শ্বাহ তাজ খান
মুম্বাইৰ ড০ জাহিদা ছিদ্দিকী শিক্ষাক্ষেত্ৰখনত 'জাহিদা আপা' হিচাপে পৰিচিত। যোৱা ছবছৰ ধৰি তেওঁ নিয়মীয়াকৈ ডায়েলাইছিছ গ্ৰহণ কৰি আছে। প্ৰতি সপ্তাহত দুবাৰকৈ ডায়েলাইছিছ কৰাব লগা হোৱাৰ পিছতো তেওঁ কেতিয়াও বিদ্যালয় ক্ষতি নকৰে আৰু অসীম একাগ্ৰতাৰে নিজৰ শিক্ষাদানৰ কৰ্তব্য পালন কৰি আহিছে। দীৰ্ঘদিনীয়া আৰু গুৰুতৰ অসুস্থতাৰ পাছতো শিক্ষা, উৰ্দু ভাষা-সাহিত্য আৰু সাধাৰণ মানুহৰ কল্যাণৰ প্ৰতি তেওঁৰ দায়বদ্ধতা অকণো হ্ৰাস হোৱা নাই। এয়া হৈছে সাহস, ধৈৰ্য আৰু দৃঢ়তাৰ এনে এক কাহিনী, যিয়ে এগৰাকী মহিলাৰ লোহাৰ দৰে কঠিন সংকল্পক এক প্ৰেৰণাদায়ক উদাহৰণলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিছে। যি সময়ত বহু লোকে আনৰ পৰা সহানুভূতি বিচাৰে, তেনে সময়ত জাহিদা আপা নিজৰ চৌপাশৰ লোকসকলৰ বাবে শক্তি আৰু সাহসৰ এক নিৰন্তৰ উৎস হৈ পৰিছে।
ড০ জাহিদা ছিদ্দিকীয়ে বান্দ্ৰাস্থিত 'আঞ্জুমান-ই-ইছলাম ড০ মহম্মদ ইছহাক জামখানাৱালা গাৰ্লছ হাইস্কুল'ৰ এগৰাকী শিক্ষয়িত্ৰী হিচাপে কৰ্মৰত। তেওঁ 'কুইজ টাইম মুম্বাই'ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু আহ্বায়ক। সজাগতা আৰু শিক্ষণক উৎসাহিত কৰাৰ উদ্দেশ্যৰে যোৱা সাতাইশ বছৰ ধৰি ইয়াৰ উদ্যোগত উৰ্দু মাধ্যমৰ বিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ বাবে আধুনিক শৈলীৰ সাধাৰণ জ্ঞানৰ কুইজ প্ৰতিযোগিতা অনুষ্ঠিত কৰি অহা হৈছে। এতিয়ালৈকে প্ৰায় তিনিশখন এনে কুইজ প্ৰতিযোগিতা অনুষ্ঠিত কৰা হৈছে।
দুগৰাকী ছাত্ৰীৰ সৈতে ড০ জাহিদা ছিদ্দিকী
উৰ্দু বিদ্যালয়সমূহৰ বাবে আটাইতকৈ ডাঙৰ শৈক্ষিক অনুষ্ঠান "ধামাল – সাধাৰণ জ্ঞান কুইজ প্ৰতিযোগিতা"ৰ ছাব্বিশ সংখ্যক বাৰ্ষিক সংস্কৰণৰ কথা শেহতীয়াকৈ ঘোষণা কৰা হৈছে।
ইয়াৰ উপৰি নৱম বাৰ্ষিক "উৰ্দু কী মহব্বত মেঁ" সম্বৰ্ধনা অনুষ্ঠানৰ কথাও ঘোষণা কৰা হৈছে। এই পদক্ষেপৰ অধীনত, যিসকল লোকে নীৰৱে উৰ্দু ভাষাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে নিঃস্বাৰ্থ সেৱা আগবঢ়াই আহিছে, তেওঁলোকক 'এতিৰাফিয়া বঁটা' আৰু 'মুহিব-ই-উৰ্দু বঁটা'ৰে সন্মানিত কৰা হয়। ইমানেই নহয়, বিদ্যালয় আৰু মহাবিদ্যালয়ত শিক্ষাদানৰ সৈতে জড়িত কবিসকলৰ বাবে ড০ জাহিদা ছিদ্দিকীয়ে "শিক্ষক মুশ্বায়েৰা"ও অনুষ্ঠিত কৰে।
জাহিদা আপাই জানিবলৈ দিয়ে যে 'কুইজ টাইম মুম্বাই'ৰ বিভিন্ন কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত "নতুন লেখকৰ সন্ধান" নামৰ এটা নতুন অথচ গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰকল্পও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। এই প্ৰকল্পৰ উদ্দেশ্য হৈছে সৃষ্টিশীল লেখাৰ প্ৰতি আগ্ৰহ আৰু দক্ষতা থকা, বিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতকোত্তৰ পৰ্যায়লৈকে— ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক উৎসাহিত কৰা, পথ প্ৰদৰ্শন কৰা আৰু পৰামৰ্শ প্ৰদান কৰা।
নিজৰ অভিজ্ঞতাসমূহ সুঁৱৰি তেওঁ কয় যে তেওঁ সঘনাই পিতৃ-মাতৃ আৰু অভিভাৱকসকলক পথ প্ৰদৰ্শন কৰাৰ বাবে সভাৰ আয়োজন কৰে। পিতৃ-মাতৃসকলক তেওঁলোকৰ ওচৰলৈ মাতি পঠিওৱাৰ পৰিৱৰ্তে, তেওঁলোকে নিজেই অভিভাৱকসকলৰ ঘৰৰ ওচৰৰ আৱাসিক ভৱনৰ পাৰ্কিং এলেকাত বা ছ'চাইটি হলত কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰে যাতে তেওঁলোকে নিজৰ সন্তানৰ শিক্ষা সন্দৰ্ভত সঠিক নিৰ্দেশনা লাভ কৰিব পাৰে।
ডায়েলাইছিছ চলি থকাৰ পিছতো তেওঁৰ বাসগৃহত অনুষ্ঠিত হোৱা সাহিত্যৰ আড্ডা আৰু আতিথ্যৰ কোনো হীন-ডেঢ়ি হোৱা নাই। বিশিষ্ট লেখক আৰু কবিসকলে নিয়মীয়াকৈ এই অনুষ্ঠানবোৰত অংশগ্ৰহণ কৰে। জাহিদা আপাৰ ঘৰত অনুষ্ঠিত হোৱা পষেকীয়া সাহিত্য সভাৰ উচ্চ মান আৰু সুন্দৰ পৰিচালনাৰ কথা তাত উপস্থিত থকা সকলোৱে স্বীকাৰ কৰে।
এক অনুষ্ঠানত ড০ জাহিদা ছিদ্দিকী
জাহিদা ছিদ্দিকীয়ে মধ্যমীয়া বিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক পঢ়ায়। অষ্টম শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকল এনে এটা পৰ্যায়ত থাকে য'ত তেওঁলোকে লাহে লাহে শৈশৱৰ পৰা কৈশোৰলৈ গতি কৰে। এনে এক স্পৰ্শকাতৰ সময়ত তেওঁলোকৰ শাৰীৰিক, আৱেগিক আৰু মানসিক পৰিৱৰ্তনসমূহ বুজি পোৱাটো আৰু শৃংখলা বজাই ৰখাৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁলোকৰ বন্ধু আৰু পথ প্ৰদৰ্শক হোৱাটো অসম্ভৱ নহ'লেও নিশ্চিতভাৱে এক কঠিন কাম।
কথা-বতৰাৰ মাজতে জাহিদা আপাই কয়ঃ "যেতিয়াই মোৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক সহায় বা নিৰ্দেশনাৰ প্ৰয়োজন হয়, তেতিয়াই মোৰ ঘৰৰ দুৱাৰ তেওঁলোকৰ বাবে সদায় খোলা থাকে। মই তেওঁলোকৰ পিতৃ-মাতৃৰ সৈতে নিয়মীয়া যোগাযোগ ৰাখোঁ যাতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ পাৰিবাৰিক অৱস্থা আৰু সামাজিক পৰিৱেশ ভালদৰে বুজি পাব পাৰোঁ আৰু ব্যৱহাৰিক সহায় আগবঢ়াব পাৰোঁ। পিতৃ-মাতৃৰ আগত সন্তানৰ অভিযোগ দিয়াৰ পৰিৱৰ্তে, মই তেওঁলোকৰ সৈতে মিলি এনে সমাধান উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰোঁ যিয়ে শিশুটিৰ এক সুন্দৰ ভৱিষ্যত নিশ্চিত কৰিব পাৰে।"
নিজৰ উদ্যোগত জাহিদা আপাই দৰিদ্ৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ বাবে বিদ্যালয়ৰ মাচুল, ইউনিফৰ্ম, বহী আৰু আনুষংগিক শৈক্ষিক প্ৰয়োজনীয়তাসমূহৰ ব্যৱস্থা কৰে। একে সময়তে, তেওঁ আৰ্থিকভাৱে সচ্ছল ব্যক্তিসকলক আগবাঢ়ি আহি শিশুসকলৰ শিক্ষাৰ বাবে মুক্তহস্তে বৰঙণি আগবঢ়াবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰে।
যোৱা ছবছৰ ধৰি জাহিদা আপাই ডায়েলাইছিছ গ্ৰহণ কৰি আছে। প্ৰতি মঙলবাৰে আৰু শনিবাৰে তেওঁ এই প্ৰক্ৰিয়াৰ মাজেৰে যাবলগীয়া হয়। তথাপি তেওঁ কেতিয়াও বিদ্যালয় ক্ষতি নকৰে আৰু সময়মতে নিজৰ শিক্ষাদানৰ দায়িত্ব পালন কৰি যায়।
শ্ৰেণীকোঠাৰ দায়িত্বৰ উপৰি তেওঁ বিদ্যালয়ৰ বিজ্ঞান ক্লাব আৰু প্ৰকৃতি ক্লাবৰ কাৰ্যকলাপতো সক্ৰিয়ভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰে। সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচীসমূহতো তেওঁ সমানেই উদ্যমী, য'ত তেওঁ অসাধাৰণ নিষ্ঠা আৰু উৎসাহেৰে অংশগ্ৰহণ কৰে।
এক অনুষ্ঠানত ড০ জাহিদা ছিদ্দিকী
এনেকুৱা বহু সময় আহিছিল যেতিয়া তেওঁৰ ডিঙিত স্থায়ীভাৱে কেথেটাৰ (catheter) লগোৱা আছিল, তথাপি তেওঁ শিক্ষাদান, শৈক্ষিক আৰু সাহিত্যিক অনুষ্ঠানৰ আয়োজন আৰু তেওঁৰ পৰামৰ্শ তথা সহযোগিতা বিচাৰি অহা লোকসকলক লগ কৰা অব্যাহত ৰাখিছিল। অসুস্থতা বা চিকিৎসা প্ৰক্ৰিয়া একোৱেই তেওঁৰ কাম বা আনৰ প্ৰতি থকা দায়বদ্ধতাত ব্যাঘাত জন্মাব পৰা নাছিল।
উল্লেখ্য যে, ২০২৬ চনৰ ১৮ জানুৱাৰীত অনুষ্ঠিত সাধাৰণ জ্ঞানৰ কুইজ প্ৰতিযোগিতাৰ মাত্ৰ কেইদিনমানৰ আগতে তেওঁৰ এঞ্জিওপ্লাষ্টী কৰা হৈছিল আৰু ঠিক পিছদিনাই তেওঁৰ আন এটা অস্ত্ৰোপচাৰ হোৱাৰ কথা আছিল। অস্ত্ৰোপচাৰৰ পিছত জিৰণি লোৱাৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁ নিজৰ দায়িত্ব পালন কৰিবলৈহে নিৰ্বাচন কৰিছিল। তেওঁৰ শক্তি, দৃঢ়তা আৰু কৰ্তব্যনিষ্ঠালৈ চাই কোনেও কল্পনাই কৰিব নোৱাৰিলেহেঁতেন যে মাত্ৰ কেইদিনমানৰ আগতে তেওঁৰ অস্ত্ৰোপচাৰ হৈ গৈছে।
কিছু সময়ৰ পূৰ্বে ডায়েলাইছিছৰ বাবে ডিঙিত লগোৱা আৰু চাৰিমাহ ধৰি ব্যৱহাৰ হৈ থকা অস্থায়ী কেথেটাৰডাল আঁতৰোৱা হৈছিল। ইয়াৰ পিছত, আগৰ দৰেই ফিষ্টুলাৰ জৰিয়তে পুনৰ তেওঁৰ ডায়েলাইছিছ আৰম্ভ কৰা হৈছে।
"আল্লামা ছীমাব আকবৰাবাদীৰ পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ আৰু সাহিত্যিক অৱদানৰ এক গৱেষণামূলক আৰু সমালোচনাত্মক অধ্যয়ন" শীৰ্ষক গৱেষণা গ্ৰন্থৰ বাবে ড০ জাহিদা ছিদ্দিকীক মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ফালৰ পৰা পি এইচ ডি প্ৰদান কৰা হৈছিল।
বৰ্তমান তেওঁৰ গ্ৰন্থ "মুঝে ছীমাব কেহতে হ্যায়" প্ৰকাশৰ পথত আছে আৰু অতি সোনকালেই ই মুকলি হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে। তেওঁৰ কলম আজিও সক্ৰিয় হৈ আছে আৰু সাহিত্য তথা পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় তেওঁৰ প্ৰবন্ধসমূহ সঘনাই বিভিন্ন বাতৰি কাকত আৰু আলোচনীত প্ৰকাশ পাই থাকে।
এক অনুষ্ঠানত ড০ জাহিদা ছিদ্দিকী
শিক্ষা, সমাজ কল্যাণ আৰু উৰ্দু সাহিত্যলৈ আগবঢ়োৱা অসাধাৰণ অৱদানৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে ড০ জাহিদা ছিদ্দিকীয়ে বহু বঁটা আৰু সন্মান লাভ কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত মহাৰাষ্ট্ৰ ৰাজ্যিক উৰ্দু সাহিত্য অকাডেমিৰ পৰা শ্ৰেষ্ঠ শিক্ষক বঁটা আৰু বিশেষ বঁটাৰ লগতে মজৰুহ ছুলতানপুৰী বঁটা, কৰ্মবীৰ ভাউৰাও পাটিল আদৰ্শ শিক্ষক পুৰস্কাৰ আৰু আন কেইবাটাও সন্মান উল্লেখযোগ্য।
জাহিদা আপাৰ জীৱন এক জীৱন্ত প্ৰমাণ যে প্ৰকৃত শক্তি কেৱল শৰীৰত নাথাকে, ই মানুহৰ দৃঢ়তা আৰু সংকল্পতহে নিহিত হৈ থাকে। তেওঁৰ শাৰীৰিকভাৱে দুৰ্বল দেহাটোৱে কেতিয়াও তেওঁৰ উচ্চাকাংক্ষাৰ পথত হেঙাৰ হ'ব পৰা নাই। তেওঁৰ এই অনুপ্ৰেৰণাদায়ক যাত্ৰাই স্পষ্টভাৱে প্ৰমাণ কৰে যে যদি এজন ব্যক্তিৰ সঁচা ইচ্ছা থাকে, তেন্তে ৰোগ কেৱল শৰীৰতে সীমাবদ্ধ থাকিব পাৰে আৰু ই কেতিয়াও সাহস, দৃঢ়তা বা জীৱনৰ লক্ষ্যৰ পথত বাধা হ'ব নোৱাৰে।
