয় প্ৰদান কৰিলে।
কোন হয় এহতেশাম ৰজা আৰু জাকৰা আকিল?
এহতেশাম ৰজা নৱাদা জিলাৰ ৰোহ প্ৰখণ্ডৰ অন্তৰ্গত মৰুই গাঁও নিবাসী। তেওঁ মৰুইৰ ছাৰ ছামছুদ্দিন মেম'ৰিয়েল স্কুলৰ এজন শিক্ষক হিচাপে কৰ্মৰত। তেওঁৰ পিতৃৰ নাম মহম্মদ নায়াৰ। আনহাতে, তেওঁৰ পত্নী জাকৰা আকিল নৱাদাৰ মুছলিম ৰোডৰ নিবাসী আকিলোজ্জামাৰ কন্যা। জাকৰাই অমৃতসৰৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰাৰ লগতে ফেশ্বন ডিজাইনিঙৰ প্ৰশিক্ষণো গ্ৰহণ কৰিছে। উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, এহতেশাম আৰু জাকৰা দুয়োৰে বয়স ২২ বছৰ। দুয়োৱে নিজৰ বিবাহক স্মৰণীয় কৰি তুলিবলৈ কোনো আড়ম্বৰপূৰ্ণ অনুষ্ঠান বা ব্যয়বহুল বাহনৰ পৰিৱৰ্তে পৰম্পৰাগত গ্ৰাম্য সংস্কৃতিক অগ্ৰাধিকাৰ দিলে। তেওঁলোকৰ বিবাহত গ্ৰহণ কৰা এই শৈলী এতিয়া মানুহৰ মাজত বহুল চৰ্চাৰ বিষয় হৈ পৰিছে।
গ্ৰাম্য সংস্কৃতিৰ সৈতে সম্পৰ্ক অক্ষুণ্ণ ৰখাৰ প্ৰয়াস
এহতেশাম ৰজাৰ মতে, গৰুগাড়ীৰে কইনাক ঘৰলৈ অনাৰ আঁৰৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল পুৰণি গ্ৰাম্য সংস্কৃতিক পুনৰ সজীৱ কৰি তোলা আৰু নিজৰ পৰম্পৰাৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ থকা। এসময়ত গৰুগাড়ী গ্ৰাম্য জীৱনৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ আছিল। গাঁৱত মানুহৰ অহা-যোৱা আৰু বয়-বস্তু কঢ়িওৱাৰ বাবে ইয়াৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ হৈছিল। সময়ৰ লগে লগে আধুনিক বাহনে ইয়াৰ ঠাই ল'লে যদিও আজিও গৰুগাড়ীক গ্ৰাম্য জীৱন আৰু পৰম্পৰাগত সংস্কৃতিৰ পৰিচয় হিচাপে গণ্য কৰা হয়।
সেয়েহে এহতেশামে বিয়াৰ পিছত কইনাক গৰুগাড়ীত ঘৰলৈ আনি সেই পৰম্পৰাক পুনৰবাৰ চৰ্চালৈ লৈ আহিল। তেওঁৰ এই সিদ্ধান্তই প্ৰমাণ কৰে যে আধুনিকতা আঁকোৱালি লোৱাৰ সমান্তৰালকৈ আমি আমাৰ পুৰণি পৰম্পৰাসমূহকো মনত ৰাখিব পাৰোঁ। তেওঁলোকৰ বিয়াত পৰম্পৰাগত সাজ-পাৰৰ পৰা আৰম্ভ কৰি গৰুগাড়ী আৰু বিয়াৰ কাৰ্ডলৈকে প্ৰতিটো কথাতে এক বিশেষ চিন্তাধাৰা প্ৰতিফলিত হৈছিল। বগা শেৰৱানী আৰু পাগুৰি পৰিহিত দৰা আৰু ৰঙা সাজত উপৱিষ্ট কইনাৰ গৰুগাড়ীৰে গাঁৱলৈ আগমন ৰাইজৰ বাবে এক স্মৰণীয় দৃশ্য হৈ ৰ'ল।
যৌতুক আৰু অপব্যয়ৰ বিৰুদ্ধে এক বলিষ্ঠ বাৰ্তা
এহতেশাম ৰজাই নিজৰ বিবাহৰ জৰিয়তে যুৱপ্ৰজন্মক আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বাৰ্তা দিব বিচাৰিছে। তেওঁ বিশ্বাস কৰে যে বিয়াক প্ৰদৰ্শনবাদ আৰু প্ৰতিযোগিতামূলক খৰচৰ পৰিৱৰ্তে সৰলতাৰে উদযাপন কৰা উচিত। আজিকালি বিয়াত দামী গাড়ী, জাকজমকীয়া সজ্জা, বৃহৎ অনুষ্ঠান আৰু অন্যান্য শিতানত প্ৰচুৰ ধন ব্যয় কৰা হয়। বহু সময়ত এনে আয়োজনৰ বাবে পৰিয়ালৰ ওপৰত অৰ্থনৈতিক চাপ বৃদ্ধি পায়। এনে প্ৰেক্ষাপটত এহতেশামৰ মতে, বিয়াক স্মৰণীয় কৰি তুলিবলৈ ব্যয়বহুল গাড়ী বা বিশাল সজ্জাৰ প্ৰয়োজন নাই।
তেওঁৰ মতে, যৌতুক আৰু অপব্যয়ৰ অবিহনেও বিবাহক স্মৰণীয় কৰি তুলিব পাৰি। ইয়াৰ বাবে প্ৰয়োজন কেৱল সজ চিন্তা, সৰলতা আৰু নিজৰ পৰম্পৰাৰ সৈতে একাত্মবোধ। এহতেশামে বিচাৰে যে যুৱপ্ৰজন্মই বিয়াক সামাজিক মৰ্যাদা প্ৰদৰ্শনৰ মাধ্যম হিচাপে লোৱাৰ পৰিৱৰ্তে দুগৰাকী ব্যক্তিৰ জীৱনৰ নতুন আৰম্ভণি হিচাপে গ্ৰহণ কৰক। তেওঁৰ দৃষ্টিত বিবাহৰ সৌন্দৰ্য খৰচৰ পৰিমাণৰ দ্বাৰা নহয়, বৰং তাত নিহিত হৈ থকা আৱেগ আৰু অনুভৱৰ দ্বাৰাহে নিৰ্ধাৰিত হয়।
বিহাৰৰ বহু চৰ্চিত ব্যতিক্ৰমী বিবাহ
সৰলতা, গান্ধীবাদী চিন্তা আৰু থলুৱা শৈলীৰ অপূৰ্ব সংমিশ্ৰণ
এহতেশাম আৰু জাকৰাৰ বিবাহ কেইবাটাও কাৰণত বিশেষ হৈ ৰ'ল। প্ৰথম কাৰণ আছিল ফুলৰে সজোৱা গৰুগাড়ী, যাৰ জৰিয়তে কইনাক গাঁৱলৈ অনা হৈছিল। দ্বিতীয় কাৰণটো আছিল বিয়াৰ কাৰ্ডত লিখা ‘বাপুৰ সৈতে কস্তুৰবা’ বাৰ্তা। আনহাতে, তৃতীয় কাৰণটো আছিল বিবাহক সৰলতা, যৌতুকবিহীনতা আৰু পৰম্পৰাগত গ্ৰাম্য সংস্কৃতিৰ সৈতে সংযুক্ত কৰাৰ তেওঁলোকৰ সুন্দৰ চিন্তাধাৰা। এই ব্যতিক্ৰমী বিবাহত আধুনিকতাৰ পৰা আঁতৰি আহি নিজৰ শিপাৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ থকাৰ এক সুন্দৰ বাৰ্তা দেখিবলৈ পোৱা গ'ল। এহতেশামে দেখুৱাবলৈ চেষ্টা কৰিলে যে কোনো এটা অনুষ্ঠানক বিশেষ কৰি তুলিবলৈ তাত প্ৰচুৰ ধন ব্যয় কৰাটো একেবাৰেই জৰুৰী নহয়। কেতিয়াবা এক সাধাৰণ অথচ চিন্তাশীল পদক্ষেপেও মানুহৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিব পাৰে। মহাত্মা গান্ধীৰ আদৰ্শৰে অনুপ্ৰাণিত হৈ নিজৰ পত্নীক ‘কস্তুৰবা’ আৰু নিজকে ‘বাপু’ বুলি কোৱা এই দম্পতীয়ে নিজৰ অগতানুগতিক শৈলীৰ বাবে এতিয়া চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰিছে। অৱশ্যে এই বিবাহৰ বৈশিষ্ট্য কেৱল নাম বা গৰুগাড়ীতেই সীমাবদ্ধ নহয়, ইয়াৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে সৰলতা আৰু পৰম্পৰাৰ এক গভীৰ বাৰ্তা।
প্ৰদৰ্শনবাদৰ যুগত এক অনন্য নিদৰ্শন
নৱাদাৰ শিক্ষক এহতেশাম ৰজা আৰু জাকৰা আকিলৰ বিবাহে প্ৰমাণ কৰি দিলে যে বিয়াক স্মৰণীয় কৰি ৰাখিবলৈ সদায় ব্যয়বহুল আয়োজনৰ প্ৰয়োজন নাই। এফালে য’ত বৰ্তমান সময়ত বিয়াত আড়ম্বৰ আৰু প্ৰদৰ্শনবাদৰ ওপৰত সৰ্বাধিক গুৰুত্ব দিয়া হয়, আনফালে এই দম্পতীয়ে এখন গৰুগাড়ী আৰু এখন ব্যতিক্ৰমী নিমন্ত্ৰণী পত্ৰৰ জৰিয়তে নিজৰ বিয়াক বিশেষ কৰি তুলিলে।
ফুলৰে সজোৱা গৰুগাড়ীত কইনাক ঘৰলৈ অনাৰ সিদ্ধান্তই হওক বা কাৰ্ডত ‘বাপুৰ সৈতে কস্তুৰবা’ লিখোৱাই হওক, দুয়োটা পদক্ষেপে তেওঁলোকৰ ব্যক্তিগত চিন্তাধাৰা আৰু পৰম্পৰাগত সংস্কৃতিৰ প্ৰতি থকা অগাধ প্ৰেমক প্ৰতিফলিত কৰে।
এহতেশামৰ বাৰ্তা একেবাৰে স্পষ্টঃ বিয়াক স্মৰণীয় কৰিবলৈ বাহ্যিক আড়ম্বৰ আৰু অপব্যয়ৰ পৰিৱৰ্তে সৰলতা, সজ চিন্তা আৰু পৰম্পৰাৰ সৈতে থকা সম্পৰ্ককহে অধিক গুৰুত্ব দিয়া উচিত। বিহাৰৰ নৱাদাত অনুষ্ঠিত হোৱা এই বিৰল বিবাহে সমাজক পুনৰ এবাৰ ভাবিবলৈ বাধ্য কৰিছে যে এখন বিয়াৰ পৰিচয় দামী গাড়ী আৰু জাকজমকীয়া সজ্জাৰে হোৱা উচিত, নে এক সুন্দৰ চিন্তা আৰু সৰলতাইহে ইয়াক প্ৰকৃত অৰ্থত আজীৱন স্মৰণীয় কৰি তুলিব পাৰে?
.webp "প্ৰতিনিধিত্বমূলক ছবি")
